die God aan den mensch schonk. En om haar beteekenis voor het volk, maar bovenal om de eere Gods, mogen we haar niet langer smadelijk prijsgeven aan een ongeloovige wereld, maar moeten we ons evenzeer op haar werpen, als we dit deden op de wetenschap; ook om haar beteekenis, maar;óók als gave Gods.
Tenzij we ons met andere Christenen, of ook met andere niet-Christelijke secten, die weer andere dingen in den ban deden, omdat ze door menschen verkeerd of zondig werden, als wetenschap, handel, kunst, smaakvolle kleeding, a|ler)ei spijze, huwelijk, staat, enz. stellen op het standpunt der ascetistische, spiritualistische mystiek, die de zonde, de verkeerdheid zoekt niet in den mensch zelf, maar in de dingen, die God geschapen heeft, en die alle goed zijn tot nuttig gebruik met dankzegging genomen; het standpunt van raak niet en smaak niet en roer niet aan; een standpunt, dat niet van eenige waarde is, maar tot verzadiging van het vleesch, zooals Paulus ons leerde. Ditzelfde verschijnsel zien we ook tegenwoordig weer in de veroordeeling van geheel onze maatschappij, van heel onze cultuur, van landsverdediging, van huwelijk, in het zich afwenden van de wereld en het vormen van aparte broederschapjes.
"Anders", aldus Paulus, als we ons van de dingen zouden moeten afwenden omdat ze zondig werden, "zouden we uit de wereld moeten gaan." Wat Jezus juist niet wilde, maar dat we alleen zouden bewaard worden van den Booze. En navolgers zouden zijn van Hem, die in de wereld kwam, om de werken van den Booze te verbreken.
We zouden ons alleen van het tooneel mogen afwenden, indien we zouden moeten oordeelen, dat het tooneel en de tooneelkunst in zichzelf evenals een speelbank en een publiek huis, een eigen creatuur van den Booze was, in zichzelf verkeerd.
Maar tot deze conclusie kunnen we niet komen, als we slechts even denken aan de hooge kunstscheppingen, die ons juist in deze kunst geschonken werden, en aan de edele en hooge dichtergenieën bij de gratie Gods, ons geschonken in deze kunst, zoowel onder Heidenen als Christenen. Denken we slechts aan Dante en zijn Divina Comoedia, aan Vondel en zijn Lucifer, aan Milton en zijn Paradise Lost, aan Schiller en Bilderdijk en Da Costa.