Noli me tangere is een Latijnse zin die "raak me niet aan" of "houd me niet vast" betekent. Het is de Latijnse vertaling van de woorden die volgens Johannes 20:17 door Jezus gesproken worden tegen Maria Magdalena, wanneer ze Hem herkent na zijn verrijzenis. De originele zin werd geschreven in Koinè-Grieks en luidt: , mê mou haptou.

De scène die Maria Magdalena afbeeldt wanneer ze Jezus herkent, kent een uitgebreide iconografische traditie in de christelijke kunst van de late oudheid tot op heden.

De Bijbeltekst 
De tekst uit Johannes 20 gaat als volgt : 

Het evangelie zegt het niet, maar tussen vers 16 en 17 moet Maria Magdalena het gebaar hebben gemaakt om hem te omhelzen. 

Dit is de scène die schilders ons tweeduizend jaar lang hebben overgeleverd met de naam "Noli me tangere", waar Jezus, glorieus en verrezen, vaak wordt afgebeeld in een paars gewaad, als symbool van vergoten bloed en glorie (paars is de kleur van de keizers). Maria Magdalena wordt traditioneel afgebeeld met lang haar, omdat zij werd gelijkgesteld met de vrouw in Lucas 7:36-50 die met haar haren de voeten van Jezus droogde. In de achtergrond vinden we vaak het (rotsgraf) terug, al dan niet met de beide engelen. 

Dit is een van de meest vertegenwoordigde iconen van de cyclus van de Opstanding, samen met die van het "ongeloof van Thomas" en het "Emmaüsmaal".

Mogelijke Interpretatie 
Volgens Maurice Zundel, geeft Jezus hiermee aan dat - zodra de opstanding is voltooid - de band tussen de mens en zijn persoon niet langer fysiek moet zijn, maar een band van hart tot hart moet zijn. "Hij moet deze kloof tot stand brengen, zij moet begrijpen dat de enige mogelijke weg door het geloof is, dat handen de persoon niet kunnen bereiken en dat het van binnenuit is, van binnenuit alleen, dat men Hem kan benaderen.

Beeldende kunsten 

 Noli me tangere, miniatuur uit het Evangeliarium van Otto III, Reichenau (c. 1000)
 Noli me tangere, Giotto di Bondone in de Scrovegnikapel te Padua (1303)
 Noli me tangere, Duccio di Buoninsegna, tempera op panelen, 51 x 57 cm , Museo dell'Opera del Duomo, Siena.(c. 1310)
 Noli me tangere, Fra Angelico (1441), San Marco klooster in Florence
 Noli me tangere, Fra Bartolomeo (c.1506)
 Noli me tangere, Titiaan (c.1514), olieverf op doek, 110,5 cm × 91,9 cm, National Gallery (Londen)
 Noli me Tangere, Hans Holbein de Jonge (1524)
 Noli me Tangere, Antonio da Correggio (c.1525)
 Noli me Tangere, Battista Franco (1537), Casa Buonarroti
 Noli me Tangere, Nicolas Poussin (c. 1657), olieverf op paneel, 47 x 39 cm, Museo Nacional del Prado, zaal 003
 Verschijning van Jezus aan Maria Magdalena na de verrijzenis, Aleksandr Ivanov, 1835
 Noli me tangere, Maurice Denis, 1895, olieverf op karton, project voor een glasraam, Musée départemental Maurice Denis, Saint-Germain-en-Laye

Literatuur 

 Noli me tangere, Filippijnse roman, José Rizal
 Noli me tangere, Roman, Andrea Camilleri, Els van der Pluijm (vertaler),

Galerij

Referenties 

Latijnse uitdrukking
Uitdrukking ontleend aan het Nieuwe Testament
Christelijke kunst