Defensiebeleid (Gemeenschappelijk Veiligheids- en Defensiebeleid) - EU monitor
Nationale veiligheid is in de Europese Unie de uitsluitende verantwoordelijkheid van elke afzonderlijke lidstaat. De militaire verdediging van veel lidstaten wordt, behalve door hun eigen nationale leger, gegarandeerd door de Noord-Atlantische Verdragsorganisatie i (NAVO). Wel wordt er op de nodige fronten nauw samengewerkt door de lidstaten.
Bij de ontwikkeling en aanschaf van militair materieel speelt de Europese Unie een veel grotere en directe rol. Het Europees Defensiefonds i (EDF) ondersteunt de ontwikkeling van nieuwe defensie-systemen, en via een permanente overlegstructuur (PESCO i) wordt samengewerkt in projecten op het gebied van veiligheid en defensie. In het nieuwe Strategisch Kompas i is het doel te bouwen aan een sterkere, meer zelfredzame eigen EU defensiecapaciteit.
In 1948 werd de West-Europese Unie (WUE) i opgericht, een samenwerkingsorganisatie voor defensie en veiligheid. Het gesloten Verdrag van Brussel verplichtte de lidstaten ertoe om elkaar bijstand te verlenen bij een aanval op hun grondgebied. Door de oprichting van de NAVO verloor de WEU echter zijn relevantie. In 1984 werd de WEU gereactiveerd, met de bedoeling dat de organisatie de verdediging van de lidstaten op zich zou nemen, zodat de EU los van de NAVO zou kunnen opereren. Sinds juni 1996 is er echter een Europese pijler binnen de NAVO die de WEU vervangt.
In maart 2022 is het Strategisch Kompas i vastgesteld. Hiermee geeft de EU richting aan het Europese veiligheids- en defensiebeleid voor de komende 5 tot 10 jaar. De belangrijkste prioriteit is de zelfredzaamheid van de EU. Het Strategisch Kompas brengt de gevaren die Europa bedreigen in kaart en voorziet onder meer in een 'flitsmacht' van 5000 man.