Evangelische Alliantie Vlaanderen - Een gezonde geest …
NieuwsVlaanderenEen gezonde geest …
Het Vlaamse regeerakkoord en de levensbeschouwingen
Na maandenlange onderhandelingen kon de nieuwe Vlaamse regering van start gaan. Tijdens de besprekingen die de verschillende partijen voerden, werd er vanuit levensbeschouwelijke hoek naar enekel dossiers in het bijzonder uitgekeken. Zo was er de nodige ophef rond het al dan niet behouden van de lessen levensbeschouwing – godsdienst en zedenleer, zeg maar. Uiteindelijk werd besloten dat in de derde graad van het gemeenschapsonderwijs het aantal uren gehalveerd mag worden. Het vrijgekomen uur kan dan worden gebruikt voor de interlevensbeschouwelijke dialoog. Ook de zorgsector kreeg bijzondere aandacht. Zo publiceerde de Vlaamse Interlevensbeschouwelijke Dialoog (VILD) een persbericht waarin werd opgeroepen de spirituele zorg een volwaardige plaats in de zorgverlening te geven.
De VILD, waarin vertegenwoordigers zitten van de erkende levensbeschouwingen in ons land, benadrukt het belang van de reflectie over zingeving. 'Wat nu met mijn leven?' is een vraag die dikwijls gesteld op de kruispunten van het leven, zoals ziekte, gevangenschap, een overlijden of een geboorte. Op die cruciale momenten kunnen de inwoners van Vlaanderen een beroep doen op een sterk uitgebouwd zorgsysteem. "Elke dag leggen duizenden professionals en vrijwilligers zich toe op het voorzien van zorgverlening op maat, ongeacht de omstandigheden", stelt de VILD in het persbericht. Niettemin maken de levensbeschouwelijke verenigingen zich ook zorgen over de vele uitdagingen. Daarbij wordt gedacht aan de babyboomgeneratie die ouder wordt – en met de ouderdom komen de zorgen. Tegelijk valt te zien dat ook jongeren steeds vaker een beroep doen op de gezondheidszorg, niet zozeer voor fysieke problemen, maar wel psychische hulp.
Onder het motto 'Mens sana in corpore sano' (een gezonde geest in een gezond lichaam), vestigt de VILD de aandacht op de relatie tussen de psychische en de fysieke gezondheid: "In de zorgverlening van de 21e eeuw zal elke hulpverlener je weten te zeggen dat ze onlosmakelijk met elkaar verbonden zijn". In die optiek vragen de levensbeschouwelijke vertegenwoordigers om ruimte te maken voor zingeving en spirituele zorg binnen het gezondheidsproject. Hoewel gezondheidszorg een federale materie is, heeft de VILD er ook bij de onderhandelaars van de Vlaamse Regering op aangedrongen de nodige aandacht aan het thema te schenken.
Een van de vragen die de VILD stelt, is een zekere financiering van professionele spirituele zorg in de sector van de ouderenzorg. Daarnaast is er de vraag om voldoende middelen in te zetten om zorgvoorzieningen (algemene, universitaire en psychiatrische ziekenhuizen) de mogelijkheid te bieden een professionele zorg in te kunnen zetten als onderdeel van een professionele totaalzorg, net zoals voor de professionele zorg binnen de lichamelijke, sociale en psychische dimensie. Naast de noodzaak van geestelijke gezondheidszorg in de instellingen, is er ook aan behoefte aan een gelijkaardig aanbod daarbuiten. Daarom vraagt de VILD om de professionele zorg binnen de palliatieve thuiszorg te verankeren, evenals de spirituele zorg binnen de mobiele behandelingsteams voor acute en chronische problematiek.
Werd de oproep van de Interlevensbeschouwelijke Dialoog gehoord? In de ruim 300 pagina's tellende regeringsverklaring lezen we in ieder geval 'We investeren ook verder in jeugdhulp, in geestelijke gezondheidszorg en in kwaliteitsvolle en betaalbare thuis- en residentiële zorg voor onze ouderen' en 'Gezien het grote aandeel van gedetineerden met geestelijke gezondheidsproblemen, inclusief verslaving, moet er zowel tijdens als na de detentie een aangepast aanbod zijn'.
Hoe ligt verder de relatie tussen de overheid en de levensbeschouwingen. De nieuwe regering legt sterke nadruk op 'neutraliteit': 'Bij de Vlaamse overheid moeten veel mensen met veel verschillende visies kunnen werken. Maar de uiterlijke tekenen van die persoonlijke overtuiging kunnen niet worden getoond. Uiterlijke symbolen van levensbeschouwelijke, religieuze, politieke of andere overtuigingen worden daarom bij rechtstreeks klantencontact niet gedragen'. Geloofsbeleving wordt meer en meer terug gedrongen naar de persoonlijke levenssfeer, en de erkenning van geloofsgemeenschappen wordt strenger, 'zodat we beter het kaf van het koren kunnen scheiden'. De rol van de religies wordt in de ogen steeds meer het bestrijden van extremisme en fundamentalisme. Erkenning van een plaatselijke kerk of moskee zal afhangen van de mate waarin de geloofsgemeenschap bepaalde doelstellingen van de regering mee wil ondersteunen: 'Wie tegen ons maatschappijmodel ageert, verliest zijn erkenning. Wie zich inschakelt, zijn onze bondgenoten'. Dit wordt aangevuld met: 'Geen enkele religie of levensbeschouwing staat boven de wet en de fundamentele beginselen die aan onze rechtstaat ten grondslag liggen, zoals de scheiding der machten, de neutraliteit van de overheid, de scheiding van kerk en staat, het non-discirminatiebeginsel, … De gelijkheid en individuele vrijheid op het vlak van gender, seksuele geaardheid en levensbeschouwing zijn niet onderhandelbaar. We verwachten dat iedereen onze rechten, plichten en vrijheden erkent en naleeft'. Ook voor nieuwe scholen komen er strengere erkenningsvoorwaarden, en er komt een uitgebreidere controle op het thuisonderwijs. Wat het godsdienstonderwijs stelt het regeerakkoord: 'Leerkrachten levensbeschouwing zonder vereist bekwaamheidsbewijs zullen verplicht worden bijgeschoold, in samenwerking met de erkende instanties of de vereniging levensbeschouwelijke vakken'.
De levensbeschouwingen zijn al bij al toch belangrijk voor de overheid: 'Met de Vlaamse interlevensbeschouwelijke dialoog bieden we geloofsgemeenschappen en seculiere levensbeschouwingen een forum waar ze onderling en met de overheid in gesprek kunnen gaan. Bij conflicten en spanningen verwachten we dat de vertegenwoordigers van de religies en levensbescho<wuingen hun morele autoriteit aanwenden om tot verozening, begrip en samenwerking op te roepen'.
Een regeerakkoord is in de eerste plaats een opsomming van intenties – de concrete initiatieven volgen later. In de komende jaren zal duidelijk worden hoe de theorie in de praktijk wordt omgezet …