Migratie en de welvaartsstaat: is er sprake van aanzuigeffecten? Bart Meuleman - PDF
Migratie en de welvaartsstaat: is er sprake van aanzuigeffecten? Bart Meuleman
Download "Migratie en de welvaartsstaat: is er sprake van aanzuigeffecten? Bart Meuleman (bart.meuleman@soc.kuleuven.be)"
1 Migratie en de welvaartsstaat: is er sprake van aanzuigeffecten? Bart Meuleman
2 Inleiding Onderliggende assumptie gemaakt door aantal beleidsmakers: Sociaal beleid mag niet te genereus zijn, anders trekken we te grote migratiestromen aan Drie grote vraagtekens: Kent België disproportioneel sterke immigratiestromen? Creëert een genereus sociaal beleid ook effectief aanzuigeffecten? Neemt een strenger beleid t.a.v. immigranten (extreem-)rechts de wind uit de zeilen? 2
3 Migratie naar België Niet enkel het aantal, maar ook het karakter van immigratie naar België en Europa is veranderd (White 1993) 1. Eerste golf ( ): arbeidsmigranten & migranten uit (voormalige) kolonies 2. Tweede golf (na 1975): familiehereniging 3. Derde golf (sinds 1990s): post-industriële migratie: asielzoekers, mensen zonder papieren, hoogopgeleide executives 3
4 Migratie naar België Netto-migratie naar België, (bron: Eurostat)
5 Migratie naar België Instroom van buitenlandse migranten, 2007, per 1000 inw. (bron: OECD) Poland France Hungary Slovakia Portugal Finland Italy Denmark Netherlands Germany United Kingdom Belgium Sweden Czech Republic Austria Norway Switzerland Spain Ireland Luxembourg 5
6 Migratie naar België Asielaanvragen in België, (bron: CGVS) Aantal dossiers Equivalent personen Erkenningen 6
7 Portugal Letland Estland Roemenië Litouwen Spanje Slovenië Bulgarije Tsjechië Slovakije Polen Italië Duitsland Hongarije erenigd Koninkrijk Ierland Frankrijk Denemarken Nederland Luxemburg Finland Griekenland België Oostenrijk Zweden Cyprus Malta Migratie naar België Ingediende asieldossiers per inwoners, 2009 (bron: Fedasil)
8 Aanzuigeffecten? Idee van aanzuigeffecten: gebaseerd op rational choice perspectief van neo-klassieke economen Beslissingen om te migreren kan je zien als een calculatie van kosten en baten Als de verwachte monetaire netto-opbrengst positief, dan zal het individu migreren Beleid heeft een effect op deze berekening 8
9 Aanzuigeffecten? Kritiek: reductionistische visie op een maatschappelijk heel complex fenomeen Perfecte informatie? Vrij keuze om te migreren? Geen aandacht voor sociale en politieke context Meer complete visies op migratieprocessen: Wereldsysteemtheorie (Wallerstein) Netwerk theorie 9
10 Aanzuigeffecten? Aanzuigeffecten: wat zegt de praktijk? Beleidsmakers geloven graag dat hun beslissingen effect hebben op migratiestromen. Maar is dat ook zo? Vb. Sterke daling na 2000 in België. Gevolg van strenger Belgisch beleid? 10
11 Aanzuigeffecten? Nee! Het gaat om een Europese trend 11
12 Aanzuigeffecten? Wat dan wel? Conflictsituaties in de wereld Herkomstlanden 1999 Serbia and Montenegro Romania 1705 Armenia 1470 Russian Federation 1375 Ukraine 1345 Slovak Republic 1175 Albania 1010 Rwanda 1005 Bulgaria 885 Georgia 885 Herkomstlanden 2007 Russian Federation 1495 Serbia 1270 Iraq 860 Congo 745 Afghanistan 725 Guinea 550 Iran 430 Slovak Republic 380 Armenia 355 Rwanda
13 Aanzuigeffecten? Wat zegt wetenschappelijk onderzoek? Hooghe, Trappers, Meuleman & Reeskens (2008) in International Migration Review, 42(2) Migratiestromen tussen 1980 en 2004 onderzocht in 21 Europese landen social expenditure hangt niet samen met de instroom van migranten 13
14 Aanzuigeffecten? Andere onderzoeken bevestigen dit in grote lijnen: Menz, G. (2004). Migration and the European Social Model. 15 landen, immigratie tussen 1970 en 2000 Geen relatie met type welvaartsstaat, noch met uitgaven voor sociale zekerheid Soroka, Banting & Johnston (2006). Immigration and redistribution in a global era Geen relatie tussen immigratie en omvang van de welvaartsstaat De Giorgi & Pellizari (2004). Welfare Magnets in Europe and the Costs of a Harmonised Social Assistance Studie over migratie van nieuwe EU landen naar oude EU landen Significant maar klein effect 14
15 Politieke implicaties Neemt een streng immigratie- en integratie beleid extreemrechts de wind uit de zeilen? Nee, integendeel Beleid kan de publieke opinie beïnvloeden Vb. European Social Survey 2008, Belgische data (percentages) Uitkeringen en sociale diensten moeten mensen uit het buitenland aan om naar België te komen. Helemaal oneens Oneens Noch eens, noch oneens Eens Helemaal eens
16 Politieke implicaties 16
17 Conclusies & discussie Vergeleken met de buurlanden kent België geen disproportioneel sterke instroom van migranten Er is geen wetenschappelijke basis om te besluiten dat genereus beleid een noemenswaardig aanzuigeffect heeft Streng beleid kan de publieke opinie t.a.v. immigratie in negatieve zin beïnvloeden, en daarmee het draagvlak voor extreem-rechts vergroten 17
contractpartij nr. postcode / plaats contactpersoon dhr. mevr. voornaam achternaam
Aanvraag: Fulfilment/Algemeen bedrijf contractpartij nr. bedrijfsadres straat + nr. postbus nr. postcode / plaats land contactpersoon dhr. mevr. voornaam achternaam functie telefoon e-mail website: Gem.