Wandeling in Groningen: Uithuizen - Usquert
Wandelroute: Uithuizen - Usquert (12 km)
Verslag van de route | vrijdag 29 mei 2020
Dit is een wandelroute van 12 kilometer over het Hogeland in Groningen. Het startpunt is het dorp Uithuizen en het eindpunt het dorp Usquert. Beiden plaatsen hebben een treinstation vanwaar je direct naar en van de stad Groningen kunt reizen. Tijdens deze route kun je genieten van weidse uitzichten over akkerland maar ook tref je verschillende mooie gebouwen in de vorm van de Menkemaborg (een historische trekpleister), een paar mooie kerken, een bouwwerk van architect Berlage en verschillende fraaie villa's.
De route begint bij het treinstation van Uithuizen. Je kunt er voor kiezen eerst nog het centrum op te zoeken als je nog iets wilt halen in een winkel of wat wilt eten, want er zijn de nodige winkels in het dorp. Zo niet, volg de route zoals beschreven staat. Wandel vanuit het station linksaf richting de Menkemaborg, één van de bekende historische attracties op het Hogeland van Groningen. De Menkemaborg is een van oorsprong 14e eeuws huis met gracht al stamt de huidige vorm van het gebouw uit de 17e eeuw. Bezoek het huis en/of de tuinen met haar bloemperken, fruitbomen, rozentunnel en doolhof. In het andere gebouw - het schathuis - kun je eten en drinken in het café-restaurant. Na het bezoek aan de borg sla je linksaf het bospaadje in, daarna nog eens links en dan al snel rechts waardoor je op een weg uitkomt. Sla daar linksaf en volg de weg totdat je bij een splitsing komt waar je het fietspad naar Zandeweer kunt nemen (rechts). Dit is een traject langs akkerland met mooie uitzichten. Uiteindelijk loop je onder een klein viaduct door - langs het Uithuizermeerdstermaar - en sla je linksaf over een bruggetje. Als je dat hebt gedaan wandel je het kleine dorpje Zandeweer binnen. Dat heeft een fraaie middeleeuwse kerk. De Kerk van Zandeweer stamt uit de 15e eeuw, de toren die er naast staat uit de 13e eeuw. Om het gebouw te zien sla je vanaf de centrale weg (Noorderweg) in het dorp linksaf de Molenstraat in en vind je de kerk al na een meter of 20 aan je rechterzijde. Als je klaar bent met het bekijken ervan, ga weer terug naar de Noorderweg en wandel Zandeweer uit naar het volgende dorpje, het zowat aangrenzende Doodstil.
Doodstil is ooit eens uitgeroepen tot mooiste plaatsnaam van Nederland. Het is zeer klein maar zeker de moeite waard om even rond te kijken. Doodstil is gesitueerd aan het Westerwijdwerdermaar waarlangs je in zuidwestelijke richting (links) ook mooi kunt fietsen. Dat kun je een andere keer nog eens doen. In het dorp zie je enkele mooie huizen, een leuke cottage met atelier met daar tegenover een prachtige recent gerenoveerde villa. Dat is de Villa Barmerhoek dat ook ooit bekend stond als de Burgemeestersvilla, hoewel het nooit als burgermeersterswoning gediend heeft. Als je bij het bruggetje van Doodstil staat, blijf dan rechtdoor lopen. Uiteindelijk wandel je een stukje het dorp uit en sla je bij de boerderij rechtsaf het fietspad op. Dat leidt naar Oldörp, de naam van een wierde aan de rand van Uithuizen. Op de nieuwe wierde staan nieuwere huizen. Onderaan de wierde staat Zen River, het Internationale Centrum voor Soto-Zenboeddhisme. Dat gebouw was in 1936 (en de jaren erna) het Gemeenschapshuis van de Doopsgezinde gemeente 't Oldörp. Het werd opgezet door dominee Menno Gaaikema, de vader van de veel bekendere Seth Gaaikema, een beroemde Groningse cabaratier in de tweede helft van de 20e eeuw. Seth werd overigens geboren hier vlakbij in Uithuizen.
Wanneer je het gepasseerd hebt wandel je een fraai stukje Hogeland op. Je loopt over een rustige weg langs akkerland met weidse uitzichten en een paar boerderijen. Op den duur kun je rechts afslaan het spoor over. Dan kom je in De Streek. De Streek is de naam van een buurtschap. Een buurtschap is een dorp zonder kern, in feite een lange weg. Het is niet zomaar een weg want het wordt geflankeerd door fraaie hereboerderijen. Tijdens deze route kom je er maar één van tegen, als je er meer van wilt zien kun je eerst nog een eind rechtsaf gaan en dan teruglopen. Als je De Streek uitloopt dan kom je vanzelf bij de provinciale weg . Die kun je oversteken waardoor je in het dorp Usquert uitkomt, het eindpunt. Loop niet direct naar het treinstation want het dorp is zelf zeer de moeite waard om even te bekijken. Net noemde ik al de aanwezigheid van stijlvolle hereboerderijen en dat komt omdat deze streek in de 19e en vooral 20e eeuw door de hoge landbouwprijzen zeer welvarend was. Althans voor een deel van de bevolking. Dat is in het hart van Usquert ook goed te zien. Grofweg in de periode 1918 - 1939 was het relatief gezien de gemeente waar de meest vermogende mensen van Nederland woonden.
Loop door de Wadwerderweg en zie de prachtige villa's staan. Deze straat behoort tot de beschermde dorpsgezichten van de provincie Groningen. In diezelfde straat zie je ook het beroemde Raadhuis van Usquert (ook wel Berlagehuis Usquert genoemd) - een architectonisch monument - ontworpen door de bekende architect Hendrik Petrus Berlage. Dat werd in gebruik genomen in 1930. Terwijl ik dit typ is het Berlagehuis Usquert niet te bezichtigen vanwege werkzaamheden die nog uitgevoerd moeten worden en omdat het nog geen nieuwe bestemming toegewezen gekregen heeft. Controleer de website om te kijken hoe het er nu voor staat. Er zijn nog meer monumenten in het dorp. Denk aan de eind 19e eeuwse molen genaamd Eva en de van oorsprong middeleeuwse Petruskerk.
Wandelroute en kaart: Uithuizen - Usquert (12 kilometer)
Deze wandelroute tussen de dorpen Uithuizen en Usquert (Groningen) via de plaatsjes Zandeweer, Doodstil en Oldörp telt ongeveer 12 kilometer. De route gaat over fiets/wandelpaden en rustige wegen. Onderweg kun je ook bekende historische gebouwen bekijken van buiten en/of bezoeken waaronder de Menkemaborg en het Raadhuis van Usquert (Berlage).
Met het openbaar vervoer naar Uithuizen en Usquert
Trein: de dorpen Uithuizen en Usquert zijn prima per openbaar vervoer te bereiken. Ze liggen aan de spoorlijn tussen de stad Groningen en Roodeschool. De trein (Arriva) rijdt twee keer per uur, op zondag één keer per uur. Op bepaalde tijdstippen rijdt deze trein door naar de Eemshaven waar bijvoorbeeld de veerboot naar Borkum vertrekt. Dit is de spoorlijn Groningen (hoofdstation), Groningen Noord, Sauwerd, Winsum, Baflo, Warffum, Usquert, Uithuizen, Uithuizermeeden, Roodeschool en Eemshaven.
Filmpje 1 is gemaakt bij de Menkemaborg (begin juli 2021), filmpje 2 bij Doodstil. Filmpje 3 bij Oldörp en laat de trein zien die tussen Uithuizen en Usquert rijdt. Filmpje 4 is gemaakt bij de kerk in Usquert. De filmpjes zijn gemaakt in juli en augustus 2021.