Surinaamse solidariteit droogt op | OneWorld.nl
Het kleine pand van Simpack Shipping op het kantorencomplex in Amsterdam Zuid-Oost ligt er verlaten bij. Achter het glas staan enkele lege dozen, klaar om gevuld en verstuurd te worden. Voorheen heette de dienst Jos Steeman Shipping, een bekende naam onder Surinamers.
'Je had het hier tien jaar geleden moeten zien. Toen stond het hier propvol, maar het wordt steeds minder', zegt Dellannoy, medewerker bij Simpack Shipping. 'Misschien dat pakketdiensten als deze nog een jaar of tien doorgaan, maar daarna is het volgens mij wel afgelopen'.
In Nederland wonen ongeveer 329.000 Surinamers. Het geld dat deze migranten en hun kinderen naar het thuisfront sturen, wordt ook wel 'remittances' (overmakingen) of 'de derde geldstroom' (naast multilaterale en bilaterale hulp) genoemd.
In totaal maken Surinamers meer over dan Marokkanen, Turken, Antillianen, Somaliërs en Ghanezen. Ghanezen zijn het gulst: Gemiddeld sturen ze 1144 euro naar het thuisland. Daarmee blijven ze de Marokkanen (800 euro) en de Surinamers (777 euro) ruim voor.
Het gaat hierbij niet om kinderachtige bedragen. Nederlandse Surinamers maken gemiddeld 777 euro per jaar over aan familie in Suriname. In totaal sturen zij jaarlijks meer dan 115 miljoen euro naar Switi Sranan. Dat blijkt uit schattingen in het onderzoek ´Goed geld geven´ dat de Consumentenbond heeft uitgevoerd in opdracht van de NCDO. Bijna de helft van de Surinamers in Nederland maakt twee tot vier keer per jaar geld over. Per keer ontvangen hun familieleden gemiddeld 347 euro.
Mannen en vrouwen nemen in gelijke de mate de moeite om iets van hun welvaart te delen met hun overzeese familie. In meer dan de helft van de gevallen gebruiken Surinamers internet voor de transactie. Bijna eenderde van hen bezoekt daarvoor een bank.
Veel geld belandt in Suriname langs informele weg. Het wordt soms in een enveloppe aan bekenden meegegeven die naar Suriname gaan. Een meer officiële manier om geld te sturen is via zogenoemde money transfers, zoals GWK en Western Union en talloze kleine kantoren. In het kantoortje betaal je het bedrag dat moet worden overgemaakt plus administratiekosten. De persoon voor wie het geld is kan het vaak binnen een uurtje met legitimatie ophalen in Suriname.
Dit is een vrij kostbare methode om geld te sturen. Sommige kantoren rekenen 10 procent administratiekosten. 'Dat vind ik veel', zegt Baaker, die 33 jaar geleden naar Nederland kwam. 'Meestal koop ik van die grote chocoladerepen en stop daar dan 100 euro in. Die repen gaan weer mee in de pakketten en dat scheelt behoorlijk. Mijn moeder en zussen weten precies waar ze moeten kijken.'
Ook Prader, die al 25 jaar in Nederland woont ,stuurt nog regelmatig geld. 'Ik stuur geen pakketten, alleen geld aan familie en vrienden. Ze vragen er meestal om, maar ik vind het niet erg. Ik voel me niet verplicht. Ik doe het gewoon.' Ook Hanna stuurt regelmatig geld naar haar moeder en zus in Suriname. 'Ik stuur meestal geld bij onverwachte gevallen als mijn moeder of zus iets nodig hebben. Daartoe voel ik me wel verplicht, maar ik doe het ook graag. Zij heeft mij opgevoed, dus nu zorg ik voor haar.'
Een sterke familieband is van belang. Dellannoy van Simpack Shipping merkt dat Hindoestanen van alle Surinaamse bevolkingsgroepen het meeste sturen, daarna de Creolen. 'Hindoestanen sturen het meeste omdat ze een sterkere band met de familie hebben', zegt hij. Deze bevolkingsgroepen hebben ook de meeste familie in Nederland.
Het bedrag dat migranten naar familie en kennissen in (veelal) ontwikkelingslanden overmaken is vaak meer dan de ontwikkelingshulp die zo'n land ontvangt. Volgens de Wereldbank maakten migranten in 2001 wereldwijd ruim 54 miljard euro over naar het thuisfront. Het bedrag dat jaarlijks wereldwijd aan ontwikkelingshulp wordt besteed schommelt rond de 37 miljard euro. De Wereldbankstudie concludeert dat migratie van arbeiders goed is voor de wereldwijde economie en dat remittances wellicht zelfs effectiever zijn dan ontwikkelingshulp.
De overdrachten gaan meestal naar familie en worden door minister Van Ardenne voor Ontwikkelingssamenwerking beschouwd als een privé-zaak. Omdat de bedragen die langs deze weg naar arme landen vloeien zo enorm zijn, wordt er internationaal steeds weer gezocht naar manieren waarop kan worden gestimuleerd dat dit geld bijdraagt aan duurzame ontwikkeling van een land. Bijvoorbeeld door het verlagen van de transactiekosten.
Uit de studie 'Migrantentransfers als ontwikkelingsinstrument, wat kan de overheid doen?' van De Bruyn en Wets, die verbonden zijn aan de Katholieke Universiteit in Leuven, blijkt dat remittances een positieve invloed hebben op de macro-economie van een land. Het geld verhoogt de levensstandaard, het stimuleert de lokale economie en het maakt sparen en investeren mogelijk. De keerzijde is de afhankelijkheid die het creëert bij de ontvangers, die rekenen op een regelmatige stroom van inkomsten.
Volgens het onderzoek van de Consumentenbond is internetbankieren via ABN-AMRO voor Surinamers in Nederland de goedkoopste manier om geld over te maken, als er geen haast bij is. Voor het over te maken bedrag van 250 euro moeten zij dan 5,22 euro betalen. De Postbank rekent 9,50 euro voor een schriftelijke transfer.
In geval van spoed is het Travelex van het Grenswisselkantoor (GWK) de goedkoopste oplossing. In een actie biedt het GWK aan bovengenoemd bedrag voor 9,99 euro over te maken. Daarvoor moet je wel naar de balie. ABN-AMRO rekent 14,50 euro voor een spoedbehandeling via internetbankieren.
Zoals Suriname door de Nederlandse regering wordt gedwongen zelf de broek op te kunnen houden, zo zullen ook de Surinamers er langzaam aan moeten wennen dat de Surinaamse suikeromen uitsterven. Al zijn er geen vergelijkende cijfers, het heeft er alle schijn van dat de geldstroom langzaam opdroogt. Hanna: 'Jonge mensen hebben geen binding meer met Suriname omdat ze vaak hier zijn opgegroeid. Ik neem het hen ook niet kwalijk'.
Als Nederland en Suriname nog steeds samenwerkten, waren die vluchten tussen Nederland en Suriname een stuk goedkoper. Suriname zou de...