Trompettist Ibrahim Maalouf: 'Perfecte muziek is doods' | Het Parool
Trompettist Ibrahim Maalouf: 'Perfecte muziek is doods'
Ooit ruilde Ibrahim Maalouf zijn studie wiskunde in voor een opleiding tot klassiek trompettist, maar zijn naam is toch vooral verbonden aan de jazz. Eind vorige maand is zijn elfde soloalbum verschenen.
Erik Voermans 5 oktober 2019, 13:00
Ibrahim Maalouf: 'Het etiket dat ze op mijn voorhoofd hebben geplakt is dat van de trompettist uit Libanon, maar ik ben meer dan dat.' Beeld Yann Orhan
Trompettist Ibrahim Maalouf veroverde de wereld met een sound waarin hij invloeden uit alle windstreken tot een wonderlijk persoonlijk muzikaal amalgaam heeft weten te smeden.
Wat de Frans-Libanese trompetvirtuoos onderscheidt van zijn collega-trompettisten is zijn instrument: een trompet met vier kleppen, waarvan de vierde het mogelijk maakt intervallen te spelen die kleiner zijn dan een halve toon, waardoor hij microtonale inflecties kan spelen die zo typerend zijn voor de Arabische muziek.
Van Maalouf is onlangs zijn elfde solo-album verschenen: S3NS, uit te spreken als sens, Frans voor zintuig. Het album telt negen tracks vol vrolijke en aanstekelijke latinritmes, met uitzondering van de hoogst dramatische afsluiter Radio Magallanes, waarover later meer.
"Ja, het is een heel positief album geworden," zegt Maalouf. "Ik schrijf altijd heel veel nummers voordat ik de uiteindelijke selectie maak. Voor S3NS kon ik kiezen uit 35 stukken, maar alleen de allerbeste, de stukken waar ik honderd procent tevreden over ben, mochten blijven. Ik wil zo streng zijn als ik kan, want vaak vind ik platen te lang. Uiteindelijk is het een persoonlijke keuze natuurlijk."
Is de trompet een fijn instrument om mee te componeren? Je hebt alleen maar melodie en geen harmonie.
"Ik hoor de bijbehorende harmonieën in mijn hoofd en die noteer ik dan op papier. Althans, zo deed ik het vroeger. Maar ik ben lui geworden. Ik gebruik tegenwoordig liever de piano, omdat alle harmonieën dan al voor je klaar liggen."
In uw biografie staat dat u behalve muziek ook wiskunde hebt gestudeerd. Wat is de relatie tussen de twee?
"Muziek is klinkende wiskunde! Zo zie ik het. Ik zou hier uren over kunnen praten. Wat mij aan wiskunde intrigeert is wat we in Frankrijk l'inconnu noemen – het onbekende. Dat onbekende is altijd het vertrekpunt voor verder onderzoek, want als je alle antwoorden hebt, is het klaar. Dan bereik je de perfectie. En aan perfectie heb je niks, ook niet in de muziek. Een computer kan perfecte muziek maken, maar die muziek is dood. Je moet dus imperfectie accepteren, in de wiskunde, in de muziek en in het leven. En in de zoektocht naar perfectie zit de schoonheid. Maar ik worstel daarmee, want als ik albums maak, stuit ik altijd op hetzelfde probleem."
"Dat was met S3NS ook weer zo. Ik heb er jaren aan gewerkt, steeds nieuwe mixen gemaakt, steeds zitten schaven, veranderen, nieuwe partijen laten inspelen en 's nachts liggen piekeren en bedenken wat ik nog kan verbeteren, totdat er een moment komt waarop ik denk: dit is het. Die specifieke dag is altijd extatisch, maar ook therapeutisch, omdat ik dan het moment heb bereikt waarop ik mijn imperfecties kan aanvaarden. Omdat ik dan besef: dit ben ik. En dichter bij mezelf kan ik nu niet komen. Daarmee is elk album een momentopname van de persoon die ik op dat moment ben. "
Wat denkt u dan als u oudere albums van uzelf beluistert?
"Dat ik inmiddels een ander mens ben. Het is alsof je naar oude foto's van jezelf kijkt. Ik hoor vooral dingen die ik nu anders zou doen."
Het opvallendste stuk op S3NS is Radio Magallanes. We horen de stem van de Chileense president Salvador Allende, kort voordat hij in 1973 zelfmoord pleegde. Wat is het verhaal achter dat stuk?
"De helft van mijn familie komt uit Chili. Dat weten niet veel mensen, omdat het verwarrend is. Ik ben de jazztrompettist uit Libanon. Dat is het etiket dat ze op ze op mijn voorhoofd hebben geplakt. Dat is handig voor de marketing, maar ik ben meer dan dat. De Chileense link is belangrijk voor me. Een familielid heeft tegen Pinochet gevochten en dat verhaal hoort bij mijn leven. Allende hield zijn toespraken op Radio Magallanes, ook zijn allerlaatste speech, seconden voordat hij zich van het leven benam. Dat was voor de hele planeet een dramatisch moment. De dood van het idealisme voor miljoenen mensen op aarde. Daar moest ik muzikaal iets mee doen."
"Wat me in de speech frappeert is dat hij vol positieve energie is. Allende heeft zijn volk dus zelfs in de laatste momenten van zijn leven niet teleurgesteld. Dat vind ik enorm inspirerend. En dat is ook de gedachte achter S3NS: hoe beroerd de omstandigheden misschien ook zijn, het is altijd mogelijk jouw leven, of dat van anderen beter te maken."
"Die kracht zit in ons allemaal, daar ben ik van overtuigd. En zeker in kunstenaars. Veel kunstenaars hadden geen zorgeloze jeugd en ik weet daar alles van. Mijn ouders zaten in een land in oorlog en de omstandigheden waren miserabel. Ik denk dat ik de muziek in ben gegaan om daaruit te ontsnappen en om de wereld tot een betere plek te maken."