Wij mogen vaststellen, dat Erasmus geen speciale belangstelling voor Petrarca bezit. Hij waardeert hem als Vroeg-Humanist, beseft, dat hij betekenis voor zijn moedertaal heeft gehad (al wist hij misschien ternauwernood, of het Italiaanse werk van Petrarca uit proza of poëzie bestond), kent hem als auteur van de Invectivae contra medicum quendam, maar daar blijft het bij. Wanneer wij Erasmus en Agricola vergelijken,5) blijkt het, dat de laatste zich reeds een veel vollediger
Julius Caesar Scaliger constateert ook de invloed van Petrarca voor de herleving der letteren. In zijn Poetices libri septem verklaart hij als volgt in verband met de Poësis: ‘....de integro rediviva novam sub Petrarcha pueritiam inchoasse, atque inde Philelphi studio clara admodum incrementa cepisse visa est.’2)
Omstreeks 1560 wordt Petrarca geciteerd in een leerboekje van de beroemde Antwerpse schoolmeester Gabriel Meurier: Le bouquet de philosophie morale. Daar leest men als volgt in vraag-en-antwoord:
Een dergelijke plaats, bovendien in een Franse tekst, is natuurlijk op zich zelf zonder veel betekenis, maar wordt hier vermeld, als bewijs, dat het moralistische werk van Petrarca dok benut is, om citaten te verschaffen voor de verzamelingen sententies, die men als leerstof gebruikte. Langs deze weg konden scholieren de naam van Petrarca leren kennen.
De Humanist Buchellius (Arend van Buchell) heeft een dagboek, Iter italicum, geschreven tijdens zijn Italiaanse reis (1587-1588). Bij zijn verblijf te Padua noteert hij: ‘Extra urbem, non procul, Ateste est oppidulum, sepulcro et monumento Francisci Petrarchae celebre, ni fallor, nam Leander Albertus Arquatum Montanum vocat.’5)
Hij bezocht het graf dus niet. - Bij Gerrit Reynst in Amsterdam zag hij later een handschrift van de Rime (‘Vidi et Petrarchae amores ante plures annos ex
ipso archetypo descriptos’) en wij weten ook, dat hij Dante en Petrarca in de oorspronkelijke taal bezat.1)
Pighius vermeldt Petrarca bij de paar honderd auteurs, die hij geraadpleegd heeft voor zijn werk Hercules prodicius.2) Vermoedelijk heeft hij wel bizonderheden over de geschiedenis en geografie van Italië aan Petrarca ontleend, - men denke aan diens Itinerarium syriacum -, of aan bepaalde brieven, waarin bij voorbeeld de omgeving van Napels beschreven wordt. Slechts eenmaal noemt Pighius Petrarca in de tekst, en wel, wanneer hij spreekt over de ondergang van Herculaneum en Pompeji:
De uitspraak van Petrarca, die Pighius afkeurt, komt voor in de Trionfo della Fama, waar ook Livius en Plinius in de stoet worden meegevoerd:
Biografische verzamelwerken. - De biografie vertegenwoordigt een zeer merkwaardig verschijnsel in de geesteswereld van het Humanisme. Zij is tot nieuw leven geroepen door de cultus van de persoonlijkheid en door de geestdriftige idealen van roem en onsterfelijkheid, die de Renaissance bezielen. Uit de verering voor de bizondere mens van alle tijden en landen ontstaat het streven diens gedachtenis te huldigen in een literair ‘Pantheon’. Op het voorbeeld der Klassieken, ‘bauen die Poeten-Philologen an einem allgemeinen Pantheon des Weltruhmes.’4) Hieraan dankt men de talrijke, dikwijls geïllustreerde verzamelingen biografieën van beroemde figuren. Speciaal de Italianen zijn met zeer veel enthousiasme op dit gebied werkzaam geweest. In het bizonder hebben de Florentijnen als biografen hun beroemde stadgenoten verheerlijkt.5) Boccaccio opent de rij met zijn levensbeschrijvingen van Dante en Petrarca.