Maartje Wortel: 'Ik verlang er vaak naar een ander te zijn' - NRC
Kicks voor niks Corona voorspelt een crisis voor de consument. Machteld van Gelder herinnerde zich de Kicks voor Niks van Van Kooten en De Bie en gaat op zoek naar dit kosteloze geluk. Deze week: Maartje Wortel.
'Mijn hele beroep is een kick voor niks. Ik probeer zo vaak mogelijk te schrijven, ook als ik geen zin heb of als ik niet kan slapen. En als dat lukt is het beter dan seks én beter dan drugs. Dat je geest iets kan bedenken waarmee je contact legt met anderen: dat is magie.
"Maar wat sneller werkt, min of meer op hetzelfde neerkomt en makkelijker is: met iemand schrijven, brieven of smsjes. En dan niet als jezelf, maar als een personage dat je speelt.
"Voor mij begon het zo: iemand vroeg me of ik hem wilde helpen met het schrijven van een filmscript. Hij had er moeite mee de ruzie tussen een man en zijn vriendin uit te schrijven. Ik zei: laten we werkelijk ruzie maken, ik speel de vriendin. Vanochtend maakten we de grootste ruzie tot nu toe. Fictief dus, maar ik was echt heel kwaad.
"Nu we de hele tijd binnen moeten zitten, en je bewegingsvrijheid letterlijk beperkt is, merk ik dat dat soms mijn emoties beperkt. Niet alle stadia van emoties tussen jezelf en een ander komen meer aan bod. Daar voel ik me soms wat gefrustreerd over. En gefrustreerde mensen zijn onaantrekkelijk, vind ik.
"Via de geschreven ruzie met die vriend kan ik nu ongegeneerd allerhande ongefundeerde verwijten naar zijn hoofd slingeren. Dat is voor ons allebei een grote opluchting. Het is zelfs vrolijk makend, want je doet er niemand pijn mee en je bent er na een half uur vanaf. Het is toneelspelen via taal.
"Ik geloof in spelen in de letterlijke zin van het woord. Je hebt soms het gevoel dat je kinderspel moet afkeuren, omdat je volwassen bent. Maar het leven is vaak nogal zinloos en doelloos, het is belangrijk er zo goed mogelijk door te komen. En dat kan ik minder als ik mezelf beperk. Als je speelt, schakel je je cognitieve brein even uit. Ga maar eens pingpongen en een discussie voeren tegelijk: dat is echt leuk en verrassend.
Maartje Wortel (1982) is schrijfster. Ze debuteerde in 2009 met de verhalenbundel Dit is jouw huis. Daarna publiceerde ze verschillende romans, waaronder IJstijd. Eerder schreef ze columns voor nrc.next.
"Verder ben ik nogal fysiek en mis ik het aanraken van andere mensen. Ook random mensen. Nieuwe mensen. Ik was laatst naar een haptonoom en dat was het meest heerlijke dat ik sinds tijden heb gedaan. Omdat er heel bewust fysiek contact was met iemand die ik niet kende.
"Door de gesprekken en wandelingen met mijn vrienden word ik bevestigd in mijn wereldbeeld – en ik wil graag kunnen veranderen en me aanpassen. In deze tijd voel ik me af en toe een standbeeld, min of meer dood. Sowieso verlang ik er vaak naar een ander te zijn. Het irriteert me dat ik tegen de beperkingen van mijn eigen geest aanloop. Ook daarvoor kun je het spel gebruiken, om je daar vrij van te maken.
"Wat zou ik graag piano kunnen spelen: teder en zelfverzekerd de juiste toon aanslaan. En ik zou iemand willen zijn die alle talen vloeiend spreekt. Elegant en verfijnd zijn. Heel mooi op je eten kauwen vind ik ook prachtig. Maar wie wil dat nou niet? Zelf durf ik niet eens Engels te spreken. Ik lees allerlei ingewikkelde literatuur en filosofische werken in het Engels, maar als ik het moet spreken kom ik niet uit mijn woorden.
"Dat is mijn probleem. Mensen zien mij vaak als iemand die alles durft, alsof ik brutaal ben en dominant, maar in wezen ben ik heel verlegen. Behalve dus als ik mensen aan kan raken en wederzijdse intimiteit ervaar, in dat geval vertrouw ik heel snel op iemand.
"Intimiteit wordt wel eens verward met seksualiteit, maar dat bedoel ik niet, ik bedoel simpelweg contact. Ook met die jongen met wie ik nu die fictieve ruzie maak, beleef ik een soort nabijheid. Ik ken die hele jongen niet goed, ik ben ook nog niet doorgedrongen tot de personages die we bedacht hebben, we zijn enkel begonnen om taal te geven aan een gevoel. Dan volgt de rest vaak vanzelf.
"Je kunt dus gewoon op je stoel blijven zitten, midden in de woonkamer en alles beleven. Want je bent even een ander. Dat werkt uitermate bevrijdend. En een mooi bijkomend effect is dat je geen drugs meer nodig hebt. Dat kost je alleen maar je tanden en je geld. En uiteindelijk vaak je leven."