Bohuslän: Zweedse scherenkust - juni 2018 - Scandinavie blog - North & Away
10 / 09 / 2018 door Gerrit Op de Beeck
Bohuslän: Zweedse scherenkust - juni 2018
© Gerrit Op de Beeck
De westelijke Zweedse Scherenkust, Bohuslän genoemd en zich uitstrekkend van Noord-Göteborg tot de Noorse grens, bulkt van vredige vissersdorpen, baadt in zilte zeelucht, biedt tienduizend eilandjes, waarborgt een relaxerende rust en is het decor voor knusse tv-moorden.
Marstrand wordt wel eens het Saint-Tropez van Zweden genoemd en is hoe dan ook het Knokke van Göteborg. Maar anders: minder pretentie, meer boten. En schepen –groot en klein maar geen jachten- waar écht mee gevaren wordt. En aan land eet men een pakje friet, een ijsje of een vis, en ook de grote bling-bling modelabels ontbreken hier. Kortom: Marstrand is een maritieme metropool zonder de wufte bijsmaak. Uiteraard wordt er hier goed geleefd, en dat merken we wanneer we vanop het voorlaatste eiland de kleine overzet nemen. Picknickmanden vol lekkers, strandlakens met lederen riemen samengebonden, hippe linnen hemden, lederen flipflops en een nonchalante rieten hoed. De Göteborgers die de stad ontvlucht zijn, maken zich op voor een zomerse zondag. De thermometer piekt dan ook op 28 graden, en dat is hier redelijk uitzonderlijk. Marstrand heeft iets luxueus, zonder erover te gaan. Oprecht genieten van water, zon en wind. Geen parade langs beach bars en (te) dure terrassen. Het past zo mooi bij die Zweedse cultuur van 'lagom' (niet te veel, niet te weinig). Die term betekent dat iets precies goed is. En dat geldt ook voor gedrag: je moet niet te veel plek innemen, te veel boven het maaiveld uitsteken. Lagom is een beetje het Zweedse antwoord op de Deense 'hygge'.
Zweden weten wat goed is
Marstrand situeert zich in de zuidelijke hoek van Bohuslän, een cluster van talloze eilandjes in het Zuid-Zweedse landdeel Götaland. Het ligt aan de westkust tussen Göteborg en de Noorse grens. De regio is pakweg 175 kilometer lang, westelijk grenzend aan de waterlijn van het Kattegat. Gemakshalve wordt het ook de Scherenkust (letterlijk: rotsachtige eilanden) genoemd, maar dat werkt soms verwarrend daar ook de Stockholm-archipel dezelfde naam toegemeten krijgt. Marstrand, slechts een klein uurtje rijden vanuit hartje Göteborg, is een mooie reisopener. Ooit was de archipel onbewoond en ruig, maar in de achttiende eeuw kwam plots de haringvisserij op. Vissers bouwden hun hutten op de verst gelegen eilandjes om zo snel mogelijk de zee op te kunnen. Even abrupt bleven de haringen weg en trokken de vissers terug naar het vasteland. Dit proces herhaalde zich verschillende keren, tot de haringen definitief wegbleven. In plaats van vis kwam de scheepbouw en de handel in buitenboordmotoren. Maar overal komt een eind aan. Zelfs aan Saab, dat op korte afstand hiervandaan auto's bouwde. Nu leeft Marstrand en meteen gans Bohuslän vooral van het toerisme: het is hét vakantieoord van Zweden. De huizen zijn hier tien keer zo duur als dertig kilometer landinwaarts. En 70 procent van alle boten in Zweden ligt in een van de haventjes van Bohuslän. Want één ding is duidelijk: je bent hier altijd dichtbij de zee.
Slaap eens in een drijvend bed
Laatnamiddag bollen we Klädesholmen op het eiland Tjörn binnen, waar we reserveerden in een uniek hotel. Salt & Sill (letterlijk: zout & haring) is met de jaren uitgegroeid tot een bestemming op zich. Eerst werkte het restaurant zich op tot gerenommeerd adres, daarna bouwden de eigenaars kamers. Geen weggestopte onpersoonlijke vleugel, maar 23 kamers op een groot ponton. Jawel, hier drijven de kamers naast het restaurant (het was bij de opening tien jaar geleden ook het allereerste drijvende hotel van Zweden) en kan je via kleine bruggen pendelen. Die kamers zitten vernuftig in mekaar, elke meter telt. Buiten gitzwart geschilderd, binnen no-nonsense gedecoreerd in maritieme kleuren en een witte badkamer met zwerfhout. Terwijl we bij valavond naar het dorp wandelen, kleurt alles goud en rood. Omdat het in de vroege zomer amper écht donker wordt hier, drinken we daarna in de schemering nog een glas Dugges All the Way IPA-bier op ons zeer licht wiegend drijvend terras. Enkele meeuwen komen nieuwsgierig poolshoogte nemen van wat die twee snuiters van kamer Dill daar nog zitten te doen.
Archipel meets art
Er staan maar weinig wegwijzers naar Skulptur i Pilane en dat is onder meer de Spaanse kunstenaar Jaume Plensa oneer aandoen. Antwerpen heeft het Middelheim, Bohuslän heeft het sculpturenpark Pilane, door de Britse krant The Guardian uitgeroepen tot een van de tien beste beeldenparken van Europa. "Welkom in deze kunstgalerij te midden de wijde natuur", zegt het gemotiveerde ticketmeisje. Pilane, gefinancierd met privégeld, nodigt sinds 2007 regelmatig andere kunstenaars uit. Van een aantal blijven de werken in de permanente collectie, andere verdwijnen terug.
Bij Mia's Sjöbod in Hälleviksstrand is het al fika wat de klok slaat. Fika is bijkletsen met vrienden onder het genot van koffie en taart, alleen veel specialer. Noem het gerust een mini-high tea, hygge-lunch voor zoetebekken. En dat beoogden we. Wie dit adresje niet van horen zeggen heeft, rijdt het gegarandeerd voorbij. Het situeert zich dan ook in een achtertuinhuisje langs een achterafweggetje. En zo heeft de lieve gastvrouw het het liefst. Bovendien is ze alleen tijdens de weekends geopend. Kwaliteit komt in kleine hoeveelheden.
En dan gaat het via kronkelwegen en kleine ferry's via Lysekil tot Smögen, bekend voor zijn smalle langgerekte haven Smögenbryggan, waar de verzameling bontgekleurde boothuizen bijna de perfectie bereikt. Waarom zoveel vissershuisjes en loodsen rood zijn, kent een eenvoudige verklaring. Rode verf was in de negentiende eeuw zeer goedkoop én weerstond beter de ruwe klimaatmartelingen gevoed door een zilte zeelucht. Die economische logica van vroeger leidde tot een esthetische voorkeur die tot op de dag van vandaag voortbestaat. Wanneer we na een maritieme wandeling langs de gezellige kade een pils drinken en contant willen betalen, bekijkt men ons alsof we de briefjes zelf gedrukt hebben. Of we niet met een kredietkaart kunnen betalen? Voor twee biertjes? Wat in België als ongepast wordt ervaren, is hier dé trend. Zweden evolueert naar een cashloze samenleving. Niet schrikken wanneer je twee pubers met een Visakaart een ijsje ziet kopen.
Lees de volledige reisreportage online op www.55noord.be of bestel het gratis tijdschrift.
55 °/N is een inspiratiebron voor alle reizen boven 55° noorderbreedte. Dit magazine is een concept van reisjournalist-fotograaf Gerrit Op de Beeck en wordt exclusief voor NORTH & AWAY gemaakt.