Vroeg eekhoorntjesbrood (Boletus reticulatus)
Het vroeg eekhoorntjesbrood is een forse paddenstoel (hoeddiameter tot 25 cm) die ectomycorrhiza vormt met eik, in sommige gevallen ook met andere boomsoorten (beuk, tamme kastanje, hazelaar, haagbeuk, linde) (3) en in het Middellandse Zeegebied ook met rotsroosjes (Cistus sp.) (1). De Nederlandse naam van de soort is ontleend aan het feit dat hij vaak al vroeg in het seizoen verschijnt (juni), maar de vorming van vruchtlichamen kan tot de late herfst doorgaan, in sommige gevallen zelfs tot november. De hoed is van boven droog, viltig, helderbruin tot donkerbruin, en barst dikwijls open in onregelmatige, aangedrukte plakjes waartussen het witachtige hoedvlees zichtbaar wordt (2,9). De steel is aan de voet meestal wat dikker dan bovenaan en heeft een sterk ontwikkeld netpatroon. De poriën aan de onderzijde zijn aanvankelijk wit, later bleekgeel tot groengeel en uiteindelijk bruin (8).
Boletus aestivalis wordt door sommigen gebruikt als een synoniem van Boletus reticulatus. De soortnaam reticulatus betekent "met net", of "van een net voorzien". Dit heeft betrekking op het (meestal nogal opvallende) netvormige patroon van ribbeltjes op de steel, volgens anderen ook op de neiging van de hoedhuid om bij veroudering te barsten en daarbij in kleine vierkantjes op te splitsen (zie foto linksboven). De soortnaam aestivalis betekent "zomers" (6). Boletos is een oude Griekse naam voor een paddenstoel, afgeleid van het woord bolos, dat "kluit" betekent (4).
Vroeg eekhoorntjesbrood is uitstekend eetbaar, maar evenals andere eekhoorntjesbrood-soorten wordt de paddenstoel spoedig wormstekig (5). Bovendien kunnen de vruchtlichamen schadelijke stoffen ophopen, vooral wanneer ze op vervuilde grond of in wegbermen groeien. De paddenstoel bevat plantenstoffen met een bloeddrukverlagende werking (7).
Vroeg eekhoorntjesbrood verschijnt dikwijls in de bermen van de Gast, het Boltslaantje, de Stationsweg en de Wilhelminalaan. Al vroeg in de zomer, zoals het betaamt, en zowel bij eiken als beuken.
1. Agueda B, Parladé J, Fernández-Toirán LM, Cisneros O, De Miguel AM, Modrego MP, Martínez-Peña F, Pera J (2008) Mycorrhizal synthesis between Boletus edulis species complex and rockroses (Cistus sp.). Mycorrhiza 18:443-449.
2. Boletus aestivalis. Webdocument op www.fichasmicologicas.com.
3. Boletus reticulatus Schaeff. Webdocument op boletales.com.
4. Boletus reticulatus Schaeff. - Summer Bolete. Webdocument op www.first-nature.com.
5. Garcia Alija JL, Salcedo Larraide I (2008) Boletus aestivalis (Paulet) Fr. Sustrai: revista agropesquera, 84:76.
6. Kruger M u.Ä. Sommer-Steinpilz. Webdocument op de.wikipedia.org.
7. Midoh N, Miyazawa N, Eguchi F (2013) Effects of a hot-water extract of porcini (Boletus aestivalis) mushrooms on the blood pressure and heart rate of spontaneously hypertensive rats. Biosci Biotechnol Biochem 77:1769-1772.
8. Spackman I a.o. Boletus reticulatus. Webdocument op en.wikipedia.org.
9. Van der Linde S, Noordeloos M (2005) Hoe raak ik thuis in de Boleten - 5: Het eekhoorntjesbrood en verwanten (Boletus sectie Boletus). Coolia 48:59-70.
10. Yamanaka K, Namba K, Tajiri A (2000) Fruit body formation of Boletus reticulatus in pure culture. Mycoscience 41:189-191.