H.R. Hoetink (samenstelling): Gezicht op het Mauritshuis; poëtische visies op een uitzonderlijk museum Paperback, Meulenhoff/Landshoff 1989, van ƒ 40,50 voor ƒ 24,50. De Slegte.
René Kok/Erik Gemers: Oorlogsfoto's tegen het licht; het verhaal rond de vondst van een Haagse zolder Paperback, Veen 1989, van ƒ 34,90 voor ƒ 14,90. De Slegte.
Roman Vishniac: A vanished world Gebonden. Farrar 1983, van ƒ 205,- voor ƒ 74,50. De Verbeelding, Utrechtsestraat Amsterdam.
Stig Dagerman: Duitse herfst; een naoorlogse reportage Paperback, Meulenhoff 1989, van ƒ 24,50 voor ƒ 9,95. De Slegte.
Malcolm Brown (ed.): T.E. Lawrence; the selected letters Gebonden, Norton 1989, van ƒ 65,45 voor ƒ 29,50. Boekenmarkt, Oude Molstraat, Den Haag (070-3658226).
Gert Staal/Yvònne Joris: American Dreams, American extremes Paperback, Het Kruithuis Den Bosch 1990, van ƒ 32,50 voor ƒ 12,50, Steven Sterk, Servetstraat, Utrecht (030-334973).
Een mooie bundel waarin een kleine dertig kunstenaars en essayisten zich uitspreken over schilderijen in het Mauritshuis. Enkele namen: Peter Handke, Kees Fens, Susan Sontag, Hella Haasse en Marguerite Yourcenar. Hoewel de nadruk ligt op beroemd werk van Rembrandt en Vermeer, komen ook de "kleine meesters' (Houckgeest, Van Everdingen) ruimschoots aan bod. "Poëtische visie' staat er in de ondertitel van het boek, en dat doet de stemmingsvolle toon van de stukken alle recht. Uitzondering is een vermakelijk betoog van Frank Stella over De stier van Potter (""Voor dit schilderij staande, kan men met geen mogelijkheid de kwestie van het stier-zijn vermijden'') waarin Potters schepping als model wordt opgevoerd voor de abstracte kunst van Mondriaan en de graffiti-cultuur in New York.
In 1988 werden op de vliering van een Haagse school maar liefst 3500 glasplaatnegatieven aangetroffen. Ze bleken te zijn gemaakt tijdens de Duitse bezetting, en wel door de in 1972 overleden beroepsfotograaf Willem Streefkerk. De collectie bestaat voornamelijk uit portretten en groepsfoto's van mensen uit de Haagse Schilderswijk en Transvaalbuurt. Veel opnamen van stoere NSB'ers (als Streefkerk zelf), maar ook van het lokale sociale leven: jubilea, familiefeesten, bokstrainer Nicolaas en zijn mannen, en het jeugdorkest van accordeonclub Grandioso. Uitgebreid commentaar van Kok en Somers, onder meer gebaseerd op interviews met (ex-)buurtbewoners.
De paperback ligt al langer in de ramsj, maar hier is dan ook de fraaie gebonden uitgave van het vermaarde A vanished world: een selectie van tweehonderd foto's uit de duizenden die Vishniac halverwege de jaren dertig maakte van het alledaagse Joodse leven in Oosteuropa. Over ambachtslieden en dorpsgekken, rabbi's en kinderen, venters en bedelaars, en dat alles tegen een achtergrond van armoede, godsvrucht en vervolging.
""Journalistiek is de kunst zo vroeg gelijk ergens te laat te komen'', schreef Dagerman wat neerbuigend, en hij zag zichzelf, als reporter in het naoorlogse Duitsland, dan ook liever als een geëngageerd schrijver in het voetspoor van George Orwell. En inderdaad: Duitse herfst is een sterk persoonlijk gekleurd en geladen verslag van een rondreis die Dagerman in 1946 maakte door het verwoeste en ontredderde Duitsland. Scherpe portretten en observaties.
T.E. Lawrence - "Lawrence of Arabia' - was een gedreven schrijver van brieven. Veel zijn er bewaard gebleven, in tegenstelling tot de brieven die Lawrence zelf ontving want die werden na lezing meteen weggegooid. Brown bracht meer dan vierhonderd brieven bijeen. Het merendeel is niet eerder gepubliceerd: vertrouwelijke ontboezemingen aan Charlotte Shaw (de vrouw van George Bernard), geheime militaire brieven uit de tijd van de Arabische opstand (1916), en correspondentie uit de laatste levensmaanden van Lawrence voordat hij op 13 mei 1935 met zijn motor verongelukte.
Goed verzorgde catalogus van een expositie in het Kruithuis (1990) waar sieraden werden getoond van veertien Amerikaanse kunstenaars. Het is een bonte, exuberante, realistisch getinte verzameling sieraden (voornamelijk broches) die aan de orde komt, zeker voor het Europese, aan rustige abstractie gewende oog. Staal zorgt voor de nodige (en heldere) toelichting. Ook bij Steven Sterk: Chris Steenbergen edelsmid, een eerbetoon aan deze in 1930 geboren Nederlandse kunstenaar. illu: malcolm brown