De kerk van Noordhorn
Het kerkgebouw van Noordhorn
GESCHIEDENIS VAN DE KERK IN NOORDHORN
De kerk van Noordhorn, die omstreeks 1280 werd gebouwd, is te bezichtigen. Het kerkgebouw is vrijwel uitsluitend uit tufsteen opgetrokken. Aan dit kerkgebouw is in de loop van de eeuwen veel veranderd. De schipmuren werden verhoogd en voorzien van grotere ramen. Bovendien werd het kerkgebouw in westelijke richting verlengd. Deze verlenging, die in de zuidmuur nog duidelijk is te zien, valt waarschijnlijk samen met de bouw van de huidige toren in 1765. De oudste klok in de toren werd in 1549 door Geert van Wou gegoten. In 1774 goot Claudius Fremy een nieuwe, die in 1943 door de Duitsers werd gevorderd en helaas niet is teruggekomen. De gemeente Zuidhorn schonk in 1948 de tegenwoordige klok, die door gieterij Van Bergen in Heiligerlee werd vervaardigd. Aan de zuid- en noordzijde zijn oude ingangen dichtgezet en een toegemetseld raam in de zuidmuur laat zien hoe de originele vensters er ooit hebben uitgezien. Deze vensters hebben waarschijnlijk gediend om licht en zicht op het altaar te geven. De oostmuur werd in 1897 door een bolbliksem beschadigd. Deze gevel werd toen van haar top beroofd maar kreeg deze tijdens de restauratie van 1975-1976 weer terug. Tijdens deze restauratie werden verschillende dingen ontdekt. De sporen van de oude toren werden teruggevonden, onder het koor van de kerk troffen de restaurateurs een grafkelder aan en ontdekten daar ook de fundering van het vroegere altaar. Verder kwam in de oostgevel de priscina voor de dag in een spitsbogige nis. In 2003 heeft er opnieuw een ingrijpende restauratie plaatsgevonden.
Fraai zijn de herenbanken die het kerkgebouw sieren. Ze behoorden toe aan de familie Clant, die in Zuidhorn de borg Hankema bezat, de familie Bennema en de familie Geertsema. Op het koor staat de zeventiende-eeuwse avondmaalstafel. In het koor liggen zes smalle blauwe hardstenen grafzerken. Bij de preekstoel ligt de oudste zerk, gemaakt van zandsteen en gelegd voor Katrina Albers. Op deze zerk staat: 'Anno 1571 starf Katrina Albers, salige Willen Derk(k)s nagelaten wedewe, de sele Got genedig si'. De andere met een leesbare tekst zijn gewijd aan de families Ukema en Bennema. In 1718 maakte Jan de Rijk het snijwerk voor de nieuwe preekstoel. Vier panelen zijn voorzien van cartouches met blad-en bloemmotieven en op het middenpaneel zien we een vanitas- (ijdelheids) voorstelling aan met knekels, doodskop en een zandloper. Onderaan de kuip zijn vrouwenfiguren bevestigd. De preekstoel eindigt helemaal onderaan in een gesneden knop. Het ruggeschot is verdwenen en de trap is van jongere datum. In het oudste overgebleven kerkenboek van Noordhorn is in februari 1667 een lijst van lidmaten opgetekend, te weten 52 mannen en 79 vrouwen. Groot is het zielental van de gemeente nooit geweest. In 1898 werd een orgel in gebruik genomen ter ondersteuning van de gemeentezang. In 1898 bouwde Jan Doornbos te Groningen het eerste orgel voor de kerk van Noordhorn. Dit was éénklaviers instrument met negen stemmen. Enkele gemeenteleden restaureerden dit orgel in de jaren zeventig en maakten er een instrument van met zestien stemmen verdeeld over twee klavieren en een vrij pedaal.
De Hervormde gemeente van Noordhorn heeft niet vanaf het eerste moment een eigen predikant gehad. Tot 1610 was er namelijk een combinatie met Zuidhorn. Op 11 juni 1610 deed Gerhard Johannes hier zijn intrede en hij bleef er tot zijn overlijden in 1637. Na hem volgden een hele rij voorgangers waarvan de namen links en rechts in de kerk op de predikantenborden staan vermeld. Hieronder zijn de predikanten te zien, die in de gemeente van Noordhorn hebben gestaan.