Dit blog opent met de vraag naar wie iets “bezit”. Van de Romeinen hebben we het onderscheid geërfd tussen “bezit” en eigendom. Het eigendom is de volledige beschikkingsmacht over een zaak, inclusief bij voorbeeld het recht die zaak te vernietigen. Ik weet welke term het Unesco verdrag uit 1970 gebruikt, maar “bezit”, het houder zijn van een zaak, lijkt mij ruim voldoende.
Dat bij dit soort onvervangbare culturele erfgoederen ook een zorgplicht hoort lijkt me evident, niemand kan die in eigendom hebben. Als er al een eigenaar is dan zou dat de mensheid, moeten zijn, in dit geval b.v. vertegenwoordigd door de UNESCO.
Aan claims van nationale overheden zitten vaak minder frissen kantjes. Turkije heeft part noch deel gehad aan b.v. het Pergamum Fries of aan wat de Venetianen allemaal in de 13e eeuw in Constantinopel hebben geroofd.
Dat niet alle schilderijen van Rembrandt in het Rijksmuseum hangen vindt ik eigenlijk wel een goede zaak, kan de hele wereld er naar kijken. Evenzo met b.v. Egyptische oudheden. Het museum in Cairo heeft niet eens de gelegenheid om alles te laten zien wat ze hebben.
Maar het zou toch ook mogelijk moeten zijn dat museum onderdelen in bruikleen uitgewisseld kunnen worden?
Dan heb je ook nog problemen zoals de voorwerpen uit de Krim die door de Nederlandse rechter niet teruggegeven zijn aan het museum waarvan ze geleend waren.
Tussen de musea op de Krim (die de kunstschatten uitleenden aan het Allard Pierson Museum te Amsterdam) en de staat Oekraïne was strijd aan wie de schatten moesten worden teruggegeven. De Krim was namelijk na de bruikleengave door de Russische Federatie ingenomen. Zijn de schatten nu bezit van de staat Oekraïne? Waren het (rijks-)musea op de Krim, waar de schatten vandaan kwamen? Of waren de schatten van het landsdeel de Krim, of van de stad Sebastopol? En zijn de schatten in het laatste geval dan nu het eigendom van de Russische Federatie? En als Allard Pierson schatten rechtmatig in bruikleen heeft gekregen, moeten ze dan in principe weer terug naar de bruikleengever, te weten de musea op de Krim, ongeacht de vraag wie dan juridisch op dit moment eigenaar is ?
De vraag die beantwoord moet worden is : behoort de Krim nu rechtens bij de Russische Federatie of gaan we daar (nog) niet van uit? Op dit moment gelden nog steeds sancties (EU-sancties) tegen de Russische Federatie wegens inname van de Krim. Het lijkt dan te wringen om de spullen naar de Krim te sturen, rechtstreeks in handen van de Russen.