Echtscheiding | Jongerenpastoraatnederland.nl
De afgelopen 30 jaar is het aantal scheidingen in Nederland flink toegenomen. Onderzoek laat zien dat bijna een derde van alle relaties hierop uitloopt.
We hebben het dan over 1200 scheidingen per week, die ervoor zorgen dat er zo'n 62.000 kinderen onder de 21 jaar een scheiding meemaken. Achter al die getallen zit natuurlijk een verhaal. Maar één ding is wel duidelijk: echtscheiding is voor alle kinderen een ingrijpend gebeuren.
Wat doet een echtscheiding met een kind?
Ieder kind reageert op zijn eigen manier. Dit wordt beïnvloed door een aantal dingen waaronder de leeftijd van het kind, de relatie met de ouder, hoe de ouders met elkaar omgaan en de manier waarop de ouders het kind steunen tijdens de scheiding. Maar veel voorkomende reacties van kinderen zijn:
Door de stres van de scheiding gebeurd het vaak dat kinderen minder goed in hun diepe slaap komen. Dit zorgt voor een onrustig slaappatroon. Sommige kinderen dromen daarnaast over de hereniging van papa en mama.
Vaak zie je dat kinderen sneller boos worden en dit uiten op de verzorgende ouder thuis. Dit kan voor deze ouder erg zwaar zijn. Dit doen kinderen in veel gevallen om aandacht te vragen. Het kind vraagt eigenlijk: 'hou je nog van me als ik stom doe?'
Vooral jonge kinderen kunnen terugvallen in hun ontwikkeling. Het terugkeren van bedplassen of bang zijn in het donker zijn hier voorbeelden van.
Sommige kinderen gaan slechter eten, maar er zijn ook kinderen die juist erg veel gaan eten. Die eten dan hun verdriet weg.
Door het wegvallen van een ouder voelen kinderen zich verantwoordelijk voor de verzorgende ouder. Zo zie je soms dat kinderen die als een vader voor hun moeder willen zorgen.
Door de scheiding kunnen kinderen somber worden en kenmerken van depressief gedrag vertonen.
Kinderen kunnen in strijdt zijn met schuldgevoel. Ze kunnen het probleem naar zichzelf trekken. Ze denken dat ze zelf het probleem zijn dat hun ouders zijn gescheiden.
Opluchting of schuldgevoelens
Veel kinderen en jongeren leggen de schuld van de scheiding van hun ouders bij zichzelf. Veelal komt dit doordat vooral jongere kinderen zichzelf een grote rol toedichten in wat er om hen heen gebeurt. Door de schuld op zich te nemen proberen ze grip op de situatie te krijgen. Iets wat buiten kinderen gebeurt is beangstigend en hebben ze niet in hun macht. Door de schuld op zich te nemen, krijgen ze het gevoel het ook weer te kunnen herstellen.
Pubers zitten in een fase waarin ze toewerken naar het op eigen benen staan. Ze denken onder andere na over intimiteit en relatievorming. Het gewone afzetten tegen ouders wordt ingewikkeld als er thuis van alles speelt. Er is meer kans op problemen. Sommige pubers laten het te snel los om zo de ellende zo ver mogelijk van zich te houden. Hierdoor kunnen ze zich juist naar binnen keren. Ze gaan bijvoorbeeld voor hun ouders of jongere broertjes/zusjes zorgen en vergeten zichzelf.
Er zijn ook kinderen die zich juist opgelucht voelen omdat met de scheiding ook de gespannen sfeer verdwijnt. Toch zullen ze vaak niet die blijdschap uiten omdat je eigenlijk niet blij hoort te zijn wanneer je ouders uit elkaar gaan.
Veel jongeren vinden het maar moeilijk om te wennen aan de veranderde gezinssituatie, de dagelijkse afwezigheid van de andere ouder of het innemen van hun plaats in het nieuwe samengestelde gezin. Kinderen vinden de scheiding en fysieke afwezigheid van papa of mama maar lastig. De nieuwe partner lijkt in hun ogen een indringer die bovendien de aandacht van hun mama/papa opeist. Als ze het niet zo goed kunnen vinden met hun stiefouder, dan is het onbegrijpelijk dat hun papa/mama daar wel bij wil zijn. Soms komt er gelijk na de scheiding iemand in beeld, zou die verantwoordelijk zijn voor de scheiding? Hoe dan ook: een deel van de aandacht van papa of mama gaat voortaan naar de nieuwkomer.
Vaak wordt er gedacht dat de gevolgen van een scheiding in het leven van een kind na een paar jaar wel over is. Helaas is dit niet altijd het geval. De veranderde gezinssituatie kan ernstige gevolgen hebben:
Door het slechte voorbeeld van de ouders hebben veel jongeren weinig vertrouwen in relaties. Ze zijn bang om zich aan iemand te binden. Hierdoor zie je dat kinderen van gescheiden ouders veel meer gebroken relaties hebben dan die met getrouwde ouders.
Door het vertrek van bijvoorbeeld de vader uit het gezin ontstaan soms problemen in het geloofsleven van het kind. God als vader wordt bijvoorbeeld een problematisch beeld en een thema als vertrouwen wordt nog moeilijker omdat iemand beschadigt is in zijn vertrouwen richting anderen. Anderen geven God de schuld van de scheiding. 'Als God almachtig is, dan kan hij de scheiding toch voorkomen?' Dit thema zal ik behandelen onder: 'waarom is er lijden in de wereld'.
De laatste jaren komt steeds meer naar voren wat een impact scheidingen hebben, vooral als het gaat om de betrokkenheid van jongeren bij de kerk en hun geloofsontwikkeling. We zien vooral dat kinderen uit gebroken gezinnen breken met de kerk, maar tegelijk zien we dat deze kinderen ook meer open staan voor spiritualiteit.