Kubuswoningen Rotterdam | Elzendaalarchitectuur Wiki | FANDOM powered by Wikia
De expressieve en kleurrijke Rotterdamse Kubuswoningen (1984) zijn ontworpen door Piet Blom. Deze paalwoningen zijn een controversiële verschijning binnen de strenge wederopbouwarchitectuur die, zeker bij de bouw van de kubuswoningen, kenmerkend was voor het centrum van Rotterdam.
Stedelijk dak
Blom greep de bouw van de kubuswoningen aan om zijn concept voor het stedelijk dak verder uit te werken: Onderin het complex maakte Blom ruimte voor bedrijfjes, voorzieningen en verkeer en het geheel werd afgedekt met een knus voetgangersgebied met vele doorkijkjes, waarin afzonderlijk herkenbare huizen dicht op elkaar staan. De gezellige groeperingen van woningen en de nabijheid van voorzieningen moesten leiden tot een gemeenschapsgevoel. Bovendien werd de beschikbare stedelijke ruimte op deze manier efficiënt gebruikt. Het concept van het stedelijk dak was reeds eerder toegepast in de Kasbah en de kubuswoningen in Helmond.
Met een aangename voetgangersverbinding over de drukke Burgemeester van Walsumweg wilde Blom het gebied rond de Oude Haven verbinden met het centrum van Rotterdam. Door de brug te bebouwen met woningen die uitkeken op het voetgangersgebied zou een aangename en sociaal veilige verbinding ontstaan. Blom liet zich voor dit idee inspireren door de Ponte Vecchio in Florence. De officiële naam van dit viaduct is Overblaak. Omdat Blom de kubuswoning ook als bomen zag, en het geheel als een bos van bomen, wordt het geheel ook wel het Blaakse Bos genoemd.
Elke kubuswoning bestaat uit een stam, waarin de entree en het trappenhuis zijn opgenomen en een kubus op zijn punt, waarin zich de eigenlijk woning bevindt. In de kubus bevinden zich drie verdiepingen: de verdieping met de woonkamer die vanwege het uitzicht op de straat eronder het straathuis genoemd wordt, hierboven het hemelhuis, de grootste verdieping met twee slaapkamers en een badkamer, en tenslotte op de derde verdieping het loofhutje, met uitzicht naar boven. De indeling vergelijkt Blom met een boomhut, een oervorm van de woning. Een nadeel van de interessante vorm zijn de vele schuine wanden, die het lastig maken de kubuswoning in te richten.
De relatie tussen de woningen en de rest van het complex was voor Blom van groot belang. Met de kubuswoningen wilde Blom een dorpje binnen de stad creëren, een veilige oase. Op de begane grond ruimte zijn voor kleinschalige bedrijfjes, winkeltjes, een school en speelruimte voor kinderen. De kubuswoningen, die vanaf de woonkamer uitkijken op dit voetgangersgebied, dragen bij aan de geborgenheid en sociale veiligheid in het complex. Het concept sluit aan bij het structuralisme, waarbij kleine bouwelementen worden gecombineerd tot een groter geheel waarin het kleinschalige herkenbaar blijft. Ook heeft Blom iets van de historie van de plek willen behouden: de natuurstenen balustrade was ooit onderdeel van het negentiende-eeuwse gebouw Plan C.
Het kleinschalige en knusse van de kubuswoningen en de bebouwing in de Oude Haven vormt een groot contrast met de rest van centrum van Rotterdam. De frivole vormen van de Kubuswoningen en het Potlood (een woontoren van Blom die deel uitmaakt van het complex van Kubuswoningen), versterken dit contrast nog verder. Dit maakte de Kubuswoningen tot een controversieel project.
Van de 74 geplande kubuswoningen zijn er slechts 39 gebouwd. Ter compensatie hiervan ontwierp Blom een 61 meter hoge woontoren aan de noordkant van de Kubuswoningen: de Blaaktoren of ook wel het Potlood. Aan de zuidkant van de Kubuswoningen realiseerde Blom aanvullend de sociale woningbouw langs de Spaansekade in de Oude Haven. Ondanks alle intenties is de looproute uiteindelijk niet erg levendig geworden, mede vanwege de steile trappen aan beide zijden van de passage. Waar de kubuswoningen aan de Oude Haven grenzen is het vergeleken met de looproute veel drukker.
De kubuswoningen zijn een van de toeristische trekpleisters van Rotterdam geworden. Een van de kubuswoningen is ingericht als museumwoning, en voor geïnteresseerden te bezoeken.