Schade door een onecht kind - NRC
Schade door een onecht kind
Is schadevergoeding mogelijk als je ex-partner verzweeg dat ze een kind van een ander kreeg? Kost overspel geld?
De Zaak. Een man ontdekt na zijn echtscheiding in 2006 door een DNA-test dat zijn 19-jarige zoon verwekt is door een ander. Hij is 21 jaar getrouwd geweest. De vrouw erkent dat ze één keer tijdens het huwelijk vreemd is gegaan, waarna een zoon werd geboren.
Ook heeft de vrouw zijn recht op zelfbeschikking geschonden. Hij wilde een groot gezin, maar tenminste een eigen nazaat. Daarom vernoemde hij hun kind ook naar zijn eigen vader. Door hem in de waan te laten dat het zijn kind was, heeft hij dus niet de keuzes in zijn leven kunnen maken die hij echt wilde. De man eist ongeveer 20.000 euro schadevergoeding.
Neen. Huwelijkstrouw is een ideële verplichting die niet voor de rechter is af te dwingen. "De beslissing met wie een mens al dan niet seksuele gemeenschap heeft is [...] uiteindelijk een hoogstpersoonlijke keuze, waaraan een ander geen rechtens afdwingbare aanspraken kan ontlenen, ook niet de echtgenoot."
Neen. Dit is een morele afweging. Er bestaat geen rechtsregel die partners verplicht elkaar de waarheid te vertellen in zo'n situatie. Bovendien kon de vrouw het dilemma van haar zwangerschap "uit de aard der zaak niet met de man bespreken". Zij moest de belangen van alle betrokkenen afwegen, ook die van het ongeboren kind. Dat is een kwestie van persoonlijke en morele opvattingen. De rechter is het niet eens met de stelling van de man dat de vrouw had moeten begrijpen dat haar zwijgen hem schade zou berokkenen. Ook spreken zou hem schade hebben berokkend. Dat zwijgen meer pijn doet is "niet evident".
Neen. De rechter vindt dat de inrichting van het leven aan beperkingen onderhevig is. Als daar een zwijgende partner bijkomt, is dat niet per se onrechtmatig. Dat de man mogelijk andere keuzes had gemaakt (scheiden en een nieuwe partner zoeken) is "onvoldoende om aan te nemen dat de vrouw rechtens gehouden was te spreken". Bovendien heeft de man op de zitting erkend dat hij eerst geen kinderwens had en ook de wens voor een groot gezin niet ter sprake had gebracht. Er waren dus geen uitzonderlijke omstandigheden die dat voor de vrouw anders hadden kunnen maken.
Bij deze rubriek reageren experts van het Nederlands Juristenblad (NJB) online. Ditmaal hoogleraar Europees familierecht Caroline Forder en emeritus hoogleraar migratierecht Ulli Jessurun d' Oliveira. Ook lezers kunnen online reageren.
d'Oliveira constateert dat het recht de neiging heeft alle menselijk doen en laten binnen zijn werkingssfeer te trekken. Bij intiem handelen is volgens hem uiterste terughoudendheid een goede beleidsregel, vooral omdat het niet om materiële maar om psychische schade gaat. "Juist in deze sfeer heersen de meest verschillende opvattingen en daarom is het goed dat de rechter in deze zaak de expansionistische neigingen van het recht heeft weten te beteugelen. Ook de wetgever kan zich maar beter inhouden. Hoe lang is het geleden dat in Nederland verkrachting binnen het huwelijk door de Hoge Raad niet strafbaar bevonden werd?"
Caroline Forder, hoogleraar Europees familierecht in Maastricht vindt ook dat deze klager terecht bot vangt. Hij vraagt immers om vergoeding van zijn verdriet. In het huwelijksrecht is het emotionele aspect "uitdrukkelijk niet geregeld". Wel kwesties als de woning, alimentatie en vermogen. Zij herinnert eraan dat in 1971 de strafbaarheid van overspel is afgeschaft. "Echtscheiding is (sindsdien) niet meer gebaseerd op de schuld van een echtgenoot, maar op de duurzame ontwrichting van het huwelijk."
Bovendien, wat deze vrouw deed, kan alleen een vrouw doen. "Een onrechtmatige daad speciaal voor vrouwen lijkt mij bezwaarlijk in het licht van de verplichting van artikel 16 aanhef van het Vrouwenverdrag om 'discriminatie jegens de vrouw in alle aangelegenheden betreffende huwelijk en familiebetrekkingen uit te bannen."