Ik wil niet eens dat jullie hem omstoten of doen wankelen, maar alleen dat jullie hem niet meer steunen. Dan zullen jullie hem als een grote kolos, beroofd van zijn voetstuk, door zijn eigen gewicht in elkaar zien storten en in stukken zien breken.
Etienne de la Boétie (1530-1563) schreef deze klassieker uit de traditie van de burgerlijke ongehoorzaamheid waarschijnlijk op 18-jarige leeftijd. Jeugdig elan en idealisme gaan gepaard met uitzonderlijk scherpe observaties van menselijke zwakten, alleen te vergelijken met zijn grote tegenhanger Machiavelli.
«De werkende mensen hebben geen behoefte aan het geweld, dat zij – vreemd genoeg – zelf zo ijverig ondersteunen en waarvan zij zozeer te lijden hebben. Want het geweld van de onderdrukker ten opzichte van de onderdrukte is niet zomaar een gewelddaad van een sterkere ten opzichte van een zwakkere, van een grotere ten opzichte van een kleine groep, enz. Het geweld van de heersers wordt – zoals altijd waar een meerderheid gebukt gaat onder een minderheid – uitsluitend in stand gehouden met bedrog, dat slimme lieden door de eeuwen heen hebben toegepast en dat mensen er, omwille van kleine, gemakkelijk bereikbare vooroordelen, toe aanzet niet slechts veel grotere belangen, maar bovendien zelfs hun vrijheid prijs te geven en zich bloot te stellen aan het meest verschrikkelijke leed. De aard van dit bedrog werd al 400 jaar geleden door de Franse auteur La Boétie in zijn geschrift De vrijwillige slavernij onthuld.» – Leo Tolstoj in De wet van het geweld en de wet van de liefde
Mark Insingel (Antwerpen, 1935) debuteerde in 1963 met de dichtbundel Drijfhout. Sindsdien heeft zijn schrijverschap een ontwikkeling doorgemaakt, die met de roman Mijn territorium (voorlopig) wordt afgerond en die geleid heeft tot een schijfwijze waarin de inhoud als het ware in de vorm wordt veraanschouwelijkt.
In deze roman komen de specifieke kenmerken van Insingels schrijfwijze toegankelijker en boeiender dan ooit tezamen. Het begrip ‘territorium’ (meestal gebruikt waar het over dieren gaat, maar door de Amerikaans-Nederlandse psycholoog C.B. Bakker ook om er het menselijke doen en laten mee te verklaren) is, in al zijn betekenissen, het thema van deze roman: een fascinerend scherm van 100 webben (100 zinnen, 100 hoofdstukjes); de spin is de taal.
Mark Insingel behoort tot de zeer weinige Nederlandstalige auteurs die in het buitenland bekendheid genieten. In Amerika geldt hij als een van de belangrijkste Europese modernisten en wordt zijn werk vergeleken met dat van schrijvers als Butor en Beckett. Over ‘Reflections’ (Spiegelingen, 1968) schreef International Fiction Revie: “Because of the perfect interconnection between form en content, this is one of the most challenging and interesting works of modern fiction.”
«Ingingel toont hoe hij een intieme, erotische omgang heeft met het taalmateriaal, verbanden legt die voorheen niet gelegd zijn en wel op die manier dat een nieuw teken ontstaat.» – Hugo Bousset, ‘Nederlandse Prozaliteratuur Top Tien’, Spectator (1981)
Auteur webmistressGeplaatst op december 31, 1980 mei 22, 2015 Categorieën Auteurs, BoekenTags Drijfhout, mark insingel, Mijn territorium