Uitleveringsproces Assange van start: krijgen de Amerikanen hun zin? | De Volkskrant
5 vragen overuitleveringsproces assange
Patrick van IJzendoorn 24 februari 2020, 2:00
De 48-jarige Australiër wordt bijgestaan door Gareth Peirce, de beste mensenrechtenadvocaat in het Verenigd Koninkrijk. Zij verwierf begin jaren negentig faam met haar strijd voor de Guildford Four, de vier Ieren die veertien jaar hebben vastgezeten na onterechte veroordeling voor IRA-aanslagen. Over dit proces is de film In the name of the father gemaakt, waarin de nu 79 jaar oude en mediaschuwe Peirce wordt gespeeld door Emma Thompson.
Lange tijd verbleef Assange in eenzame opsluiting, hetgeen door een VN-rapporteur is omschreven als 'psychologische marteling'. Ook collega-gevangenen maakten zich zorgen over de geestelijke staat van Assange, die ook al zeven jaar binnen heeft gezeten in de ambassade. Ze organiseerden petities om hem uit eenzame opsluiting te krijgen, wat is gelukt. Hij heeft nu aanspraak en meer bewegingsvrijheid, zo verklaarde zijn vader John Shipton, die regelmatig op bezoek komt. Assange kan luchten in een kleine ruimte, met een rooster als plafond. Vader en zoon willen ooit samen de pelgrimstocht naar Santiago de Compostela afleggen. Shipton vreest dat uitlevering naar de Verenigde Staten in de praktijk een doodvonnis betekent.
Rechter Vanessa Baraitser krijgt te maken met een politiek gevoelige zaak. De Amerikanen zijn nog steeds woest over de WikiLeaks-openbaringen met betrekkingen tot de donkere kanten van George Bush' War on Terror. Vooral de video Collateral Murder zorgde voor veel ophef; daarin is te zien dat bij een Amerikaanse helikopteraanval in 2007 in Bagdad twaalf Iraakse burgers en enkele journalisten van persbureau Reuters worden gedood.
Als buitenlander wordt Assange niet beschermd door het eerste amendement van de Amerikaanse Grondwet, de vrijheid van pers en meningsuiting. Van hacken wordt Assange niet beticht, wel van het helpen van Manning bij het inloggen in geheime netwerken. De Amerikaanse staat stelt ook dat Assange door het verspreiden van vertrouwelijke gegevens schade heeft berokkend. Volgens de verdediging is daarvan niets gebleken.
Protesten buiten het Australia House (Australische ambassade) in Londen tegen de uitlevering van Assange aan de VS. Beeld AFP
Het proces wordt een test voor het Brits-Amerikaanse uitleveringsverdrag. Dat is omstreden, de eisen die de Amerikanen stellen voor uitlevering zijn veel strenger dan die van de Britten. Dat bleek onlangs weer bij de weigering van de VS om een Amerikaanse ex-spion, uit te leveren. Zij had een 19-jarige Britse motorrijder doodgereden.
Twee Australische parlementariërs zijn overgevlogen om het proces bij te wonen: de progressieve Andrew Wilkie en de conservatief George Christensen. 'Ik ben een grote fan van Trump', beweerde de laatste op een persconferentie. 'Ik ben een grote fan van Boris Johnson. Maar ik ben een nog grotere fan van het vrije woord.' Volgens de twee moet Assange in staat worden gesteld om terug te keren naar zijn geboorteland.
Lees verder over Julian Assange
De Amerikaanse president Trump heeft WikiLeaks-oprichter Julian Assange aangeboden gratie te verlenen, als hij zou zeggen dat Rusland niet betrokken was bij het lekken van voor de Democraten zeer schadelijke interne e-mails tijdens de verkiezingscampagne in 2016. Dat blijkt uit een getuigenverklaring in een uitleveringszaak.