De Nederlandsche staatsinrichting en de wetten en instellingen der maatschappelijke samenleving » Wattel, H.M.J. » [1904] - Pag. 420 | Delpher
OVER EENIGE DER BELANGRIJKSTE HERVORMINGSTELSELS OP ECONOMISCH GEBIED.
De maatschappelijke verschijnselen van onzen tijd, hoewel zij dikwijls van zeer treurigen aard zijn, werden daarin toch door vroegere toestanden zeer verre overtroffen.
De vooruitgang is zeer langzaam, maar de opmerkzame toeschouwer ziet al zeer spoedig dat men in dit opzicht niet bij jaren, maar bij tientallen van jaren, ja zelfs bij eeuwen moet rekenen.
Wanneer men op den maatschappelijken toestand van voor enkele jaren terug ziet, dan aanschouwt men bijna geene verandering, geen merkbare verbetering, maar wanneer men de geschiedenis der vroegere tijden met aandacht volgt, dan blijkt er wel degelijk vooruitgang te bestaan en ziet men duidelijk dat veel meer armoede, ellende, verdrukking en ongelijkheid van lotsbedeeling werd waargenomen dan in onze dagen.
Het is dan ook geen wonder, dat die treurige verschijnselen voor en na de aandacht trokken van hen, die van de maatschappelijke verhoudingen eene meer of minder grondige studie maakten en die meenden, dat op de eene of andere wijze, de samenstelling der maatschappij in gunstigen zin was te wijzigen.
Wij spreken nu in het geheel niet over hen die, hetzij tengevolge van langdurig lijden of ondragelijke verdrukking, of wel door wangunst gedreven, tot oproer en andere gewelddadige middelen hun toevlucht namen om eene andere verdeeling der rijkdommen tot stand te brengen. Voor de menschheid in het algemeen konden dergelijke pogingen in het geheel niets goeds uitwerken.
Opmerkelijk is het echter, dat de welmeenende pogingen van weldenkende personen, die in het minst niet aan eigen voordeel dachten, nooit een wezenlijke hervorming hebben tot stand gebracht.