home Kennis opdoenInfo voor belastingadviseursPublicatiesArtikelenPaal en perk aan de controledrift van de fiscus
DE BELASTINGDIENSTvoert zijn con-troletaken uit op basis van de door de belastingplichtige verschafte informa-tie. Daarnaast kan de Inspecteur aanvul-lende informatie van de belastingplich-tige verlangen. Op grond van fiscale wetgeving1 is een belastingplichtige, binnen bepaalde grenzen, ook verplicht om desgevraagd aan de Inspecteur in-formatie te verschaffen die fiscaal rele-vant kan zijn. Er kan discussie ontstaan over de vraag of de Inspecteur bij het verzamelen van informatie is gebleven binnen de grenzen van zijn wettelijke bevoegdheden. Hetzelfde geldt voor de omvang van iemands administratie- en bewaarplicht. De wet omschrijft deze verplichtingen slechts globaal.
matie en het voeren en bewaren van een uitgebreide administratie (te) veel tijd, geld en moeite kost. Tegenwoor-dig komt het veelvuldig voor dat een In-specteur een brief stuurt met een gro-te hoeveelheid aan zeer gedetailleerde vragen. Na beantwoording van deze
vragen stuurt de Inspecteur vervolgens weer een brief met nog meer, wederom zeer gedetailleerde vragen. In plaats van dat de Inspecteur zelf gaat controleren, laat hij door zijn buitenproportionele
informatieverzoeken in feite de onder-
De discussie over de rechtmatigheid van een informatieverzoek kan in het huidi-ge stelsel pas worden gevoerd in de pro-cedure gericht tegen de aanslag zelf. De belastingplichtige moet dus eerst de aanslag afwachten om vervolgens in de bezwaar- of beroepsprocedure de rechtmatigheid van het informatiever-zoek ter discussie te stellen. De conse-quenties van het niet verstrekken van in-formatie ondervindt de belastinplichtge
al lang voor de constatering dat de In-
dat een informatieverzoek onrechtmatig was, bestaat in sommige gevallen recht op schadevergoeding. Maar dan ligt er wel ten onrechte informatie bij de fiscus die daarop mogelijkerwijs al een verder onderzoek heeft gebaseerd. De enige mogelijkheid om voorafgaande aan de aanslag (nog tijdens de controle) een rechterlijke beslissing te krijgen over de rechtmatigheid van een informatiever-zoek, is om een kort-gedingprocedure aan te spannen bij de civiele rechter. De ervaring leert dat daar weinig gebruik
van wordt gemaakt. Dat hangt samen
Al sinds 1997 spreekt de regering de wens uit iets aan dat rechtstekort te willen doen. Ondanks herhaaldelijk aandringen op een oplossing, rea-geerde het huidige kabinet echter af-wijzend. Het kamerlid Dezentjé Ham-ming-Bluemink (VVD) vindt dat het zo niet langer kan en diende samen met Crone(PvdA)eenwetsvoorstel2 in.Dat maakthetvoorbelastingplichtigen(en administratieplichtigen) mogelijk om in sommige gevallen vooraf van de be-lastingrechteruitsluitseltekrijgenover de rechtmatigheid van een informa-tieverzoek. Het impliceert dat hij be-zwaar kan maken tegen enerzijds een groot aantal verzoeken om informatie en anderzijds tegen beslissingen over dereikwijdtevandefiscaleadministra-tie- en bewaarplicht. Het wetsvoorstel biedteeneffectieverechtsbescherming tegen onnodige en buitenproportione-
lecontroledriftenvandefiscus.Helaas
zoals:'Wistudat…?'en'Haduachteraf beziennietbeter….?').Daarnaastishet afgelopennajaardoordeHogeRaad* beslotendateenbelastingplichtigeniet verplichtisgeschriftenvanderdente overleggendietendoelhebbenzijnfiscale positietebelichtenofhemdaaromtrentte adviseren.Ditbetreffennietalleenbrie-venofadviezenvangeheimhouders,zoals advocatenennotarissen,maardatkun-nenookstukken(bijvoorbeeldduedili-gence-rapporten)vanbelastingadviseurs enaccountantsbetreffen. Tenslottehoefteenbelastingplich-tigegeeninformatieteverstrekkenover aftrekposten.Alsdaarovergeeninforma-tiewordtverstrekt,zaldaterweliswaar toeleidendatdeaftrekpostnietwordt geaccepteerd,maarerisgeenverplichting
om die informatie te verstrekken. Wanneer overigens wordt verzuimd om (geheel) aan een op zichzelf rechtmatig informatieverzoek van de Inspecteur te voldoen, leidt dat niet per definitie tot sancties, zoals bijvoorbeeld omkering van de bewijslast. Het verzuim dient wel van voldoende gewicht te zijn. Bij de niet-beantwoording van enkele vra-gen van een Inspecteur kan het onder omstandigheden onevenredig zijn om een dergelijke sanctie op te leggen.
* Hoge Raad, 23 september 2005, LJN-nr. AU3140 (zie tevens: J.M.M. Heilbron, Belastingdienst overruled, Accountancynieuws
'De belastingplichtige moet nu nog de aanslag afwachten om vervolgens in de bezwaar- of beroepsprocedure de rechtmatigheid van het informatieverzoek ter discussie te stellen.'
'De discussie wordt gevoed doordat het voeren en bewaren van een uitgebreide administratie (te) veel tijd, geld en moeite kost.'