Onverkoopbare reisgidsen voor VN'ers | De Volkskrant
Onverkoopbare reisgidsen voor VN'ers
Het is de angst van elke reisgidsenuitgever: lang werken aan een gids en dan, boem, breekt er onrust uit. Oorlog, aardbevingen, orkanen, lawines en modderstromen treffen indirect ook uitgeverijen....
Joep Auwerda 4 september 1999, 00:00
De ANWB had alle teksten klaar voor een nieuwe serie over Joegoslavië toen er jarenlang geweld losbarstte. Uitgever Michiel Hatenboer: 'Die gidsen hebben we nooit op de markt gebracht. En van de oude druk verkochten we niets meer. Om er toch nog iets zinnigs mee te doen, gaven we boeken aan VN-soldaten. Dat had iets tragisch. Zij lazen daar over een mooie brug bij Mostar die inmiddels was verwoest.' Dit jaar is de ANWB weer voorzichtig begonnen met een gids over Slovenië.
De verschijning van China, Odyssee (Babylon de Geus) werd in 1989, na het bloedbad op het Plein van de Hemelse Vrede, een jaar uitgesteld. In 1994 vertrokken zes- tot zevenduizend Nederlanders naar China, net zo veel als in 1988. In 1997 lag het cijfer hoger dan ooit: twintigduizend.
Uitgeverij Reemst liet in 1996 het plan voor een gids over Kenya varen, toen in dat land vlak voor de verkiezingen bloedige conflicten uitbraken. Reiskompas Kenya (Reemst) werd in 1996 nauwelijks meer verkocht. Dick Rog: 'De vraag naar Kenya-gidsen is nu weer enorm. Volgend jaar geven we alsnog een gids uit. Het collectieve geheugen van toeristen reikt niet ver.'
Als de verkoop stagneert, duurt dat meestal een half jaar, waarna de omzet zich in ongeveer twee tot vier jaar herstelt. Van de tienduizend Egypte-gidsen die de ANWB vlak voor de slachting in Luxor (1997) drukte, moesten er zesduizend vernietigd worden.
Barbara Luijken van uitgeverij Gottmer: 'De verkoop van onze Dominicusgids over Egypte daalde het eerste half jaar na de aanslag met 50 procent tot 1500 stuks. Nu verkopen we er alweer vierduizend per jaar, dat is meer dan vóór 1997.'
Henk Gielkens, bij Nilsson & Lamm verantwoordelijk voor de buitenlandse reisgidsen: 'Over Indonesië hebben we zeker honderd verschillende titels staan. Sinds de onlusten begonnen, bespeuren we een lichte daling in de verkoop. Individuele reizigers blijven gaan, maar de georganiseerde reizen vallen terug.'
Pied à Terre in Amsterdam heeft andere ervaringen: gidsen over Bali lopen goed. De rest 'verkoopt echt slecht'. Maar het Spectrum en KIT-Uitgeverij merken niets van een verminderde interesse voor Indonesië-gidsen en de ANWB-gids is al acht maanden uitverkocht. 'In 1998', zegt Hatenboer, 'verkochten we drieduizend gidsen, ik vind dat verbazingwekkend veel.'
De wegen van de consument zijn ondoorgrondelijk. Toen de oorlog in Kroatië was uitgebroken, kwam Het Spectrum met een gids over het land. Ivonne Koolen: 'Ik dacht: wat moet dat worden? Maar alle drieduizend exemplaren zijn in één jaar verkocht, niet aan toeristen, maar aan mensen bij wie interesse in het land was gewekt. Zo kan het dus ook lopen.'