Binnenkant en Buitenkant | Anne Elsen Duurzaam Projectmanagement
Om duurzaam te kunnen ontwikkelen is ruimte, tijd en aandacht nodig voor de binnenkant.
Anne Elsen, 1 juni 2018
Waar je je mee verbonden voelt, daar zorg je goed voor, dat vernietig je niet. Als we zouden leven vanuit verbondenheid met alles om ons heen, zouden we het leven om ons heen, de natuur, dieren en mensen, met respect behandelen. Als mens zijn we een onlosmakelijk deel van de natuur. De manier waarop we met onszelf en elkaar omgaan beïnvloedt de manier waarop we met de aarde om gaan en vice versa. We zijn de verbinding met de natuur, met onszelf en de mensen om ons heen kwijt geraakt. Daardoor maken we vaak keuzes tegen beter weten in. Zo is in Nederland volgens het Planbureau voor de Leefomgeving sprake van het grootste verlies aan biodiversiteit in de wereld. De kwaliteit en kwantiteit van natuur in ons land is afgenomen tot circa 15 procent van de oorspronkelijke situatie. Daarnaast heeft één op de zeven werknemers burn-outklachten volgens het CBS en TNO. We lijken vergeten te zijn dat we de natuur keihard nodig hebben, dat we er onderdeel van uitmaken. Natuurlijk er is groeiend bewustzijn maar van echte verbondenheid met onszelf en onze omgeving is nog geen sprake. Wat is er nodig om die verbinding tussen de binnenkant en buitenkant weer te herstellen?
Duurzame ontwikkeling heeft een binnenkant en een buitenkant. We hebben het meestal over de buitenkant: de dingen die we kunnen zien zoals technologie, beleid en regelgeving en management van processen om van hier naar daar te komen. De binnenkant gaat over de verbinding met onszelf, de relatie tussen mens en natuur en tussen mensen onderling in een gemeenschap of organisatie. Het gaat dan om 'duurzaamheid van binnenuit' of de menselijke kant van duurzaamheid.
Om duurzaam te kunnen ontwikkelen is ruimte, tijd en aandacht nodig voor die binnenkant. De keuzes die ik maak en wat ik in de wereld neerzet, worden immers bepaald door hoe ik mij van binnen voel en wat ik denk, mijn overtuigingen. Mijn buitenkant wordt gedragen door mijn binnenkant. Mijn gedrag en acties reflecteren wat er van binnen in mij omgaat. Voldoende aandacht, ruimte en tijd voor de binnenkant is nodig om de verbinding met mezelf te herstellen, te voelen wat mijn eigen ritme is, wie en wat ik echt belangrijk vindt en om de moed te verzamelen om daarvoor te kiezen. Dan ben ik beter in staat in de buitenwereld wijze keuzes te maken en iets te realiseren dat van waarde is voor mezelf, mijn omgeving en het grotere geheel. Op een manier die bij mij past. Dat wat ik in de wereld neerzet wordt een uitdrukking van wat ik diep van binnen belangrijk vindt. Dan sta ik weer in verbinding met waar ik blij van wordt en waar ik energie van krijg. Wie ik ben wordt een geheel met wat ik doe. Het klopt weer.
Ik merk dat een te zeer gericht zijn op de buitenkant leidt tot afgeslotenheid, tot stagnatie, angstig gedrag en beknelling van mijn creativiteit. Ik kom te veel in mijn hoofd te zitten en raak de verbinding kwijt met, mijn lichaam, mijn innerlijke drive en daardoor het contact met de mensen met wie ik leef en werk en de dingen die ik doe. Dat komt meestal omdat ik mezelf teveel heb klem gezet met acties, me teveel heb laten meesleuren in de snelle stroom van alledag en te weinig ruimte heb genomen om even stil te staan, er even uit te stappen, zodat ik me weer open kan stellen en op kan laden. Het vraagt veel inspanning om die ruimte te nemen in onze maatschappij die gericht is op nuttig bezig zijn voor anderen, geld en materieel gewin.
Ik merk dat een te zeer gericht zijn op de buitenkant leidt tot afgeslotenheid, tot stagnatie, angstig gedrag en beknelling van mijn creativiteit.
Afgelopen zomer heb ik aan een workshop met paarden deelgenomen. Deelnemers kregen de opdracht om een paard uit te kiezen en dat paard te leiden. We werden begeleid door een jonge vrouw, die ons aanwijzingen gaf hoe we het paard konden laten volgen. Na diverse verwoede pogingen waarbij het paard stokstijf bleef staan, begon de moed me bijna in de schoenen te zinken.
Het bleek niet voldoende om alleen een duidelijke focus te hebben en te weten waar ik naartoe wilde, ofwel gericht te zijn op de buitenkant. Wat vooral belangrijk bleek om het paard te laten volgen, was goed de grond onder mijn voeten te voelen, mijn lichaam te voelen, contact te voelen met het paard en deze met plezier uit te nodigen met me mee te gaan naar het doel wat ik helder voor ogen had. Veel meer verbinding te maken met mijn binnenkant dus. Dat werkte! Het paard liep de rest van de sessie tevreden met me mee zonder dat ik aan de teugels hoefde te trekken. Het paard was een prachtige spiegel van mijn (on)vermogen om tegelijkertijd met de binnenkant en de buitenkant in contact te zijn.
Laat ik nu het voorbeeld van een organisatie nemen zoals het NatuurCollege dat op haar website beschrijft: Een organisatie kan niet wezenlijk worden ontwikkeld als de individuele werknemer zich niet ontwikkelt. Het gaat om zowel het werken aan de buitenkant: duurzame bedrijfsprocessen met betrekking tot management, technologie, producten en diensten, als aan de binnenkant: de persoonlijke ontwikkeling van de werknemers. Door dat laatste kan de organisatie meer 'zichzelf' zijn en 'weten' waar het werkelijk voor staat, en dat ook geloofwaardig naar buiten toe uitdragen.
Een organisatie kan niet wezenlijk worden ontwikkeld als de individuele werknemer zich niet ontwikkelt.
Als je als organisatie echt in duurzaamheid wil investeren betekent dat dat werknemers de mogelijkheid krijgen zichzelf te ervaren als deel van een duurzame toekomst. Dat kan alleen wanneer ze ook in contact zijn met hun innerlijke natuur en vanuit de persoon zelf richting kan worden gegeven aan het eigen leven, werk en maatschappij. Daarbij wordt ruimte gegeven aan wat er van nature is. Van daaruit is pas echte verbinding met de omgeving mogelijk en kan richting aan de toekomst worden gegeven, aldus het NatuurCollege.
Dat het kan laat het bedrijf Interface zien. Een bedrijf dat modulaire vloerbedekking maakt en dat al in 1994 als een van de eerste bedrijven vol inzette op duurzaamheid met haar 'Mission Zero' ambitie: in 2020 een volledig duurzame onderneming te zijn. En het bedrijf ligt op schema. Het bedrijf betrekt al haar medewerkers bij het in praktijk brengen van deze missie en spreekt trots over het feit dat sprake is van 'love on the factory floor' voor de missie van het bedrijf. Het bedrijf stelt daartoe creativiteit boven productiviteit en efficiëntie. Interface geldt wereldwijd als inspiratiebron op het gebied van duurzaamheid, met aandacht voor zowel het gebruik van materiaal & energie als ook de menselijke factor.
Er is een herstel van de verbinding nodig met wat er in ieder van ons naar buiten wil, met onze natuur, onze creativiteit, met mensen om ons heen, de organisatie en gemeenschap waarin we leven en werken. Als we leren en het lef hebben te kiezen voor liefde voor onszelf en elkaar en onze omgeving dan zal dat ook automatisch een positief effect hebben op het grotere geheel. Dit vraagt om het verleggen van de focus op de buitenkant, naar meer aandacht, tijd en ruimte voor onze binnenkant, zodat we in de buitenwereld in staat zijn wijze keuzes te maken. Keuzes die ons hart een sprongetje laten maken en die de wereld een beetje mooier kleuren.