Twee derde van ons politiek panel denkt dat VVD-leider Rutte, hoewel hij nog geen grote voorsprong heeft in de peilingen, de ‘premierbonus’ alsnog kan incasseren.
Zondag mengt premier en VVD-lijsttrekker Mark Rutte zich pas écht in de verkiezingsstrijd, als hij bij RTL in debat gaat met zeven politieke tegenstanders. Dat debat is belangrijk voor Rutte: hij heeft nog geen overtuigende voorsprong in de peilingen.
Kan hij de ‘premierbonus’ nog wel incasseren? De theorie achter die bonus: Nederlanders belonen een zittende premier die leiderschap toont en die boven de partijen lijkt te staan.
Die bonus gaat Rutte binnenhalen, verwacht tweederde van ons panel. Als hij nu begint met een intensieve campagne, dan is hij nog ruim op tijd. „De andere lijsttrekkers pieken veel te vroeg”, zegt een lobbyist. Een oud-VVD-bewindspersoon verwacht dat kiezers het „onderlinge gekrakeel” van die lijsttrekkers straks zat zijn. „En dan is Rutte nog fris om in de laatste en beslissende fase, boven de partijen staand, toe te slaan.”
Kijk naar de historische winst van premier Ruud Lubbers in 1986, zegt een PvdA’er. Een paar dagen voordat de CDA-premier 54 zetels haalde, zag niemand zijn winst – 9 zetels – aankomen. „In het slotdebat manifesteerde hij zich als de soevereine leider. Dat kan Rutte ook. Hij is echt niet minder betrouwbaar dan Lubbers destijds.”
Een ander voordeel voor Rutte is dat hij nog geen duidelijke concurrent heeft voor het premierschap. Geert Wilders wordt niet als premierskandidaat gezien omdat bijna alle partijen hem uitsluiten. En geen van Ruttes andere belangrijke concurrenten (Pechtold, Buma, Klaver) is erin geslaagd om overtuigend de leiding te nemen, zegt een rechtse strateeg.
Ook kan Rutte profiteren van een tweestrijd met de PVV. Een oud-CDA-strateeg: „Hoe dichter de VVD de komende week op de PVV zit, des te groter de kans op een premierbonus.”
Eenderde van het panel verwacht geen premierbonus. Een oud-CDA-bewindspersoon denkt dat kiezers „toch wat uitgekeken raken” op Rutte, wegens zijn „iets te gladde praatjes en zijn betrouwbaarheidsprobleem”. Ook volgens een oud-PvdA-strateeg is er „te veel wantrouwen en ongenoegen” over de premier. „Dat veel lijsttrekkers zich durven te presenteren als ‘de opvolger van Rutte’, wijst op problemen voor hem.”