Michael Andreas Barclay de Tolly (Russisch: Михаил Богданович Барклай-де-Толли, Michail Bogdanovitsj Barklaj-de-Tolli) (Pamūšis, 27 december 1761 - Insterburg, 26 mei 1818) was een Russische veldmaarschalk. Hij werd geboren in het gouvernement Kovno als afstammeling van een Schotse adellijke familie (huis Barclay de Tolly-Weymarn, deel van de Clan Barclay) die in de 17e eeuw naar Lijfland was getrokken. Hij ging al op jonge leeftijd in het Russische leger.

In 1788-1789 diende Barclay tegen de Turken, in 1790 en 1794 tegen de Zweden en Polen. Hij werd kolonel in 1798 en generaal-majoor in 1799.

In de oorlog van 1806 tegen Napoleon maakte Barclay de Tolly zich zeer verdienstelijk in de Slag bij Pułtusk (december 1806) en Eylau (7 februari 1807), waardoor hij werd gepromoveerd tot luitenant-generaal. In 1808 commandeerde hij tegen de Zweden in Finland, en in 1809 verraste hij ze door over de bevroren Botnische Golf te marcheren, en zo de stad Umeå) te veroveren. In de winter van 1809 werd hij ook gouverneur-generaal van Finland. In 1810 werd hij minister van Oorlog, en dit bleef hij tot 1813.

Tijdens de invasie van Rusland door Napoleon had Barclay de Tolly het commando over het Eerste Leger van het Westen, het grootste van de Russische legers. Barclay de Tolly stelde de tactiek van de verschroeide aarde voor, waardoor Napoleon werd gedwongen om diep in Rusland te trekken. De Russen hadden niet graag een buitenlander als hoofd van het leger, en hij werd daarom gedwongen om met de Fransen in gevecht te gaan bij Smolensk. Doordat hij hier geen overwinning kon behalen, kon tsaar Alexander I niet anders dan hem als hoofd van het leger te vervangen door Michail Koetoezov.

Barclay de Tolly behield nog wel het commando over het Eerste Leger, ook nog tijdens de Slag bij Borodino (7 september 1812), maar niet lang daarna deed hij een verzoek om van zijn commando ontheven te worden. Tsaar Alexander I stemde toe en Barclay verliet het leger. In 1813 werd hij in ere hersteld door de tsaar, en hij keerde terug in het leger tijdens de campagne in Duitsland. Na de Slag bij Bautzen werd hij weer opperbevelhebber van het Russische leger. In deze hoedanigheid leidde hij het Russische leger in de slagen van Dresden (26 - 27 augustus 1813), Kulm (29 - 30 augustus 1813), en Leipzig (16 - 19 oktober 1813). Na deze slag werd hij tot graaf verheven.

Barclay de Tolly participeerde ook in de invasie van Frankrijk in 1814 en in Parijs kreeg hij de rang van veldmaarschalk. In 1815 was hij weer opperbevelhebber tijdens de nieuwe invasie van Frankrijk. Na deze campagne kreeg hij de titel van knjaz (prins). Op 27 augustus 1815 benoemde koning Willem I der Nederlanden hem tot Grootkruis in de Militaire Willems-Orde. Hij stierf in Insterburg in Pruisen op 16 mei 1818 toen hij omwille van zijn gezondheid op weg was naar het kuuroord Karlsbad.

Militaire loopbaan 
 Soldaat: 13 mei 1767 - 1 mei 1767
 Sergeant: 13 december 1769
 Cornet: 28 april 1778 - mei 1778
 Tweede luitenant 1783
 Eerste luitenant: 12 mei 1786
 Kapitein: 13 januari 1788
 Tweede Majoor: 12 juni 1788
 Eerste Majoor: 1 mei 1790
 Luitenant-kolonel: 11 juli 1794
 Kolonel: 3 juli 1798 - 18 maart 1798
 Generaal-majoor: 2 maart 1799 - 13 maart 1799
 Luitenant-generaal: 4 september 1807
 Generaal der Infanterie: 20 maart 1809 - 1 april 1809
 Keizerlijke generaal-veldmaarschalk: 18 maart 1814 - 31 maart 1814

Onderscheidingen 
 Prins op 11 september 1815 - 30 augustus 1815
 Graaf op 28 oktober 1813
 Grootkruis in de Militaire Willems-Orde op 27 augustus 1815
 Orde van Sint-Andreas de Eerstgeroepene op 7 september 1813
 Orde van Sint-George
 1e klasse op 19 augustus 1813 - 31 maart 1814
 2e klasse op 21 oktober 1812
 3e klasse op 8 januari 1807
 4e klasse op 16 september 1794
 Gouden zwaard voor dapperheid met Diamanten en Lauweren met de inscriptie "20 januari 1814" in januari 1814
 Orde van Sint-Vladimir
 1e klasse op 15 september 1811
 2e klasse op 7 maart 1807 - 3 juli 1807
 4e klasse op 12 juli 1788
 Orde van Sint-Alexander Nevsky op 9 september 1809
 Diamanten op 9 mei 1813
 Orde van Sint-Anna, 1e klasse op 7 maart 1807 - 3 juli 1807
 Gouden kruis voor het innemen van Otsjakiv op 7 december 1788
 Kruis "Voor de overwinning van Eylau" in 1807
 Grootkruis in de Orde van de Rode Adelaar in 1807
 Grootkruis in de Orde van de Zwarte Adelaar in mei 1813
 Commandeur in de Orde van Maria Theresia in augustus 1813
 Ridder-grootkruis in de Orde van het Zwaard in april 1814
 Grootkruis in het Legioen van Eer op 30 augustus 1815
 Ridder Grootkruis in de Orde van het Bad op 30 augustus 1815
 Engels zwaard met diamanten in 1816
 Grootkruis in de Militaire Orde van Sint-Hendrik in 1816
 Grootkruis in de Orde van de Heilige Lodewijk op 30 augustus 1815
 Medaille voor de verovering van Parijs op 19 maart 1814 op 30 augustus 1814

Adel in het keizerrijk Rusland
Generaal in het keizerrijk Rusland
Veldmaarschalk in het keizerrijk Rusland
Grootkruis in de Militaire Willems-Orde
Militair in de coalitie tegen Napoleon
Baltische Duitser
18e-eeuws militair