kijk op de dichter en zijn kunst. De ware dichter leefde in een zelfgekozen isolement, ‘vrij van de wereldzorg’, ‘eenzaam met zijn ziel onder de blauwe oneindigheid’ een zelfgenoegzaam leven; is ‘zichzelven godheid en geliefde tevens’. Buiten de dichtkunst bestond ‘geen waarachtig heil voor de menschheid’ en poëzie alleen ‘maakt het leven levenswaard’, de dichter tooit zij - de poëzie werd hier verbeeld als ‘eene vrouw, fier en geweldig’- met een doornenkroon. Zo werd poëzie in Kloos' beschouwing religie, en de dichter tot lijdende Christus.
Het eerste deel van de ‘Inleiding’ is in de eerste plaats een programmatische tekst: zo zou de dichtkunst in Nederland moeten zijn. Maar daarnaast biedt het ook een kader waarin de poëzie van Perk moet worden geplaatst en begrepen. De visie van Kloos op de relatie tussen poëzie en werkelijkheid, de weergave van stemmingen, de rol van de verbeelding, en de vorm van het sonnet: deze aspecten van Perks dichtkunst kunnen alleen goed worden begrepen tegen de achtergrond van het eerste deel van de ‘Inleiding’.
In het tweede deel van de ‘Inleiding’ gaf Kloos een interpretatie van Perks gedichten die in sterke mate werd bepaald door de wijze waarop de editeur zijn taak heeft opgevat. Tijdgenoten van Kloos waren er over het algemeen niet van op de hoogte, maar inmiddels is de eigengereide wijze waarop hij bij de samenstelling van de ‘Mathilde-cyclus’ te werk is gegaan algemeen bekend. Van de 112 sonnetten heeft hij er 72 gebruikt die hij in vier afdelingen van 18 sonnetten onderbracht. Hij wijzigde de plaats van de ‘grotsonnetten’ en mede daardoor veranderde hij het hele idee van de cyclus. Oorspronkelijk was de strekking daarvan ‘dat het de adorerende liefde is die de jongeling tot kunstenaar wijdt’; Kloos wilde een cyclus waarin ‘de ebbe en vloed der stemmingen’ tot uiting kwam.53. Dat is waarschijnlijk ook de reden, waarom Kloos weinig waarde zei te hechten aan de gebeurtenissen die aanleiding gaven tot het schrijven van de cyclus. Hij ging zelfs nog een stap verder, en verklaarde dat de inhoud van het werk van veel minder belang was dan de vorm: ‘Als bij alle poëtische philosophiën, komt het ook hier minder er op aan, wat er wordt gezegd, dan wel, hoe het wordt gezegd, en welk licht de dichter op zijn overtuiging weet te werpen door fantasie en gevoel’ (36-37).
Het is een van die tegenstrijdigheden in de poëziebeschouwing van Kloos waar Van Halsema voor waarschuwt en die niet alleen in de ‘Inleiding’ voorkomen, maar waardoor zijn hele kritische oeuvre werd gekenmerkt.54. In zijn discussie met Arnold Ising had Kloos immers, luttele maanden eerder, verkondigd dat een gedicht in de eerste plaats naar de sentimenten beoordeeld moest worden en pas
daarna naar de woorden. Het is echter aannemelijk dat Kloos in de ‘Inleiding’ de aandacht wilde verleggen van de inhoud naar de vorm van Perks werk, om de inhoudelijke wijzigingen die hij in de ‘Mathilde-cyclus’ had aangebracht ook minder zwaarwegend te maken.
In de hiervoor geciteerde passage over ‘poëtische philisophieën’ maakte Kloos ook weer een duidelijk onderscheid tussen vorm en inhoud en dat is een reden temeer om zijn uitspraak dat vorm en inhoud één zijn, niet al te letterlijk te nemen. Zijn verdediging van het sonnet als de meest geschikte vorm voor de weergave van wisselende stemmingen, was eveneens gebaseerd op het onderscheid dat tussen vorm en inhoud gemaakt kan worden: