Samskara (Devanagari: संस्कार, Sanskriet: saṃskāra) zijn hindoeïstische overgangsriten of sacramenten die uitgevoerd worden tijdens belangrijke levensmomenten. Het betreft tientallen verschillende rites voor gebeurtenissen tijdens de zwangerschap, geboorte, kindertijd, puberteit, adolescentie, volwassenheid en dood. Twee daarvan zijn echte initiatieriten, de upanayana, waarmee iemand tweemaal-geborene wordt (dvija), en vivaha, het huwelijk. Een deel van de riten markeert de overgangen in het ashrama-systeem.

De riten worden in meer of mindere mate genoemd in de Veda's, de Brahmana's, de Grhyasoetra's, de Dharmasoetra's, de smriti's en latere werken. Het aantal riten en de systematiek van de beschrijvingen varieert daarbij. Zo noemt de Rigveda het huwelijk, de uitvaart en de conceptie, terwijl de Dharmasoetra van Gautama er veertig noemt, al is daarbij geen onderscheid gemaakt tussen riten en offers (yajna). Tegenwoordig worden veelal zestien riten genoemd, die onder te verdelen zijn in prenataal, geboorte, onderwijs, huwelijk en uitvaart:
 prenataal:
 garbhadhana, conceptie
 pumsavana, bespoedigen van mannelijke foetus
 simantonnayana, haarscheiding
 kindertijd:
 jatakarma, geboorte
 namakarana, naamgeving
 nishkramana, eerste uitstapje
 annaprasana, eerste vaste voedsel
 chuda karana, tonsuur, eerste knipbeurt
 karnavedha, gaatjes prikken in de oren
 onderwijs:
 vidhyarambha, leren van het alfabet
 upanayana, initiatie als tweemaal-geborene 
 vedarambha, begin van de veda-studie
 keshanta, eerste scheerbeurt
 samavartana, voltooiing van de veda-studie
 vivaha, het huwelijk
 antyesti, uitvaart

Literatuur 
  (1969): Hindu Saṁskāras. Socio-Religious Study of the Hindu Sacraments, Motilal Banarsidass

Hindoeïstische cultuur