Sinds die Top van september 2015 doet de Europese Commissie eigenlijk niets anders dan de lidstaten wijzen op beloftes die niet worden nagekomen. De regeringsleiders buigen zich op elke Europese Top opnieuw over hun eigen falen. Het is dan ook merkwaardig dat op de mini-top van 16 december 2015 met Turkije, de aanwezige lidstaten11 beloftes deden met betrekking tot resettlement van vluchtelingen in Turkije, Libanon en Jordanië, bovenop de herplaatsing van vluchtelingen die al in Europa verblijven. Het voorstel van de Top bevat geen concrete cijfers. Overal is te horen dat het vrijwillig humanitair admissieschema maar van start kan gaan als Turkije zijn werk doet, zijn grenzen controleert en effectief vluchtelingen tegenhoudt. Dat doet vermoeden dat de lidstaten die aan dit programma willen deelnemen, resettlement willen zien als een alternatief voor de voortdurende aankomst van vluchtelingen. Op de Top werd bijvoorbeeld door België duidelijk gesteld dat resettlement niet kan doorgaan zolang de instroom niet wordt drooggelegd. Maar bij de Europese Commissie valt te horen dat UNHCR jaarlijks maar 80.000 cases aankan voor resettlement. Dat is minder dan 10% van het aantal vluchtelingen dat vorig jaar de Europese Unie bereikte. Waar het principe van resettlement een mooie uiting van verantwoordelijkheidszin van Europa is ten aanzien van kwetsbare vluchtelingen en een teken van solidariteit ten aanzien van de landen in de regio’s waar de meeste vluchtelingen toevlucht zoeken, wordt het op die manier een goedkope afkoopsom voor de humanitaire plicht van landen die de Conventie hebben ondertekend.
Een groot en genereus Europees plan, dat op een solidaire manier vluchtelingen opvangt in alle landen van de Unie mits een billijk spreidingplan, dat overal correcte procedures toepast voor de toekenning van de vluchtelingenstatus met respect voor de mensenrechten, dat de landen in de conflictregio’s steunt om vluchtelingen te herbergen en dat een deel van hun zware last overneemt via resettlement, is voorlopig niet meer dan een hersenschim.
Het is te vrezen dat dit plan ook afwezig zal blijven zolang de discussies louter geleid worden vanuit het prioritair belang van de individuele lidstaten, en niet met een gemeenschappelijk oog op een betere bescherming voor vluchtelingen. Een gedeelde visie op het verlenen van asiel als verlengstuk van de verdediging van onze Europese waarden, ontbreekt. Net als een gedeelde visie op hoe we deze nieuwe Europeanen het best onthalen om hen op duurzame wijze in de Europese samenleving te integreren.