Troost voor een missend hart (1) - Comrie, Alexander - 9789402902372 - CBC - Boekenhuis Rijssen
Verzamelde leerredenen 1
Ook is leverbaar deel 2 in deze serie: Herstel voor een biddend hart (2)
De bekende oudvader Alexander Comrie (1706-1774) heeft veel geschriften nagelaten. De bekendste daarvan zijn – in herschreven vorm – Het ABC van het geloof en de Eigenschappen van het zaligmakend geloof. Ook zijn Verzameling van Leerredenen (1749-1750) werd heel bekend en bleef zeer geliefd.
Het eerste deel van deze 'leerredenen' verschijnt nu in hertaalde vorm onder de titel Troost voor een missend hart, deel . De nog jonge Comrie sprak deze preken uit in het jaar 1741, met het doel in te gaan op de geestelijke ingezonkenheid van Gods kinderen. Hij wilde zijn luisteraars en lezers door de publicatie van deze preken opwekken tot de Heere terug te keren. Het was tegelijk zijn doel hen hiermee in geestelijke zin te leiden en te bemoedigen. Comrie had de gave de diepste roerselen van de ziel onder woorden te brengen. Zijn gemeente in Woubrugge hoorde de preken dan ook graag, en al zijn andere lezers ontvingen ze met dankbaarheid. Dat is geen wonder. De preken ademen een pastorale wijsheid die weldadig aandoet. Ze zijn heel ontdekkend, maar ook bijzonder vertroostend. Ook in onze tijd zijn deze preken het daarom méér dan waard gelezen en herlezen te worden.
We leren Comrie in deze prekenbundel kennen zowel als herder als leraar. Hij toont zich regelmatig een gedegen uitlegger van het Schriftgedeelte, waarbij hij voortdurend op zoek is naar een praktische toepassing voor het geestelijke leven. We ontmoeten een prediker die zijn lezers wil onderwijzen vanuit de rijkdom die te vinden is in een Drie-enig God. De accenten verschillen per behandeld Schriftgedeelte. Steeds weer roept hij op tot zelfonderzoek. Bij de behandeling van het gebed om levendmaking uit Psalm 143 ligt relatief veel nadruk op het ontdekkend werk van de Geest. Daarbij onderscheidt Comrie scherp tussen een wettische en een evangelische benauwdheid, zonder de ziel daarin te laten rusten. In de daaropvolgende preek uit Jeremía 2:13 over het verlaten van God voor gebroken bakken die geen water houden, benadrukt Comrie de volmaaktheid van God die onze onreinheid aan het licht brengt. Door zijn preken heen benadrukt Comrie de eeuwige God als Bron van de zaligheid. De afsluitende preek over Hooglied 1:3 stelt het gemis van de nabije omgang van de bruid met haar Zielenbruidegom centraal, waarbij Comrie de ziel wil uitlokken tot Christus. Deze trinitarische accenten geven de preken rijkdom en diepte. Aan het slot van de eerste preek zegt Comrie over het ontvangen van Christus en Zijn weldaden: 'De gemaakte schulden moeten verzoend worden; ze moeten van uw geweten worden afgenomen. Het geweten moet van dode werken worden gereinigd. Deze reiniging vindt niet plaats door een verlangen naar het bloed van Jezus Christus, de Zoon van God, en een verlangen naar herstel – want wat we graag willen hebben, bezitten we nog niet. De zieke die achtendertig jaar in Bethesda lag, zal heel vaak de genezing gewild hebben. Maar pas als men werkelijk de genade ontvangt om de verdienste van Jezus Christus op zichzelf toe te passen en de gekruiste Heiland daadwerkelijk aan te nemen, worden God en Zijn plaatsvervangster, het geweten, tevredengesteld'. Dat alles is het werk van vrije genade. In de derde preek, over Hoséa 2:6, benadrukt Comrie dat het alleen God is Die inplant in de ware Wijnstok en oefeningen geeft van het geloof. Door het invloeien van de Geest wordt het geloof 'gewerkt, opgewekt en tot daden gebracht'. Genade is volkomen eenzijdig. In zijn Ten geleide benadrukt ds. Van Eckeveld de nauwe verbondenheid van Comrie met de zogeheten Marrowmen uit Schotland. Schotse predikers als Thomas Boston en de Erskines beriepen zich voor een prediking van vrije genade op "Het Merg van het Evangelie" van Edward Fisher. Ds. Van Eckeveld ziet bij Comrie terug wat deze uit Schotland had meegekregen. Dat uit zich in uitnodigende woorden, zoals in de tweede preek. 'Arme en verontruste ziel, de Fontein is nog open, al hebt u die jarenlang altijd maar weer versmaad door er geen gebruik van te willen maken. Hij is nog open! De weg ernaartoe is gebaand door het bloed van Jezus Christus. Die wil, mag komen en nemen van de wateren des levens om niet – wie hij ook geweest is, wat hij ook gedaan heeft, en wie hij ook nu nog is. De Fontein is niet alleen nog open, maar hij is ook dichtbij'. De verleiding is groot om nog meer te citeren. Beter kunt u zelf op zoek gaan naar onderwijzende passages. Ik hoop dat u dat biddend doet. Comrie verlaat in deze preken de Hollandse scheiding tussen exegese en toepassing zoals we die vinden bij predikers als Knibbe en Hellenbroek. Zelf zegt Comrie daarvan dat hij in de verklaring van de tekst al probeert de praktijk van het bevindelijke leven weer te geven. Toepassend uitleggen is dus voor Comrie de beste manier van preken. Bregman is erin geslaagd de preken op een toegankelijke manier te ontsluiten. We zien daarom uit naar een hertaling van het tweede deel van de "Leerredenen". Dat deel begint met de indrukwekkende preek over het gebed van een doodbrakende. In de "Leerredenen" klopt het pastorale hart van Comrie. Hij biedt werkelijk troost voor een missend hart!
De bekende oudvader Alexander Comrie (1706-1774) heeft veel geschriften nagelaten. We kennen van hem 'Het ABC van het geloof' en de Eigenschappen van het zaligmakend geloof. We bespreken dit keer 'de Verzameling van Leerredenen (1749-1750). Ook dit werk van Comrie werd bekend, maar ook bleef ook zeer geliefd. Het eerste deel verschijnt onder de titel 'Troost voor een missend hart', deel 1.
'Schotse Brit'
In Ten geleide prijst ds. J. J. van Eckeveld deze hertaalde publicatie met bijzondere waardering aan en spreekt de wens uit, dat dhr. Bregman ook in de gelegenheid gesteld wordt om ook deel 2 te hertalen. De hertaling is nauwkeurig gebeurd. Steeds wordt – waar nodig – het oorspronkelijk woord in een noot weergegeven, zodat de lezer na kan gaan hoe het in het origineel stond. Comrie noemde zichzelf 'Scoto-Brittannus'. Om twee redenen: hij is van Schotse en Britse afkomst, maar hij is ook beïnvloed door de Schotse predikers als de Erskines, en Thomas Boston. De jonggestorven prediker Andrew Gray was zijn overgrootvader van moeders kant.
De volgende teksten kunt u terugvinden in deze hertaalde versie: Psalm 143: 11, Jeremia 2:13, Hosea 2: 6b, Jeremia 31:9, Jesaja 41:17; Hooglied 1:3. Een tekstregister maakt het geheel compleet. Het is verleidelijk om te citeren, maar dat zou u in de weg kunnen staan om dit boek zelf aan te schaffen. Een voorbeeld van de bewogenheid en pastorale wijsheid treffen we aan in de tweede preek: 'Want Mijn volk heeft twee boosheden gedaan: Mij, de Springader des levenden waters, hebben zij verlaten, om zichzelf bakken uit te houwen, gebroken bakken, die geen water houden (Jeremia 2:13):
Ach, arme en verontruste ziel, de Fontein is nog open, al hebt u die jarenlang altijd maar weer versmaad door er geen gebruik van te willen maken. Hij is nog open! De weg ernaartoe is gebaand door het bloed van Jezus Christus. Die wil, mag komen en nemen van de wateren des levens om niet – wie hij ook geweest is, wat hij ook gedaan heeft, en wie hij ook nu nog is. De Fontein is niet alleen open, maar hij is ook dichtbij. U hoeft gaan lange of moeilijke weg te gaan. Doe slechts uw ogen open; dan zult u zien dat we niet hoeven te zeggen: 'Wie zal in de hemel opklimmen en het naar beneden brengen, of in de afgrond neerdalen en het naar boven brengen? Want het is nabij! Zie Romeinen 10: 6-8. Arme zondaar, die uw geld en al uw inspanning gegeven heb voor alles wat niet verzadigen kan! O, kom toch tot de wateren en neer ze 'om niet'! Ach, arme en ellendige, zou u het niet doen? De Heere Zelf roept u, wie u ook bent. Kunt u het dan over uw hart krijgen om zo'n lieflijke nodiging in de wind te slaan?