Digibron.nl, Geheugensteuntje voor de kerkganger
Auteur(s) Dr. W. H. Velema
Geheugensteuntje voor de kerkganger
Blijft er iets achter van de preek? Een predikant vraagt zich dat wel eens -en misschien zelfs vaak- af. Beter nog is de vraag of een preek doorwerkt in het leven van de kerkgangers, na de zondag. We mogen hopen dat de kerkgangers zondags bezig zijn met de preken die ze hebben gehoord. Maar hoe gaat het verderop in de week met de gehoorde preek? Wordt er wel eens aan teruggedacht of in een gesprek op teruggegrepen?
Een predikant zal wel eens op het nut en de noodzaak daarvan wijzen. Ook met het oog op het gebedsleven van de kerkgangers, maar je kunt dat als dominee niet elke zondag doen.
Een predikant die zijn gemeente pastoraal bearbeidt, kan wel zelf bij bezoeken op de preek van zondag teruggrijpen. Er zijn echter ook heel wat predikanten die zondags rondreizen, omdat ze zelf geen gemeente (meer) hebben. Die kunnen van hun kant de preek door de week niet aan de orde stellen. En de hoorders van zondags doen dat ook zelden. Overigens zeer begrijpelijk.
Gemeentebulletin
Toch vragen ook deze predikheren zich meer dan eens af: Wat is er van de preek blijven hangen? Werkt die in de week door? Zijn de mensen ermee bezig? Hoe dat probleem moet worden opgelost, weet ik niet. In elk geval weet ik niet hoe het gemeentelid en de prediker met elkaar in contact moeten komen.
Onlangs kreeg ik van een kerkenraad het volgende verzoek: Wij hebben een gemeentebulletin dat zondags in de kerk wordt uitgereikt. Het ligt voor iedere kerkganger op een tafeltje in de hal van de kerk. Bij binnenkomst kan de kerkganger het meenemen. In het bulletin staan allerlei mededelingen over het gemeenteleven; ook de liturgie voor de beide diensten, met schriftlezing en thema van de preek.
Dat tref ik in meer gemeenten aan. Het bedoelde bulletin vroeg nog iets meer van de voorganger. De kerkenraad wil graag aan de kerkgangers enkele punten meegeven ter verwerking van de preek.
De kerkenraad vroeg niet om een uittreksel van de preek; nog minder om een schema waarin de preek overzichtelijk werd weergegeven. Neen, de kerkenraad vroeg aan de dienstdoende predikant: Schrijf drie of (maximaal) vier punten op, als aandachtspunten ter verwerking van de preek. In het bulletin van de gemeente werden de vier vragen afgedrukt onder het kopje "Aandachtspunten". Ze besloegen een kwart van een A4'tje.
Ik vond dat een zeer aansprekend verzoek. Een dergelijke vraag was mij nog nooit door een kerkenraad gesteld. Voor mijzelf was dat verzoek een stimulans. Ik moest de preek die ik gemaakt had nog eens goed op mij laten inwerken. Wat verwacht je nu dat de mensen eruit nemen, zo vroeg ik mijzelf af. Hoe zullen ze met deze preek ook na de zondag bezig zijn? Ik moest dus enkele woorden of enkele zinsneden in het bijzonder aan de hoorders meegeven, hen erop attenderen ermee bezig te zijn.
De kerkenraad zei nadrukkelijk: We vragen niet om een excerpt van de preek, ook niet om een samenvatting. Leg enkele momenten (eventueel woorden of voorbeelden) uit de preek aan de hoorders voor - om ermee bezig te (kunnen) zijn.
Een voorbeeld. De tekst was Hebreeën
6:19, 20. De schrijver heeft het over de hoop en zegt dan: "Welke wij hebben als een anker der ziel, hetwelk zeker en vast is, en ingaat in het binnenste van het voorhangsel; Daar de Voorloper voor ons is ingegaan, namelijk Jezus, naar de ordening van Melchizédek, een Hogepriester geworden zijnde in der eeuwigheid."
Dit is een tekst die om nogal wat toelichting en verklaring vraagt. Dat alles heb ik niet in het gemeentebulletin laten afdrukken. De gemeente heeft de uitleg kunnen horen. Het ging erom hoe de gemeente met het gehoorde praktisch kon bezig zijn.
De volgende vier aandachtspunten verschenen in het mededelingenblad van de christelijke gereformeerde kerk te, zondagochtend Het besloeg de helft van een kwart A4'tje.
1. De hoop hoort er wezenlijk bij - is dat voor u ook zo?
2. De hemel als ankergrond van de hoop - bent u daarmee bezig?
3. Wat betekent de Heere Jezus als Voorloper voor u?
4. Kunt u het meemaken dat de hoop een remedie is tegen geestelijke verslapping?
Collega-predikanten zullen misschien een andere formulering voor deze aandachtspunten kiezen of een ander accent leggen. Ik voor mij had de indruk dat de kerkgangers met deze vragen wat zouden kunnen doen. Nu, bijna een jaar later, heb ik diezelfde overtuiging nog.
Ik kan me voorstellen dat er predikanten zijn die dit artikel met gemengde gevoelens lezen. Hun reactie zal zijn: nog meer werk. Bepaalde kerkenraden zullen opzien tegen de moeite van het laten klaarmaken van deze aandachtspunten. Wie met een gemeentebulletin niet vertrouwd is, schrikt terug voor de moeite van het vervaardigen.
Ik herinner eraan dat in tal van gereformeerde gemeenten (welke nadere bepaling er ook aan toegevoegd mag of moet worden) in Amerika en Canada het uitdelen van zo'n bulletin op zondag heel gebruikelijk is. Ik heb ze wel meegenomen naar Nederland en van familie of vrienden ook wel toegestuurd gekregen.
Met dit artikel wil ik niemand een last opleggen. Ik kan wel zeggen dat het voor een dominee een stimulans kan zijn om na het klaarmaken van zijn preek de aandachtspunten te formuleren. Soms zal hij de preek hier en daar nog iets toespitsen, iets puntiger maken.
Voor de gemeente moet het winst zijn. Ik zie al jongelui voor me die de bulletins sparen en daarmee bij allerlei teksten aandachtspunten meekrijgen. Ze bewaren ze, en je hoopt dat ze er ook wat mee doen.
Nog een praktisch punt: Hoe krijgt een dominee dat klaar? Door ervoor te zorgen dat hij vrijdags om zes uur 's avonds met zijn preken klaar is. Dat geeft hem (en
zijn gezin) het voordeel van een rustige zaterdag.
Een dominee zal meestal 's maandags al
in zijn studeerkamer en in zijn gebed bezig zijn met de preken voor de komende zondag. Nu, dan mogen ze vrijdag om zes uur wel klaar zijn, zelfs al zou hij voor twee preken drie dagen nodig hebben. Dat vind ik overigens een te lange tijd van voorbereiding. Wellicht daarover nog een andere keer.
Bekijk de hele uitgave van Saturday 16 November 2002
Het aangezicht der schapen
Maar hoe is dat eigenlijk omgekeerd Hoe ziet de predikant de gemeente voor zich Wat ziet hij zo al Ook daarover is heel veel te vertellen. Wordt de prediker geinspiereerd door de luisterhoudi...
KERKBLAD VOOR HET NOORDEN Wat zou de kerk zijn zonder de Bijbel "Niets", schrijft ds. E. J. van der Linde uit Drogeham in het "Kerkblad voor het...
Praktische prediking in de belangstelling
Er wordt over de prediking veel geschreven en gesproken. Dat is geen wonder. De preek is het hoofdbestanddeel van de zondagse samenkomsten van de gemeente. Zonder afbreuk te willen doen aan lofpri...
Dr. W. H. Velema
EEN "ENQUÊTE" IN VERBAND MET DE PREDIKING
Vanuit de vormingscursus Op de vormingscursus 1977-1978 werd door mij het onderwerp "De prediking in de praktijk" behandeld. De titel maakt duidelijk dat het mij gin...