Wat is tampongalvaniseren ?
In de hedendaagse techniek worden zeer frequent metalen en metaallegeringen aangebracht, voor velerlei toepassingen en op velerlei manieren. Eén van die manieren is tampongalvaniseren. Het is een proces dat al zeer lang in gebruik is; eigenlijk bestaat het net zo lang als het bekende badgalvaniseren. Toch heeft het, ten onrechte, nooit die aandacht gekregen die het verdiende. Behalve als tampongalvaniseren, zijn benamingen bekend als brush-plating, swab-plating, spot-plating, selective-plating enzovoorts.
Als gereedschap werd een anode-houder gedrenkt in een elektrolyt uit een bad gebruikt. De aldus verkregen lagen waren dun en hadden vaak slechte hechtingseigenschappen. Het is dan ook niet verwonderlijk, dat de toepasbaarheid van het proces zeer beperkt bleef, al bestaat deze wijze van repareren nog steeds.
Echter, circa 50 jaar geleden is een ontwikkeling op gang gekomen, die zich heden ten dage nog voortzet, waaruit zich het oude, hiervoor beschreven, tampongalvaniseerproces heeft ontwikkeld tot een op zichzelf staande moderne opervlaktetechniek, waarmee metaal- en metaal-legeringen langs elektrochemische weg op alle elektrisch geleidende basismaterialen kan worden aangebracht. Het proces kent momenteel een grote range van toepassingen in vele takken van industrie. In bepaalde gevallen wordt het nog steeds als reparatiemethode voor galvanische deklagen gebruikt, de zogenaamde 'touch up' , echter onder geheel andere condities dan voorheen.
Op het eerste gezicht lijkt het tampongalvaniseren meer op een proces als oplassen in plaats van galvaniseren. Het te behandelen werkstuk wordt door middel van een flexibele kabel verbonden met de negatieve uitgang van een Power Pack, een speciaal uitgevoerde gelijkrichter, en fungeert dus als kathode.
Als anode wordt gebruik gemaakt van materialen als grafiet of, voor speciale toepassingen, platina-iridium of geplatineerd titaan. Deze anode, geplaatst in een speciale anodehouder, wordt omwikkeld met een absorberend materiaal, bijvoorbeeld polyester wol, katoen, TuffWrap, etc. Deze omwikkeling heeft tot doel de elektrolyt, welke een hoge concentratie van het aan te brengen metaal bevat, te absorberen.
De anodehouder wordt door middel van een flexibele kabel verbonden met de positieve uitgang van de Power Pack. Wanneer nu de stroomkring gesloten wordt, slaat het metaal uit de elektrolyt neer op het werkstuk (afb. 1). Dit proces zal continu blijven verlopen zolang deze verbinding in stand gehouden wordt, de anode voorzien blijft van elektrolyt en er een continue beweging is tussen anode en werkstuk.
Behalve dat de anode telkens in het elektrolyt dient te worden gedompeld, is het ook mogelijk de elektrolyt rond te pompen.
Kenmerkend voor het procédé is, dat het onderdeel niet in z'n geheel galvanisch hoeft te worden behandeld en ter plaatse in of buiten de machine kan worden gerepareerd. In de decoratieve sfeer kunnen op deze wijze partiele deklagen worden aangebracht van bijvoorbeeld zilver of goud op sieraden of kunstobjecten.