Mondiaal spelen de beste voetballanden dan om de wereldbeker maar nu wordt er ook een Europees toernooi georganiseerd. Vijf jaar vóór de eerste editie richt de UEFA de Europacup 1 op voor clubteams die landskampioen zijn geworden. Nu komt daar het Europees Kampioenschap voor landenteams bij. De eerste twee edities worden dan ook de Europacup voor landenteams genoemd.
Anders dan vandaag de dag doen er in 1960 maar een aantal landen mee aan het toernooi. De eerste fase zijn gewone interlands waarbij een uit en thuiswedstrijd gespeeld worden in de eigen landen.
Vanaf de knock outfase (de halve finales) wordt het toernooi uitgespeeld in Frankrijk. Marseille en Parijs zijn de twee steden waar het vierdaagse knock-out toernooi plaatsvindt. Gastland Frankrijk wordt uitgeschakeld door Joegoslavië en uiteindelijk wint de Sovjet Unie de eerste editie van het EK.
In de edities van 1960 tot 1976 wordt er een organiserend land gekozen op basis van de vier die in de halve finales staan. Vanaf 1980 wordt er op voorhand een land aangewezen dat het toernooi organiseert.
In 2000 heeft Nederland een primeur, samen met België zijn ze de eerste landen die gezamenlijk het toernooi organiseren. Bij het EK 2008 komen Oostenrijk en Zwitserland samen om het toernooi te organiseren. In 2020 wordt het 60 jarige jubileum van het toernooi gevierd met wedstrijden door heel Europa. Echter gooit het COVID-19 virus roet in het eten en wordt het toernooi uitgesteld.
De opzet van het toernooi is in de loop van de jaren ook ontwikkeld. Tot 1992 namen acht landen deel aan de eindrondes van het toernooi, vanaf 1996 wordt dit aantal verdubbeld en in 2016 doen 24 landen mee aan het toernooi. De troostfinale is tot 1980 gespeeld en is sindsdien afgeschaft.
Er werd tijdens ‘96 en ‘00 geëxperimenteerd met de golden goal. In 2004 werd de silver goal gebruikt om de wedstrijden te beslissen en sinds 2006 stapte de UEFA weer over op de ouderwetse verlenging en strafschoppenreeks om winnaars te bepalen.
Ook voor de toekomst liggen er plannen om het toernooi steeds aantrekkelijker en innovatiever te maken. Zo stelde Michel Platini voor om het toernooi in augustus te organiseren zodat speler niet na een seizoen met de club direct moeten doorgaan naar de Europese Kampioenschappen.