29 Ook de tollen in de Humrnelo- Enschede-Kunstweg waren inmiddels al verwijderd. In 1930 verdween de tol bij Willemsen tussen Neede en Borculo; hij wordt op de linker foto door de burgemeesters van Zelhem, Vorden en Ruurlo uit de hengsels gelicht. Burgemeester Haitsrna Mulier van Neede houdt een oogje in het zeil. De Needse Motorclub heeft de zes tollen op een plechtige manier begraven. "Begrafenis tollen Hummelo- EnschedeKunstweg. Needsche Motorclub 1930" stond er op de biljetten die tegen de tolwoningen (zie pijl op de rechterfoto) waren gespijkerd.
30 Via de Needse Motorclub komen we weer in het centrum van het dorp. Dit is waarschijnlijk een van de oudste foto's van de Needse Motorclub, hier breeduit (er was toch geen ander verkeer) poserend op de Borculose weg bij garage Hogeslag (links op de foro). De vermoedelijke datering van de foto is omstreeks 1925-1930.
3 1 . Garage Hogeslag was in die tijd nog geen garagebedrijf maar een rijwielhandel annex -reparariebedrijf Volgens de emaille reclameschilden verkocht men onder meer Adler Rader en Gazelle rijwielen. De andere bordjes zijn helaas niet te ontcijferen, Technisch als Hogeslag was, werd hij al snel geinteresseerd in de motorfiets en kon men ook voor reparaties aan dit vervoermiddel bij hem terecht. Fietsen werden overtgens uit voorraad verkocht, getuige de uitstalling achter de etalageruiten. De foto dateert bijna zeker van dezelfde tijd als de vorige foto.
32 Met de voortschrijdende techniek werd ook de auto een steeds meer voorkomende verschijning in Neede en alras was het bedrijf van Hogeslag uitgegroeid tot een echt garagebedrijf. AI speurend op ruil- en verzamelbeurzen kom je dan ineens onder "Neede" deze kaart tegen. In een groot wit vlak staat de naam Garage Hoogeslag (zelfs met dubbel 0) gedrukt. Dat is tach wel echt bijzonder; nooit eerder gezien, Warempel, het staat er zelfs in zwart onderin gedrukt, met vermelding van het adres Borculoscheweg 7 Neede. Ha, ha, ... de commerde heeft ook al in de [aren
vijftig fors uitgehaald. Men neme een aardig uitziend garagepand en je hebt daarmee een uitstekende reclamekaart, die je voor elk garagebedrijf in Nederland (en zelfs daarbuiten) kunt gebruiken. In dit
geval word je voor wat Neede betreft dus rnooi op een verkeerd been gezet.
33 Was men niet zo gecharmeerd van een Adler of een Gazelle rijwiel, dan nam je tach zeker even de moeite om wat verder te kijken. Bijvoorbeeld bij Rijwielhandel Mol aan de Nieuwstraat. Mol verkocht onder andere Fongers en Burgers rijwielen, maar ook voor de Germaan kon je hier terecht. Kortom, in N eede was keus genoeg! Overigens kon je bij Mol ook terecht voor radio's en naaimachines. Als ik me niet vergis staat er zelfs een NSF-radio in de etalage. links op de foto zien we nog net een pomp voor mengsmering, terwijl nog verder naar links een Esso benzinepomp stond. Voorts exploiteerde Mol al een taxibedrijf met een van de textiel-
fabriek Ter Weeme gekochte T-Ford, tegen een tarief van zes cent per kilometer. Voor de ingang van de winkel staat G. Mol, die in 192 7 naar dit pand aan de Nieuwstraat verhuisde. In 1938 werd het
pand op de foto nagenoeg geheel gesloopt. De nieuwbouw kwam in 1939 gereed. De foto dateert van circa 1 935.
34 Gezicht in de Nieuwstraat vanaf de hervormde kerk, richting Haaksbergen. De foto dateert van het eind van de jaren vijftig. Aan het eind van de straat zien we nag de "Schoppe van Thijssen" (zie foto 5). In het eerste pand links was destijds kapper Niessink al gevestigd. In hetzelfde pand zien we daarnaast de Albino-kruidenierswinkel van Ten Broeke. Daarnaast zat slagerij B. de Vries en vervolgens Cafe Centraal. In het eerste pand rechts was bakker Hamersteen gevestigd: een piepklein winkeltje, waar het vroeger heerlijk naar vers roggebrood rook. Het was wel uitkijken geblazen als [e er je brood ging kopen, want de winkelvloer lag een be-
hoorlijk stuk lager dan het trottoir.
35 Twee huizen verder dan Cafe Centraal vestigde Aaldert Peddemors zijn kruidenierswinkel. Ter gelegenheid van de opening op 15 juni 1951 werd deze foto gemaakt. Links staat Aaldert Peddemors en geheel rechts zijn vrouw Hendrika. In het midden staat het winkelmeisje Dine Ordelman. Een aantal prijskaartjes is nag te ontcijferen. Dat waren nag eens tijden: de havermout kostte 54 cent per pak, Liga 39 cent, tarwebloem naar keuze voor 38 of voor 40 cent per pak. Pinda's, vers gebrand, 32 cent per 1000 gram. Op de plek waar deze winkel gevestigd was, heeft zoon [ohan thans een slijterij.
36 Dit grote pand zullen nog maar weinigen herkennen. De foto is gemaakt omstreeks 192 0 en geeft duidelijk weer, dat de toenmalige winkeliers het niet makkelijk hadden. De eerste levensbehoeften zoals aardappels en groente werden zelf verbouwd, vlees had men van het eigen varken en veelal bakte men ook zelf nog brood. Een winkel op een dorp was dan ook veelal een "bijverdienste" en werd in een bestaand pand ingebouwd. Op de foto zien we links het woongedeelte, dan een tussenliggende winkel en vervolgens aan de rechterzijde de boerderij. In dit pand aan de Nieuwstraat vestigde Ten Hoopen zijn kruideniers-
winkel, of er toen ook al "Verlof" was is niet duidelijk, maar later werden het linker woongedeelte en de winkel omgebouwd tot Cafe De Halve Maan en had men op de plek van het boerderijgedeel-
te nog een klein kruidenierswinkeltje. Thans is hier het Biljart- en snookercentrum gevestigd.
37 We keren terug en gaan weer richting centrum. Op deze foto zien we een oude witbepleisterde boerenbehuizing van behoorlijke omvang. De foto dateert van omstreeks 1880 en het is moeilijk voor te stellen dat dit een opname uit het centrum van Neede is. Het aanknopingspunt dat we hebben om vast te stellen dat dit inderdaad een foto uit Neede is, is het witte hek. Op de plek waar deze boerderij heeft gestaan, staat nu de huidige pastorie op de hoek van de Kostersteeg met de Nieuwstraat. Op een foto uit omstreeks 1890 herkennen wi] het hek terug. Deze laatstgenoemde foto plaatste ik oak reeds in mijn eerste uitgave van "Neede in oude ansich-
ten", maar omwille van de duidelijkheid neem ik hem in deze uitgave nag eens op (zie volgende foto).
38 Deze foto uit omstreeks 1890 toont de oude pastorie aan de Nieuwstraat, die op de plek van de boerderij van de vorige foto werd gebouwd en waarin duidelijk de huidige pastorie is terug te herkennen. Mogelijk dat de pastorie op de vorige foto reeds dateert van voor 1800 en dan is het hier, dat Johannes Bakler, bijgenaamd Schinderhannes, een beruchte Duitse struikrover, op een winteravond in (mogelijk) 1802 voor onderdak aanklopte bij dominee W van derVeur, omdat hij op de vlucht was voor de hem achtervolgende gendarmes. Dankzij het min of meer noodgewongen (uit angst) geboden onderdak werd Neede voor struikroverij ge-
spaard. Dominee Van der Veur was van 1801 tot 1810 predikant te Neede. Schinderhannes werd in 1803 met twintig van zijn dievenmakkers te Mainz onthoofd.