Kolonel is een hoge militaire rang bij de landmacht en de luchtmacht. Het equivalent bij de Nederlandse Koninklijke Marine en bij de Marinecomponent van de Belgische strijdkrachten is kapitein-ter-zee.

Een kolonel is een officier, preciezer uitgedrukt: een hoofdofficier. Voorheen had een kolonel de leiding over een colonne, afdeeling of regiment (een verzameling eenheden van meestal hetzelfde wapen). In Nederland is na het verdwijnen van de regimenten de rang van kolonel verbonden aan staffuncties.

De graad van kolonel is tevens de hoogste graad bij de Belgische brandweer.

Geschiedenis
Het woord kolonel komt van het Latijnse columnella, een 'kleine zuil'. Als rang ontstond het begrip in Italië, aan het eind van de 16e eeuw. Toen betekende het woord 'Officier die een colonne aanvoert'.

Rangonderscheidingstekens bij de Nederlandse krijgsmacht

Rangonderscheidingstekens bij de Belgische strijdkrachten

Officiersrangen (van hoog naar laag)
Generaal
Luitenant-generaal
Generaal-majoor
Brigadegeneraal (bij de luchtmacht: commodore)
Kolonel
Luitenant-kolonel (overste)
Majoor
kapitein / ritmeester
Eerste luitenant
Tweede luitenant
Vaandrig / kornet

Zie ook
 Lijst van militaire rangen van de Nederlandse krijgsmacht
 Lijst van militaire rangen van de Belgische strijdkrachten
 Erekolonel

 35
Krijgsmacht van Nederland
Krijgswezen van België