Rust op het Ledig Erf
In het weekend van 14 en 15 december maakten ze hun laatste rit: de roemruchte studentensardientjesslingerbussen van lijn 12 van het station naar de Uithof. Wij vroegen ons af, speurend naar de brute werkelijkheid achter alle publieke feestelijkheden: wat gaat er nu met die lange harmonicabussen en hun chauffeurs gebeuren? Die gasten die zo virtuoos de bochten over het Ledig Erf namen…
In een bouwcontainer, verscholen in de duistere krochten van Hoog Catharijne, treffen we een groepje pauzerende chauffeurs van Qbuzz aan. Aanvankelijk wat aarzelend en wantrouwig vertellen ze steeds enthousiaster wat hen bezighoudt. De feiten: alle lijn 12-bussen gaan over naar de nieuwe lijn 28, die van station Vleuten via Utrecht Centraal, de Binnenstad, Rijnsweerd en het UMC naar P+R Science Park loopt. Lijn 35, de spitsbus naar Driebergen, krijgt er ook een paar. En de chauffeurs? 'Ach, mijnheer, we komen nog steeds mensen tekort, dat was geen probleem.' Ze mochten kiezen: de oude functie, of een gecombineerde functie stadsbus-tram of streekbus-tram. Alleen trambestuurder werd als functie te belastend ervaren, het vereist te veel concentratie. Je moest een medische en psychologische keuring ondergaan en een training volgen van drie weken theorie en zes weken praktijk.
Onze gesprekspartners hadden er geen trek in; ze verkozen het behoud van hun oude cao van GEVU of Connexxion boven de mindere OV-U-arbeidsvoorwaarden van Qbuzz. Deze onderneming is sinds 2017 onderdeel van Busitalia, na de verkoop van alle aandelen door NS en eerder Connexxion. 'De bonden zaten te slapen. We moesten 40 in plaats van 36 uur werken, en de rustpauzes werden ingekort, zonder salarisverhoging. En de eindejaarsbonus bleek door een vaag geformuleerde zin ineens maar voor een jaar te gelden.'
Moeilijker werk
We stappen in de tram. Om de tien minuten vertrekt er een, straks om de zes minuten. Hij rijdt soepel en na station Vaartsche Rijn ook gezwind. In 19 minuten bereikt hij het eindpunt, ons duurste tramlijntje ter wereld. 'Onze bus 28 kan dat in 14 minuten', was ons trots doch enigszins besmuikt verteld. De dienstregeling meldt 22 minuten. De machinist, tijdens de rit fysiek niet aanspreekbaar, maakt op het perron even tijd voor ons. 'Hoewel rustiger qua passagiers, is het werk toch moeilijker dan op de bus. Je moet op meer seinen en signalen letten, het vergt meer concentratie en anticiperend vermogen. En je moet exact op tijd rijden. Maar het zijn prachtige trams.' Op de terugweg komt er controle langs. 'Wat doen jullie met risicoritten, bijvoorbeeld het vervoer van voetbalsupporters van Utrecht Centraal naar stadion Galgenwaard? Zet Qbuzz dan extra personeel in?' 'Daar mag ik u geen antwoord op geven, daarvoor moet u zich wenden tot de afdeling voorlichting.' •