Het Demermanneke (Demerstraat)
Demerstraat_demermanneke_2009.jpg
Toen Hasselt in de loop van de 13de eeuw haar eerste omwalling kreeg, rees het probleem van de waterbevoorrading van de brede grachten en de stadswallen. De in de stad stromende Helbeek had hiervoor veel te weinig debiet. Daarom leidde men de Demer af naar de stad die de bloeiende nijverheden (lakenververijen, leerlooierijen, brouwerijen en vanaf de 17de tot de 19de eeuw ook jeneverstokerijen) van water voorzag.
De 'Waterschepenen' van het graafschap Loon droegen de verantwoordelijkheid om de Demer te onderhouden, alsook haar debiet en waterstand. Overal stelden zij de 'pi(e)gel' of peilstok zodat elke watermolen op tijd en stond kon malen en water opstapelen voor het drijfwiel.
De figuur die onlosmakelijk met deze geschiedenis verbonden was, is het 'Demermanneke'. Zijn taak bestond erin de Demer te vrijwaren van houten blokken en allerlei ander drijvend vuil. Eveneens stond hij in voor het onderhoud van de aarden dijken.
Binnen de stadswallen werd hij al vlug uitgeroepen tot de boeman van de Hasseltse jeugd. Ouders bedreigden hun kinderen met 'Deze nacht zal het Demermanneke komen'.
Sinds 1 oktober 1977 is het 'Demermanneke', van de hand van Pol Martens, het embleem geworden van de commerciële activiteiten die plaatsvinden in de Demerstraat. De schenker van het beeldje is de vereniging 'Het Demermanneke' Hasselt.
Uit: Beelden in Hasselt (s.d)
* Stokers gebruikten het zuivere en kalkvrije water van de Nieuwe Demer voor het versnijden van hun distillaten en als koelwater bij het stoomstoken. Maar ze moesten oppassen! Want volgens de legende leefde er in de Demer 'het Demermanneke', een watergeest die mensen plaagde en lastig viel. De oude Hasselaren beweren dat het Demermanneke een klein, gedrongen ventje is dat 's avonds en 's nachts op de rug van mensen springt, vervolgens loodzwaar wordt en hen dan in het water lokt… Zeker als ze een glaasje teveel op hebben. Het Demermanneke vindt zijn oorsprong waarschijnlijk in de persoon die de Demer schoon moest houden. Hij moest houtblokken, kadavers en drijvend vuil uit de Demer halen. Binnen de stadswallen werd deze vuile man al snel door ouders gebruikt als boeman voor de kinderen. (1)