Vereniging Hogescholen | Bal op de stip voor kwaliteitsafspraken 1.0
Deze week wachten de minister van OCW twee belangrijke debatten met de Tweede Kamer over het hoger onderwijs. Waar internationalisering volop in het nieuws is, geldt dat veel minder voor het Sectorakkoord. Op zich zegt dat niet zoveel; ook voor het grootste sportevenement van het jaar – het WK- is de aandacht nu minder groot. Hoewel begrijpelijk, is het toch niet proportioneel. Het Sectorakkoord gaat over de brede maatschappelijke meerwaarde van het hbo: van kwaliteit van onderwijs, doorstroom en kansen voor studenten, leven-lang-leren, praktijkgericht onderzoek en profilering, en uiteraard ook internationalisering. Met name de kwaliteitsafspraken over de besteding van de middelen van het studievoorschot, die deel uitmaken van het Sectorakkoord, zijn bijzonder en trendsettend.
Bijzonder, omdat de verschillende partijen die deze kwaliteitsafspraken hebben ondertekend – studentenbonden, overheid en hogescholen en universiteiten -allemaal zonder uitzondering zeer tevreden zijn met de uitkomst! Dat heeft er zeker mee te maken dat de kwaliteitsafspraken uiteindelijk veel meer zijn geworden dan prestatieafspraken2.0, oftewel meer van hetzelfde. Er is echt iets nieuws tot stand gekomen: kwaliteitsafspraken1.0. Een zeldzaam geval van een proces waarbij de uitkomst veel meer is dan de optelsom van de afzonderlijke delen. Ik ben dat nog niet vaak tegen gekomen.
In meerdere opzichten zijn de kwaliteitsafspraken dan ook op te vatten als een trendbreuk. In de eerste plaats omdat er veel meer ruimte is voor lokale en decentrale uitwerking, zodat besteding van studievoorschotmiddelen kan plaatsvinden op een wijze die aansluit bij de context en situatie bij de hogeschool, met instemming van de medezeggenschap en goede betrokkenheid van stakeholders in de regio. Dat was al aangegeven in het Regeerakkoord. Maar OCW heeft dat ook handen en voeten weten te geven. Met tegelijkertijd overigens een heldere verantwoordelijkheid voor de minister op stelselniveau. Als oud-ambtenaar kan ik daar alleen maar veel waardering voor hebben.
In de tweede plaats sluit de vormgeving van de kwaliteitsafspraken beter aan bij de natuurlijke en langlopende cycli in het onderwijs om daadwerkelijk kwaliteitsbeleid vorm te kunnen geven. Ook dit zal de inzet van middelen van het studievoorschot alleen maar ten goede komen. De afspraken sluiten aan op de voorinvesteringen en waar relevant op de instellingsplannen. Tevens worden de afspraken gemaakt in het licht van de meerjarige ontwikkeling van de financien per instelling waarbij niet alleen de plussen maar ook de minnen in beeld zijn.
Een vondst is de rol van de NVAO bij de toetsing van plannen, waardoor toetsing meer in het verlengde ligt van normale verantwoordingscycli van jaarverslagen en accreditatie. Ook hoeft er niet een extra beoordelingsautoriteit ingericht te worden met alle bestuurlijke drukte van dien. Desondanks moeten we de administratieve lasten – ook voor kleinere hogescholen – goed in het oog houden.
De afspraken die zijn gemaakt vormen een kader op hoofdlijnen. De hogescholen en universiteiten zijn nu aan zet om invulling te geven aan de kwaliteitsafspraken die lopen tot en met 2024. En ook om daarover met alle betrokkenen goed in gesprek te gaan. Daartoe zijn in het sectorakkoord ook afspraken gemaakt over facilitering van de medezeggenschap. Ook dat zal verder vorm moeten krijgen. En dat gebeurt al. De eerste grote hogeschool heeft net vorige week haar voorstel voor de kwaliteitsafspraak al afgerond.