In I Married a Communist wordt de jonge Zuckerman door Ira Ringold ontdekt, die hem meteen begint op te voeden als zijn politieke protégé. Voor Nathan heeft Ira een ‘aura of heroic purity’: hij heeft zijn jeugd, getekend door armoede en antisemitisme, overwonnen en is nu een radioster bekend als ‘Iron Rinn’, een Abraham Lincoln-achtig figuur. Hij is getrouwd met de stille filmster Eva Frame, woont in een geweldig huis en probeert met zijn radioshow aandacht te besteden aan rassensegregatie en de slechte positie van de arbeidersklasse in de VS.
Als Nathan te veel met Ira omgaat wil Nathans vader de waarheid weten. Hij vraagt het recht in Ira’s gezicht: bent u een communist? Nee, zegt Ira, tot twee maal toe. Nee. Hij liegt. Ira is misschien de minst interessante hoofdpersoon uit Roth’s American trilogy – Seymour ‘the Swede’ Levov uit American Pastoral en Coleman Silk uit The Human Stain zijn tragischer – omdat hij vastzit in één modus: woede (ira is Latijn voor woede). Hij is permanent boos, op het kapitalisme, op de Amerikaanse staat die negatief over het socialisme spreekt en op zijn vrouw, als die na een vileine scheiding een boek publiceert, het ‘I Married a Communist’ van de titel, waarin ze schrijft dat Ira zijn orders uit Moskou ontvangt. Die woede maakt Ira weinig sympathiek, waardoor je als lezer niet meeleeft als de Senaatscommissie voor On-Amerikaanse Activiteiten zich over hem buigt en hardhandig zijn goede naam vernietigt.
In het werk van Roth staat geschiedenis gelijk aan de maatschappij, aan de anonieme massa, en op het moment dat iemand buiten de lijn van de geschiedenis valt, buiten de massa, is hij reddeloos verloren. In I Married a Communist toont Roth de kwetsbaarheid van het individu op subtiele wijze; niet belichaamd in de ongewoon luidruchtige Ira, maar in diens broer Murray, een goedwillende oorlogsveteraan en de middelbareschoolleraar van Nathan. Ook hij wordt voor McCarthy’s Senaatscommissie gedaagd, enkel omdat hij de broer van Ira is, en ook hij wordt ontslagen en belandt in de marge van de maatschappij.
DeLillo’s Nick Shay zegt dat hij in alles een onopvallende burger is, ‘like someone in the Witness Protection Program’. Met Murray laat Roth zien dat dat niet genoeg is om buiten schot te blijven. De enige manier om te overleven is in de massa, zo dicht mogelijk tegen elkaar aan geschurkt.
Beeld: 1954. Fabrieksarbeiders verwijderen een ‘communistische’ collega. Het McCarthy-tijdperk (KG / ANP)