Jan van Hout is een fenomeen. Door de innoverende en rusteloze activiteiten die hij ontplooide als stadssecretaris, maakte hij van het zestiende-eeuwse Leiden een moderne stad waarin ruimte was voor alle geloofsovertuigingen. Hij wist nieuwe soorten nijverheid en werkkrachten van buiten aan te trekken en was nauw betrokken bij de op- en inrichting van de universiteit. Ook legde hij de grondslag voor sociale voorzieningen van stadswege. Naast zijn drukke werkzaamheden voor de stad, schreef hij gedichten. Terecht geldt hij als een vernieuwer van de Nederlandse poëzie. Zijn tomeloze energie, die gepaard ging met grote nauwgezetheid en plichtsbetrachting, maakte dat hij heel wat tegenstand opriep. Te meer daar hij voorstander was van een aanpak gestoeld op praktische zin en gezond verstand, die inging tegen gemakzucht en slapte. Wat hem vooral voortdreef, zo maakt deze biografie duidelijk, was een grote liefde voor zijn vaderstad.
De synagoge veranderde in een paardenstal. Op de Westzijde bewogen verzetsstrijders en nazi's zich behoedzaam langs elkaar. De Krommenieërweg herbergde verrassend veel collaborateurs. Rond de Zaanbrug liquideerde de illegaliteit steeds meer vijanden naarmate de bevrijding dichterbij kwam. En in papierfabriek De Eendracht ging ook na de bevrijding het vernietigen van joods roofgoed door, alsof er niets was veranderd. Het is een bijna willekeurige greep uit de talloze Zaanse gebeurtenissen gedurende de Duitse bezetting van Nederland. Oorlogspad geeft aan de hand van meer dan 250 adressen een indringend beeld van de uitersten waarmee de Zaanstreek in de jaren 1940-1945 te maken kreeg. Deze plattegrond van het schuldig landschap in oorlogstijd is aangevuld met een uitgebreide inleiding en tientallen, veelal nooit eerder gepubliceerde foto's van bezetting en verzet, vervolging en bevrijding.