Serie Review: Buffy the Vampire Slayer Seizoen 4 – phantasasmagoria
Niet alleen hebben we in de laatste aflevering van het derde seizoen van Buffy the Vampier Slayer afscheid genomen van Angel, maar ook van Sunnydale High. Daar waar Angel een nieuwe eigen spin off krijgt die zich afspeelt in LA en Cordelia als personage meeneemt naar die serie, wordt Sunnydale High ingeruild voor de Universiteit. Willow heeft besloten om niet naar een prestigieuze universiteit te gaan, maar wil samen met Buffy het kwaad blijven bestrijden en meer leren over witchcraft en gaat samen met Buffy naar UC Sunnydale. Giles is nu een gepensioneerd Watcher van de Watchers Council en gepensioneerd bibliothecaris van de inmiddels opgeblazen Sunnydale High School. En Xander weet nog niet wat hij wil en verblijft ondertussen in de kelder van zijn ouders. De High School problemen zijn over, maar die op de universiteit staan te beginnen.
Het studentenleven valt Buffy vrij zwaar. Niet alleen krijgt ze te maken met een bende studentenvampiers die haar de eerste dag op de universiteit al tot een hel maken, maar ook haar nieuwe kamergenootje blijkt een bron van irritaties op te leveren. Daarnaast gedragen de jongens zich als Neanderthalers en blijkt de leerstof op de universiteit soms te hoog gegrepen voor Buffy. Terwijl Buffy zich verloren en overweldigd voelt, is Willow helemaal op haar plek. Niet alleen geniet ze van de college's maar gaat zich ook steeds meer richten op hekserij. Xander is na een korte trip door Amerika weer teruggekeerd naar Sunnydale en woont nu in de kelder van zijn ouders aan wie hij nu huur moet betalen, terwijl hij het ene baantje na het andere neemt, zonder enig doel in zijn leven. Giles zit zonder baan, maar heeft wel een nieuwe relatie met Olivia. Toch heeft ook hij last van alle veranderingen, niet in het minst omdat Buffy op de universiteit Maggie Walsh leert kennen een psychologie professor en tegen haar opkijkt en haar om raad vraagt in plaats van aan Giles.
Wat de situatie echter nog meer verergert is dat Maggie hoofd blijkt te zijn van een geheime organisatie The Initiative die allerlei monsters en bovennatuurlijke wezens oppakt om hen te onderzoeken. Waaronder Spike die terug is gekeerd naar Sunnydale op zoek naar een amulet, met Harmony die we in de eindstrijd tegen de Major in het derde seizoen gebeten zagen worden door een vampier. Giles vreest echter niet veel goeds van deze organisatie, maar wanneer Maggie Buffy als speciale kracht heeft ingelijfd, is hij tevens ook bang Buffy kwijt te zijn. En Giles blijkt gelijk te hebben, want in het geheim is Maggie Walsh met een project bezig dat een groot gevaar blijkt te zijn. En de enige die dat project kunnen stoppen zijn Buffy, Willow, Xander en Giles.
A whole new world/ The WB
De Scooby Gang: alles verandert
Dit seizoen staat in het teken van veranderingen. De eerste drie seizoen speelden zich allemaal af op Sunnydale High en al hun persoonlijke problemen, waren ook die van middelbare scholieren. Nu krijgen ze te maken met de problemen waar jong volwassenen mee worstelen. Waar hoor ik thuis in de wereld? Wat zijn mijn toekomstplannen? Wie en wat wil ik zijn als volwassene? De Universiteit is bij uitstek de plek om dat te ontdekken. Maar toch is het een hele overgang van de middelbare school naar meer verantwoordelijkheid.
Buffy voelt zich al snel overweldigd en verloren op de grote campus. Het was al moeilijk om haar privéleven en haar school en slayen met elkaar te combineren, maar op de middelbare school had ze daar haar weg in gevonden. Nu is alles weg. De school is letterlijk weg, ze hebben geen eigen plek meer als Scooby Gang samen te komen, wat ze altijd deden in de bibliotheek en Giles is niet meer binnen handbereik.
Willow voelt zich al wel snel thuis op de campus, mede omdat Oz al vele bekenden heeft onder de studenten en hij een goede steun voor haar is. Maar bovenal gaat voor Willow een nieuwe wereld open, waar ze alles kan studeren wat ze maar wil, en ook richt ze zich nog meer op witchcraft. Toch heeft ook Willow haar onzekerheden en is ze bang dat haar groei zowel als mens, als als heks niet door de anderen wordt opgemerkt en ze altijd die kleine grijze muis van de middelbare school zal blijven.
Xander is de enige die niet gaat studeren en hij woont in de kelder bij zijn ouders en probeert het ene baantje na het andere uit, van bouwvakker, tot het rijden van een ijscokar. Hij voelt zich wat achtergesteld en onzeker over zijn toekomst en nutteloos voor de groep.
Maar ook Giles die niet op de campus aanwezig is, voelt zich buitengesloten. Alhoewel wanneer ze het in het begin even moeilijk heeft Buffy gelijk naar hem toerent om hulp, probeert hij haar los te laten en het haar zelf te laten oplossen. Toch bedenkt hij zich al snel en wil er toch altijd zijn voor Buffy. Daar komt echter verandering in wanneer Buffy goed presteert in de psychologie colleges van Professor Walsh en Buffy zelfs tegen Giles zegt dat ze niemand kent die zo slim en wijs is als Maggie Walsh. Dat doet pijn. Zijn rol blijft echter wel standhouden. Zowel een surrogaat vader voor Buffy, mentor en vriend blijft Giles onderdeel van de harde kern van de Scooby Gang. Dat gebeurt ook fysiek wanneer nu zijn huis als hun hub fungeert, waar ze bij elkaar komen, onderzoek doen en alles bespreken.
In deze transitie periode groeit de Scooby Gang een beetje uit elkaar. Iedereen probeert zijn eigen weg weer te vinden in het leven en dat verwijdert hen wat van elkaar. Ondanks dat ze ieder hun eigen pad volgen, blijven ze wel de Scooby Gang die samen de strijd aangaan tegen allerlei demons en monsters.
Willow and Tara doing magic/ The WB
Romantiek en liefdesverdriet
Naast alle worstelingen met het leven is er ook ruimte voor romantiek en het daarbij behorende liefdesverdriet. Ook dit seizoen levert dit een hoop ellende, verdriet, geluk en ook humor op.
Buffy en Riley
Buffy raakt in contact met Parker, een player die elk meisje het bed in wil krijgen, zo ook Buffy en haar vervolgens laat vallen. Terwijl hij meent dat het gewoon een leuke avond was, stelde Buffy zich voor hem open. Dat hij haar dumpt, geeft haar het gevoel dat ze niets waard is en zoekt het vooral bij zichzelf, te meer omdat ook al haar vader bij haar en haar moeder weg liep en Angel ook net voor de zomer is vertrokken. Gelukkig komt ze er weer bovenop en zoekt ze dit keer een jongen die gewoon normaal is. Dat vindt ze in Riley de assistent van Professor Walsh. Maar ze ziet hem eerst helemaal niet staan, juist omdat hij zo gewoon is.
Wanneer hij haar toch weet te veroveren, blijkt er een nieuw obstakel te zijn, want zo gewoon is hij helemaal niet. Hij maakt deel uit van de militaire operatie van Professor Walsh om demons, monsters en vampiers te bestrijden. Hun relatie zorgt er uiteindelijk voor dat Riley voor een groot dilemma komt te staan. Maar ook de terugkeer van Faith die door middel van een apparaatje van lichaam weet te ruilen met Buffy zorgt ervoor dat de relatie tussen Buffy en Riley onder druk komt te staan. Als tenslotte ook Angel nog opduikt, geeft dat wederom problemen. Dat uiteindelijk ook Riley chemisch gemanipuleerd blijkt te zijn door Walsh, maakt het nog gecompliceerder, zowel voor Buffy maar zeker voor Riley.
Willow en Oz en Tara
Willow en Oz lijken een perfecte relatie te hebben, totdat Oz Veruca tegenkomt, een vrouwelijke weerwolf die haar wilde kant loslaat en omarmt. Wanneer ze Oz verleidt en Willow uit de weg wil ruimen, neemt Oz het voor Willow op, zelfs in weerwolf vorm, maar het kwaad is al geschied. Oz vertrekt om uit te zoeken wie hij is en wat hij aan zijn weerwolf kant kan doen. Willow wordt verscheurd van verdriet en is depressief. Alhoewel de Scooby Gang haar probeert te helpen, kan niet worden voorkomen dat zij Willow op gegeven moment lastig beginnen te vinden en Willow dit aanvoelt en uit wanhoop een spreuk zegt die helemaal mis loopt.
Gelukkig gaat het beter met Willow, wanneer ze Tara ontmoet die een krachtige heks blijkt te zijn en samen oefenen ze niet alleen hun witchcraft, maar bloeit er ook iets moois tussen hen op. Het is een nieuwe kant van haar die ze ontdekt. Maar Willow houdt Tara lang verborgen voor de Scoobies. Niet omdat ze zich schaamt voor haar, maar omdat ze iets voor zichzelf wil hebben, een deel,van haar leven dat alleen van haar is samen met Tara. Wanneer Willow het als eerste aan Buffy vertelt, reageert Buffy verbaasd, maar is wel blij voor haar.
Dit levert echter wel een probleem op wanneer Oz terug keert en de weerwolf in zich weet te controleren. Hij heeft het alleen niet onder controle wanneer het gaat om Willow en als hij erachter komt dat Willow en Tara iets hebben samen, verandert hij. Dit doet hem besluiten om voorgoed weg te gaan. Dit geeft Willow en Tara de ruimte om hun relatie te onderzoeken en nadat Tara eindelijk is voorgesteld aan de Scooby Gang, wordt ook zij een deel van hen.
Maar Xander heeft wel de vreemdste relatie van hen allemaal. Anya, de ex wraakdemon die Cordelia had opgeroepen in het derde seizoen en die met Xander mee naar het bal ging en met de noorderzon vertrok toen de Apocalyps aanbrak, is terug. Ze kan Xander maar niet uit haar hoofd zetten en eist dat hij zegt waar hun relatie naar toe gaat. Anya mag dan nu wel een mens zijn, maar ze gedraagt zich allesbehalve als mens, en vooral haar sociale vaardigheden en beleefdheden laten het afweten, die heeft ze niet. Wel is de smoorverliefd op Xander en is heel beschermend. Xander laat het eigenlijk allemaal maar over zich heenkomen en zo is hij beland in een echte relatie. De komst van Anya die zich bij de Scooby Gang voegt, zorgt voor veel humor en hilarische situaties.
Thanksgivig/ The WB
Niet alleen Anya is een vast nieuw personage maar ook Spike is here to stay. Door zijn korte gevangenschap in The Initiative heeft hij een chip gekregen waardoor hij niemand meer kan bijten of op een andere manier kwaad kan doen. En omdat hij dus niet anders meer kan, geen bad guy meer zijn, wendt hij zich tot Buffy. Spike heeft de zin in het bestaan verloren nu hij niemand meer kan bijten of zelfs maar kan slaan. Hij kan niet eens een nep pistool op iemand richten zonder vreselijke hoofdpijn te krijgen.
Omdat hij de Scoobies meer kan vertellen over The Initiative blijft hij als gevangene bij Giles logeren, terwijl Buffy en Spike elkaar het leven zuur maken en daarbij ook het leven van Giles. Maar ook crasht Spike af en toe in de kelder van Xander, wanneer Giles bezoek krijgt van Olivia. Deze situaties zijn allemaal erg komisch en Spike is een welkom personage in de serie die voor meer sardonische humor zorgt.
Maar alhoewel hij bot, onvriendelijk, egoïstisch is en Buffy nog steeds dood wenst, is hij een klein beetje een onderdeel van de Scooby Gang. In ieder geval staat hij zo dichtbij, maar veraf genoeg dat hij hen objectief kan bezien. Spike is de enige die duidelijk ziet wat er met de Scoobies aan de hand is, wanneer Willow op het randje van de afgrond van liefdesverdriet bungelt, maar ziet ook hun zwakheden en hoe hun onderlinge relaties in elkaar zitten. Hij ziet dat niet alleen goed, maar zegt ook vaak waar het op staat. Dat is confronterend en Spike fungeert dan ook vaak als spiegel die de waarheid niet mooier brengt dan dat het is. Deze kennis gebruikt hij tegen hen, wanneer hij ontdekt dat hij wel demons kan bevechten. Alhoewel hij eerst nog samen met de Scoobies demons wil verslaan, kiest hij al snel toch zijn eigen weg, vindt zijn eigen crypte om in te wonen en staat op een zeker moment toch weer tegenover de Scooby Gang en weer hen zelfs tegen elkaar op te zetten.
Zowel Spike als Anya als voormalige bad guys, die zich soms moeilijk weten aan te passen aan het 'beschaafde' menselijke bestaan zorgen voor de vele komische situaties en gesprekken in dit seizoen. Sowieso blinkt dit seizoen uit in humor. De 'domme' opmerkingen van Cordelia zijn tot ver boven verwachting overgenomen door Anya die er helemaal een potje van maakt, qua onnadenkendheid en egoïsme. De scènes van Spike zijn te grappig, vooral wanneer hij ondervoed aanklopt bij Giles en vastgebonden in de badkuip moet verblijven, terwijl hij zijn favoriete soap Passions kijkt en te drinken krijgt via een rietje. Maar ook Giles zorgt voor heel wat grappige situaties, zoals wanneer hij bijvoorbeeld in een demon is veranderd.
Ook Faith zien we weer terug. Terwijl ze nog in coma logt zien we haar dromen waarin ze telkens door Buffy wordt achtervolgd en gedood. Maar in één van die dromen verloopt het gesprek tussen Buffy en Faith vreemd, maar voorspellend. Buffy zegt dat ze bezoek krijgt en Faith antwoordt dat ze dat weet want haar kleine zusje komt.
Wanneer Faith uit haar coma ontwaakt ontsnapt ze uit het ziekenhuis en krijgt een pakketje van een demonvriend van de Major, die ze gelijk aanvalt. In dat pakketje zit een videoband met een boodschap waarin de Major zegt dat als hij is verslagen er geen plaats meer is voor haar in de wereld. Hierop heeft hij een oplossing in de vorm van een apparaatje. Hiermee kan Faith van lichaam ruilen met een ander. Dit doet ze met Buffy.
Zo komt Buffy te weten hoe het is om Faith te zijn en door iedereen uitgekotst te worden en bespuugd te worden, terwijl Faith erachter komt hoe het is als je vrienden, familie hebt en mensen je vriendelijk en dankbaar behandelen. Voor beiden gaat een nieuwe wereld en begrip op.
Vooral Faith leert veel over zichzelf. Maar niet voordat ze eerst voor flink wat onrust zorgt. Ze jaagt Spike op stang, beledigt Tara die voor het eerst kennis maakt met "Buffy" maar gelijk doorheeft dat haar Aura niet klopt en Faith heeft seks met Riley. Dat laatste verwart haar omdat Riley echt van Buffy houdt en dat gevoel is nieuw voor Faith en overweldigend en erg sterk in beeld gebracht.
Terwijl Buffy ontsnapt aan de Watchers die haar gevangen hebben genomen, staat Faith op het vliegveld op het punt om te vertrekken, als ze een nieuwsbericht ziet dat er mensen gevangen worden gehouden door vampiers, en besluit ze zoals Buffy dat gedaan zou hebben om hen te redden. Alhoewel het tot een gevecht komt tussen Buffy en Faith en Buffy hen om weet te switchen, is het toch een nieuw begin voor Faith, dat zich verder ontwikkelt in de serie Angel. En we zien dan ook een kleine cross-over in dit seizoen van Buffy en het eerste seizoen van Angel (aflevering 19 'Sanctuary')
hiding in Xanders basement/ The WB
The Initiative en Adam
De grootste vijand dit seizoen is The Initiatie geleid door Professor Maggie Walsh die aan een geheim project werkt; Project 314. Vanaf het begin van het seizoen zien we militairen over de campus lopen in camouflage. De Scoobies komen hen een keer tegen tijdens Halloween, maar beseffen al gauw dat het gaat om een echte militaire operatie. Degene die hen iets meer over deze organisatie kan vertellen is Spike. Maar dan nog weten ze niet dat Professor Walsh de leiding heeft en dat Riley een van die militairen is. Buffy komt daar als eerste achter en verzwijgt dit nog voor de rest. En het is natuurlijk Giles die er het laatst achter komt.
Buffy wordt door Riley rondgeleid in het Initiative en Buffy mag al snel mee op patrouille. Zowel Giles als Xander vertrouwen het niet, maar Buffy is te gecharmeerd van Walsh en te verliefd op Riley. Totdat Buffy te veel vragen begint te stellen en Walsh haar op een one way missie stuurt. Maar een Slayer is niet zomaar te verslaan en Buffy ontmaskert Walsh waar Riley bijstaat, die nu voor een dilemma staat. Hij kiest voor Buffy, maar alles waar hij in geloofde en voor stond, kan hij niet zomaar achter zich laten. Maar wanneer de Scoobies erachter komen wat er zich in kamer 314 bevindt, heeft hij geen keus meer.
Ondertussen moet de Scooby Gang onderduiken in de kelder bij Xander, wat voor een paar grappige situatie zorgt. Walsh was in het geheim een monster aan het bouwen, een biomechanische demonoide; het ultieme wapen genaamd Adam. Maar Adam begint zelf te denken en doodt Walsh en ontsnapt en trekt zijn eigen plan. Hij rekruteert een aantal vampiers waaronder Spike en belooft hem te helpen met zijn chip als hij hem helpt om de Scooby Gang uit elkaar te drijven. Maar Buffy weet samen met Giles, Willow en Xander hem te stoppen door hun krachten te bundelen, waardoor Buffy onverslaanbaar wordt. Dit is echter niet helemaal zonder gevolgen.
Dit overgangsseizoen is een erg sterk seizoen. Niet alleen de humor is sterker en hilarischer en volwassener, maar ook vele afzonderlijke afleveringen zijn grimmiger en zitten nog beter in elkaar. In dit seizoen is de rode draad niet alleen de overgang van puberteit naar volwassenheid aanwezig, maar ook de ontdekking van en de strijd tegen The Initiative. Naast de universiteit leert Buffy een geheel andere wereld kennen die strijdt tegen het bovennatuurlijke, echter op een geheel eigen en niet zo heel ethische wijze. De grens tussen juist en fout verandert niet alleen, maar wordt ook een stuk vager.
En dat wordt nog eens benadrukt wanneer Faith opduikt om wraak te nemen op Buffy en hun lichamen switcht, waardoor Buffy gevangen wordt genomen door The Watchers Council en ervaart hoe het is wanneer je als vuil wordt behandelt. Dit doet Buffy voorgoed beseffen hoe belangrijk het is om altijd rechtvaardigheid voorop te stellen en niet het doel heiligt de middelen.
De komst van Adam doet de Scooby Gang dit nogmaals inzien. Een wezen geschapen vanuit allerlei soorten wezens tot de ultieme soldaat voor de mens, blijkt zonder geweten gevaarlijker dan de meeste gewone monsters en demons. De strijd tussen goed en kwaad wordt in dit seizoen een stuk ingewikkelder.
The whole Scooby Gang at Giles'/ The WB
De afzonderlijke afleveringen dit seizoen zijn van een zeer hoog niveau. Op cinematografisch gebied, qua tekst en dialoog, qua verhaal en ontwikkelingen en niet te vergeten thema's. Want in dit seizoen krijgt Willow een relatie met Tara een lesbische relatie dus. En dat wordt niet zozeer gebracht als dat Willow uit de kast komt of een openbaring heeft gekregen, maar dat ze verliefd is geworden op de persoon Tara, die toevallig een meisje is. Die verliefdheid en ontwikkelingen daaromtrent zijn heel mooi en lief in beeld gebracht als iets moois en bijzonders, zonder dat er al te veel ophef over wordt gemaakt. En al snel is het een gewoon gegeven. Ook krijgt Buffy te maken met een milde vorm van slutshaming. En laat de terugkeer van Faith zien hoe het is wanneer je aan de andere kant staat, of in de schoenen van een ander.
Zo krijgen in het vierde seizoen de Scoobies te maken met een demonische kamergenote van Buffy ('Living Conditions'), een Haunted House dat met Halloween tot leven komt ('Fear Itself'), bier dat mensen verandert in Cavemen ('Beer Bad'), een indianenvloek waarbij Xander syfilis krijgt ('Pangs'). Spike wordt Hostile 17. Willow wordt een kickass heks die zelfs gevraagd wordt door D'Hoffryn de oude baas van Anya(nka) ('Something Blue'). Ze krijgen bezoek van The Gentlemen ('Hush'). De Hellmouth gaat weer geopend worden ('Doomed'). Giles wordt een demon ('A New Man'). Faith komt terug ('This Year's Girl'). Verandert een huis door poltergeist activiteiten ('Where the Wild Things Are')en wordt de kern van de Scoobies samen één om Adam te bestrijden ('Primeval').
Maar er zitten ook een paar pareltjes tussen. 'Fear Itself' de aflevering over Halloween met een Haunted House dat tot leven komt is erg komisch, en stipt al de verwijdering tussen de Scoobies aan. Het einde is vooral briljant grappig. 'Hush' is echt een van mijn favoriete afleveringen ooit. Die is zo goed gemaakt. Vrijwel de hele aflevering lang wordt er niet gesproken omdat iedereen zijn stem kwijt is. En zelfs zonder de spitsvondige teksten, blijkt de humor overeind te blijven, is de aflevering ook heel creepy en zie je in beeld alleen hoe sterk de serie eigenlijk is.
Een hele grappige aflevering waarin Willow een spreuk uitprobeert die fout gaat, is 'Something Blue'. Hierin worden Buffy en Spike verliefd wat een zeer komische situatie is, maar waar tegelijkertijd op de achtergrond de pijn en depressie van Willow een grote rol speelt.
In 'A New Man' duikt Ethan Rayne weer op die Giles verandert in een demon, een Fyarl demon om precies te zijn. Spike is de enige die hem verstaat en voor 200 dollar helpt hij hem. De scène dat ze samen in de Snoek van Giles zitten is hilarisch en nog grappig wordt het wanneer Giles even uitstapt om Walsh de stuipen op het lijf te jagen. Deze aflevering maakt Giles en de kijker wel duidelijk, dat hoe hoog Buffy Walsh ook heeft zitten, dat de relatie tussen haar en Giles veel dieper is dan dat. Zo sterk zelfs dat ze hem aan zijn ogen herkent, maar ook dat ze hem eigenlijk voor lief neemt.
Tot slot is de laatste aflevering 'Restless' een van de beste afleveringen ooit van de serie. Surrealistisch, absurd, met verwijzingen naar vorige als volgende seizoenen en waarbij op een symbolische manier een karakterstudie is gemaakt van de personages.
Het vierde seizoen van Buffy the Vampier Slayer is een stuk volwassener dan de voorgaande drie seizoenen en groeit hiermee mee met de personages. De thema's, goed versus kwaad, de manier waarop het wordt verteld en in beeld wordt gebracht, de humor, de cinematografie zijn allemaal erg sterk. De rode draad is goed aanwezig en de losse afleveringen die altijd met deze rode draad te maken hebben, zijn ook erg sterk, waaronder zelfs hele goede afleveringen zitten. De personages hebben een grote stap vooruit gemaakt en al hun problemen zijn volwassenere geworden. De sfeer en feel van de serie, de humor, snelle dialogen oneliners en zijn nog strakker geworden. De laatste aflevering zegt het al; het is nu pas begonnen.
Favorite episodes Buffy the Vampire Slayer:
Starring: Sarah Michelle Gellar, Alyson Hannigan, Nicholas Brendon, Anthony Head, James Marsters, Emma Caulfield, Kristine Sutherland, Amber Benson, Seth Green, Marc Blucas, Eliza Dushku
Music by: Christophe Beck, Thomas Wanker, Robert Duncan
Production company: Mutant Enemy, Kuzui Enterprises, Sandollar Television, 20th Century Fox
adventurebuffy the vampire slayerdemonsepicfantasyfeminismhorrorhumourmagicmonstersromancescience fictionsocial issuessupernaturalsurrealismvampireswitchcraftwitches