De Ranitz is een Nederlandse familie waarvan enkele leden tussen 1888 en 1935 in de Nederlandse adel werden verheven.

De stamreeks begint bij Johann Sigmundt Ranisius, ook wel Ranisch (ged. Pirna, 17 juni 1645 - Elten bij Emmerik),  circa 1724). Hij werd, volgens Ranitz en Labouchere, geboren op Saksisch gebied en kwam waarschijnlijk met Brandenburgse troepen naar Nederland. Hij trad voor 1677 in Statendienst en werd in 1688 als ritmeester genoemd.

Bij Koninklijk Besluit van 6 augustus 1888 werd Sebastiaan Mattheus Sigismund de Ranitz (1846-1916) als eerste van zijn geslacht verheven in de Nederlandse adel. Familieleden werden nog tot 1935 verheven.

Er bestaat ook een niet-adellijke tak; die werd opgenomen in 1910 in het genealogische naslagwerk Nederland's Patriciaat.

Familiewapen

De eerste die zegelde met dit wapen was, volgens Ranitz en Labouchere, waarschijnlijk Johann Sigmundt. Het wapen van zijn vader, de Stadtschreiber Sigmund week totaal af. Waarschijnlijk heeft hij dit wapen niet gekend omdat hij jong vertrok om in buitenlandse krijgsdienst te dienen. Het wapen van Saalfeld, uit de omgeving van zijn geboortestreek kent eveneens een groen veld met twee afgewende vissen.

Het familiewapen is afgebeeld op de grafsteen uit 1727 van Johan Christiaan Ranitz (1677-1727) in de St. Walburgkerk in Zutphen.

Enkele telgen 
 Mr. Johan Hendrik de Ranitz (1700-1767)
 Johan Bernard Sigismund de Ranitz (1731-1811), kapitein
 Jacob Frans de Ranitz (1773-1838), maire/burgemeester van Lent en Bemmel 
 Anna Margaretha Jacoba de Ranitz (1813-1903), gehuwd met Sebastiaan Mattheus Sigismund de Ranitz (1804-1884)
 Sebastiaan Mattheus Sigismund de Ranitz (1757-1829), luitenant
 Mr. Herman de Ranitz (1794-1846), burgemeester van Groningen.
 Jhr. mr. Sebastiaan Mattheus Sigismund de Ranitz (1833-1909), raadsheer Hoge Raad, lid Tweede Kamer
 Jhr. Sebastiaan Mattheus Sigismund de Ranitz (1866-1936), kapitein der artillerie
 Jhr. mr. dr. Constant Johan Adriaan (Coen) de Ranitz (1905-1983), oud-burgemeester van Utrecht (1948-1970).
 Jhr. dr. Samuel de Ranitz (1834-1913), arts; stichter en geneesheer-directeur van het Emma Kinderziekenhuis te Amsterdam.
 Jhr. mr. Sebastiaan Matheus Sigismund de Ranitz (1901-1987), waarnemend secretaris-generaal van het nationaalsocialistische departement van Volksvoorlichting en Kunsten gedurende de Duitse bezetting.
 Mr. Sebastiaan Mattheus Sigismund de Ranitz (1804-1884), ontvanger, gehuwd met Anna Margaretha Jacoba de Ranitz (1813-1903)
 Jhr. Sebastiaan Mattheus Sigismund de Ranitz (1846-1916), adjudant van Koning Willem III.
 Jkvr. Willemine Elisabeth Edzardine (Lita) de Ranitz (1876-1960), letterkundige en bekend van haar poppenhuis.
 Jet de Ranitz (1970), voorheen voorzitter College van Bestuur van Hogeschool Inholland, huidig voorzitter raad van bestuur SURF.