Marcus Claudius Marcellus (42-23 v.Chr.) was de oudste zoon van Octavia Thurina minor, zus van Octavianus (de latere princeps Augustus), en Gaius Claudius Marcellus, een oud-consul. Deze was langs vaderskant een afstammeling van Marcus Claudius Marcellus, een beroemd generaal tijdens de Tweede Punische Oorlog.

Leven

Verwantschap

Marcellus maakte deel uit van de gens Claudia, een van de oudste gentes van Rome, waarvan de leden gedurende vele eeuwen vaak de leiding hadden over de stad en het Imperium Romanum. Hij was een van de naaste mannelijke verwanten van zijn oom Octavianus, die zelf geen zonen had. Al op driejarige leeftijd, toen zijn oom vrede moest sluiten met Sextus Pompius, werd hij verloofd met diens dochter. De verloving werd echter snel vergeten toen Sextus werd verslagen. Naarmate Marcellus ouder werd, werd hij steeds meer betrokken in de propaganda van zijn oom. Zo deed deze in Marcellus' naam bij zijn terugkeer uit Egypte in 29 v.Chr. een congiarium (een schenking) voor de jongens van Rome. Marcellus nam ook deel aan de triomftocht ter ere van Augustus' overwinning op Cleopatra (en Marcus Antonius).

De opvolging
In 25 v.Chr. trok hij met zijn oom op tegen de Cantabri in Hispania. Toen Octavianus, die inmiddels Augustus werd genoemd, in dat jaar bij de stichting van de nieuwe colonia Emerita Augusta in Hispania spelen organiseerde, werden deze door Marcellus en Tiberius (beiden waren aediles curulis) in goede banen geleid. Marcellus werd geadopteerd door zijn oom, terwijl hij diens dochter Julia Caesaris maior huwde. Het huwelijksfeest zou door Marcus Vipsanius Agrippa zijn georganiseerd daar Augustus zelf te ziek was om dit zelf te doen. Op voorspraak van Augustus werd hij toegelaten tot de senaat als was hij een praetor geweest en het werd hem daarenboven toegestaan dat hij tien jaar eerder dan voorgeschreven naar het consulaat kon dingen. Toen Augustus in 23 v.Chr. ernstig ziek werd, meende men - aldus Cassius Dio - ondanks het feit Augustus geen officiële opvolger had aangeduid dat aan Marcellus de voorkeur werd gegeven. Ook Velleius Paterculus, die onder Tiberius had gediend, vermeldt dat Marcellus als potentieel opvolger van Augustus werd gezien:

Deze passage steunt de suggestie van Tacitus en ander auteurs dat de andere mogelijke opvolgers zoals Tiberius en Agrippa zich bedreigd voelden door Marcellus' opkomst. Na Marcellus' huwelijk trok Agrippa naar Asia "onder het voorwendsel van diensten voor de princeps, maar, volgens geruchten uit die tijd, omwille van zijn stilzwijgende ergernissen aan Marcellus zich toentertijd terugtrok". Cassius Dio voegt hier verder nog aan toe:

Het naar Marcellus vernoemde theater van Marcellus werd door Augustus voltooid en aan de overledene gewijd.

Dood
Marcellus was ziek geworden tijdens zijn ambtsperiode als aedilis en overleed op 20-jarige leeftijd in Baiae. Dit tragische overlijden voedde de geruchten dat Marcellus werd vermoord door Augustus' vrouw Livia, omdat ze haar eigen zonen geschikter zou hebben gevonden voor de opvolging. Deze suggestie, gedaan door antieke auteurs, werd overgenomen in Robert Graves' roman I, Claudius.

Cassius Dio deelt het volgende over Marcellus' begrafenis en de daarop volgende eerbewijzen mee:

Augustus heeft ook standbeelden van Marcellus laten maken, zoals de Marcellus als Hermes Logios.

Na zijn dood

Kort na Marcellus' dood keerde Agrippa al snel terug uit Asia, en Marcellus' weduwe trouwde kort daarop met hem. Marcellus werd door Vergilius aan het eind van de lijst van illustere Romeinen die Aeneas zag in de onderwereld toegevoegd. Deze passage - die over Marcellus' leven verhaalde, hem in verband brengend met zijn illustere voorvader Marcellus maior, en zijn tragische jonge dood beklagend - werd gezegd Octavia te hebben doen flauwvallen toen het werd voorgelezen aan haar en Augustus.

Gens Claudia
Romeins politicus
Romeins militair
Persoon in de 1e eeuw v.Chr.