Inkopende gemeenten gaan:
Functie en doel voorop stellen bij inkoop: functioneel aanbesteden;
De markt uitdagen om met duurzame oplossingen te komen;
Inkopen verbinden aan beleidsambities van de gemeente;
Meer gebruik maken van duurzame gunningscriteria.
Duurzaam Inkopen; dé kans om duurzame ambities te realiseren. Maar…het lijkt makkelijker gezegd dan gedaan. Het staat al jaren op de publieke agenda. Gemeenten hebben afgesproken om vanaf 2015 voor 100 % duurzaam in te kopen. Gebeurt het ook echt? Zijn alle betrokkenen overtuigd van nut en noodzaak? Wordt duurzaamheid bij alle fasen van het inkoopproces meegenomen? En uitgewerkt in concrete criteria voor leveranciers? Of wordt er uiteindelijk vooral gekozen voor de laagste prijs?
Uit onderzoek van De Groene Zaak (de groene ondernemersvereniging) en de Natuur en Milieufederaties onder 10 provincies en 10 grote steden is gebleken dat op dit moment door hen slechts op beperkte schaal echt duurzaam wordt ingekocht. Dit komt omdat:
De criteria voor duurzaam inkopen niet in alle aanbestedingen wordt toegepast;
Er nog onvoldoende kennis en ervaring is hoe o.a.Total Cost of Ownership toe te passen;
Inkopers ervaren druk om op de aanschafprijs te letten ipv op de levensduur;
Er veel criteria minimumeisen zijn waar weinig ambitie uitspreekt;
Controle op duurzaamheidseisen in offertes ontbreekt wegens tijdgebrek. Dit geldt ook bij de uitvoering;
Bij inkopen zoveel partijen betrokken zijn, er is er altijd wel eentje die dwars zit, bewust of onbewust (ambassadeurs en saboteurs).
Impuls vanuit Kabinet
Eind 2015 werd het 'Plan van aanpak maatschappelijk verantwoord inkopen' aan de Tweede Kamer gepresenteerd. Dit PvA gaat gelden voor de periode 2016- 2020 en hierin zijn veel van de aanbevelingen, gedaan door De Groene Zaak samen met VNO-NCW, MVO Nederland en NEVI. Duurzaam inkopen verschuift hierbij van het toepassen van minimumeisen naar het aanmoedigen en/of uitnodigen van leveranciers om zo duurzaam mogelijke producten en diensten te leveren.
Eind 2016 vond de eerste MVI-congres plaats waar ruim 60 overheden, waaronder zo'n 50 gemeenten, het zogeheten Manifest MVI met Staatssecretaris Dijksma (I&M) hebben ondertekend. Hiermee verplichten zij zich met veel scherpere eisen voor hun inkoop van goederen en diensten. In de zomer van 2017 moeten de ondertekenaars met actieplannen laten zien welke inkoopcriteria zij gaan hanteren en hoe zij toetsen of de geleverde diensten en goederen ook duurzaam zijn.
IJzersterk instrument
FairBusiness ziet duurzaam inkopen als een ijzersterk instrument voor overheden en bedrijven om duurzame doelstellingen te helpen realiseren. Juist nu; de veranderingen die komen met het Plan van aanpak maatschappelijk verantwoord inkopen bieden leveranciers ruimte om met hun oplossingen te komen om samen met overheden sneller te verduurzamen.
Vanuit onze kennis en ervaring op het gebied van landelijke beleidsdossiers, systemisch transitiemanagement en gemeentelijke organisaties kunnen we zowel overheden als bedrijven advies bieden om in te spelen op dit gebied.
Daarnaast helpt FairBusiness gemeenten om hun duurzame ambities te vertalen naar concrete doelstellingen die naast wenselijk ook realistisch en haalbaar zijn. En graag dragen we bij aan het verankeren van duurzaamheid in de hoofden en harten van mensen binnen de organisatie.