Turnster Nadia Comaneci is voor altijd verbonden aan de perfecte oefening | Trouw
Turnster Nadia Comaneci is voor altijd verbonden aan de perfecte oefening
Tijdens de Olympische Spelen van 1976 scoort de Roemeense Nadia Comaneci als eerste turnster een tien. Omdat het scorebord niet hoger gaat dan 9,99, verschijnt er 1,00. Beeld AFP
Turnster Nadia Comaneci is terug op de plek waar ze 41 jaar geleden als kind sportgeschiedenis schreef. Ze bezoekt Montreal tijdens het WK turnen.
Eline van Suchtelen 3 oktober 2017, 13:56
Haar blinkende gouden pumps met hakken van vijftien centimeter verhullen het meisje dat ze ooit was. Nadia Comaneci lijkt in geen enkel opzicht nog op het 14-jarige scharminkel van 1 meter 55 dat in 1976 turngeschiedenis schreef. In Montreal scoorde de Roemeense die zomer op de Olympische Spelen de eerste perfecte tien.
De 23 seconden op de brug met ongelijke leggers waren bepalend voor de rest van haar leven. 41 jaar later is Comaneci weer in Montreal. Ze is ambassadrice voor de wereldkampioenschappen turnen, die plaatsvinden op de plek waar ze iets deed waar ze nog iedere dag aan wordt herinnerd.
In de imposante Olympic Tower in het olympisch park van Montreal vertelt ze nog maar een keer over die bizarre dag in 1976. Met geblondeerde haren en een strakgetrokken gezicht - geholpen door cosmetische ingrepen - ziet Comaneci er net zo perfect uit als haar vroegere verrichtingen in de zaal.
55 jaar is ze inmiddels, het prestigeproject van dictator Ceausescu. Beeld EPA
Geheel in lijn met haar schoenen draagt de nu 55-jarige Comaneci een glimmende gouden blouse met diamantkleurige knopen. Zoals een volmaakt ambassadrice betaamt, vertelt ze met - al dan niet gespeeld - enthousiasme over het moment dat een stempel drukte op de rest van haar leven.
Ze was een meisje nog maar, 14 jaar oud, toen ze de internationale turnharten veroverde met haar oefening op brug.
Na haar afsprong zag ze op het scorebord '1.00' staan. Comaneci snapt er niets van. "Ik dacht eerst dat het een probleem met het scorebord was. Ik dacht dat ik het wel iets beter had gedaan dan een 1", vertelt ze met een glimlach op een persconferentie.
De 14-jarige Nadia Comaneci tijdens haar perfecte oefening in Montreal op de brug met ongelijke leggers. Ze won op de Spelen van 1976 drie gouden medailles. Beeld AFP
Haar coach wil verhaal halen bij de jury, maar dan wordt duidelijk dat ze zojuist geschiedenis heeft geschreven met een nog nooit vertoonde perfecte tien voor een foutloze uitvoering. Omdat het ouderwetse scorebord maar drie cijfers weer kon geven, was 9.99 de maximale score. Daarom toonde het bord een 1.00.
Voor Comaneci maakt dat feit het verhaal nog veel mooier. Ze wijst naar een Roemeense journalist in de zaal met de vraag of ze even op wil staan. De vrouw laat haar shirt zien, waar de befaamde 1.00 op gedrukt staat.
"Ik vond het ook leuker dat het een 1.00 was, dat maakt het bijzonder. Het is een deel van de geschiedenis waar mensen het nog steeds over hebben."
Nadia is een werkwoord
Sindsdien is haar voornaam een werkwoord geworden. Wie een 'Nadia' doet, heeft iets perfect uitgevoerd. Al is de voormalig turnster het daar zelf niet mee eens. Ze blijft volhouden dat haar brugoefening niet foutloos was.
Comaneci won op de Spelen in Montrael drie gouden medailles en kreeg in totaal zeven keer de perfecte score van de 10.
Maar het waren niet haar olympische medailles die haar wereldfaam brachten, dat was de perfecte score. Toen er steeds meer tienen werden uitgedeeld, paste de jury het beoordelingssysteem aan. De foutloze score was voorgoed geschiedenis.
Communistisch prestigeproject
De 'perfect ten' bracht Comaneci wereldfaam. Tegelijkertijd verloor ze door haar uitzonderlijke prestatie de regie over haar eigen leven. Bij terugkomst in het communistische Roemenië stonden duizenden mensen haar op te wachten op het vliegveld.
De presidentiële familie Ceausescu gebruikte de jonge turnster als prestigeproject. Ze had het maar te accepteren. Tegen de wil van de dictator was niets in te brengen. Na haar carrière had de aan vrouwen verslaafde zoon van de dictator, Nicu Ceausescu, zijn oog op de turnster laten vallen. Ze werd tot zijn bezit gerekend.
Comaneci was zo ongelukkig dat ze een zelfmoordpoging ondernam die mislukte. Toen ze terugkeerde naar haar oude turninternaat krabbelde ze weer op, waarna ze nog twee keer olympisch kampioen werd in Moskou in 1980.
Negen jaar later vluchtte ze uit Roemenië. Ze kwam in de VS terecht, waar ze weer ten prooi viel aan mensen die over haar rug rijk probeerden te worden. Daarna woonde ze een paar jaar in Montreal, waar ze verliefd werd op Bart Conner. De tweevoudig olympisch kampioen van 1984 uit Amerika nam haar mee naar Oklahoma waar ze op zijn turnschool kon werken. Comaneci trouwde en kreeg een zoon.
Zo krijgt het verhaal van het turnfenomeen achter de perfecte tien toch nog een gelukkig einde. Nu plukt zij eindelijk zelf de vruchten van een iconisch moment uit de turngeschiedenis.