Gladiolus is een geslacht van vaste planten uit de lissenfamilie (Iridaceae). De planten worden ook wel zwaardlelie genoemd. De botanische naam is afgeleid van het Latijn en is een verkleinwoord van gladius, dat zwaard betekent. Het geslacht komt van nature voor in Zuid-Europa, Azië, West-Afrika en Zuid-Afrika. Het centrum van de diversiteit bevindt zich in de Kaapflora in zuidelijk Afrika.

Het geslacht bevat ongeveer 260 soorten, waarvan 250 voorkomen in Sub-Saharisch Afrika, met name in Zuid-Afrika. Ongeveer tien soorten komen voor in Eurazië. Zo'n 160 soorten zijn endemisch in het zuiden van Afrika en 76 soorten komen voor in tropisch Afrika. De bloemen van wilde soorten variëren in grootte van zeer klein tot 40 mm in diameter. De bloeiwijzen bestaan uit een of meerdere bloemen.

De stengels zijn over het algemeen niet vertakt. Ze bevatten één tot negen zwaardvormige, gegroefde bladeren, die worden omgeven door een omhulsel. De bladeren zijn in doorsnede kruisvormig of vlak.

De soorten zijn veel gekruist en hebben een breed scala aan kleurrijke bloemen opgeleverd. De belangrijkste hybridegroepen zijn verkregen door het kruisen van vier of vijf soorten; grandiflorus, primulines en nanus. Ze worden veel toegepast als snijbloem.

Het merendeel van de soorten zijn diploïd met dertig chromosomen, maar de Grandiflora-hybriden zijn tetraploïd en bezitten zestig chromosomen. Dit komt doordat de stamvader van deze hybriden de tetraploïde Gladiolus dalenii is.

Soorten 
Gladiolus is opgedeeld in secties. Waar mogelijk zijn deze secties (sect.) aangegeven.

 Gladiolus abbreviatus Andrews
 Gladiolus acuminatus F.Bol.
 Gladiolus aequinoctialis Herb.
 Gladiolus alatus L. (sect. Hebea)
 Gladiolus aleppicus Boiss. var. aleppicus
 Gladiolus anatolicus
 Gladiolus andringitrae Goldblatt
 Gladiolus angustus L. (sect. Blandus)
 Gladiolus antandroyi Goldblatt
 Gladiolus antholyzoides Baker
 Gladiolus appendiculatus G.Lewis
 Gladiolus aquamontanus Goldblatt & Vlok
 Gladiolus arcuatus Klatt
 Gladiolus atropurpureus Baker
 Gladiolus atroviolaceus Boiss. (sect. Gladiolus)
 Gladiolus aurantiacus Klatt
 Gladiolus aureus Baker : Golden Gladiolus
 Gladiolus bellus C. H. Wright
 Gladiolus benguellensis Baker (sect. Ophiolyza)
 Gladiolus bilineatus G. J. Lewis
 Gladiolus boehmii Vaupel (1882)
 Gladiolus bojeri (Baker) Goldblatt
 Gladiolus brachylimbus Baker (1893)
 Gladiolus brachyphyllus F. Bolus of Bolus f.
 Gladiolus brevifolius Jacq. (sect. Linearifolius)
 Gladiolus brevitubus G. Lewis
 Gladiolus buckerveldii (L. Bolus) Goldblatt
 Gladiolus bullatus Thunb. ex G. Lewis : Caledon Bluebell
 Gladiolus caeruleus Goldblatt & J.C. Manning
 Gladiolus calcaratus G. Lewis
 Gladiolus calcicola Goldblatt
 Gladiolus callianthus Mosais : Abyssinian Gladiolus
 Gladiolus canaliculatus Goldblatt
 Gladiolus candidus (Rendle) Goldblatt
 Gladiolus cardinalis Curtis (sect. Blandus)
 Gladiolus carinatus Aiton
 Gladiolus carmineus C. H. Wright (sect. Blandus)
 Gladiolus carneus (sect. Blandus)
 Gladiolus caryophyllaceus (Burm. f.) Poiret
 Gladiolus cataractarum Oberm.
 Gladiolus caucasicus Herb. (sect. Gladiolus)
 Gladiolus ceresianus L. Bolus
 Gladiolus citrinus Klatt
 Gladiolus  ×colvillei
 Gladiolus communis L. (sect. Gladiolus)
 Gladiolus communis subsp. byzantinus (sect. Gladiolus)
 Gladiolus communis subsp. communis (sect. Gladiolus)
 Gladiolus conrathii Baker (1898)
 Gladiolus crassifolius Baker
 Gladiolus crispulatus L. Bolus
 Gladiolus cruentus T. Moore (sect. Ophiolyza)
 Gladiolus curtifolius Marais
 Gladiolus cuspidatus
 Gladiolus cylindraceus G. Lewis
 Gladiolus cymbarius Baker
 Gladiolus dalenii Van Geel (sect. Ophiolyza)
 Gladiolus debilis Ker Gawler (sect. Homoglossum)
 Gladiolus decaryi Goldblatt
 Gladiolus decipiens Vaupel
 Gladiolus decoratus Baker
 Gladiolus densiflorus Baker
 Gladiolus deserticolus Goldblatt
 Gladiolus dolomiticus Oberm.
 Gladiolus dracocephalus Hook.f.
 Gladiolus dregei Klatt
 Gladiolus ×dubius Guss.
 Gladiolus dzavakheticus  Eristavi (sect. Gladiolus)
 Gladiolus ecklonii Lehm.
 Gladiolus edulis Burchell ex Ker Gawler
 Gladiolus elliotii Baker (sect. Ophiolyza)
 Gladiolus emiliae L. Bolus
 Gladiolus engysiphon G. Lewis
 Gladiolus equitans Thunb. (sect. Hebea)
 Gladiolus erectiflorus Baker
 Gladiolus exiguus G. Lewis
 Gladiolus flanaganii Baker
 Gladiolus floribundus Jacq.
 Gladiolus fourcadei (L. Bolus) Goldblatt & De Vos
 Gladiolus ×gandavensis (sect. Ophiolyza)
 Gladiolus garnierii Klatt
 Gladiolus geardii L. Bolus
 Gladiolus goetzii Harms
 Gladiolus gracilis Jacq. (sect. Homoglossum)
 Gladiolus gracillimus Baker
 Gladiolus grandiflorus (sect. Blandus)
 Gladiolus gregarius Welw. ex Baker (sect. Densiflorus)
 Gladiolus griseus Goldblatt & J.C. Manning
 Gladiolus gueinzii Kunze
 Gladiolus guthriei F. Bol. (sect. Linearifolius)
 Gladiolus halophilus Boiss. & Heldr. (sect. Gladiolus)
 Gladiolus harmsianus Vaupel
 Gladiolus heterolobus Vaupel
 Gladiolus hirsutus Jacq. (sect. Linearifolius)
 Gladiolus hollandii L. Bolus
 Gladiolus horombensis Goldblatt
 Gladiolus huillensis (Welw. ex Baker) Goldblatt
 Gladiolus hyalinus Jacq.
 Gladiolus illyricus W.D.J. Koch (sect. Gladiolus) - Wilde Gladiool
 Gladiolus imbricatus L. (sect. Gladiolus)
 Gladiolus inandensis Baker
 Gladiolus incospicuus Baker
 Gladiolus inflatus Thunb.
 Gladiolus inflexus Goldblatt & J.C. Manning
 Gladiolus insolens Goldblatt & J.C. Manning
 Gladiolus intonsus Goldblatt
 Gladiolus invenustus G. J. Lewis
 Gladiolus involutus (sect. Hebea)
 Gladiolus iroensis (A. Chev.) Marais
 Gladiolus italicus P. Mill. (sect. Gladiolus) - Italiaanse Gladiool
 Gladiolus johnstoni Baker (s. d.)
 Gladiolus jonquilliodorus Ecklon ex G. Lewis
 Gladiolus junodi Baker
 Gladiolus kamiesbergensis G. Lewis
 Gladiolus karendensis Baker
 Gladiolus katubensis De Wild.
 Gladiolus klattianus Hutch.
 Gladiolus kotschyanus Boiss. (sect. Gladiolus)
 Gladiolus kubangensis Harms
 Gladiolus lapeirousioides Goldblatt
 Gladiolus laxiflorus Baker
 Gladiolus lemoinei
 Gladiolus leptosiphon Bolus f.
 Gladiolus liliaceus Houtt. (sect. Homoglossum)
 Gladiolus linearifolius Vaupel
 Gladiolus linearis N.E.Br.
 Gladiolus longanus Harms
 Gladiolus longicollis Baker (sect. Homoglossum)
 Gladiolus longicollis subsp. longicollis (sect. Homoglossum)
 Gladiolus longicollis subsp. platypetalus (sect. Homoglossum)
 Gladiolus loteniensis Hilliard & Burtt
 Gladiolus louiseae L. Bolus
 Gladiolus lundaensis Goldblatt
 Gladiolus luteus Lam.
 Gladiolus lyalinus
 Gladiolus macneilii Oberm.
 Gladiolus macowani Baker
 Gladiolus macowanii Baker
 Gladiolus macrospathus Goldblatt
 Gladiolus maculatus Sweet
 Gladiolus magnificus (Harms) Goldblatt
 Gladiolus malangensis Baker (1879)
 Gladiolus malvinus Goldblatt & J.C. Manning
 Gladiolus marlothii G. Lewis
 Gladiolus martleyi L. Bolus (sect. Homoglossum)
 Gladiolus meliusculus (G. Lewis) Goldblatt & J.C. Manning
 Gladiolus melleri Baker (sect. Ophiolyza)
 Gladiolus micranthus Baker (1901)
 Gladiolus microcarpus G. Lewis
 Gladiolus microsiphon Baker
 Gladiolus milleri Ker Gawler
 Gladiolus mirus Vaupel
 Gladiolus monticola G. Lewis ex Goldblatt & J.C. Manning
 Gladiolus mortonius (sect. Densiflorus)
 Gladiolus mostertiae L. Bolus
 Gladiolus muenzneri F. Vaup
 Gladiolus murielae (sect. Acidanthera)
 Gladiolus natalensis (Eckl.) Hook.
 Gladiolus nerineoides G. Lewis
 Gladiolus newii Baker
 Gladiolus nigromontanus Goldblatt
 Gladiolus niveus Goldblatt & J.C. Manning
 Gladiolus nyasicus Goldblatt
 Gladiolus oatesii Rolfe
 Gladiolus ochroleucus Baker (sect. Densiflorus)
 Gladiolus odoratus L. Bolus
 Gladiolus oliganthus Baker
 Gladiolus oppositiflorus Herbert (sect. Ophiolyza)
 Gladiolus orchidiflorus Andrews (sect. Hebea)
 Gladiolus oreocharis Schltr.
 Gladiolus pallidus Baker
 Gladiolus paludosus Baker
 Gladiolus palustris Gaudin (sect. Gladiolus)
 Gladiolus papilio Hook. f. (sect. Densiflorus)
 Gladiolus pappei Baker (sect. Blandus)
 Gladiolus pardalinus Goldblatt & J.C. Manning
 Gladiolus parvulus Schltr.
 Gladiolus patersoniae F. Bolus or Bolus f.
 Gladiolus pavonia Goldblatt & J.C. Manning
 Gladiolus permeabilis Delaroche (sect. Hebea)
 Gladiolus perrieri Goldblatt
 Gladiolus persicus Boiss. (sect. Gladiolus)
 Gladiolus pillansii G. Lewis
 Gladiolus pole-evansii Verd.
 Gladiolus praecostatus
 Gladiolus praelongitubus G. J. Lewis
 Gladiolus pretoriensis Kuntze
 Gladiolus priorii (N. E. Br.) Goldblatt & De Vos
 Gladiolus prismatosiphon Schltr.
 Gladiolus pritzelii Diels
 Gladiolus psittacinus Hook.
 Gladiolus puberulus Vaupel
 Gladiolus pubigerus G. Lewis
 Gladiolus pulchellus Klatt
 Gladiolus pulcherrimus (G. Lewis) Goldblatt & J.C. Manning
 Gladiolus punctulatus Schrank
 Gladiolus pusillus Goldblatt
 Gladiolus quadrangularis (Burm. f.) Ker Gawler
 Gladiolus quadrangulus (Delaroche) Barnard
 Gladiolus ramosus
 Gladiolus recurvus (sect. Homoglossum)
 Gladiolus rehmannii Baker
 Gladiolus remotifolius Baker
 Gladiolus rigidifolius Baker
 Gladiolus robertsoniae F. Bolus or Bolus f.
 Gladiolus rogersii Baker
 Gladiolus roseovenosus Goldblatt & J.C. Manning
 Gladiolus rubellus Goldblatt
 Gladiolus rudis Lichtst. ex Roem. & Schult.
 Gladiolus rupicola F. Vaupel
 Gladiolus saccatus (Klatt) Goldblatt & M.P. de Vos
 Gladiolus salteri G. Lewis
 Gladiolus saundersii Hook. f. - Saunders' Gladiool
 Gladiolus schlechteri Baker
 Gladiolus schweinfurthii Baker
 Gladiolus scullyi Baker
 Gladiolus serapiiflorus Goldblatt
 Gladiolus serenjensis Goldblatt
 Gladiolus sericeovillosus Hook. f.
 Gladiolus serpenticola Goldblatt & J.C. Manning
 Gladiolus somalensis Goldblatt & Thulin
 Gladiolus speciosus Thunb.
 Gladiolus spectabilis Baker (s. d.)
 Gladiolus splendens ((Sweet)) Herbert
 Gladiolus stefaniae Oberm.
 Gladiolus stellatus G. Lewis
 Gladiolus subcaeruleus G. Lewis
 Gladiolus sufflavus (G. Lewis) Goldblatt & J.C. Manning
 Gladiolus sulcatus Goldblatt
 Gladiolus taubertianus Schltr.
 Gladiolus tenellus Ecklon
 Gladiolus tenuis M. Bieb. (sect. Gladiolus)
 Gladiolus teretifolius Goldblatt & De Vos
 Gladiolus thomsonii Baker
 Gladiolus trichonemifolius (sect. Homoglossum)
 Gladiolus tristis (sect. Homoglossum)
 Gladiolus tristis Baker
 Gladiolus tritoniaeformis
 Gladiolus tritoniiformis Kuntze
 Gladiolus uitenhagensis Goldblatt & Vlok
 Gladiolus undulatus L. (sect. Blandus)
 Gladiolus unguiculatus Baker
 Gladiolus usambarensis Marais ex Goldblatt
 Gladiolus uysiae L. Bolus ex G. Lewis
 Gladiolus vaginatus F. Bolus of Bolus f. (sect. Homoglossum)
 Gladiolus validissimus Vaupel
 Gladiolus vandermerwei (L. Bolus) Goldblatt & De Vos
 Gladiolus varius F. Bolus of Bolus f.
 Gladiolus velutinus De Wild.
 Gladiolus venustus G. Lewis (sect. Hebea)
 Gladiolus vernus Oberm.
 Gladiolus vinoso-maculatus Kies
 Gladiolus violaceo-lineatus G. Lewis
 Gladiolus virescens Thunb. (sect. Hebea)
 Gladiolus viridiflorus G. Lewis
 Gladiolus viridis Aiton
 Gladiolus watermeyeri (sect. Hebea)
 Gladiolus watsonioides Baker
 Gladiolus watsonius Thunb. (sect. Homoglossum)
 Gladiolus woodii Baker
 Gladiolus zimbabweensis Goldblatt

Lissenfamilie