Morgenrood heeft goud in de mond | De Volkskrant
Morgenrood heeft goud in de mond
Ze gingen 'natuurlijk niet zomaar een beetje zingen in een vrijblijvend koor', ze zongen in Morgenrood. Met discipline en plichtsbetrachting....
SIETSE VAN DER HOEK 22 juni 1996, 0:00
In die jaren van opbouw en culturele voorbereiding op een klassenloze maatschappij zong het communistische koor behalve veel vertaald Sovjet-repertoire ('Vraagt ons Stalin wilt gij dit verrichten, is ons antwoord: Het is al verricht') ook de geuzenliederen uit de Tachtigjarige Oorlog. Want, zei CPN-bestuurder Harry Verheij, 'wij als strijders van de arbeidersbeweging zijn de voortzetters van die strijd en wij zijn het daarom ook die alléén het recht hebben deze liederen te zingen'.
Halverwege de jaren vijftig ontkwam ook Morgenrood niet aan de dogmatische golf van kritiek en zelfkritiek. Het koor zette zich voorzichtig aan 'kunstliederen' en oefende op zacht zingen en het geheel 'in het oor' houden. November 1956 bedwongen Sovjet-Russische tanks de Hongaarse opstand en belegerden woedende Amsterdammers het CPN-centrum Felix Meritis. 'Onze kameraden, ook Morgenroders, verdedigen uren- en dagenlang ons gebouw, onze persen, ons repetitielokaal, ons Morgenrood', aldus het jaarverslag.
De niet-communistische hoornist Jan Wolff begeleidde Morgenrood op zijn eerste reis naar de DDR en herinnert zich dat het koor na het eten van bedorven vlees in Erfurt drie dagen in quarantaine moest. Zo niet Ger Porck, voorzitter van het koor toen: 'Het eten was er grandioos, misschien dat het water een beetje opspeelde.'
Een tweede DDR-reis, in 1965, zette de relatie met de CPN op scherp. De partij had besloten tot een andere koers, losser van Moskou en het Oostblok. Ze hadden de Driekusman gedanst, in Volendams kostuum, en kunstliederen gezongen van Beethoven en Dvorak en 'k Heb mijn wagen volgeladen, en helemaal niks gemerkt van inkapseling. Marcus Bakker had het tegensputterende koorlid doordringend aangekeken en gezegd: 'Vertrouw je me soms niet?'
Fanate twisten, scheuring in twee Amsterdamse Morgenroden, leegloop, jaren zeventig, nieuwe aanwas: intellectuelen in plaats van arbeiders: Jan-Willem, Frank, Bibi en Dineke in plaats van Miep, Jos, Henk en Wim. Morgenrood werd een mobiele zangbrigade voor het actiewezen: neutronenbom, Dwaze Moeders, kruisraketten, Midden-Amerika-comités.
Na Vietnam en Midden-Amerika concentreerde Morgenrood zich in de jaren tachtig op Zuid-Afrika en op het experiment van een eigen muziektheaterstuk. Daarna ging het koor zingen over de multiculturele samenleving, streefde het naar een 'kwaliteitsprodukt', beoogde het 'een soort zangcommentaar op wat je bent' te zijn. En nu heeft het een dirigent die nog nooit in een demonstratie had meegelopen.
Ter gelegenheid van het vijftigjarig bestaan van het Amsterdamse Morgenrood, afgelopen zaterdag, verscheen het boek Slechts de bozen zingen niet van Lilian de Bruijn en Martin Hendriksma (Stichting Beheer IISG, Amsterdam; ¿ 29,50). Het laat zich lezen als een geschiedenis van een halve eeuw linkse wereld.