De Japanse zwarte den (Pinus thunbergii) is een boom uit de dennenfamilie (Pinaceae). 

Het oorspronkelijke verspreidingsgebied van deze den bestaat uit kustgebieden van Japan (Kyūshū, Shikoku en Honshū, maar niet Hokkaidō) en Zuid-Korea. De boom kan 40 m hoog worden, maar buiten het oorspronkelijk verspreidingsgebied wordt deze hoogte zelden bereikt. 

De soortaanduiding thunbergii verwijst naar Carl Peter Thunberg.

De naaldvormige bladen zijn 7-12 cm lang en groeien paarsgewijs. De kegels zijn 4-7 cm lang.

Door de grote weerstand tegen milieuverontreiniging en zout is dit een populaire boom voor de bosbouw. De Japanse zwarte den wordt toegepast als bonsai. In Noord-Amerika is de boomsoort op grote schaal slachtoffer van de nematode Bursaphelenchus xylophilus die door kevers wordt verspreid. Vervolgens krijgt een schimmel de kans, waarna de boom sterft. Deze nematode is per ongeluk ook in Japan terechtgekomen, waardoor deze soort nu ook in het oorspronkelijk verspreidingsgebied bedreigd wordt.

In Japan is de Japanse zwarte den bekend als 'Kuromatsu' (黒松). Naast de correcte naam Pinus thunbergii komt soms het synoniem Pinus thunbergiana voor.

Bronnen 
  Pinus thunbergii op de IUCN Red List
  Pinus thunbergii op conifers.org

Den
japanse zwarte den