Boekrecensie: Kaddiesj - rabbijn mr. drs. Raphael Evers | Hobby en Overige: Boeken
In het boek Kaddiesj behandelt Rabbijn Evers de theoretische en praktische aspecten van het Kaddiesj-gebed. Het Kaddiesj-gebed staat bekend als het gebed voor de overledenen, maar het kent meerdere varianten. Ook is het meer gericht op de levenden dan op de doden. Tevens richt het gebed zich op de toekomst van het Joodse Volk en beziet het de tijd dat Gods koninkrijk op aarde is gevestigd.
titel: Kaddiesj (Theoretische en praktische aspecten van het Kaddiesj-gebed)
uitgever: Nederlands Israëlitisch Seminarium
ISBN: 90-74498-01-9
Inhoud boek Kaddiesj
ontstaansgeschiedenis van kaddiesj
Het boek begint met een beschrijving van de ontstaansgeschiedenis van kaddiesj. De term komt niet in de Talmoed voor, maar men neemt aan dat de Talmoedgeleerden er wel van op de hoogte waren en dat het deel uitmaakte van de dienst. De tekst wordt voor het eerst volledig gemeld In 'Seder Rav Amram Gaon', een verzameling tefillot (gebeden) die door de Gaon Rav Amram (9de eeuw, Babylonië -Soera) is samengesteld.
Het kaddiesj is geworteld in het boek Ezechiël (38:23): "Ik zal Mij groot en heilig tonen en Mij doen kennen ten aanschouwe van vele volken; en zij zullen weten, dat Ik de Eeuwige ben.". Deze profetie vertelt hoe aan het einde der tijden alle volkeren zich tegen het Joodse Volk in het land Israël zullen keren. God grijpt in en zal opkomen voor zijn volk. Na de val van Gog uit het land Magog zal de naam van God verheven en geheiligd zijn in de meest brede zin.
vijf soorten kaddiesj
Rabbijn Evers beschrijft vijf soorten kaddiesj:
kaddiesj-sjaleem
chatsie-kaddiesj
Kaddiesj-jatom (wordt in een apart hoofdstuk behandeld)
Kaddiesj-derabbanan
Kaddiesj-le(it)chaddata
Zie verder hier. Kaddiesjiem worden minimaal zeven keer per dag uitgesproken.
Daarnaast behandelt de auteur de formele aspecten bij uitspreken kaddiesj in de synagoge, zoals de verplichting een minjan (minimaal tien mannen) te vormen, de lichaamshouding (staan en buigingen, drie stappen achterwaarts), en onderbreking van de sjemone-esre (achttiengebed) om 'amen jehe sjeme rabba' te antwoorden.
In een volgend hoofdstuk wordt de betekenis en van de verschillende woorden en frasen, waaruit het gebed is opgebouwd, uitgelegd. Na het hoofdstuk 'kaddiesj-jatom' (wezen-kaddiesj) worden de halachische (Joods wettelijke) aspecten in de vorm van vragen en antwoorden toegelicht.
Mening Etsel over het boek Kaddiesj
Het Jodendom kent vele gebeden en allemaal zijn ze even prachtig. Kaddiesj is echter wel heel bijzonder omdat de Joodse benadering van het leven, het centrale thema van het Jodendom, tot uiting komt. Wanneer we over de dood spreken, raken we de essentie van het leven. Kaddiesj geeft hoopt aan de levenden dat er leven is na dít leven. Het is dan ook eerder een gebed voor de levenden dan voor dierbare familieleden. De tekst spreekt mij zeer aan en staat helemaal niet in het teken van de dood. De tekst luidt als volgt in het Nederlands:
Laat de grootheid en heiligheid van Zijn grote Naam vermeld worden in de wereld die Hij geschapen heeft volgens Zijn wil en moge Hij Zijn koningschap vestigen tijdens uw leven en tijdens het leven van heel het huis Jisraeel, spoedig en binnenkort. Zegt nu: Ameen.
Gemeente en Voorganger:
Moge geprezen, met hulde, roem en hoogachting vermeld, verheven, verheerlijkt en met extatische lof bezongen worden, de Naam van de Heilige, die geprezen is, boven (vanaf Rosj Hasjana tot en met Jom Kippoer: ver boven) alle uitingen van prijzen, gezang, hulde en troost, die er in de wereld geuit worden. Zegt nu: Ameen.
Dat het gebed en het smeken van heel Jisraeel bij hun Vader in Hemel aangenomen mag worden. Zegt nu: Ameen.
Moge er veel vrede uit de Hemel komen en leven, voor ons en voor heel Jisraeel. Zegt nu: Ameen.
Die vrede sticht in Zijn hoge sferen moge ook vrede brengen voor ons en voor heel Jisraeel. Zegt nu: Ameen.
De eerste hoofdstukken van het boek zijn boeiend als achtergrondinformatie. Maar voor mij begint het boek pas echt interessant te worden vanaf hoofdstuk vier waarin het wezen-kaddiesj wordt beschreven. Hierin wordt verteld hoe levenden de doden kunnen danken en helpen. Kinderen kunnen het werk van hun ouders voortzetten. De daad van de mens, overwint de dood van de mens! Kaddiesj heeft iets onsterfelijks. De zoon spreekt in de geest en de wil van de overledene, en de gemeente antwoordt in de geest van de overledene. De daden van het kind zijn bevrijdend voor de ouders, zelfs nadat deze zijn overleden. Kaddiesj bevestigt een deugdzaam leven, en schenkt de ouders vergiffenis voor zonden en gebreken. Het mooie van Kaddiesj is dat het nooit in eenzaamheid wordt gereciteerd. Meestal wordt het samen met andere rouwenden uitgesproken.
In hoofdstuk vijf behandelt rabbijn Evers op zeer toepasselijke wijze vragen uit de praktijk. Daarbij wordt antwoord gegeven op heel wezenlijke vragen, zoals: Mogen kinderen gehoor geven aan het verzoek van de ouders om geen kaddiesj te zeggen? Mag kaddiesj gezegd worden voor hen die zich niet aan de Joodse wetten hielden of zelfs bekeerd zijn tot een andere godsdienst? Op deze laatste vraag wordt o.a. als voorbeeld gegeven wat te doen bij zelfmoord. Het wordt in zo'n situatie aangeraden om zelfs meer kaddiesjiem uit te spreken dan voor andere overledenen. Zo behandelt Evers maar liefst 37 vragen.
Het boek Kaddiesj wil ik alle Joodse lezers (en ander belangstellenden) van harte aanraden. Het geeft een goede inkijk in het Joodse standpunt ten aanzien van de dood: er is leven na dít leven. Het doet ertoe om de overledenen te danken en te helpen. Alles wordt in zeer heldere taal beschreven, zoals we dat gewend zijn van rabbijn Evers.
recensieBoekrecensie: Anders dan anderen? J. Prager en A. LepoffIn het boek Anders dan anderen (Wat het betekent Joods te zijn) van Janice Prager en Arlene Lepoff komt de centrale vraa…
Inleidingsfoto: Meitzke, Pixabay
Kaddiesj (Theoretische en praktische aspecten van het Kaddiesj-gebed) - rabbijn mr. drs. Raphael Evers