Cutting Edge | Cees Nooteboom, 'Venetië'
Cees Nooteboom, 'Venetië'
Is de lagune een fabel?
Net nu Venetië letterlijk onder de voet wordt gelopen door ontelbare toeristen, die nauwelijks oog hebben voor alles wat deze lagune aan schoonheid en cultuur herbergt, pakt Cees Nooteboom uit met 'Venetië. De leeuw, de stad en het water'. Een boek dat een verhelderend licht werpt op de stad waar de Nederlandse schrijver maar al te graag verblijft.
Nooteboom, een notoir wereldreiziger, arriveerde in 1964 voor het eerst in Venetië. Wat hij er toen aan impressies opdeed, leverde later het verhaal 'Gondels' op. In 1982 keert hij terug en treft er een totaal andere stad aan. Is men overigens op deze lagune ooit uitgekeken?
'Waarom dan toch teruggekomen? Het eerste antwoord zou zijn omdat ik Venetië nog niet af heb, maar dat is onzin, niemand krijgt het ooit af, al blijf je er je hele leven.'
Verdwaald in het labyrint van vele smalle straten is hij voortdurend op zoek naar kerken, plaatsen en monumenten waaraan toeristen achteloos voorbijlopen, laat staan de historische context ervan kennen. Het brengt hem met de vaporetto naar San Michele, het dodeneiland, waar hij een groet brengt aan de graven van Stravinsky, Ezra Pound en Joseph Brodsky.
Venetië helemaal verkennen is een bijna onmogelijke opdracht. Een intensieve dagelijkse oefening om de grip op de lagune – het water heeft er overal een andere naam – toch maar niet te verliezen. Toch lukt het Nooteboom de veelzijdigheid van de stad aan de hand van kunst en literatuur, ja zelfs thrillerschrijvers, treffend en kleurrijk in beeld te brengen. En wat je met een reiziger als Nooteboom niet voor mogelijk houdt, gebeurt op een dag. Hij besluit te breken met het absolute cliché van deze stad en stapt in een gondel: 'Als je niet in een gondel gezeten hebt, ben je nooit in Venetië geweest.'
Uit alles wat hij schrijft en beschrijft blijkt dat hij in de voetsporen van Louis Couperus – samen met Multatuli de belangrijkste schrijver uit de 19e eeuw – treedt om alles wat hem overvalt minutieus te registreren met als enige bedoeling de lezer te blijven boeien. De onverbiddelijke schrijver en lover Giacomo Casanova is dus meer dan welkom. Over hem noteert hij onder andere dat hij meer van vrouwen gehouden heeft dan alle mannelijke feministen van de 21ste eeuw bij mekaar
Is Venetië een droom, een fabel? Of een stad die de Venetianen 's avonds wegens te duur massaal verlaten? Het is een van de vele vragen en bedenkingen die Nooteboom in 'Venetië' opwerpt. Wie het boek uit heeft en ooit de stad heeft bezocht, reist er als het ware een tweede keer heen.