Technologie (1) - NRC
Op zichzelf is het te prijzen dat politiek Nederland bij monde van minister Wijers nu voluit erkent, dat we in Nederland op 'technologie-gebied' op halve kracht lopen en dat dat welvaart kost (NRC Handelsblad, 21 juni). Het is echter de vraag of het reeds half verdronken kalf nog te redden is met de maatregelen die worden voorgesteld. En zeker is het de vraag of met de beoogde maatregelen werkelijk de kansen van Bill Gates-types, zoals de minister het noemt, worden vergroot.
Zonder de biografie van Bill Gates te hebben gelezen, kun je uit algemeen bekende feiten wel concluderen dat hij niet veel baat gehad zou hebben bij een subsidiestelsel, zoals dat door de minister wordt voorgesteld (namelijk uitbreiding van loonkostensubsidies d.m.v. loonbelastingfacliteiten). Het succes van Bill Gates is voortgekomen uit wat in de VS een 'garage operation' heet. Een ambitieuze 'wise guy' heeft een idee, sprokkelt geld bij elkaar en begint aan zijn droom te werken. Daarbij krijgt hij onverbiddelijk te maken met de 'pi-factor'. Het is allemaal 3,14 keer zo moeilijk en zo duur en duurt ook zoveel langer als voorzien. Intussen gelooft de wereld niet in hem. Zijn tante Agaath heeft het geld allang afgeschreven; zijn vrouw/moeder hoopt in stilte dat hij een fatsoenlijke baan gaat zoeken; en de gevestigde orde aan wie hij zijn nieuwe idee wil slijten (IBM) neemt hem niet serieus. Maar hij heeft het intussen wel bij het rechte eind en door vasthoudendheid, ondernemerschap en wellicht een portie geluk ontstaat toch succes. Èn, wat voor de minister (en voor ons allemaal) belangrijk is: economische groei en banen.
Dat hij jarenlang 24 uur per dag bezig was met zijn werk is niet meer van belang. Dat hij vermoedelijk in die periode geen cent loonbelasting betaalde, eenvoudig omdat er geen inkomsten waren en dus geen loon, is wel van belang: het toont namelijk dat hij niet geprofiteerd zou hebben van het bestaande loonkostensubsidiestelsel dat de minister nu wil uitbreiden.
Als Nederland werkelijk nog iets wil met technologie dan zijn ook andere maatregelen nodig. Financieringsmaatschappijen kijken, geheel terecht, naar de risico's die zij lopen bij het aangaan van bedrijfsfinancieringen. Als een extra risico-factor beschouwen zij hun eigen onbekendheid met het terrein waarop de ondernemer actief is. Dit betekent echter dat een ondernemer die in een werkelijke nieuwe technologie of activiteit wil ondernemen een extra handicap heeft. Het zou daarom m.i. een collectief belang zijn om de extra risico's, die voortkomen uit deze 'onbekendheidsfactor' ook collectief af te dekken. Ideeën over hoe dit kan, voeren hier te ver. Maar ik ben van mening dat de minister beter (een deel van) het subsidiegeld daaraan kan besteden.