Koninklijke Brill NV, lange tijd bekend onder de naam E.J. Brill (van Evert Jan Brill, die het bedrijf leidde tussen 1848 en 1871), is een Nederlandse uitgeverij. Ze is vooral bekend door haar wetenschappelijke uitgaven, onder meer op het gebied van de oriëntalistiek, de klassieke letteren, biologie, China- en Islamstudies. De uitgeverij bestaat sinds 1683, oorspronkelijk onder de naam Luchtmans. Brill is altijd nauw verbonden geweest met de Leidse universiteit en de stad Leiden, waar haar hoofdvestiging is. In 2016 was de omzet van de uitgeverij ruim 32 miljoen euro en telde het bedrijf circa 201 werknemers.

Geschiedenis 

Brill is een van de oudste uitgeverijen van Nederland, naast bijvoorbeeld Elzevier (1583/1593) en Koninklijke Joh. Enschedé (1703) en is sinds de oprichting door Jordaan Luchtmans in 1683, gevestigd in Leiden. In 1848 was er niemand meer van het geslacht Luchtmans die het bedrijf over wilde nemen en kwam het in handen van Evert Jan Brill die al jarenlang werkzaam was bij het bedrijf.

Gestart aan het Rapenburg kwam Brill via de Oude Rijn uiteindelijk terecht aan de Plantijnstraat. Brill had jarenlang een eigen drukkerij en zetterij, een antiquariaat en boekhandelsvestigingen in diverse landen. In 1989 zijn zetterij en drukkerij verkocht, kort daarna werd het antiquariaat verzelfstandigd en werden de buitenlandse vestigingen opgeheven met uitzondering van het kantoor in Amerika. Vanaf 1991 beperkt de onderneming zich tot het uitgeven van boeken en tijdschriften.

Uitgeverij Brill heeft haar wortels liggen in de Gouden Eeuw, die ook op wetenschappelijk gebied een bloeiperiode was. Belangrijke fondsen waren van oudsher geschiedenis, religie, judaïca en islamstudies. Luchtmans gaf Pierre Bayle’s Dictionnaire historique et critique uit, Brill publiceerde onder meer de boeken van Christiaan Snouck Hurgronje, de Nag Hammadi-codices, diverse publicaties rond de Dode Zeerollen, T'oung Pao, het tijdschrift voor Chinese studies en de Encyclopaedia of Islam. Een bestseller bleek het werk Sexual Life in Ancient China van Robert van Gulik. Brill had haar bekendheid mede te danken aan de drukkerij waar Chinese karakters net zo gemakkelijk werden gezet als Hebreeuwse letters.

Zoals zoveel 'boekhandelsneringen' in de 17e eeuw, werkte Brill nauw samen met de Universiteit van Leiden en nog steeds bestaat er een hechte band. Zo sponsort uitgeverij Brill het Scaliger Instituut van de Universiteitsbibliotheek met het mogelijk maken van het aanstellen van een of twee Brill fellows per jaar.

Brill heeft sinds eind twintigste eeuw een aantal aankopen gedaan waardoor de vakgebieden waarop wordt uitgegeven zijn uitgebreid. In 1999 werd de tijdschriftenuitgeverij VSP overgenomen, in 2003 Martinus Nijhoff Publishers en in 2006 zijn delen van Transnational en Gieben toegevoegd. In 2006 werden uitgeverij Hotei en IDC Publishers overgenomen, waardoor Brill met Hotei beschikt over een fraaie aanvulling op het Aziëfonds. In 2014 werden Hes & De Graaf Publishers en Editions Rodopi daaraan toegevoegd en in 2017 de Duitse uitgeverijen Verlag Ferdinand Schöningh en Wilhelm Fink Verlag (inclusief Konstanz University Press).

Na 2000 heeft het elektronisch uitgeven een hoge vlucht genomen. Anno nu verschijnen alle publicaties bij Brill zowel online als in druk en is het aandeel van de digitale verkoop de vijftig procent ruim gepasseerd. In de digitale wereld werkt Brill samen met onder meer Google (Scholar), Amazon en andere partijen die een grotere bekendheid van Brills uitgaven kunnen bevorderen.

Op 12 oktober 2023 werd bekendgemaakt dat Brill overgenomen zal worden door uitgeverij De Gruyter. De overname zal naar verwachting in het tweede kwartaal van 2024 plaatsvinden. Het fusiebedrijf dat dan ontstaat, zal 'De Gruyter Brill' gaan heten, met het hoofdkantoor in Berlijn.

Organisatie 
Sinds 1896 is Brill een naamloze vennootschap. Het hoofdkantoor is gevestigd in Leiden, met nevenvestigingen in Boston (VS), Paderborn (Duitsland) en Singapore. Het bedrijf is beursgenoteerd. Directeur is sinds februari 2023 Peter Hendriks.

Directeuren van Luchtmans en Brill vanaf 1683 

 Jordaan Luchtmans (1683-1708)
 Samuel Luchtmans (1708-1757)
 Samuel Luchtmans (II) (1755-1780)
 Johannes Luchtmans (1755-1809)
 Samuel Luchtmans (III) (1809-1812)
Johannes Brill (1812-1821)
 Johannes Bodel Nijenhuis (1821-1848)
Evert Jan Brill (1848-1871)
Adriaan van Oordt (1872-1903)
Frans de Stoppelaar (1872-1906)
Cornelis Peltenburg (1906-1934)
Theunis Folkers (1934-1947)
 Nicolaas Posthumus (1946-1958)
Frederik Wieder jr. (1958-1979)
Tom Edridge (1979-1980)
Frederik Wieder jr. (1980-1981)
Willem Backhuys (1981-1989)
Frans Pruijt (1989-1993)
Joost Kist (1993-1994)
Reinout Kasteleijn (1994-2004)
Herman Pabbruwe (2004-2018)
Peter Coebergh (2018-2022)
John Martin (2022-2023)
Peter Hendriks (2023-heden)

Literatuur 
Luchtmans & Brill : driehonderd jaar uitgevers en drukkers in Leiden, 1683-1983. Leiden, 1983. 
 J.M. van Ophuijsen : E.J. Brill. Three Centuries of Scholarly Publishing. Leiden, 1994.
Paul Hoftijzer : Tuta sub aegide Pallas: drukkersmerken door de eeuwen heen. In: Jaarverslag 2004 Koninklijke Brill NV.
Sytze van der Veen met bijdragen van Paul Dijstelberge, Mirte D. Groskamp en Kasper van Ommen : Brill. 325 jaar uitgeven voor de wetenschap. Leiden, 2008. 
 Tom Verde, "Brill's Bridge to Arabic", Aramco World, 66 (2015), nr. 3, pp. 30–39 online editie

Externe link 

 Officiële website

Nederlandse uitgeverij
Economie in Leiden
Bedrijf genoteerd aan Euronext Amsterdam