Afgelopen weekend was ik in het kader van Tegenlicht073 bij een debat over 'Youtopia', hoe ziet de ideale samenleving er uit? Op een gegeven moment was er discussie of de samenleving 'top-down' of juist 'bottom-up' moet worden georganiseerd. Dan gaat het eigenlijk over de vraag: waar ligt de aansturing? In de systeemwereld (top) of in de leefwereld (bottom).
De maatschappij van de toekomst zal worden vormgegeven in de leefwereld. Het gaat om voor en door de mensen, bottom-up dus, waar kleine overzichtelijke gemeenschappen onderling verbonden zijn. Eigenlijk net zoals Internet, hét communicatiemiddel in de nieuwe wereld, georganiseerd is.
Deze nieuwe samenleving heeft tijd nodig om te groeien. En in de overgangsfase bestaan de oude en de nieuwe samenleving naast elkaar. Dat maakt deze tijd zo boeiend maar ook verwarrend. Tijdens de verbouwing gaat de verkoop als het ware gewoon door. Ik heb dit eerder vergeleken met het plaatje waarin de een de oude vrouw ziet en de ander de jonge vrouw. We kijken naar hetzelfde maar zien wat anders. Het is daarom aanvankelijk niet een kwestie van of top-down of bottom-up maar van en top-down en bottom-up. De twee maatschappijtypen gaan een tijdje gelijk op maar waar de een al wel is gevormd maar langzaam aan kracht verliest, heeft de ander nog geen vorm maar al wel veel (opwaartse) kracht.
De kentering gaat nog langzaam maar als eenmaal het 'tipping point' is bereikt, dan gaat het snel. Dit punt bereik je als je ongeveer 23% van de mensen mee hebt. Vrij naar de 'innovation curve' van Rogers kun je stellen dat 10% van de mensen aan het begin van een nieuwe beweging meteen enthousiast zijn. Dit zijn de koplopers. Daarna volgt een grote middengroep volgens Rogers verdeeld over de early adopters, de early majority en de late majority. Helemaal achteraan staan de laggards. Die zullen nooit de voordelen zien.
Als de middengroep gaat bewegen komt de nieuwe samenleving snel tot wasdom. Het komt er dan op aan om deze groep, te beginnen met de early adopters, in beweging te krijgen. En daar dragen de uitzendingen en bijbehorende debatten van Tegenlicht een steentje aan bij.