'Opmerkelijk is dat hij de enige is met geheugengebrek' | De Volkskrant
'Opmerkelijk is dat hij de enige is met geheugengebrek'
Vijf vragen aan Marten Oosting over 'het bonnetje'
Pieter Cloo, voormalig secretaris-generaal op Veiligheid en Justitie, kon zich voor de commissie-Oosting niet herinneren door zijn ondergeschikte Coen Hogendoorn geïnformeerd te zijn over een back-up van 'het bonnetje' van Teeven. Curieus.
Remco Meijer 25 mei 2016, 19:30
Marten Oosting. Beeld anp
1 Uw onderzoek naar het bonnetje stokte bij de hoogste ambtenaar. Teleurstellend?
Oosting: 'Onze zoektocht is daar niet gestokt, we hebben met hem en zo'n 40 mensen om hem heen gesproken. Opmerkelijk is dat hij de enige is met geheugengebrek. Dat is natuurlijk een handicap, want op een gegeven moment ben je uitgepraat. We hebben ons als commissie afgevraagd: wat moeten we daar nou mee? Het is eigenlijk Hogendoorn tegenover Cloo. Dan achten wij de lezing van Hogendoorn dat hij Cloo na de vondst direct heeft geïnformeerd heel aannemelijk, omdat hij zich zeer heeft ingespannen en diezelfde dag ook een medewerker op de hoogte heeft gesteld. Cloo heeft ook niet gezegd dat Hogendoorn het mis heeft, hij zei: ik herinner me het niet meer.'
2 Grenst het aan een ambtsmisdrijf als de hoogste baas van een ministerie cruciale informatie op een politiek gevoelig dossier niet gebruikt?
'Dat zijn zware woorden, maar het past niet binnen je verantwoordelijkheid om met die informatie niets te doen. Hij had minister Opstelten meteen moeten inlichten. We hebben een oordeel gegeven over alle hoofdrolspelers. Over Cloo moesten we voor twee ankers gaan liggen. Als het hem inderdaad is gemeld en hij dus weet dat de Kamer onjuist is geïnformeerd, dan is dat politiek uiterst relevant en moet je daar als hoogste ambtenaar iets mee doen. Zouden we Cloo geloven, dan nog blijft opmerkelijk dat hij zich maandenlang aan de zijlijn heeft gehouden. Hij was de ict-man die door Opstelten was binnengehaald! Dan vraag je er toch af en toe naar, bilateraal of in de bestuursraad? Onze conclusie is dat hij toch al niet goed functioneerde en zeker ook niet op dit moment suprême.'
3 Devalueert zijn zwijgen de waarde van uw rapport?
'Ik zou niet weten waarom. We zijn niet alleen afgegaan op mondelinge informatie. Interessant in deze tijd is dat veel contacten in mails zijn vastgelegd, waardoor we alles goed hebben kunnen reconstrueren. Dat betekent dat Cloo in z'n eentje staat. We zitten niet in de Middeleeuwen, dus we hebben geen pijnbank. De Tweede Kamer kan via een enquête onder ede horen, maar denk niet dat je iets boven water krijgt als iemand niet wil spreken. Daar heb ik genoeg ervaring mee.'
4 Vond men het bonnetje in de ambtelijk top wel echt belangrijk, of alleen maar lastig?
'Allebei. Het is niet leuk als een departement waarvoor je als ambtenaar met ziel en zaligheid werkt in diskrediet wordt gebracht. Maar men zag wel dat dit raakt aan de dubbele en onvoorwaardelijke vertrouwensrelatie in de democratie, van Kamer naar minister en van minister naar ambtelijk apparaat. Daar is het mis gegaan. Je hoort ook wel de suggestie dat Cloo en Opstelten onder één hoedje spelen. Totaal ongeloofwaardig. Dat zou Opstelten met ons gedeeld hebben. Hij wilde de onderste steen boven brengen en dan ga je als hij op tafel ligt niet zeggen: laat dit nou maar even tussen ons blijven, Pieter.'
5 Is het ministerie van Veiligheid en Justitie in zijn huidige vorm te groot en te ingewikkeld om goed bestuurbaar te zijn?
'Velen spelen nu die melodie, maar daar ging ons onderzoek niet over. Het is natuurlijk een deprimerende conclusie die we hebben moeten trekken. De sg had geen gezag, het was ieder voor zich. Maar dit had op een kleiner departement ook kunnen gebeuren. Ik begrijp best dat het verband wordt gelegd, maar dit rapport gaat over het niet goed functioneren van de toenmalige ambtelijke top over een periode die zorgelijk lang heeft geduurd.'