Nieuwsberichten, MRI, PSA, Biopsie, Urinetest, ziekenhuis, uroloog, Prostaatkanker
Urologen willen het aantal biopsieën bij het vermoeden van prostaatkanker sterk uitdunnen. In 25 Nederlandse ziekenhuizen wordt nu standaard een urinetest ingezet die bij de helft van de mannen met prostaatklachten een 'weefselprik' overbodig maakt. Daarmee lijkt sprake van een kentering in de diagnostiek bij prostaatkanker. De sinds kort beschikbare test, die patiënten identificeert met een hoog risico op agressieve prostaatkanker, blijkt in de praktijk vaak snel af te rekenen met een verdenking. Van het nemen van een prostaatbiopt kan dan ook worden afgezien. Urologen die de patiëntvriendelijke biomarker-test gebruiken, verwachten dat hun overvolle wachtkamers mogelijk wat leger worden. "Minder volle wachtkamers op urologie is wenselijk", erkent de Apeldoornse uroloog Michiel Arnolds van de Gelre ziekenhuizen.
Met 20.000 biopten per jaar in Nederland om deze vorm van kanker vast te stellen, zijn de poliklinieken voor urologie overal afgeladen. Veel biopten vinden evenwel onnodig plaats. Er blijkt dan niets of althans niets verontrustends aan de hand, zeggen behandelaars. Bijvoorbeeld een vergrote prostaat of een makkelijk te behandelen ontsteking. Uroloog Arnolds: "In ons ziekenhuis zien wij wekelijks tientallen patiënten met een verhoogd PSA-gehalte. Deze mannen zijn door hun huisarts naar ons verwezen voor een biopsie, vanwege een verhoogd PSA. We passen de test standaard toe bij een PSA tussen drie en tien. De patiënten met een PSA boven de tien krijgen bij ons een mri-scan en biopten." Van een groep van 138 mannen die zich recent meldde in het Ziekenhuis St Jansdal in Harderwijk bleek twee derde, na inzet van de prostaatkankertest, weer naar huis te kunnen. Deze mannen kregen de mededeling dat zij een 'zeer laag risico' op prostaatkanker hadden, ook al was hun PSA-waarde enigszins verhoogd. "Er bleek bij de meeste van deze mannen geen ingrijpende prostaatbiopsie nodig", zegt St Jansdal-uroloog Astrid Minnee. De test is door haar ziekenhuis nu ingelijfd als onderzoeksmethode bij mannen met een PSA-gehalte van beneden tien.
Amerikaans onderzoek, onlangs gepubliceerd in het medische vaktijdschrift Urology Practice, bevestigt dat de test (ook wel PapaPrint) invloed heeft op het al dan niet maken van een biopsie. Eerder dit jaar werd bovendien bekend dat landelijke invoering van de test een besparing kan halen van dertig miljoen euro per EU-lid per jaar. De urinetest is uitgedacht en doorontwikkeld in Nederland, op de campus van de Universiteit van Nijmegen. Volgens de uitvinders kan deze zogeheten biomarker-test 'goed en kwaad' onderscheiden. Hoogleraar Experimentele Urologie bij het Radboudumc, Jack Schalken, bedacht het principe van de test, die nu zijn derde versie beleeft. "Ik heb de bestaande methode van de biopsie altijd gezien als een vorm van veterinair onderzoek: niet echt prettig voor de man. En 'PSA' kortte ik dan ook altijd af als Prostaat Stress Antigeen. Een heel gedoe, 'je zal daar maar liggen als man', heb ik me altijd voor ogen gehouden toen ik in het laboratorium met deze test bezig was." In ZGT doen wij geen urinetesten in plaats van een biopsie. Uroloog Hero Dijkema licht toe dat het nog experimenteel is. "Dus niet volgens de richtlijn en bovendien minder betrouwbaar dan een MRI."