Hoe sport dieperliggend gedrag naar boven haalt | CKActive.nl
Veel pogingen tot gedragsverandering lopen uit op een teleurstelling. Maar wat als dat ook anders kan? Gedragsverandering begint bij bewustwording van dieperliggend gedrag. Sport is een ultiem middel om dat naar de oppervlakte te krijgen.
'Ik begeleidde een vrouw die herstellende was van een burn-out. Ik had haar tijdens de training een simpele opdracht gegeven: jij bepaalt tijdens de oefening wanneer we even stoppen.
'Ik weet niet hoe dit moet!' zei ze verward. Ze wist niet meer hoe dat moest: stoppen wanneer ze dat zelf wilde. Stoppen zonder iemand die zegt dat dat moet. Stoppen zonder vooraf een vastgesteld punt te hebben dat het 'goed' is. Even halt houden op eigen initiatief bleek een bijna onmogelijke opdracht.
Deze oefening bracht een patroon aan de oppervlakte: Als ik iets moet doen, moet het goed. En wat goed is, bepaalt iemand anders. Dit inzicht kwam niet alleen binnen in haar brein, maar in haar hele lichaam. Daarmee was deze ervaring het beginpunt voor de gewenste veranderingen in haar leven. Het bewegen werd de grote oefenbasis voor nieuwe patronen. Contact maken met het lichaam, grenzen aangeven en op tijd rust nemen.
Sport legt patronen bloot
Sport weerspiegelt patronen die veel verder reiken dan de fitnessruimte. Het biedt zelfinzicht in je gedachten, emoties en gedrag. Zowel constructieve als destructieve patronen worden blootgelegd die ook op andere vlakken in je leven kunnen opspelen.
Het grootste gedeelte van ons gedrag is onbewust. Pas als we ons hier bewust van worden, kunnen we beginnen met doelgerichte gedragssturing.
Denk maar eens aan een licht ontvlambare speler die iedereen de schuld geeft als de wedstrijd niet gaat zoals hij wil. Of dit alleen op het veld gebeurt? Mijn ervaring is van niet. Vaak zie je dat gedrag ook ergens anders terugkomen, zoals op het werk of thuis. Een ander voorbeeld: een jonge vrouw die direct het hoofd laat hangen als ze de oefening niet in één keer precies goed uitvoert. De kans bestaat dat ze zich ook in andere situaties snel terneergeslagen voelt als ze iets niet meteen 'goed' doet. En misschien herken je het gedrag van mensen die zichzelf vervloeken als ze de bal nét uit hebben geslagen. Het straffen van jezelf kan in dit geval een diepgeworteld patroon zijn.
Bovenstaande praktijkvoorbeelden verduidelijken de kracht van sport om het karakter van de persoon te ontdekken. Een belangrijke reden dat sport zich daar zo goed voor leent, is dat je tijdens het sporten flink op de proef wordt gesteld. Je krijgt enerzijds een aaneenschakeling van meevallers en tegenvallers te verwerken, terwijl je lichaam anderzijds vermoeid raakt. Daardoor laat je eerder zien wat er in je omgaat, zowel in gedrag als in lichaamstaal.
Sport is ideaal om inzicht in gedrag te krijgen
Hierboven staat een aantal redenen die maken dat sport een ideale setting is om gedrag inzichtelijk te krijgen. Graag vul ik dit rijtje voor de volledigheid nog even aan:
Fysieke vermoeidheid brengt dieperliggend gedrag naar de oppervlakte;
(Prestatie)druk brengt je natuurlijke gedrag naar de oppervlakte;
De sportomgeving is een omgeving waar emoties mogen zijn, mensen vinden het normaal om pure emotie te zien tijdens sport;
Je hele lichaam is onderdeel van de ervaring, waardoor je jezelf nergens achter kunt verschuilen.
Het vraagt wel een mate van zelfreflectie. Durf je écht naar jezelf te kijken? Maar als je daar handigheid in krijgt, is jouw gedrag tijdens het sporten een ongelooflijk krachtige spiegel voor jezelf. Wil je het grondig aanpakken? Dan kun je overwegen een goed opgeleide personal trainer in de armen te nemen.
Er is goed nieuws, want naast inzicht in je huidige gedrag biedt de sportsetting de perfecte plek om te oefenen met nieuwe, betere manieren van doen. Door hiermee te oefenen zet je gedragsverandering in gang. Eerst in de sportsetting en vervolgens kan dit ook in andere settings realiteit worden, zoals de werkomgeving. Dit 'veranderen' is onder andere mogelijk doordat het brein kneedbaar is, wat betekent dat je door leren en nieuwe ervaringen structuren en functies in je brein verandert. Daardoor heb je het vermogen om nieuw gedrag aan te leren. Daarnaast bestaat gedrag uit een set aan vaardigheden, die je net als spieren kunt trainen en versterken.
Kortom, gebruik je sport en beweging voor inzicht in je eigen gedrag en daarmee voor je persoonlijke groei? Dan ben je intelligent aan het bewegen.