Een ingeworteld kwaad van de inrichting van de scholen tot nu toe is, dat men de leerkracht van de lagere school in zekere zin, laten we zeggen afhankelijk heeft gehouden en met name dat men het onderwijzerschap met een bepaalde sfeer heeft omgeven, waardoor een onderwijzer minder leek te zijn dan een leraar aan een middelbare school.
Wat hier vertaald is als ‘ingeworteld kwaad’ verbindt Steiner met ‘Krebs (= kanker), waarvan we weten dat het een structuur die ‘heel’ hoort te zijn, vernietigt.
We kunnen dus aannemen dat Steiner radicaal afwees dat toentertijd een kleuterjuf en de onderwijzer van de laagste klassen, minder in aanzien stonden dan de leerkrachten van de hogere klassen en nog minder in aanzien dan leerkrachten van middelbare scholen, die ook geen onderwijzer meer werden genoemd, maar leraar. Die, op hun beurt, stonden weer minder in aanzien dan leraren die in het hoogste onderwijs werkzaam waren en die waren weer de mindere van de docenten aan de universiteit, de doctorandussen en professoren. Een hele hiërarchie dus.
Ook in mijn lagereschooltijd (ca 1950) – de naam drukt het ook enigszins al uit – lager- bestond deze hiërarchie nog.
De kleuterschool was in een apart gebouw gehuisvest en er werkten geen mannen. Mijn eerste klas werd geleid door een juf; de hoogste klas door ‘het hoofd der school’ die we – in tegenstelling tot de andere ‘meesters’, met ‘mijnheer’ aanspraken. Hij woonde vaak ook vlak bij de school, in de ‘hoofdenwoning’.
En hoewel er nu ook gesproken wordt over ‘docenten op de basisschool’ is van die oude hiërarchie toch nog wel een en ander blijven hangen.
Nog altijd ontvangen leraren in het middelbare onderwijs meer salaris dan hun collega’s in de basisschool.
En de salariëring kent voor hetzelfde vak een schaalverdeling die allerlei verschillen kent, veroorzaakt door allerlei factoren.
En nog altijd is er in onze maatschappij een verschil in salariëring te vinden tussen mannelijke en vrouwelijke werknemers in vergelijkbare functies.
Dat Steiner het bij deze opmerkingen over het ‘sociale organisme’ heeft, is – een voetnoot* in de vertaling wijst daar op – een verwijzing naar zijn idee over de sociale driegeleding.
Hij kan er in deze context niet verder op ingaan, d.w.z. hij spreekt in deze pedagogische voordrachten over opvoeding en onderwijs die deel uitmaken van het geestesleven, terwijl wat ik hier net aanstipte een vraagstuk is van het economisch leven.
Wat alles te maken heeft met Steiners geformuleerde ‘sociale hoofdwet’ (Zie artikelen over geld, m.n. hier)
*het geestelijk deel van het sociale organisme: Zie over Steiners maatschappelijke visie, de z.g. driegeleding van het sociale organisme, De kernpunten van het sociale vraagstuk en Sociale toekomst.