Wateren / Landschap / Thema's | Atlas van Ede
Home » Thema's » Landschap » Wateren
Wateren rond Ede | Landschap
In dit onderdeel aandacht voor de paar wateren die te vinden zijn rond Ede. Zie [ hier ] voor enkele grote bekende vijvers binnen Ede. Door de ligging op de Veluwe, is hier als vanouds weinig water aanwezig. De ijstijden hebben ervoor gezorgd dat er bekkens zijn ontstaan en dat op de bodem daarvan soms ondoordringbaar keileem is gevormd. Hier blijft het water dan staan. Even zoeken dus.
Wanneer de 'Kreelse Plas' is ontstaan, is onbekend. De plas ligt aan de Kreelseweg, vernoemd naar het goed 'Kreel'. Deze weg verbindt Ede, via de Mossel, met Otterlo. Sinds eeuwen ligt er op de Ginkel, grofweg noordelijk van de Herberg Zuid Ginkel, een landbouwenclave met akkers en weilanden. Deze landgoederen/boerennederzettingen kennen we onder de namen 'Kreel', 'Hindekamp' en 'Groot-Ginkel'. Dat in dit, overigens droge, gebied van zandgronden akkerbouw mogelijk is en was, komt doordat twee smeltwater-dalen uit de ijstijden hier samenkomen. Hierdoor werd in de loop der eeuwen een water-ondoorlatende leemlaag gevormd. Over deze schuin aflopende laag stroomt ondiep grondwater vanaf De Driesprong toe. Daardoor kent het gebied meerdere watergangen, poelen en plassen. Dit landbouwgebied is circa 150 ha groot en is bijna geheel eigendom van de gemeente Ede. Bron: Gemeentearchief. Foto's: 2020 en 2021 (onder).
Februari 2022 | een zeer natte maand heeft het gehele gebied rond de Kreelse Plas weer vol water gezet.
Plas van Gent
Situatie oktober 2021: prima onderhouden vogelkijkhut, gelegen ten noordoosten van de Kreelse Plas. Droog bereikbaar via plankenpad.
Waterloop van Plas van Gent naar Heidebloemplas
Situatie oktober 2021.
De Heidebloemplas staat via een slotensysteem in verbinding met de Kreelse Plas. Daar komt vanuit de bodem kwelwater omhoog. Aangevuld met regen en sneeuw in de winter, zal de Kreelse Plas op een gegeven moment overstromen. Dan loopt het water via de sloten en diverse poeltjes naar de Heidebloemplas.
De laatste jaren heeft de plas te maken gehad met grote droogte. Alle vissen zijn daarom vanuit deze plas naar elders overgeplaatst.
Bekijk in: [ Google Maps ].
Situatie zomer 2020: een groot deel van de plas staat leeg, na twee zeer droge jaren,
Situatie oktober 2021: gelukkig is de plas weer helemaal vol.
Februari 2022 | een zeer natte maand heeft het gehele gebied rond de Heidebloemplas weer vol water gezet.
Spreng van Hoekelum
Met de nodige fantasie zou je dit als de enige 'beek' van Ede kunnen zien. Punt is echter dat de spreng in het landgoed van Hoekelum zo diep in de helling is ingegraven, dat het grondwater vanzelf hierin loopt. Het is dus geen beek met een natuurlijk ontstaan. Dit water voedt de gracht rond Kasteel Hoekelum. Het loopt voorlangs het gebouw weg en duikt verderop onder de Edese weg door en loopt dan dood bij de A12. Het deel vanaf de Edese weg tot aan de A12 staat meestal droog.
Links: vijver achter het kasteel. Midden: aanvoer naar het kasteel toe. Rechts: de in de helling ingegraven spreng.
Links: afstroom spreng voor het kasteel langs. Midden: de spreng komt aan bij de Edese weg. Rechts: na de Edese weg valt hij droog (juli 2021).
Links: achter het bruggetje ligt het kasteel. Midden: de spreng is diep ingegraven. Rechts: het punt waar de spreng ontspringt, tegen de Horalaan aan.
Panoramafoto van de spreng, die links ontspringt. Rechts is richting Kasteel Hoekelum.
Renkumse Beek (Molenbeek)
Zicht op het droge dal, waarbij het water onder de grond als grondwater vanuit het noorden (links) naar het zuiden stroomt (rechts).
Ten oosten van de Zuid-Ginkel (3) ligt een zogenaamd droog dal. Vroeger stroomde hier de aanvoerbeek van de Renkumse Beek (Molenbeek) die nu bij (4) 'ontspringt'. Het water is afkomstig vanuit de Kreelse Plas (1) en Heidebloemplas (2) en stroomt onder de grond verder af (rode lijn) naar het zuiden. De Molenbeek (4) voegt zich bij Quadenoord (5) bij de Oliemolenbeek en Halveradsbeek (genoemd naar een waterradmolen) en mondt bij Renkum uit in de Nederrijn. De Renkumse Beek is geen natuurlijke beek, maar een spreng. Die werden net zo diep in een helling ingegraven, totdat het grondwater werd bereikt en de beek gevoed werd.
De Molenbeek ontspringt ten zuiden van de Zuid-Ginkel, net ten zuiden van de A12. Tot aan de spoorlijn staat het dal nog droog. Boven: direct na de A12 (4).