De grote wandschilderingen die Marc Chagall net na de Russische revolutie maakte voor het Jiddische Theater in Moskou en die nu in het Joods Historisch Museum tentoongesteld zijn, staan vol vreemde muzikanten en clowneske figuren. De levensgrote scenes zijn bizar, maar tegelijkertijd houden ze afstand, een afstand die hoort bij monumentale kunst. Chagall maakte deze voorstellingen in 1920 nadat hij in Parijs al kennis had gemaakt met het modernisme. Vooral in het bijna acht meter lange doek met de titel Inleiding tot het Joods Theater is het kubisme dan ook duidelijk aanwezig, al worden ze sterk gerelativeerd door allerlei Russisch-joodse elementen. De beelden zijn naïef-expressionistisch en surrealistisch tegelijk, ze houden het midden tussen anekdote en droom. Interessant om te zien is hoezeer Chagall steeds verwijzingen naar joodse cultuur en Europese invloeden tegen elkaar afzet en in elkaar laat overlopen.
Op een tweede tentoonstelling in Amsterdam, in het Bijbels Museum, is een meer consequente kant van Chagall te zien. Op deze aardige, strakke presentatie hangen lange rijen met kleine, intrigerende ontwerpen voor de glas-in-loodramen die de schilder in 1959 maakte voor de synagoge in het Hadassahziekenhuis in Jeruzalem. Stap voor stap karakteriseerde Chagall hier de verschillende stammen van Israël, eerst in zwart-wit, dan in kleur, dan als kleine collages met behulp van vrolijk gekleurde lapjes en papiertjes. Hier was een schilder aan het werk die op hoge leeftijd nog een publiek wist te overtuigen.
Marc Chagall. Het Joods Theater t/m 12 jan in het Joods Historisch Museum, J.D. Meyerplein 2-4, Amsterdam. Dag 11-17u en Chagall: Ramen voor Jeruzalem t/m 12 jan in het Bijbels Museum, Herengracht 366, Amsterdam. Ma-za 11-17u, zo 13-17u. Op 7, 14, 21 en 28 nov tot 21u open.
Kunst + Religie
Vanaf de eerste eeuwen van het christendom zijn in de westerse beeldende kunst talloze voorstellingen gemaakt met een thematiek die is ontleend aan bijbel- en heiligenverhalen. Maar van de eigen levensovertuiging van kunstenaars is doorgaans weinig terug te vinden. Pas in de 19de en 20ste eeuw kwam het er steeds meer op aan in de kunst ook persoonlijke emoties bloot te leggen. Die periode van verandering staat centraal op de tentoonstelling `Kunst en religie in Rusland'.
Bernd en Hilla Becher fotograferen sinds 1959 anonieme industriële gebouwen, zowel in Europa als Amerika. Ze zoeken daarbij vooral naar industriële `wezen': de watertorens, vuurtorens, fabriekshallen die iedereen kent, maar waarvan niemand weet wie de architect is. De Bechers fotografeerden ze als `typologieën', heel formeel, in zwart-wit en telkens vanuit hetzelfde standpunt.
Rembrandt in München t/m 17 nov in Museum het Rembrandthuis, Jodenbreestraat 4, Amsterdam. Ma-za 10-17u, zo 13-17u; Noorderlicht, Mundos Creados t/m 24 nov, Fries Museum, Turfmarkt 11, Leeuwarden. Di t/m zo 11-17u; Kara Walker t/m 27 okt en Ik en de buitenwereld vlak bij huis. Teken- en prentkunst uit de museumcollectie, 1900-1950 t/m 19 okt, Museum voor Moderne Kunst, Arnhem. Utrechtseweg 87. Di-vrij 10-17u, za-zo 11-17u; Circus Cerny t/m 3 nov op 9 locaties in Rotterdam (o.a. in MAMA, TENT., Museum Boijmans v. Beuningen en het NAI). Inl 010-4330695 of 010-4332511.