Wat hoort bij wie? - Reizen in de Tijd
Wat zijn bronnen? En welk verhaal kunnen bronnen je vertellen?
In deze les onderzoeken de leerlingen welke verhalen de bronnen uit hun omgeving vertellen. De leerlingen construeren een verhaal aan de hand van diverse bronnen. En ze vormen een mening over wat de waarde is van het bewaren van persoonlijke gegevens, bijvoorbeeld in een archief.
Klaarzetten (digitale) werkbladen per tweetal.
10 min. Video + Kringgesprek
Toon en bespreek de video Opsporing Verzocht. Wat doet de man in de video? Komt hij uit deze tijd? De man stelt Dirk Vijgh voor. Vijgh was in de 16e eeuw ambtsman van Tiel. Hij woonde onder andere in het huidige stadhuis van Tiel, het Ambtmanshuis.
Kom (eventueel) terug op de lessen uit groep 4: Museumassistent. Hierin leerden de leerlingen dat sommige musea spullen van vroeger bewaren. Dat wordt op meer plekken gedaan: kasteel, kerk, archief of een oude boerderij. Vraag of leerlingen thuis ook iets bewaren van vroeger.
Deze spullen zijn sporen uit het verleden die iets vertellen over het leven van toen. Dit zijn bronnen: overblijfselen (sporen) uit het verleden zoals voorwerpen, gebouwen, schilderijen, foto's, oude brieven, kranten, etc. Ook kronieken zijn een bron van kennis over vroeger. Een kroniek is een geschiedkundig verhaal waarin de gebeurtenissen in een chronologische volgorde verteld worden.
5 min. Instructie werkblad
Vertel de leerlingen dat ze in tweetallen met behulp van bronnen een 'kroniek' gaan schrijven. Op het werkblad Wat hoort bij wie, beschrijven de tweetallen de bronnen 'Wie', 'Waar', 'Wanneer' en 'Wat'. Die bronnen vind je hiernaast in de mapjes. De leerlingen zoeken de juiste bronnen bij elkaar: wat hoort bij wie? Vervolgens kiezen ze één van de personages om een kroniek over te schrijven. Dit kan op een uitgeprint werkblad of op het digitale werkblad. Het werkblad kan digitaal ingevuld worden, let er wel op dat het eerst wordt opgeslagen voordat leerlingen er in gaan werken.
Leerlingen werken in tweetallen aan het werkblad Wat hoort bij wie.
Welke 'kronieken' kwamen uit de bronnen naar voren? Zijn die van alle tweetallen hetzelfde? Laat een paar leerlingen de kroniek vertellen die ze hebben gemaakt. Wat weten ze zeker van het verhaal en wat niet? De volgende bronnen horen bij elkaar:
4 - B - IV - iii vertellen over Mies Neuhaus, onderwijzeres die tijdens de Tweede Wereldoorlog vluchtelingen verpleegde.
3 - A - I - iiii vertellen over Diederik Vijgh. Hij wordt op jonge leeftijd bestuurder van de stad Tiel.
1 - C - II - ii vertellen over de windhoos in Tricht op zondag 25 juni 1967.
2 - D - III - i tonen hoe een jongen met zijn familie leeft in het vissersstadje Elburg.
Bespreek de verschillende soorten bronnen die ze hebben gezien. Zijn alle bronnen even betrouwbaar? Wanneer vinden ze een bron wel/niet betrouwbaar?
Het is vaak goed zoeken naar de juiste informatie. Het is erg belangrijk dat de gegevens op de juiste plek bewaard worden, anders weet je niet meer wat bij wat hoort. De bronnen komen vaak uit een archief. Wat is een archief? Het is de bewaarplaats van belangrijke gegevens die zijn vastgelegd in documentvorm: notulen, dossiers, brieven, akten, kaarten, foto's, films, etc. In een archief vind je informatie over gebeurtenissen en personen. Er bestaan verschillende soorten archief: landelijk, regionaal, gemeentelijk en persoonlijk archief.
Zijn alle namen van de personen bekend? Wanneer is er meer bekend over een persoon? Als het lang geleden was, is er alleen informatie over mensen te vinden als ze zijn opgevallen: als lid van een belangrijke familie of als ze iets opvallends hebben gedaan zoals een misdaad. Is het handig om documenten en prenten uit het verleden te bewaren?
Tegenwoordig blijft er ook van gewone mensen veel bewaard. Is het belangrijk dat dit soort gegevens bewaard blijven? Bewaren de leerlingen zelf brieven, kaarten, foto's en documenten?