Kjubits - Startpunt voor quantum­internet en quantum­computers Fieldlab als verbinder en versneller - Kjubits
Ze heeft een baan waar anderen mogelijk alleen maar van kunnen dromen: meedeinen op de golven van innovatie. Jacqueline Schardijn is senior business developer digital technology bij InnovationQuarter, de in Den Haag en Rotterdam gehuisveste regionale ontwikkelingsmaatschappij van Zuid-Holland. De afgelopen jaren heeft Schardijn zich onder meer beziggehouden met het opzetten van consortia rondom additive manufacturing en rondom blockchain. Het opzetten van dergelijke consortia, met als voornaamste doel om de economie en innovatie te versnellen, gebeurde aan de hand van pilots die bij bewezen succes uitmondde in zogenoemde fieldlabs. Zo zette Schardijn het RAMLAB ('Rotterdam Additive Manufacturing LAB') op, een 3D printing-fieldlab dat zich richt op de havengerelateerde industrie. "Het werken met 3D was al gangbaar binnen de lucht- en ruimtevaartindustrie, maar binnen de maritieme wereld werd er nog niets mee gedaan." Na haar werk voor het RAMLAB volgde een fieldlab blockchain ("Ook dat staat nu in de steigers") en vandaag de dag zijn het vooral het thema AI en quantumtechnologie die haar agenda bepalen. "Het mooie is dat quantumtechnologie, kunstmatige intelligentie en blockchain allemaal met elkaar verweven zijn. Quantum kan AI versnellen en blockchain speelt daarbij een rol om het veilig te maken."
Hoewel er nog veel vragen leven rondom quantumtechnologie, is Jacqueline Schardijn ervan overtuigd dat de technologie gaat zorgen voor een doorbraak. Het lastige daarbij is dat niet te voorspellen is wanneer dat gebeurt. Drie, tien, twintig, dertig jaar? Niemand die het nog weet. Maar ondanks die onzekerheid heeft InnovationQuarter toch besloten om vol in te zetten op quantumtechnologie. "Wij willen graag dat bedrijven de potentie van quantumtechnologie gaan begrijpen en, ondanks de onzekerheid, gaan experimenteren met elkaar. Wij willen inventariseren welke rekenkundige problemen bedrijven in de praktijk tegenkomen en of een mogelijke quantumalgoritme deze problemen sneller kan oplossen. Problemen die bijvoorbeeld veroorzaakt worden door een tekort aan rekenkracht."
Schardijn noemt als voorbeeld de watersector. In die sector worden er mathematische modellen gebruikt om bijvoorbeeld klimaatveranderingen of dijkdoorbraken te berekenen. Er zijn algoritmes voor geschreven die alleen in de weekeinden worden gebruikt, omdat anders het systeem te veel wordt belast. "Om daar iets aan te doen hebben we een workshop gehouden waarbij gekeken is welke rol quantumtechnologie zou kunnen spelen. We hebben een groot aantal partijen uit de watersector uitgenodigd, waaronder het KNMI, Deltares uit Delft, Stowa, Royal Has Koning/DHV en MARIN (Maritiem Onderzoeksinstituut Nederland). Samen hebben we mogelijke use cases geïdentificeerd. Een algemeen probleem is wel dat de meeste bedrijven in het nu denken. Bedrijven denken vanuit een jaarplan, maar bij quantum moet je misschien wel tien of dertig jaar vooruitkijken. Ze moeten niet zien of iets kan, maar moeten vooral proberen. Dát is innoveren."
Proberen. Risico nemen. Het hoort bij innoveren, vindt Jacqueline Schardijn. "We hebben nu de NISQ-technologie (Noisy Intermediate-Scale Quantum). Dat is nog niet echt stabiel, maar als je niks probeert wordt het nooit wat. Quantumwetenschappers zijn er natuurlijk ook bij gebaat dat organisaties en bedrijven bepaalde risico's nemen en kijken wat eruit komt. Wij zijn bijvoorbeeld met de Nederlandse Vereniging van Banken in gesprek. Die organisatie is erg geïnteresseerd in quantum, met name in de post-quantumcryptografie. Ze willen daarmee voorkomen dat alle bestaande encryptiemethoden straks gekraakt kunnen worden. Zo'n Vereniging van Banken loopt hierin voorop, voor hen is het zinvol om algoritmes op verschillende platforms uit te proberen. De uitkomst is onzeker, maar als je het niet doet weet je dat die platforms en wetenschappers ook niet worden gevoed met de juiste informatie. Quantumwetenschappers hebben geen verstand van de problematiek in de verschillende sectoren, of van de toepassing van een algoritme in de watersector. De Navier-Stokes-vergelijkingen? Het zal hen vermoedelijk niks zeggen. En als je het hebt over life sciences & health, dan wil je toch graag weten hoe een DNA-structuur eruit ziet? Het voordeel van onze organisatie is dat hier bijna alle disciplines rondlopen en je snel een collega kunt aanspreken. Binnenkort organiseren we een workshop in samenwerking met Bio Science Park Leiden. Daar verkennen we quantum-use cases met life sciencesbedrijven. Hoe mooi zou het zijn als je de ontwikkeling van medicijnen kunt versnellen door gebruik te maken van quantumtechnologie. Daar word ik echt enthousiast van. Het is mijn rol om awareness te kweken bij bedrijven over mogelijke quantumtoepassingen en daaromheen partijen bij elkaar te brengen. Én natuurlijk om meer talenten op quantumtechnologie te kweken."
IQT Europe
Het bij elkaar brengen van partijen (uit overheid, bedrijfsleven en wetenschap) gebeurt ook op Inside Quantum Technology EUROPE, een tweedaagse conferentie die op dinsdag 29 en woensdag 30 oktober in Den Haag wordt gehouden. Tijdens de conferentie wordt ook een workshop gegeven voor de Energie/Oil & gas Industrie. "Dat wordt opgepakt door TNO en QuTech in Delft, die beide ook nauw bij het fieldlab i.o. betrokken zijn. Het mooie is dat op die conferentie een groot deel van de internationale quantumgemeenschap bijeen is. Voor ons een uitgelezen kans om kenbaar te maken dat het fieldlab er komt. Mijn gevoel zegt dat het dan daarna ook wel begint te leven. Ik heb dat ook gezien bij het RAMLAB. Er was toen al wel een consortium, maar op het moment dat wij verkondigden dat het fieldlab echt open was, kwamen er opeens ook een partijen uit het buitenland naar ons toe om deel te nemen."
Schardijn sluit niet uit dat er, naast bijvoorbeeld Microsoft en het Finse bedrijf Bluefors, meer partijen uit het buitenland neer zullen strijken in ons land en aan zullen haken bij het fieldlab. "Als meer bedrijven uit de VS en andere landen zich willen aansluiten en willen vestigen in Nederland, dan is dat alleen maar winst. Overigens is het fieldlab maar een deel van het geheel. Het gaat uiteindelijk om het ontwikkelen van een quantumecosysteem in Delft: de Q-Campus. Dat wordt een campus rondom quantumtechnologie, waarin het fieldlab maar een klein radartje is", aldus Schardijn. Zij hoopt dat "er over een half jaar naast het aantal partijen die hardwareplatformen aanbiedt, ook meer partijen zijn die quantumalgoritmes kunnen ombouwen, met wie we kennis kunnen delen en die we een aantal use cases kunnen laten draaien."
Meedeinen op de golven van innovatie betekent ook van tijd tot tijd op zoek gaan naar nieuwe initiatieven. Jacqueline Schardijn weet nog niet precies wat zij gaat doen wanneer de 'quantumtrein' straks eenmaal goed op de rails staat. "Ik denk dat er zoveel use cases op te pakken zijn op dit terrein dat ik daar nog niet klaar mee ben. Bovendien is quantum zo veelbelovend dat ik daar graag onderdeel van wil zijn. Je weet niet of het alle problemen gaat oplossen, maar ik denk wel dat het een flink aantal problemen sneller gaat detecteren. Als we kunnen zorgen dat ons aarde langer leefbaar blijft, en dat kan met quantum, dan is dat het werk meer dan waard."