'Chukhung' van Biosphere - Nummer van de dag Nummer van de dag
nummer van 31/08/2011 door Johan Vogels
'Chukhung' van Biosphere
In het nummer springen
Laat ik vooropstellen dat ik helemaal niks weet van elektronische muziek. Het aantal langspelers in dit genre in mijn platenkast is op twee handen te tellen. Uit mijn hoofd: Daft Punk natuurlijk, Kraftwerk, Autechre, een toevallige Air-plaat en dan ben ik er denk ik. Ik heb ooit een Fischerspooner-cd gekocht vanwege die hit 'Just let go'. Maar eerlijk is eerlijk, de reden dat het liedje me greep was dat gitaartje in het nummer. Ik heb er domweg niet veel mee. Een avondje dansen doe ik liever op swingende beats van échte drums, begeleidt door blazers en een zanger of zangeres die zich helemaal in het zweet schreeuwt.
Verontrustend én zalvend
Toch zijn er 'elektronische artiesten' die ik volg. Zo heeft een persoonlijk favoriet van mij, Biosphere, onlangs een nieuwe plaat uitgebracht. Dat is een bijzondere plaat, getiteld N-Plants (2011). Het album is geïnspireerd door de kerncentrales in Japan, en dan vooral het contrast tussen de futuristische gebouwen en de weelderige natuur waarin deze staan. Bizar is dat tijdens de voorbereiding van deze plaat de natuur en het mensenwerk tot een dramatische botsing kwamen. De ingenieus gebouwde kerncentrales aan de Japanse kust bleken in maart van dit jaar (2011) niet opgewassen tegen het natuurgeweld.
De albums van Biosphere, een alias van de Noor Geir Jenssen (1962), klinken allemaal erg anders. Zelf grijp ik het vaakst terug naar Substrata uit 1997. De plaat is bijna geheel ontdaan van ritme – dat wel in zijn andere werk zit – en leunt op soundscapes en minimale melodie. Soms klinkt het verontrustend, dan weer zalvend. Onmiskenbaar hoor je het landschap terug van de plek waar Jenssen werd geboren en opgroeide: Tromsø, een plek in Noorwegen boven de poolcirkel waar in de zomer de zon bijna de hele dag schijnt en in de winter het maar amper licht wordt.
'Chukhung' [1]is het derde nummer van Substrata. Eigenlijk begint en eindigt het nummer nergens. Het is makkelijk om met de voorkennis van Jenssens geboorteplaats hier de verstrekkende poollandschappen in terug te horen.
Mark Rothko's Untitled 1969-1970 die ik zag in MOMA.
Toen ik in november vorig jaar in The Museum of Modern Art in New York (MOMA) voor een van Mark Rothko's schilderijen stond, moest ik denken aan 'Chukhung'. Wederom moest ik daar aan denken toen ik iets later de documentaire Rothko's rooms van David Thompson keek. Een kenner vertelt in de documentaire over hoe hij een jongeman naar een van Rothko's schilderijen zag kijken. De jongeman stond er voor, bestudeerde het werk nauwgezet, liep naar de zijkant en keek nog eens goed. Hij liep ook nog een keer naar de andere kant en bleef kijken, vertelt de kenner in de documentaire. "Alsof hij zijn tas in het schilderij was verloren." Het had maar een haartje gescheeld volgens de Rothko-kenner, of de jonge bewonderaar was in het schilderij gesprongen om er net als zijn tas in te verdwijnen. Precies dat gevoel roept 'Chukhung' op, en wel meer liedjes op Substrata; de neiging om als het ware in het nummer te springen en te verdwijnen in de verschillende lagen geluiden.