'VPRO kan niet volhouden dat Kaag-documentaire onafhankelijk is' - INDIGNATIE
1 juli 2021Nederland, PolitiekReacties: 0Indignatie redactieTags: Kaag-documentaire, sigrid kaag, VPRO
'Beeldmanipulatie zou heel kwalijk zijn'
De film is "onafhankelijk en kritisch tot stand gekomen", reageert de omroep. Maar de gepubliceerde documenten maken het volgens media-ethicus Huub Evers onmogelijk dat standpunt vol te houden.
"De VPRO stond kennelijk wel open voor politieke druk en zelfs voor pogingen om beelden te manipuleren. Dat is blijkbaar overwogen bij die autogordel. Als het technisch haalbaar was, hadden ze het mogelijk nog gedaan ook, lees ik. Dat zou heel erg kwalijk zijn geweest", zegt het voormalige lid van de Raad voor de Journalistiek en nu ombudsman bij De Limburger. "VPRO kan niet volhouden dat Kaag-documentaire onafhankelijk is."
'Eerder nee moeten zeggen'
De optie om de autogordel "erin te photoshoppen" had nooit onderzocht mogen worden, erkent VPRO-hoofdredacteur Stan van Engelen. "Het is heel helder dat we sneller hadden moeten zeggen: sorry, hier gaan we niet in mee."
Het aanpassen of verwijderen van de scènes waarin Kaag in de auto geen gordel draagt, was volgens Van Engelen nooit echt een optie. "Het was voor de maker al klip en klaar dat dit in de eindmontage zou blijven."
De hoofdredacteur ontkent dat de VPRO Kaag verregaand tegemoet is gekomen. "Je ziet in de mailtjes de druk om passages aan te passen, maar op veel punten hebben we juist niet bewogen. Uiteindelijk heeft regisseur Shuchen Tan de film wel kunnen maken zoals ze dat wilde."
Zo'n documentaire draaien in campagnetijd is vrijwel altijd een slecht idee.
Evers: "Maar echt politieke gevoeligheden eruit halen, dat zou niet ter sprake mogen komen. Het gebeurt ook wel, maar het is dan gebruikelijk dat dit in het interview expliciet vermeld wordt." Dat had de VPRO in dit geval volgens hem beslist moeten doen.
Thomas Bruning van de Nederlandse Vereniging van Journalisten (NVJ) is het met hem eens. "Er zijn duidelijk fouten gemaakt", zegt hij. Vooral omdat de documentaire – die 2,5 maand voor de verkiezingen werd uitgezonden – politiek zo gevoelig ligt.
In de gepubliceerde e-mails schrijft een BuZa-medewerker dat er zelfs te overleggen viel over de uitzenddatum van de documentaire "voor of na de verkiezingen bijvoorbeeld". De VPRO ontkent dat en stelt dat deze afweging puur en alleen bij de omroep en NPO 2 heeft gelegen.
Maar als de bewering van de ministeriemedewerker wel klopt, is dat volgens Bruning compleet onacceptabel. "Dat zou de onafhankelijke journalistiek schaden in zijn geloofwaardigheid. Heel goed dat dit dus ook boven water komt dankzij andere journalisten."
Minister Slob (Onderwijs en Media) heeft de omroep om opheldering gevraagd. Eind 2020 antwoordde hij op vragen van de PVV dat D66 "geen betrokkenheid bij of invloed heeft gehad op de documentaire".
"Zo'n documentaire draaien in campagnetijd is vrijwel altijd een slecht idee", reageert oud-D66-politicus Boris van der Ham op Twitter. "Campagneteam en BuZa wilden invloed en de VPRO en de productiemaatschappij kregen slappe knieën. Dat komt dan nu (terecht) uit en krijgt (terecht) kritiek. Gewoon dit soort dingen en timing niet meer doen."