De voorlopige conclusie na de groepsduels is dat dit niet het EK van de vedetten lijkt te worden. Reeds in de eerste wedstrijd werd het Franse idool Paul Pogba gewisseld. Rode Duivels Kevin De Bruyne en Eden Hazard speelden in hun partij als natte washandjes. De glans van Zlatan Ibrahimovic beperkte zich tot een assist en Cristiano Ronaldo trapte zowaar naast de bal.
Tweede conclusie: we hebben parels van doelpunten gezien met al in de openingswedstrijd de fenomenale streep in de winkelhaak van Dimitri Payet. Een goal voor het nageslacht. Wonderschoon waren ook de strakke volley van Graziano Pellè (tegen België), de stuiter van de Kroaat Luka Modric, de knal van de Slowaak Marek Hamsik en het latertje van Bastian Schweinsteiger.
Derde, minder fraaie vaststelling: de hooligans zijn terug. Ze zijn natuurlijk nooit helemaal weggeweest, maar de bloeddorst van Russen en Engelsen, binnen en buiten het stadion, was de laatste jaren in Europa ongezien. Een spiraal van zinloos geweld tekent nu reeds Euro 2016. De Franse veiligheidsdiensten leken verrast door de opstoot van barbarij.
Toch zaten de stadions vol en heerste feestelijke gemoedelijkheid in de fanzones. De passie voor voetbal overstijgt angst voor terreur en dat is een optimistisch signaal voor de hele samenleving.
Nie pleuje.
De Rode Duivels verrasten de trouwe aanhang met een partij ongeïnspireerde lamlendigheid tegen de Squadra Azzurra. Bijna surplacevoetbal. Er werd verdiend verloren tegen het tactisch superieure Italië. Wilmots-Conte: 0-1. Wat er aan de hand was? Faalangst wellicht. Voor het EK werd luid verkondigd dat de underdog dood was. Het zelfbewustzijn van de Rode Duivels zou instaan voor spetterend voetbal. Van niemand bang, integendeel lichtjes uitdagend. De verwachtingen klonken nog net niet als grootspraak, maar veel scheelde het niet. Enfin, de hele volksaard op de schop. Welnu, de underdog is springlevend.
De metamorfose bleek minder drastisch dan gespeeld. Minder existentieel. Er zat geen greintje superioriteit in het spel van het nationale team. Bange mannen liepen elkaar vooral in de weg. De alom bejubelde vedetten De Bruyne en Hazard hadden geen zin. Vooral De Bruyne strompelde over het veld als een kompel met jicht en stoflong. Ik schatte hem 103.
Vervolgens bleek dat ook de communicatie ouderwets underdogachtig was gebleven. Man en paard mochten niet genoemd worden. Zachte verwijten aan het adres van de bondscoach werden met meel in de mond uitgesproken. En ook weer ingetrokken. Nee, de Rode Duivels waren niet de beste vertolkers van een zogenaamd open, vrijmoedig volk. Het spreken ging als vanouds met weidse bochten en een handje voor de mond.
Marc Wilmots hield zich ook krampachtig in de loopgraven van een ouderwets herenboerconservatisme. Bang als de dood voor polemieken. Tegenspraak niet toegestaan. Alles wat naar dissonantie neigde meteen teruggeduwd in de plooi van geritualiseerde eenheid. Het sprookje van unieke camaraderie moest blijven duren. Met andere woorden: de leugen. Op eindtoernooien is alleen sprake van een rationele verstandhouding. Het is niet omdat er 's avonds een potje geklaverjast wordt dat voetballers ook vrienden zijn. De onderlinge concurrentie is hard, soms hardvochtig. De scherven zie je pas na een verloren wedstrijd.