intelligentie Archieven - Visdief
Recensie: De genialiteit van vogels, Jennifer Ackerman
Het berust op op toeval: binnen een week een recensie van nog een boek over de intelligentie van vogels. De bekende Amerikaanse auteur Jennifer Ackerman beschrijft in haar nieuwe boek De genialiteit van vogels hoe verbluffend intelligent vogels zijn. Wat blijkt: een aantal vogels is inderdaad zeer intelligent, waar vele andere soorten nog steeds ontzettend dom zijn. Maar dat is helemaal afhankelijk van je definitie van 'intelligentie'.
Het ene uiterste was lange tijd een gangbaar idee onder wetenschappers: dat vogels dom zijn. Reptielen met vleugels, zoiets. Maar talloze experimenten en onderzoeken tonen het tegendeel aan. Er bestaat een vogelsoort die een klassieke puzzel kan oplossen in bijna hetzelfde tempo als een vijfjarig kind. Er zijn vogels die kunnen tellen, die eigen werktuigen kunnen maken, zich het verleden kunnen herinneren en vooruit kunnen denken. In tegenstelling tot veel anderen boeken over het vogelbrein beperkt Jennifer Ackerman zich niet tot de befaamde wipsnavelkraai en papegaai. In De genialiteit van vogels kom je tal van vogelsoorten tegen, van kanoet tot spotlijster, van huismus tot prieelvogel en de klassieke duif die toch zo dom niet is als het lijkt.
In De genialiteit van vogels tot mijn verrassing ook Nederlandse inbreng. Johan Bolhuis, neurobioloog aan de Universiteit van Utrecht, vergelijkt vogelzang met menselijke spraak en taal. 'Heel veel aspecten van de menselijke spraakverwerving komen overeen met de manier waarop zangvogels hun zang verwerven.' En nog een opvallende uitspraak: 'Bij de mensapen bestaat zo'n equivalent helemaal niet.'
Een heel interessant hoofdstuk in De genialiteit van vogels vind ik het zevende: Kaart en kompas. Veel vogels beschikken over een verbluffend navigatievermogen. Neem nu 'mijn' paarse strandloper die elk jaar de reis maakt van Spitsbergen naar Hoek van Holland. Al voor het zevende jaar strijkt hij op hetzelfde rotsblok neer op de pier van Hoek. Jennifer Ackerman neemt de witkruingors als voorbeeld. Het brein van dit zangvogeltje uit Amerika is niet groter dan een pinda. Deze vogeltjes wegen niet meer dan 30 gram. En toch kunnen ze ver buiten bekend terrein feilloos de weg terug vinden. Het navigeervermogen is een van de grote wonderen van het vogelbrein, schrijft Ackerman terecht.
En dan blijkt zowaar zelfs de domme duif te beschikken over een meesterbrein. De voorhersenen van een duif bevatten slechts half zoveel neuronen als een kraaiachtige. In vrijwel alle opzichten zijn duiven notoire slonzen. En toch: duiven kunnen tellen, begrijpen de rekenkunde van winst en verlies en kunnen abstracte regels over getallen leren. 'Sterker nog, duiven zijn beter dan de meeste mensen (en zelfs beter dan sommige wiskundigen) in het oplossen van bepaalde statistische dilemma's – het 'driedeurenprobleem' bijvoorbeeld, dat in het Engels het 'Monty Hall Dilemma' wordt genoemd.' Dit dilemma komt hier op neer: drie deuren, en achter één deur ligt de hoofdprijs. De deelnemer kiest een deur en die wordt geopend waarop de spelleider vervolgens een van de nog gesloten deuren opent. Achter deze deur ligt nooit de hoofdprijs. De deelnemer mag nu kiezen: bij zijn oorspronkelijke keuze blijven of kiezen voor de andere, nog gesloten deur. Ik ga nu niet al te ver uitweiden, maar hier komt het neer op kansberekening. En duiven blijken over optimale vermogens te beschikken om bij deze opgave empirische kansberekeningen toe te passen.
In De genialiteit van vogels gaat Jennifer Ackerman op zoek naar de Willie Wortels onder de vogels, vogels met sociale bekwaamheden, naar vocale virtuozen, hoogbegaafde 'navigators' en vogels die beschikken over geniale aanpassingsvermogens. Ackerman bezoekt talloze plekken waar onderzoek naar vogels wordt verricht, eilanden waar slimme vogels samenleven met domme en gaat in gesprek met wetenschappers die de uitzonderlijke talenten van vogels aan het licht brengen.
De genialiteit van vogels is een prettig leesbaar populair-wetenschappelijk boek. Het bevat geen plaatjes zoals Vogelbrein dat ik eerder deze week besprak. Wat ik vooral zo prettig vind aan dit boek is dat er zoveel uiteenlopende vogelsoorten aan je worden voorgesteld. Jennifer Ackerman beperkt zich dus niet tot het uitgekauwde rijtje slimme vogels en dat is erg verfrissend. En dan ook nog eens voorzien van een uitgebreid overzicht van noten en een handig register.
Lees De genialiteit van vogels en leer anders kijken naar de vogels in je omgeving.
De genialiteit van vogels / Jennifer Ackerman / Prometheus / als hardcover en als e-book
Vernieuwende boeken over de intelligentie van dieren:
2017-12-08 18:19:42
Het is weer een bijzonder fascinerend boek van Frans de Waal. Niet voor niets dat het in twee maanden tijd twee herdrukken beleefde. De mensheid zoekt tot in de uithoeken van het heelal naar intelligent leven. We kunnen beter dichtbij huis blijven. Onder onze voeten wemelt het van intelligent leven. Lang leve de razend interessante dierenwereld die ons omringd en waarvan we nog niets eens tien procent begrijpen.
2017-12-08 18:18:46
Voor iedereen die geïnteresseerd is in vogels en wil weten hoe slim vogels zijn.
2017-12-08 18:19:18
Lees De genialiteit van vogels en je leert anders kijken naar de vogels in je omgeving.
2017-12-08 19:28:10
Gedragsbioloog Frans van der Helm schreef een vrolijk en informatief boek over dieren die vooruit kunnen denken: Dieren met toekomstplannen. Het boek is zelfs verkozen tot een van de vijf beste natuurboeken van 2017: het is geheel terecht genomineerd voor de Jan Wolkers Prijs 2017.
Recensie: VEG, Jamie Oliver
Koolmees zoekt naar voedsel in een dode boom
Hoe lok je het goudhaantje in je tuin?
Archief Maand selecteren november 2019 (14) oktober 2019 (40) september 2019 (41) augustus 2019 (29) juli 2019 (41) juni 2019 (41) mei 2019 (55) april 2019 (38) maart 2019 (43) februari 2019 (47) januari 2019 (58) december 2018 (47) november 2018 (58) oktober 2018 (43) september 2018 (47) augustus 2018 (54) juli 2018 (31) juni 2018 (52) mei 2018 (41) april 2018 (44) maart 2018 (54) februari 2018 (49) januari 2018 (40) december 2017 (47) november 2017 (49) oktober 2017 (43) september 2017 (51) augustus 2017 (56) juli 2017 (34) juni 2017 (51) mei 2017 (41) april 2017 (44) maart 2017 (54) februari 2017 (45) januari 2017 (50) december 2016 (48) november 2016 (42) oktober 2016 (46) september 2016 (42) augustus 2016 (46) juli 2016 (28) juni 2016 (49) mei 2016 (39) april 2016 (60) maart 2016 (58) februari 2016 (54) januari 2016 (65) december 2015 (55) november 2015 (58) oktober 2015 (59) september 2015 (25) augustus 2015 (10) juli 2015 (14) juni 2015 (34) mei 2015 (37) april 2015 (30) maart 2015 (35) februari 2015 (28) januari 2015 (7)