Zelfmoord is een woord en daad als een mokerslag. Verpak het niet in fluweel | De Volkskrant
Opinie Cecilia Tabak
Zelfmoord is een woord en daad als een mokerslag. Verpak het niet in fluweel
Cecilia Tabak 13 juni 2018, 16:59
Wie een ander wurgt, vergiftigt, voor een trein of van een flat gooit, pleegt een moord. Wie zichzelf iets dergelijks aandoet, pleegt zelfmoord. Jezelf het leven benemen, vereist geweld tegen het eigen lichaam. Zelfmoord is het woord dat deze geweldsdaad het meest precies omschrijft.
In de Volkskrant pleitte René Diekstra tegenover Sander van Walsum voor het vermijden van het beladen woord zelfmoord (Ten Eerste, 11 juni). Hij vindt het onbegrijpelijk dat die term in het NOS Journaal wordt gebezigd. Het zou een stomp zijn in de maag van nabestaanden. Lezer M. Knippen uit Heiloo sloot zich daar dinsdag bij aan in een brief, met de oproep aan Stichting 113 Zelfmoordpreventie om subiet haar naam te veranderen.
Zelf ben ik zo'n nabestaande: mijn broer pleegde zelfmoord. Dat was in 1985, bijna op de dag af 33 jaar geleden, en nog altijd kan het pijnlijk zijn daar onverhoeds aan te worden herinnerd. Ik hoef maar een tengere jongen te zien op een brommer en ik denk aan hem. Ik hoef maar iemand briljant piano te horen spelen en ik denk aan hem. En ik hoef maar over een zelfdoding, suïcide of hoe het ook genoemd wordt te lezen en ik denk aan hem. De woordkeus verandert daar niets aan.
Wat mij dan nog eerder kwetst, is de kop die Van Walsums stuk op internet kreeg: 'Waarom we van zelfdoding vaak een karikatuur maken'. Die 'we', dat zijn wij immers allemaal: wij van de Volkskrant én wij als lezers. Elk jaar komen er tienduizend mensen bij die een dierbare aan zelfdoding hebben verloren, zo becijfert Diekstra. Sinds 1985, om ons eigen annus horribilis te noemen, zijn dat er dan opgeteld 330.000. Hoeveel van hen de Volkskrant lezen, weet ik niet. Maar geen van die 330.000 zal het in zijn hoofd halen van zelfdoding een karikatuur te maken.
Natuurlijk begrijp ik als eindredacteur van deze krant best dat zo'n 'we'-kop een handige manier is om lezers een stuk in te lokken. Maar kunnen we afspreken om die 'we'-formule alleen te gebruiken als 'we' ook echt iedereen omvat – 'Waarom we aan de zonnepanelen moeten' – of wanneer kennelijk een lach-of-ik-schiet-effect wordt beoogd, als in 'Waarom we stapelgek blijven op Kylie Minogue'?
Terug naar de stomp in de maag die de term zelfmoord zou zijn. Als het die uitwerking inderdaad heeft: des te beter. Diekstra betoogt dat het vermijden van dit beladen woord helpt bij de aanvaarding van de optie van zelfdoding. Precies daarom ben ik ervoor het juist wel te gebruiken. Zelfdoding klinkt al acceptabeler dan zelfmoord, suïcide geeft er een afstandelijk-wetenschappelijk tintje aan, uit het leven stappen wekt haast de suggestie van een gezellig tripje. Maar laat iedereen die met de gedachte speelt zijn leven te beëindigen ervan doordrongen zijn hoe heftig, onomkeerbaar en gewelddadig zulks is, voor hem- of haarzelf en voor de achterblijvers.
Zelfmoord is een woord als een mokerslag, net als de daad waar het voor staat. Verpak het niet in fluweel.