VS hebben binnenkort weer grootste supercomputer ter wereld - Wetenschap - Voor nieuws, achtergronden en columns
De vorige recordhouder, de Chinese Sunway TaihuLight (95 petaflops) © AFP
VS hebben binnenkort weer grootste supercomputer ter wereld
President Trump kan niet alleen bogen op de grootste knop, binnenkort heeft hij ook de grootste computer; aan het onderzoekscentrum Oak Ridge National Laboratory (ORNL) in Tennessee wordt de laatste hand gelegd aan Summit, een supercomputer met een rekenkracht van 150 tot 300 petaflops, 150 tot 200 biljard berekeningen per seconde.
Door: Bard van de Weijer 3 januari 2018, 18:27
De nieuweling verpulvert hiermee de vorige wereldrecordhouder, de Chinese Sunway TaihuLight (95 petaflops), die in zijn eentje weer sneller is dan de resterende supercomputers uit de topvijf.
In de wereld van supercomputers is alles extreem. Zo krijgt Summit 25 duizend hoofdprocessors en met de vloeistof in de leidingen die ze koel moeten houden, kan een zwembad worden gevuld. De diverse computeronderdelen communiceren met elkaar via 290 kilometer glasvezel, aldus Nature. Als Summit op vol vermogen draait, verbruikt hij net zo veel stroom als tienduizend huishoudens.
[correctie: eerder stond er dat de computer 150 tot 200 triljoen berekeningen per seconde kan maken, dat moet biljard zijn]
Summit werkt anders dan veel andere supercomputers. Het grootste deel van het rekenwerk gebeurt met grafische processors ofwel gpu's. In feite is Summit een enorme gamecomputer, waar gpu's de miljoenen beeldpixels produceren die spellen hun levensechte voorkomen geven. Gpu's kunnen veel meer berekeningen per seconde uitvoeren dan 'gewone' processors (de cpu), omdat ze zijn toegespitst op één taak. Cpu's zijn manusjes van alles, maar hierdoor minder goed in het kraken van getallen. De cpu's in Summit worden vooral gebruikt om het werk efficiënt te verdelen over de gpu's.
Dit spelverdelen is een kunst op zich: om vertragingen te voorkomen moeten de enorme hoeveelheden data die per seconde worden geproduceerd, zo min mogelijk afstand afleggen. Hoe efficiënter de cpu het werk verdeelt, hoe sneller Summit kan rekenen. Dit is een van de redenen waarom de gerapporteerde rekensnelheid varieert tussen 150 tot 200 petaflops: Summit is als een paard dat gedresseerd moet worden om tot optimale prestaties te komen. Een deel van de winst komt doordat cpu's en gpu's sneller met elkaar kunnen 'praten', waardoor data sneller heen en weer gepompt kunnen worden.
Summit zal vermoedelijk niet lang de snelste blijven: China en de VS verwachten rond de decenniumwisseling de barrière van duizend petaflops ofwel 1 exaflops te slechten. Een van de grootste uitdagingen daarbij is om het energieverbruik binnen de perken te houden. Summit scoort hier relatief goed: voor 10 procent meer stroomverbruik dan voorganger en voormalig wereldrecordhouder Titan, levert de nieuwkomer vijf keer zo veel rekenkracht, aldus ORNL.
Wie hun vingers zullen aflikken bij Summit, zijn de sterrenkundigen van de Universiteit Leiden. Zij zijn bedreven in het optimaal inzetten van de rekenkracht van dit type computer. In het verleden hebben ze gewerkt op Titan en braken daar snelheidsrecords. De Leidenaren hebben zelf een 'kleine' versie van de Amerikaanse supercomputer, Little Green Machine 2. Deze LGM 2 heeft een maximale rekenkracht van 0,2 petaflops, een fractie van grote broer Summit.
Wetenschappers zullen de nieuweling onder meer gebruiken voor simulaties van de werking van nieuwe nucleaire wapens, maar ook voor het verbeteren van klimaatmodellen en voor kunstmatige intelligentie. Summit wordt momenteel opgebouwd en getest. President Trump moet nog even geduld hebben voor hij zijn zegetweets de wereld in kan zenden, want het zal vermoedelijk tot de zomer duren voor de eerste 'echte' berekeningen worden uitgevoerd.