Onderwijsinstelling | Onderwijsadvocaat Christophe Vangeel
Een onderwijsinstelling moet verplicht een burgerlijke aansprakelijkheidsverzekering en rechtsbijstand hebben. Deze worden meestal samen in één polis aangegaan en gelden voor zowel leerkrachten als leerlingen tijdens de schooluren en tijdens de weg van en naar de school.
Zowel leerlingen, voornamelijk hun ouders, als leerkrachten hebben het recht om de schoolpolis in te kijken wanneer zij zich vragen stellen bij hun verzekering.
De school zal niet altijd aansprakelijk zijn voor de fouten die haar leerkrachten begaan. Als aansteller is de school niet aansprakelijk als de leerkracht een opzettelijke fout, een zware fout of een gebruikelijke lichte fout begaat.
Er moet ook verwezen worden naar de wet van de 10 februari 2003 betreffende de aansprakelijkheid van en voor personeelsleden in dienst van openbare rechtspersoon.
Artikel 1384, lid 4 B.W. legt een vermoeden van aansprakelijkheid ten laste van de onderwijzers voor de schade door hun leerlingen veroorzaakt gedurende de tijd dat deze onder hun toezicht staan.
Door de bepaling van artikel 1384, lid 5 B.W. houdt elke aansprakelijkheid op indien de aansprakelijke persoon bewijst dat hij de daad die tot die aansprakelijkheid aanleiding geeft niet heeft kunnen beletten. Het vermoeden van aansprakelijkheid berust aldus op een persoonlijke fout van de onderwijzer en kan enkel door het tegenbewijs van die fout worden omgekeerd.
Over de volgende onderwijzers hebben we het dan:
louter onderwijs in schoolverband;
naschools onderwijs, muzieklessen, tekenlessen, artistieke lessen, zedelijke lessen, godsdienstonderricht, technische lessen, kortom elke georganiseerde kennisoverdracht (Cass., 3 december 1986, R.W., 1987-88, 54; J.T., 1987, 196; Pas., 1987, I, 410; Arr. Cass., 1986-87, 442).
opvoeders en toezichthouders van onder meer mentaal gehandicapten en van door de Jeugdrechtbank geplaatste minderjarigen, jeugdleiders, stagemeesters, sportmonitoren.
Toch is er rechtspraak die de aansprakelijkheid van de jeugdleiders en opvoeders van gehandicapten verwerpt dan wel aan strikte voorwaarden koppelt (zie de aansprakelijkheid van ouders en onderwijzers, dossiers tijdschrift van vrede en politierechters, 2007, pagina 41)
Uit het bovenstaande blijkt natuurlijk het nut van een goede rechtsbijstandsverzekering. Als de school wordt gedagvaard, zal de verzekeraar namelijk bemiddelen en in geval van proces de advocaat betalen. Wordt een leerkracht persoonlijk gedagvaard en de school vindt dat haar belangen mee op het spel staan, kan zij ook hier een beroep doen op haar rechtsbijstandsverzekering. Als de polis ruim genoeg is opgevat, kan dat. Anders kan de leerkracht nog putten uit zijn eigen rechtsbijstandsverzekering, die vaak in de familiale polis vervat zit. Vroeger bevatten rechtsbijstandspolissen wel heel wat beperkingen, maar daar is de laatste tijd verandering in gekomen.
Wanneer een personeelslid niet voldoet aan de beroepsplichten kan de onderwijsinstelling een tuchtsanctie opleggen. Bij het vernemen van de desbetreffende feiten start de school een tuchtonderzoek op, waarop het dossier vervolgens doorverwezen wordt naar de bevoegde tuchtinstelling. Deze verschilt naargelang het onderwijsnet waartoe de school behoort.
Het is enorm belangrijk dat het juiste orgaan de tuchtprocedure voert en dit op straffe van nietigheid van de volledige procedure.
De rechten van verdediging van de desbetreffende leerkracht moeten doorheen de procedure gewaarborgd blijven. Dat wil zeggen dat geen enkele straf opgelegd mag worden aan het personeelslid, zonder dat hij hiervan op de hoogte is. Wanneer een tuchtprocedure is opgestart, moet de school voldoen aan de hoorplicht. Elke persoon die met een tuchtsanctie wordt beteugeld heeft het recht om gehoord te worden. De school heeft met andere woorden de plicht om deze persoon, in kader van het onderzoek, te horen.
Vaak loopt het reeds mis bij het verhoor, soms met de nietigheid van de volledige procedure tot gevolg. Daarom is het raadzaam u te laten bijstaan door een raadsman bij dit verhoor. Op deze manier worden alle formaliteiten gerespecteerd.
Daarnaast dient de school ook elke beslissing behoorlijk te motiveren. Geen enkele tuchtsanctie kan opgelegd worden zonder of met onvoldoende motivering. Bij het versturen van de definitieve beslissing moet telkens ook vermeld worden dat er een mogelijkheid tot beroep bestaat, waar deze ingesteld moet worden en binnen welke termijn.
Het gesanctioneerd personeelslid heeft het recht om het dossier in te kijken (ook dit is aan specifieke termijnen verbonden) en zich eventueel te laten bijstaan door een raadsman. Daarnaast moet hem ook de mogelijkheid gegeven worden om getuigen, in zijn voordeel, te laten horen. De instantie mag daarentegen zelf ook getuigen horen.
Tot slot moet de tuchtinstantie alle termijnen respecteren. Wanneer een tuchtsanctie buiten de gestelde termijn wordt betekend is deze van ambtswege nietig.
De hierboven vermelde principes zijn ook van toepassing op de procedure tot preventieve schorsing. Ook hierbij is het van belang dat alle formaliteiten worden gerespecteerd teneinde de procedure tot een goed einde te brengen.
Hieronder kan u nog enkele bijzondere aandachtspunten vinden :
Een tuchtstraf doorhalen kan nooit voor een terugzetting of terugkeer, een ontslag, of een afzetting
Wanneer een school werken wil laten uitvoeren moet zij een openbare aanbesteding uitvoeren.
Een openbare aanbesteding wordt gezien als een overheidsopdracht.
De wet bepaalt enkele condities waarbinnen een overheidsopdracht uitgevoerd moet worden.
Eerst en vooral moet de openbare aanbesteding bekend gemaakt worden met daarin een duidelijke verklaring over wat de opdracht specifiek inhoud en wat de voorwaarden zijn om de opdracht uit te voeren.
Daarna moet de overheidsinstelling een specifieke procedure kiezen i.v.m. de manier waarop zij een aannemer gaat rekruteren. Wanneer het werk ten slotte tot een uitvoering komt moet de onderwijsinstelling voldoen aan bepaalde voorwaarden in verband met betaling, uitvoering, facturatie en eventuele boetes.
De wetgeving voor overheidsopdrachten legt regels op met betrekking tot:
bekendmaking: In de meeste gevallen moet de overheidsdienst aankondigen welke opdracht ze wil laten uitvoeren en wat de voorwaarden zijn om mee te dingen.
procedure: Afhankelijk van de aard van de opdracht moet de overheidsdienst een specifieke procedure volgen om te kiezen tussen de verschillende ondernemingen die kandidaat zijn om de opdracht uit te voeren.
uitvoering: Na de toekenning van de opdracht (gunning) gelden nog een aantal regels met betrekking tot de uitvoeringstermijn van de opdracht, de betaling, de facturatie en eventuele boetes.
De wetgeving laat de volgende soorten procedures voor overheidsopdrachten toe:
openbare en beperkte aanbesteding
algemene en beperkte offerteaanvraag
onderhandelingsprocedure met of zonder bekendmaking.
Vooreerst dient er natuurlijk een functiebeschrijving te zijn.
Wie krijgt een functiebeschrijving?
Elk personeelslid dat minstens 104 dagen aangesteld is, moet een gepersonaliseerde functiebeschrijving krijgen. Ook voor andere personeelsleden kan je een functiebeschrijving opstellen.
Een functiebeschrijving opstellen en ondertekenen
Het personeelslid en de eerste evaluator stellen de functiebeschrijving samen op. Als zij niet tot een akkoord komen, beslist het school- of centrumbestuur. De eerste evaluator ondertekent de functiebeschrijving. Het personeelslid ondertekent de functiebeschrijving voor kennisname.
Voor personeelsleden die een levensbeschouwelijk vak geven, is de eerste evaluator alleen verantwoordelijk voor het niet-vakinhoudelijk gedeelte van de functiebeschrijving. Een vertegenwoordiger van de bevoegde instantie van de eredienst of de niet-confessionele zedenleer ondertekent het gedeelte van de functiebeschrijving dat over vakinhoudelijke of vaktechnische aspecten gaat.
Wat staat er in een functiebeschrijving?
Algemene bepalingen en specifieke bepalingen per onderwijsniveau over wat je wel en niet in een functiebeschrijving mag opnemen, vind je in de omzendbrief functiebeschrijving en evaluatie.
Na het opstellen van de functiebeschrijving, kan er geëvalueerd worden.
De school moet haar personeel minstens één keer om de vier jaar een evaluatiegesprek voeren.
Daarnaast moet het evaluatieproces verlopen onder leiding van één evaluator en moet er een andere evaluator zijn die toekijkt op de correcte uitvoering van het proces.
Bij het begin van het evaluatieproces worden de evaluatoren aangeduid. Voor de meeste ambten zijn er 2 evaluatoren. Directeur, beheerder en adjunct-directeur
Een personeelslid dat een evaluatie kreeg met eindconclusie 'onvoldoende', kan daartegen in beroep gaan bij het college van beroep.
Wanneer een personeelslid niet voldoet aan de opgestelde criteria krijgt hij een 'onvoldoende'. Dit kan een grond zijn om een personeelslid te ontslaan. Een personeelslid met tijdelijke aanstelling van doorlopende duur of een vast benoemd personeelslid kan pas na 2 opeenvolgende of 3 aparte onvoldoendes ontslagen worden.
Wanneer de onderwijsinstelling een klacht ontvangt kan deze het best intern behandeld worden. Wanneer die klacht niet wordt behandeld of ernstig wordt genomen, bestaat er de mogelijkheid voor een ouder of leerling om verdere stappen te nemen. De instantie die klachten behandelt, is verschillend voor het gemeenschapsonderwijs en het katholiek onderwijs.
Voor het indienen van een klacht bij de commissie dient de ouder of leerling zorgvuldig de volgende stappen te doorlopen:
Hij dient per aangetekende brief de klacht in bij de commissie binnen de 60 nadat hij op de hoogte is van de feiten waarover uw klacht beschikt. De voorzitter van de commissie zal dan al dan niet de klacht ontvankelijk verklaren, met andere woorden de klacht aanvaarden of niet.
Volgend op de ontvankelijk verklaring zal de commissie een brief versturen waarin men de ontvangst van de klacht bevestigd, de school de mogelijkheid geeft om zich te verweren, de details van de zitting en de samenstelling van de commissie vermeld.
Na ontvangst van deze brief heeft zowel u als de ouder/leerling 15 dagen de tijd om getuigen op te roepen.
Na voorgaande stappen zal de zitting plaatsvinden waar zowel u als de ouder/leerling, als de eventuele getuigen, gehoord worden. Op basis daarvan zal de commissie beslissen of de klacht al dan niet gegrond is en wat de eventuele sanctie zal inhouden. De commissie zal zijn beslissing bekend maken binnen de 60 dagen volgend op de datum waarop de aangetekende brief inhoudende de desbetreffende klacht is verstuurd.
De behandeling van de klachten zijn gebonden aan een aantal beginselen, zoals bijvoorbeeld de schriftelijke in kennis stelling van de beslissing, het horen van de partijen, etc. Wanneer u het niet eens bent met de beslissing van de commissie bestaat er nog de mogelijkheid om een beroep in te stellen bij de Vlaamse Regering. Let wel, ook de tegenpartij kan een beroep instellen bij de Vlaamse Regering. Wanneer u na een beroep bij de Vlaamse Regering nog steeds niet tevreden bent over de beslissing kan u, als laatste instantie, hiertegen beroep instellen bij de Raad van State.
Het katholiek onderwijs heeft zijn eigen Klachtencommissie.
Ook hier zal de klachtencommissie onafhankelijk en objectief klachten onderzoeken. De samenstelling van deze commissie benadrukt de neutraliteit en onafhankelijkheid van de commissie zelf.
De klachtenprocedure bestaat uit twee fases:
Eerst kunnen de leerling en de ouders proberen om het probleem in onderling overleg op te lossen;
Wanneer er na het onderling overleg nog steeds een onenigheid bestaat kan men zich tot de klachtencommissie wenden.