Gemeenteraadsverkiezingen zorgen voor springstof in kabinet-Balkenende | De Morgen
Gemeenteraadsverkiezingen zorgen voor springstof in kabinet-Balkenende
VVD voert in campagne openlijk oorlog tegen regeringspartner D66
✦ Exclusief voor abonnees door 7 maart 2006, 0:00
Nog voor de uitslag bekend is, dreigen de Nederlandse gemeenteraadsverkiezingen van vandaag voor grote problemen op het nationale vlak te zorgen. Coalitiepartners VVD en D66 voerden tijdens de campagne een openlijke oorlog die door premier Balkenende niet onder controle kon worden gehouden. Bovendien voorspellen de peilers een overwinning voor oppositiepartij PvdA, die zich voor de parlementsverkiezingen van volgend jaar geen betere uitgangspositie kon dromen.
Het is duidelijk dat de lokale verkiezingen ingrijpende gevolgen zullen hebben voor de Nederlandse nationale politiek. Dat heeft vooral te maken met de zeer harde campagne van de liberale VVD, die niet enkel gericht was tegen de sociaaldemocratische oppositie van de PvdA, maar ook tegen de sociaalliberale regeringspartner D66.
De VVD-strategie werd al in 2003 vastgelegd na een teleurstellende uitslag in de nationale verkiezingen. Er werd een speciale taskforce in het leven geroepen die enkele maanden later met een soort aanvalsplan naar buiten kwam. "Campagne is oorlog", stond letterlijk in het document. Wat daarmee precies bedoeld werd, is de afgelopen weken duidelijk geworden.
VVD-kopstukken speelden tijdens hun toespraken vaak op de man. Partijcoryfee Hans Wiegel werd regelmatig van stal gehaald om uit te halen naar concurrenten als PvdA-leider Wouter Bos en ook naar D66-minister Pechtold, de man die de politiek van Den Haag enkele weken geleden als 'vuil en vunzig' had omschreven. D66 moet uit de regering, zei Wiegel afgelopen weekend tijdens een toespraak want "dan kan kereltje Pechtold weer weg uit het vunzige De Haag".
De uitspraak zorgde voor zo grote spanning binnen de regering dat CDA-premier Balkenende zich geroepen voelde om zijn regeringspartners op te roepen om correct campagne te voeren.
De kans dat de spanningen in het Nederlandse kabinet de komende weken nog zullen toenemen, is erg groot. Alles wijst er immers op dat de oorlogvoerende partijen VVD en D66 beide een slechte uitslag zullen halen, waardoor de profileringsdrang nog groter zal worden. Volgend jaar zijn het nationale verkiezingen. De kans dat de ploeg van Balkenende nog momenten van interne rust zal kennen, is met andere worden klein.
Bovendien wordt de PvdA van Wouter Bos getipt als de grote overwinnaar van de gemeenteraadsverkiezingen. Vier jaar geleden ging de partij nog 3 procent achteruit en enkele weken later leed de partij met Ad Melkert een historische nederlaag. Maar in 2003 maakte de PvdA dit verschil weer goed en sindsdien ging het in de peilingen alleen maar beter. Wel ziet het ernaar uit dat de PvdA-vooruitgang enigszins getemperd zal worden door de bijna zekere groei van de linkse SP van Marijnissen. De partij zit al dertien verkiezingen in de lift, voert op een zeer professionele manier campagne en doet dit jaar mee in 91 gemeenten, bijna twee keer zoveel als bij de vorige gemeenteraadsverkiezingen.
Eén ding is zeker in Nederland: de Lijst Pim Fortuyn die in 2002 doorbrak, zal vandaag zwaar verliezen. In vele steden waar vier jaar geleden nog een monsterscore werd gehaald, is de partij van de vermoorde Pim Fortuyn compleet verdeeld en/of kapot geregeerd.