Medelijden - Zinweb
U bevindt zich hier: Home / Levenskunst / Medelijden
U kent zelf wel de voorbeelden. Of spreekt u nog over een 'inrichting', een 'mongool' of een 'oude van dagen'? Overigens moet u wel bij de les blijven, want het ogenschijnlijk onschuldige 'patiënt' mag sinds enige tijd ook niet meer in alle omstandigheden. Op het mijnenveld van de taal worden door duistere machten dagelijks de mijnen verplaatst. Een belediging is dan gauw geschied, zeker in onze open-zenuwen-samenleving.
Ook op andere gebieden dan de zorg worden de bakens van de taal voortdurend verzet. Dat merkte ik toen ik mijn inleiding voorbereidde voor een retraite, die ik deze dagen ga geven in het kader van de Goede Week. Als thema had ik mezelf 'compassie' opgegeven. Ik realiseerde me dat dit woord – in lexicaal opzicht weliswaar een begrip met een eerbiedwaardige leeftijd – zich pas recentelijk heeft ingeburgerd in ons dagelijks taalgebruik. Ik heb de tijd nog gekend, dat het letterlijke equivalent 'medelijden' redelijk normaal was. Ik heb echter ook de ontwikkeling meegemaakt, waardoor dit laatste woord uit de gratie raakte. 'Medelijden' klonk, zo werd me door de woordenwassers geleerd, bevoogdend en neerbuigend. Het bevestigde de medemens (ook al zo'n in onbruik rakend woord) in haar of zijn slachtofferpositie. En sindsdien zag ik de nieuwe generaties van het begrip voorbijtrekken: 'medeleven', 'mededogen' – en recentelijk dus 'compassie'.
Maar laat ik mezelf niet te kort doen. Dat weeïge gevoel in de hartstreek ken ik wel degelijk – maar juist niet bij luidruchtig leed. Hartverscheurend vind ik de vrouw die, met een tas met dagelijkse boodschappen voor één persoon, stilletjes door de regen loopt, met een lichtelijk gebogen rug en een afgedragen jas. Daar ben ik dan misschien weer sentimenteel in. Maar wellicht duidt het er gewoon op, dat ik toch niet door en door slecht ben.
Dit stuk werd voor het eerst gepubliceerd op Zinweb op 31 maart 2013. De auteur van het stuk, Eric Corsius (1964), is theoloog. Voor meer van zijn werk kunt u hier zijn website vinden. Ook is Eric op twitter te vinden.
Tags: compassie, Eric Corsius, medelijden, samenleven
24 juni 2016 op 10:50
Mooi artikel. Toch voorzichtig zijn met duiding Eric Corstius. Die vrouw in die regenjas ben ik misschien wel. Vind het nl heerlijk om in de regen te lopen in een oude jas met niet meer zo'n grote boodschappentas. Singing in the rain? Dankbaar voor wat er was.