De twee kanten van romantiek | De Morgen
De twee kanten van romantiek
liederen van schumann en liszt
Kan een vrouw wel Dichterliebe van Schumann, dat schoolvoorbeeld van mannelijke, romantische liefde, zingen? Dat kan, dat is al meer dan eens bewezen. Barbara Bonney is zelfs van mening dat een vrouw er iets aan kan toevoegen: "Ik probeerde mij voor te stellen dat ik de vrouw was tot wie de gedichten gericht waren en die het verhaal vertelde van de man die haar had liefgehad, de kwelling en de pijn die hij had doorgemaakt." Zo klinkt het dan ook: veeleer verliefd dan hartstochtelijk, veeleer begrijpend dan stormachtig, veeleer medelijdend dan opstandig. Op enkele momenten heb je het gevoel dat dat ook wel eens iets met de vocale mogelijkheden van Bonney te maken zou kunnen hebben, wanneer het forte in het lage register haar niet zo goed blijkt af te gaan als de mooi uitgesponnen hoge noten of de al eens met een portamento opgesmukte vertellende melodieën. Ook haar intonatie is niet altijd even zuiver, merkwaardig genoeg vaak bij het neerleggen van een zin of ook wel eens, zoals musicalzangers plegen te doen, op plaatsen waar je de licht valse noot als een kleur kunt opvatten. Samengevat: waar Bonney mooi en juist zingt is zij bijzonder verleidelijk, op de andere momenten een beetje verontrustend.
Antonio Pappano begeleidt heel gevoelig, bijna sentimenteel, ver weg van de heldere ironie die veel van zijn Engelse collega's in dat repertoire hebben ingevoerd. Daarnaast zijn er de Dichterliebe-liederen van Liszt: dat is de andere kant van de romantiek. Liszt is veel grootsprakeriger dan Schumann, hij krijgt het niet in één zin gezegd maar heeft voor een gedachte een hele sequens nodig. De tegenstelling tussen de twee is interessant: Bonney en Pappano dienen Liszt met evenveel engagement als Schumann. (SM)
Barbara Bonney, Antonio Pappano. Decca 470 289-2.
Andere tijden, andere zeden. Als nu een koning sterft, gaan lange rijen mensen in stilte rouwregisters tekenen. Toen in 1733 August de Sterke, keurvorst van Saksen en koning van Polen, stierf, werden er in heel zijn rijk met veel machtsvertoon feestelijkheden georganiseerd. Natuurlijk met de gepaste rouwsymboliek, zoals met zwarte wimpels behangen trompetten en pauken, maar helemaal niet puur droevig. De vele cantates roemden met vrolijke melodieën vooral de goede eigenschappen van de overleden vorst en de welstand en vrede die hij over zijn land had gebracht. In Hamburg zorgde Telemann voor de gelegenheidsmuziek en hij sprak daarvoor een jonge dichter aan, de 22-jarige Joachim Johann Daniel Zimmermann, die een heel vooruitstrevend tekstboek schreef waarin hij als het ware anticipeert op de idee van de verlichte despoot. Die tekst bood aan Telemann de gelegenheid tot zeer onderscheiden muzikale vormen en inhouden, van heroïsche marsen via bucolische dansen tot een bijzonder origineel lamento in sarabandevorm, dat aan de beste voorbeelden van Haendel herinnert. Al met al is dat, voor wie zich niet aan de enigszins naïeve bewondering voor de adellijke goedheid stoort (die fataal aan de royaltyhype van nu herinnert), mooie, expressieve muziek met heel wat voor zijn tijd nieuwe trekken, zoals het gebruik van klarinetten.
De liveopname onder leiding van Hermann Max behoort - met enkele missers, die men best in een bijkomende sessie had gecorrigeerd - tot de goede middelmaat van wat er in Duitsland nu op dat vlak gebeurt. Sommige solisten zijn heel goed, andere erg middelmatig. Eén opmerking in het bijlegboekje doet opkijken: er staat dat de partituur bewerkt en de tekst herschreven werd door Willi Maertens en wel in Maagdenburg in 1973. Dat was in de DDR. Was de oorspronkelijke tekst misschien minder verlicht? (SM)