De trojka van ECB, EU en IMF kwam, zag en veranderde alles. Ze wilde de economie omvormen, tot wedijver aansporen, en in zekere zin is dat gelukt. De collectieve afspraken zijn van 140 teruggebracht tot 8, de baas bepaalt:
vindt hij het verlaagde minimumloon te hoog, dan biedt hij € 15 per dag aan, zonder betaalde overuren of verzekering. Salaris keert hij maanden later uit, soms vervangen door tegoedbonnen. Op een vacature bellen honderden mensen. ‘Houd je van hard werken?’ horen ze. ‘Bewijs het maar!’ De inschikkelijkste wint.
In de herfst van 2010 begon Louka Katseli als minister van Arbeid en als erfenis trof ze een ontmanteld cao-systeem aan, weggegeven door haar voorganger. “Het duurde maanden om de trojka ervan te overtuigen de collectieve afspraken deels in ere te herstellen”, vertelt ze. “Maar het kon: in het eerste jaar was ze nog voor rede vatbaar.”
In 2011 verhardde de trojka; ze nam de agenda over van de banken, de grote hotelketens, de industrie en de massamedia en verordonneerde een extreem flexibele arbeidswet. “Volgens de trojka belemmerde mijn wetsrevisie de concurrentie”, vertelt Katseli. “Ik moest het voorstel intrekken, maar dat weigerde ik.” Een maand later was er ineens een herschikking van het kabinet: Katseli werd eruit gezet en werd weer parlementariër. En toen ze tegen de terugkeer van de trojkawet stemde, volgde verbanning uit de Pasok-partij. “Sindsdien”, zegt ze, “is de trojka’s opstelling helder: een open oor voor het grootbedrijf, doof voor ministers en vakbonden.”
In 2014 was er een vreemd melkdispuut, waarover de regering bijna viel. De trojka gebood de omschrijving van verse melk van 5 naar 11 dagen op te rekken, waardoor import mogelijk werd en de prijs zou dalen. Volgens Joseph Stiglitz was dit een cadeau aan de Hollandse zuivelbranche als dank voor Den Haags (Jeroen Dijsselbloems) trouwe bijstand aan Berlijn. Ook de melkwet was een voorwaarde voor uitkering van de lening. De onderminister van Landbouw stemde niet tegen, maar stapte op. “Mijn ethiek”, zei hij erbij, “staat me niet toe de financiering van mijn land in de waagschaal te stellen.” En inderdaad: in de jaren na het besluit steeg de uitvoer van Nederlandse melk naar Griekenland – en gingen Griekse boeren failliet.