'Actieplan' met Turkije is lege doos met strik | De Tijd
'Actieplan' met Turkije is lege doos met strik
16 oktober 2015 Vandaag om 21:08
Europa doet de Turkse president Erdogan met een 'gezamelijk actieplan' een lege doos met een grote strik cadeau, twee weken voor de verkiezingen. Maar Ankara wil de prijs nog opdrijven.
De EU-leiders zetten donderdagnacht hun schouders onder een gezamenlijk actieplan met Turkije. In de uren voor de Europese top had de vicevoorzitter van de EU-Commissie, Frans Timmermans, over die 'politieke doorbraak in de vluchtelingencrisis' in Ankara onderhandeld met de Turkse president Recep Tayyip Erdogan.
Het plan moet garanderen dat Turkije zijn grenzen beter controleert en de opvang van asielzoekers in eigen land verbetert. We hopen dat zo 'minder vluchtelingen de noodzaak voelen de levensgevaarlijke reis naar de EU te ondernemen', zegt Timmermans.
In enkele maanden is Turkije 'incontournable' geworden voor Europa in het beheersen van de vluchtelingencrisis. Van de 613.000 vluchtelingen die dit jaar naar Europa trokken, kwamen bijna 473.000 binnen via Griekenland en dus Turkije. De route via Italië en Malta, die tot voor kort de belangrijkste was, is in 2015 nog slechts goed voor 137.400 vluchtelingen.
Turkije herbergt zelf al meer dan 2,2 miljoen Syrische vluchtelingen, waarvan slechts een tiende in kampen. Het land spendeerde al ruim 7 miljard euro aan de opvang. Europa vraagt nog meer opvangcapaciteit en toegang tot de arbeidsmarkt voor de vluchtelingen. Turkije zou ook onderwijs moeten aanbieden aan de Arabisch sprekende Syriërs. Nu lopen 300.000 Syrische kinderen geen school in Turkije.
Voorlopig is het plan niet meer dan een doos met schuiven die allemaal nog gevuld moeten worden. Politiek is de overeenkomst zonder meer een opsteker voor het regime van Erdogan, op twee weken voor de parlementsverkiezingen. De Europese onderhandelaars beseffen dat het overleg met Turkije 'moeilijk en veeleisend' wordt. Maar ze beseffen dat er weinig alternatieven zijn, als ze de vluchtelingen in de eigen regio willen houden.
De Europese Unie riskeert met dit plan wel het Turkse regime, zijn inbreuken op de mensenrechten en de vrije meningsuiting en de harde aanpak van de Koerden te legitimeren. 'Er wordt niet geraakt aan de Europese regels en voorwaarden', beklemtoonde Commissievoorzitter Jean-Claude Juncker na afloop van de EU-top.
Ook weigert Europa mee te stappen in het Turkse plan om een veilige zone te creëren in Syrië, aan de grens met Turkije en Irak. Dat plan is vooral tegen de Koerden gericht.
Europa wil wel 'nieuwe energie' steken in de toetredingsonderhandelingen met Turkije en is bereid de afschaffing van Turkse inreisvisa in Europa te versnellen. Maar Turkije moet eerst bewijzen dat het effectief de grenzen controleert en meer inspanningen doet voor de opvang van migranten vooraleer Europa de gaspedaal induwt, zeggen experts.
Turkije hoopt ook op regelmatig topoverleg met Europa, zoals dat nu al gebeurt met onder meer de VS en China. En Ankara vraagt minstens 3 miljard euro Europese steun. Over het eerste moet Europa zich nog beraden. Voor het tweede stelt de Unie voorlopig 1 miljard euro in het vooruitzicht, waarvan de helft van de EU-lidstaten moet komen. Maar dat bedrag zal jaarlijks moeten betaald worden, is te horen.
Toch vindt Ankara het EU-aanbod 'onvoldoende'. Europa is wel erg laat wakker geschud door de migratiecrisis, klinkt het cynisch. Turkije drijft de prijs dus opnieuw op, in het vooruitzicht van het bezoek van kanselier Angela Merkel aan Turkije zondag.