"De eerste generatie-student vindt zijn weg wel..."
Het LAKS omvat meer dan roodgloeiende telefoons tijdens de eindexamenperiode. Wij behartigen de belangen van iedere Nederlandse scholier. Onze (inmiddels oud)voorzitter Andrej Josic blogt over de "eerste generatie-student".
De maatschappelijk betrokken scholier is dezer dagen weinig voorkomend. Maar een klein gedeelte binnen mijn leeftijdsgroep participeert actief in de politiek, op beleidmatig niveau of überhaupt in onze samenleving. De doorsnee schooljongen- of meisje interesseert zich hier simpelweg (nog) niet voor. De 'hoogvliegers' die daarentegen al wél op jonge leeftijd hun steentje bijdragen aan onze maatschappij, worden vanwege hun inzet bewonderd en gewaardeerd. Hen staat immers een glansrijke toekomst te wachten.
Als (oud-)bestuurslid van LAKS behartig ik al bijna twee jaarlang de belangen van Nederlandse scholieren. Hiervoor zit ik regelmatig rond de tafel met verschillende partijen. De afgelopen tijd heb ik voornamelijk gesproken over de nadelige effecten van het leenstelsel. Het is inmiddels een bekend gegeven dat eerste generatie-studenten in het hoger onderwijs hier sterk door worden benadeeld. Een ontwikkeling waar ik me als (oud-)bestuursvoorzitter van een scholierenorganisatie in principe geen zorgen over hoef te maken. Ik ben immers één van die 'zeldzame' maatschappelijk betrokken scholieren; 'met mij komt het wel goed'. Toch voel ik me aangesproken en benadeeld.
Na het uiteenvallen van het voormalig Joegoslavië, zijn mijn ouders begin jaren negentig naar Nederland gevlucht. Hoewel de burgeroorlog tot het verleden behoort, zijn nog niet alle wonden geheeld. Mijn ouders zijn nog altijd gewend aan een systeem waarin zijzelf zijn opgegroeid; een overheid waarin iedereen veel vertrouwen heeft. Een overheid die zorgt voor onderwijs, werk en gezondheidszorg. In alles wordt voorzien, en buiten de regering vertrouw je niemand. Deze persoonlijke context biedt hopelijk de nodige inbedding waarom de kwestie van eerste generatie-studenten mij zo raakt. Als eerste die binnen mijn familie straks gaat studeren, bén ikzelf een eerste generatie-student.
Men is zich in Nederland bewust van de problemen die het leenstelsel heeft veroorzaakt. Met name voor die groep waar ik mezelf óók onder schaar. We verwachten van onze minister dat zij met oplossingen komt. En zij denkt deze ook te bieden: meer en betere voorlichting voor kwetsbare groepen. Maar ik kan u vertellen dat dit niets gaat uithalen. Waar politiek Den Haag aan voorbij gaat, is dat de groep eerste generatie-studenten onbekend is met studeren in Nederland. Laat staan hun ouders! Uit huis gaan en 'de tijd van je leven hebben'; geld lenen om te studeren in plaats van te werken voor de kost; en een maatschappelijke stage of werkervaringsplek tegen nul salaris is al helemaal uit den boze. Dit probleem valt absoluut niet op te lossen met nóg meer en betere voorlichting. Het is een verankerd wantrouwen jegens het systeem. Een mindset. Lenen hoort simpelweg niet. Met lenen benadeel je jezelf. Ik vraag me af of dit probleem zichtbaar is in Nederland.
Het terugdraaien van de basisbeurs is voor mij meer een principekwestie. Hoewel íkzelf gewoon ga studeren en op kamers ga, is dit geen vanzelfsprekendheid. De overheid moet verantwoordelijk worden gehouden voor het bieden van toegankelijk onderwijs voor eerste generatie-studenten. We willen allemaal dat deze kwetsbare groep ook gewoon gaat studeren en ontplooiingsmogelijkheden krijgt. We zijn per slot van rekening lang niet allemaal die 'maatschappelijk betrokken scholier' die zijn weg in het hoger onderwijs zelf wel weet te vinden. Integendeel.