Marokkanen | Politiek | Pagina 2
Nu ik ziek thuis zit, zie ik wat andere televisieprogramma's dan anders. Vanmorgen volgde ik een discussie op de NIO over satire. Jongeren discussieerden met elkaar over de grenzen daarvan.
De opmerking van één van de jongens zal mij altijd bijblijven. "Ik stoor me nergens aan. De profeet staat ver boven al die spotternij. Hij is door de eeuwen altijd bespottelijk gemaakt maar hij kan daardoor niet worden aangeraakt. Ik dus ook niet." Dat heet "stevig in je geloof staan". Degenen die snel gekwetst zijn, staan vermoedelijk wat minder stevig in hun schoenen. Dat zou best kunnen zijn.
Daarbij kwam ook weer de cartoonrel naarboven waarover ik dan toch weer wat andere opvattingen heb. Volgens mij zijn de tekeningetjes aanleiding geweest om massa's op te stoken door degenen die daar profijt van meenden te hebben. De vraag is: hadden de tekenaars die dingen moeten maken? Als iedereen even stevig in zijn geloof stond als die ene jongen, dan was er geen vuiltje aan de lucht geweest.
Sommige mensen denken dat satire een verworvenheid is van onze westerse, vrije wereld. Niets is minder waar. Vorsten hebben door de eeuwen heen het belang van de satire erkend. Aan ieder hof dat zichzelf respecteerde, was dan ook een hofnar aanwezig. Dat was geen halve gare malloot maar een belangrijke hoffunctionaris met veelal grote invloed. Vorsten waren wijs genoeg om te weten dat zij behoefte hadden aan een spiegel. iemand die hen de wereld ondersteboven liet zien. iemand die alles uit een andere invalshoek benaderde. Dat was de taak van een hofnar.
Ook buiten het hof waren er narren. Beroemd zijn de verhalen van Tijl Uilenspiegel. Het Carnavalsfeest is altijd een andere mogelijkheid geweest om kritiek uit te oefenen. Het feest gaat tot in onpeilbare verten terug. Ook in Rome bestond een feest waar gedurende één dag de slaven meesters waren en de meesters dienaren.
Satire ontlucht, neemt spanningen weg en laat ons breder zien. Ze bevrijdt ons van al te starre opvattingen en dat is goed. Tegelijkertijd is het niet de bedoeling dat de satirist zijn eigen absoolute waarheid in de plaats laat komen van een andere. Dan schiet hij zijn doel voorbij en is satire veranderd in dwingelandij. Satire als een vorm van egotripperij is uit den boze. Wie als hofnar die grens overtrad, bekocht dat met onthoofding. In onze tijd verdienen de egotrippers onder de satiristen een lange neus en rooie uitgestoken tong.