Fukushima: als het onvoorstelbare zich stelt - DeWereldMorgen.beDeWereldMorgen.be Fukushima: als het onvoorstelbare zich stelt - DeWereldMorgen.be
Essay, Nieuws, Wereld, Milieu, Samenleving, Tmd, Kernenergie, Fukushima - Dirk Holemans
De voorbije weken verschenen in de media heel wat bijdragen over Fukushima. Wat hierbij opvalt, is waarover het niet gaat. We lezen over de rol van kernenergie in de energiebevoorrading, waarom onze centrales veilig zijn, over de risico's van kernafval, enz. Over de fundamentele vraag, namelijk of we wel begrijpen wat zich in Japan heeft voorgedaan, blijft het echter stil.
dinsdag 29 maart 2011 21:06
Nochtans stelt de ramp in Fukushima heel onze maatschappijordening in vraag. En juist dit verborgen gegeven verklaart de immense ontkenning van de tragedie die onder onze ogen plaatsvindt.
Bij dit ingrijpen in de natuur, speelt de ontwikkeling van wetenschap en techniek een belangrijke rol. Deze verweven zich vanaf de zeventiende eeuw tot technowetenschap waarbij elke kennis meteen toegepast wordt. Hiernaar verwijst het citaat 'kennis is macht' van Francis Bacon ': het is niet louter een vaststelling maar veeleer een opdrachtverklaring.
De Duitse socioloog Ulrich Beck vatte deze kenmerken samen onder de noemer 'risicomaatschappij': de belangrijkste risico's waar de mensheid zich aan blootstelt, zijn deze die we nu zelf fabriceren en verspreiden. Maar voor een werkelijk ethische reflectie moeten we teruggaan naar de denkers die zich na de Tweede Wereldoorlog bogen over het nucleaire.
Hiermee is, veertig jaar na het rapport 'Limits to Growth' van de Club van Rome (nvdr: Rapport uit 1972 waarin de uitputtingsproblematiek centraal staat), de cirkel rond. We dachten door de inzet van kernenergie en andere technologieën te ontsnappen aan beperkingen op onze tomeloze zucht naar steeds meer materiële welvaart en comfort. Nu bosten we opnieuw op de muur.