Vochtige gebieden | Bruxelles Environnement
Vroeger strekte zich aan de rand van Brussel een stuk platteland uit met vele vijvers en natte zones bevloeid door talrijke open rivieren. De verstedelijking leidde tot het droogleggen van drie vierde van die vijvers, terwijl de rivieren open riolen werden die overwelfd moesten worden omwille van hygiënische redenen. De stad bleef zich evenwel uitbreiden en steeds meer landelijk gebied in beslag nemen. Valleien werden doorsneden en bodems ondoordringbaar gemaakt. De flora in vochtige en watergebieden, een eeuw geleden nog bijzonder wijdverbreid in Brussel, is aldus sterk afgenomen als gevolg van de verstedelijking. De omgeving van de Woluwe en de Molenbeek, het Moeraske en sommige plekjes in Ukkel getuigen nog op kleine schaal van de vergane glorie van die vochtige landschappen die behoren tot de Brusselse geschiedenis.
Flora in watergebieden
In sommige Brusselse waterlopen en vijvers waar het water van goede kwaliteit is, zijn de gele plomp, het muskusgras, het hoornblad en diverse soorten fonteinkruid te vinden. Deze waterplanten helpen bij de zuurstoftoevoer en de zuivering van het water. Ze dienen ook als beschutting voor waterfauna.
De waterlelie, die bijzonder gevoelig is voor vervuiling en voor het zout dat gebruikt werd bij sneeuwbestrijding (en nadien wegstroomt in de waterreservoirs dichtbij verkeerswegen), is verdwenen uit de vijvers van het Rood Klooster. Ze is wel met succes opnieuw geïntroduceerd in het park van Woluwe, in de Jean Massart-tuin, in de Hoefijzervijver (in het natuurreservaat Verdronken Kinderen). Ze blijkt er goed te gedijen, wat een bewijs is van de goede waterkwaliteit op deze plekken.
Ook moerasplanten genoemd. Ze schieten wortel in het water en hun stengels, bladeren en wortels zijn bovengronds. De gele iris, het embleem van het Brussels Gewest, is de moerasplant bij uitstek. Vermelden we ook enkele soorten die met riet geassocieerd worden: echt riet (gewoon riet genoemd), lisdodde, egelskop, zegge, rietgras… Hier en daar, in het Ter Bronnenpark van Sint-Pieters-Woluwe, in het Rood Klooster, in Hertoginnedal, in het reservaat van de Verdronken Kinderen en van Vuilbeek in het Zoniënwoud, in de moerassen van Jette en Ganshoren, in het Scheutbos of nog in het Koning Boudewijnpark, vormen deze planten zeer mooie rietvelden en zeggevenen die zeer gegeerd zijn door watervogels en vogels die leven in vochtige gebieden (dodaars, kleine karekiet, waterhoen, blauwe reiger, verschillende soorten eenden).
In vochtig grasland
Het vandaag beschermde moeras van Ganshoren (Natura 2000-zone) herinnert aan de vochtige graslanden van de Molenbeekvallei waar verscheidene grasgewassen groeiden, zoals zegge, dotterbloem, veldkers, koekoeksbloem… Deze vochtige zones worden twee keer per jaar gemaaid. Vroeger dienden ze als terrein om dieren te laten grazen.
Het beheer van vochtige gebieden zoals dat door Leefmilieu Brussel wordt gedaan, het gewestelijk programma voor een Blauw Netwerk en een striktere stedenbouwkundige reglementering, zorgden de voorbije jaren voor het behoud en de vrij goede staat van de overblijvende vochtige gebieden in Brussel. Er is nog veel werk aan de winkel, maar de flora van deze bijzondere biotoop stelt het vandaag beter dan ooit tevoren.