Dus de Frieze erkenden alleen de Keizer maar geen grafelijk leenstelsel. De Friezen benoemden hun eigen rechters en ze weigerden ‘heervaart’, dus militaire dienst aan een tussenpaus en graaf die meende aanspraak op Friese zeelanden te kunnen maken.
Ze accepteerden alleen militaire dienst ten gunste van de eigen bodem (‘niet buiten de grenzen’). In 1498 zou de Hertog van Saksen aan die status een einde maken. Bij het behoud van die status beriepen de Friezen zich steeds op het hier reeds besproken Karels-privilege. De Friezen zouden Karel de Grote (746-814) militaire gunsten hebben verleend, en in ruil daarvoor zouden zij vrij zijn.
Hoewel dat privilege volgens historici een vervalsing moest zijn (we bespraken als Van Buitenen zijn ‘Grondslag van Friese Vrijheid’), wapperden de Friezen eeuwenlang vanaf ongeveer 1200 met die oorkonde. En dat Karels-diploma voorzien van zegel werd door verschillende Rooms-koningen ook nog erkend. Zoals toen Friese Kruisvaarders bij Aken in 1248 die Rooms-koning hielpen bij belegering.
Sinds de 12de eeuw poogt zowel de Graaf van Holland als de Hertog van Gelre een aanspraak te doen op belastinginning in Friesland en de aanstelling van een hen onderhorige rechterlijke macht. De Friezen slagen er niet alleen militair in die Hollandse Graaf op zijn plek te zetten (1345), maar dus ook via zulke diplomatieke streken.
Het boek van Oebele Fries: ‘De Friese Vrijheid en het Heilige Roomse Rijk’, (1986) geeft meer achtergronden bij de Friese Vrijheid. Friezen vochten zichzelf zo vrij, dat ze ook steeds onderling in gevecht raakten. Je kunt de periode van Friese Vrijheid dus ook betitelen als ‘anarchie’.
Dan vochten mensen uit Fivelgo (Delfzijl) weer tegen Hunsingo of Groningen, dan waren de Schieringers en Vetkopers weer met elkaar in oorlog.
De twist tussen die fracties kan via concurrentie tussen de Benedictijner (‘schiere’ monniken) kloosters en Norbertijnen (‘vetweiders’) zijn ontstaan. In de tijd van Friese Vrijheid vormden die tientallen Friese kloosters grote landbezitters. Ze waren de centra van geletterdheid, die ook hielpen bij inpoldering en bedijking van de zeelanden.
In 1413 krijgt een Oost Friese heer Keno tom Brok van Brokmerland en Auricherland het ‘heech yn’e holle’. Die wil dan zijn gezag westelijk uitbreiden tot in wat nu Gronings Friesland is, dus Hunsingo, Fivelgo en de stad Groningen. Alles dat tussen de Eems en de Lauwers ligt.
Dus zweren Hunsingoers met Fivelgoers en Groningers samen. Maar de stad Groningen wordt door een handlanger van Keno ingenomen. Dus moeten tegenstanders van Keno de wijk nemen naar Westerlauwers Friesland, de huidige provincie Friesland.