Johannes Corneliszoon Verspronck (1600-1662)
Halverwege de 17de eeuw had Haarlem 50.000 inwoners en was daarmee na Amsterdam en Leiden de derde stad van Nederland. Het is dus niet vreemd dat er naast de grote Frans Hals (1583-1666) ruimte was voor nog een grote portretschilder. Dat was de een generatie later geboren Johannes Corneliszoon Verspronck (ca 1600-1662). Misschien ging hij korte tijd na de lessen van zijn vader bij Hals in de leer. Zijn schilderstijl is bijna als een reactie op de grove penseelvoering van Hals op te vatten. Verspronck schildert veel stiller en nauwkeuriger. Zijn kleuren zijn zachter en zijn penseelstreek is niet opvallend. Hij was een broodschilder want zijn hele oeuvre bestaat uit portretten. Er zijn er 100 bekend en 3 halen zelfs de eregalerij van het Rijksmuseum. In dezelfde nis hangen ze bij elkaar. Het Meisje in het blauw (dat van 1945 tot 1947 het 25 gulden biljet versierde) en de portretten van de vriendelijke Eduard Wallis en de pinnige Maria Strijp. Zijn 2 andere meesterwerken zijn de 2 regentessen schilderijen van het Frans Halsmuseum. Dankzij een gift uit 2003 van het Elisabeth von Thüringenfonds aan het Frans Halsmuseum is de waarde van een Verspronck in te schatten. De gift omvatte 11 schilderijen en werd op €100 miljoen getaxeerd. Een Frans Hals daarvan was €70 miljoen waard, Verspronck's Regentessen van het St. Elisabeth of Groote Gasthuis te Haarlem was €15 miljoen. De overige 9 schilderijen maakten samen de resterende €15 miljoen vol. De mooiste Versproncks zijn natuurlijk museumbezit en niet te koop. In een kunstveiling heb ik een paar minder mooie gespot die tussen de €20.000 en 50.000 waren geprijsd.
Dankzij zijn sobere en rustige stijl heeft Verspronck zich als schilder bijna onzichtbaar gemaakt. Als mens was hij vermoedelijk net zo. Een enigszins geïsoleerde figuur in de Haarlemse schilderkringen. Dat kan ook de reden zijn dat hij zelfs niet de moeite nam tot een zelfportret. Het is ontroerend om zonder dat er iets tussen ons in staat oogcontact te maken met de Haarlemse burgers van 400 jaar geleden.