Schippers aan het Vliet
De wortels van de familie Beers liggen waarschijnlijk aan het Vliet in Leeuwarden. Al in de quotisatiechieren van 1749 komt een Beers voor: een "klijnschipper", wonende aan het Noordvliet in Leeuwarden. Zijn gezin bestond uit 2 volwassenen en drie kinderen en werd voor 20-0-0 aangeslagen. Dit is waarschijnlijk dezelfde als de Marten IJans Beers, lid van het grootschippersgilde van Leeuwarden, die in 1780 begraven werd op de begraafplaats van Huizum. Of deze Marten Jans een directe voorvader van mij is, weet ik niet zeker.
Claas en Petronella
Dat weet ik wel van Claas Martens Beerske, die getrouwd was met Petronella Pechman. Claas en Petronella hadden (in ieder geval) drie zoons. Van Marten Clases werd bij zijn huwelijk met Pietje Meinderts van der Wal vermeld dat hij afkomstig was van 't Vliet bij Leeuwarden. Broer Rijk Klazes was koopman en woonde in de Torenstraat aan de andere kant van Leeuwarden.
Gerlof en Johanna
De derde broer Gerlof Klazes Beerske [64] is geboren op 13 december 1787. Op 30 december werd hij in de Nederlands Hervormde Kerk gedoopt. Hij trouwde met Johanna Jans de Jud [65], huisvrouw ook geboren in Leeuwarden, een paar dagen eerder dan Gerlof, namelijk op 7 december 1787. Zij is dan ook iets eerder gedoopt - op 23 december 1787 -, maar ook in de Nederlands Hervormde Kerk. Gerlof was in 1824 stemgerechtigd en turfdrager. Dat was een gemeentelijke functie. Turfdragers waren een soort kleine ondernemers die gemachtigd waren schepen met turf te legen. Gerlof woonde toen op het adres M157 en aangezien veel turfdragers aan het Vliet woonden, is het waarschijnlijk dat dat adres daar te vinden is.
Kinderen van Gerlof en Johanna waren: Jan (1812), Rijk (1815), Rinse [32] (1817), Petrus (1820), Rinske (1823), Aaltje (1825), Gerlof (1828) en Janke (1831). Veel is niet bekend over Gerlof en Johanna. Opvallend is dat Gerlof op late leeftijd geloofsbelijdenis deed in de Nederlands Hervormde Kerk, namelijk op 10 augustus 1846. Gerlof overleed – 68 jaar oud - op 13 juli 1856, 's ochtends om half vier. Johanna overleed drie jaar later, op 18 februari 1859, 71 jaar oud.
Rinse en Grietje
Rinse Gerlofs Beerske [32] werd op 7 november 1817 in Leeuwarden geboren. Hij was wel ingeschreven voor militaire dienst, maar werd "uit hoofde van dienst" (?) vanaf 1836 tot en met 1840 steeds voor een jaar vrijgesteld. Rinse trouwde op 12 mei 1844 in Leeuwarden met de dienstbode Grietje Pieters Teijes [33]. Grietje was op 6 november 1816 in Leeuwarden geboren. Voor hun huwelijk hadden zij een certificaat van de gemeente Leeuwarden, waarin werd verklaard "op het getuigenis van de daartoe bevoegde wijkmeesters, dat Rinse Beerske en Grietje Teijes, woonachtig alhier, onvermogend zijn", wat hen bij het aangaan van een huwelijk het recht gaf, gebruik te maken van een aantal wetsartikelen (waarschijnlijk het niet hoeven betalen van leges).
Toch had Rinse wel een baan, namelijk arbeider. Rinse overleed om 3.00u 's nachts op 11 juni 1869 op 52 jarige leeftijd in Lutkewierum, gem. Hennaarderadeel. Volgens het extract van de BS, was hij daar ook geboren). Grietje woonde later in Dronrijp en Menaldum, waar ze - 88 jaar oud - overleed op 19 april 1906, 's middags om half één. Na twee generaties Beersen die aan de wal werkten, kwam met Pieter Rinses Beers [16] weer een schipper terug.
Pieter en Sytske
Op 28 oktober 1853, om 22.45u, wordt Pieter in Leeuwarden geboren. Getuigen bij de aangifte bij de gemeente waren turfdrager Jan de Haan (45 jaar) en apothekersassistent Pieter Jansma (25 jaar). Pieter gaat niet naar de lagere school, ondanks het feit dat er wel armenscholen bestonden. Pieter was daarin geen uitzondering. Pieter behoorde tot de lichting 1873 van de Nationale Militie. Hij woont in die tijd in Den Boer (Gr.) en is daar arbeider. Hij wordt in het lotingsregister van de Nationale Militie omschreven als een man van 1.67m, met een rond gezicht (met breed voorhoofd en ronde kin), bruin haar, blauwe ogen, bruine wenkbrauwen en een ordinaire neus en mond. "Merkbare tekenen: geene." Aangezien Pieter de "eenige wettige zoon" was, werd hij op 12 maart 1873 vrijgesteld van de dienstplicht. Inderdaad had Pieter alleen zusters Maaike (1845, Aalsum, Oostdongeradeel), Antje (1845, Dokkum, Westdongeradeel) en Johanna (1849, Franekeradeel).
Rond het tijdstip van zijn huwelijk met Sytske Jitzes Jasper [17], woont hij in Dronrijp, waar hij arbeider is. Op de zondagen 29 augustus en 5 september 1875, werden "telkens 's middags om 12.00u, voor de hoofddeur van het huis der gemeente afkondigingen (....) gedaan, zonder dat daartegen eenige stuiting is geschied, van het voorgenomen huwelijk van Pieter Rinses Beers (....) en Sytske Jitzes Jasper".
Hoewel de Nationale Militie in haar verklaring van 29 augustus 1875 van mening is dat Pieter arbeider is, wordt in bovenstaande verklaring van de gem. Leeuwarden van 8 september gesteld dat hij schipper is. Dit beroep wordt ook vermeld in bij het huwelijk zelf, dat plaats vindt op 16 september in de gem. Menaldumadeel. Sytske is dan 25 jaar (geboren op 8 november 1859 in Hemrik, gem. Opsterland). Ze is zonder beroep (huisvrouw) en heeft nooit leren schrijven. Op 14 maart 1882 wordt Pieter veroordeeld tot een dag gevangenisstraf, wegens de overtreding van de politieverordening (het wordt niet vermeld welke overtreding). Volgens het archief van het Huis van Korrektie te Leeuwarden, wordt hij op 15 januari 1883 "ingebracht" en op 16 januari weer in vrijheid gesteld. Ook op dat moment (hij is dan 29 jaar) is hij van beroep schipper. Verder is hij gereformeerd en spreekt gewoonlijk "Hollands".
Rinze en Bontje
Rinze Beers [8] wordt in 1876 in Menaldumadeel geboren. Op 27 september 1877 wordt daar een "levenloos kind" geboren. Andere kinderen van Pieter en Sytske zijn: Roelofke (1879 Menaldum), Grietje (1881, Leeuwarden), Jitze (1883, schipper, komt op 14/3/1919 te overlijden als zijn boot tijdens het hozen bij Rijperkerk omslaat), Tiemen (1885, Leeuwarden), Roelofke (1886 Leeuwarden) en Johannes (1891). Pieter woont aan het eind van zijn leven in Leeuwarden, waarschijnlijk aan het Noordvliet, nr. 357. Hij is overleden op 27 januari 1939, Sytske overleed op 10 december 1940 in Sneek.
Op 25 mei 1876 werd in Menaldum Rinze Beers [8] geboren. Rinze komt in 1893 in Leeuwarden wonen (opname in bevolkingsregister 16 december). Op 3 maart 1896 wordt Rinze ingelijfd in de Nationale Militie, om precies te zijn het eerste regiment der infanterie in Assen. Om te kunnen trouwen heeft Rinze toestemming van zijn kolonel nodig. Die toestemming krijgt hij op 28 september 1899 (bewijs wordt een dag later afgegeven). Nog voor zijn huwelijk met Bontje Visser [9] op 21 oktober 1899 heeft hij echter de militaire dienst verlaten en heeft hij zijn oude beroep weer opgepakt: schipper in Leeuwarden. Bontje is dan 22 jaar (zonder beroep). Ze is op 27 januari 1877 geboren in De Wilp (gem. Marum, prov. Groningen) en woont sinds 1896 in Leeuwarden (opname in bevolkingsregister op 5 februari). Daarvoor woonde ze in Marum.
Gezellig! Rinze en Bontje rond 1920 op de foto met het hele gezin, het kleinste jongetje in het midden is mijn opa, Jitze
Het huwelijk van Rinze en Bontje is op 1 en 8 oktober afgekondigd. In de Akte van Ondertrouw staat dat zij "blijven wonen aan boord van de Hoop op Zegen", waarbij het gedrukte woord "komen", is doorgekrast en is vervangen door het geschreven woord "blijven". Het schip heeft registratienummer 37. Rinze en Bontje zijn Nederlands Hervormd. Van de 11 kinderen die zij hebben gekregen, overleden er vier. Sietske werd maar 19 en overleed in maart 1919, dezelfde maand als haar jongere broer Pieter die toen 15 was. Egbert (1908) werd nog geen twee jaar oud en Jitze overleed – zes weken oud – toen hij 's nachts in bed tussen zijn ouders lag en stikte. De andere kinderen waren Aaltje (1901), Tabe (?), Egbert(?), Jitze [4] (?), Grietje (?) en Piet (?).
De cijfers tussen [ ] corresponderen met de cijfers in de kwartierstaten.
Hieronder twee PDF documenten met kwartierstaten, beginnend met mijn eigen ouders, groot- en overgrootouders en de kwartierstaat van mijn overgrootvader en verder terug in de tijd.
familiegeschiedenis beers
Waar de naam Beers vandaan komt, is niet duidelijk. Er lijkt geen enkel verband met het dorpje Beers dat vlak bij Leeuwarden ligt. In de eerste helft van de negentiende eeuw wordt ook de naam Beerske gebruikt.
Ook was er vroeger in Leeuwarden een stokerij Het Beerske aan de Beerskesteeg. Deze steeg liep van het Ruiterskwartier richting Nieuwestad, ter hoogte van waar
tegenwoordig de Febo staat. Of de stokerij en de steeg te maken hebben met het aannemen van deze familienaam is mij niet bekend.
Opstand aan het Vliet
In 1748 brak er in verschillende delen van Fryslân een opstand uit. Deze begon tegen de belastingen op het graan, maar had een dieper liggende politieke reden, die lag bij de ontevredenheid over de regenten. Het gewone volk had maar weinig te zeggen.
Toen de vlam in de pan sloeg, werden vooral de cherchershuizen omgeworpen: huisjes die bij molens waren opgesteld om de aanvoer te controleren en belasting te kunnen heffen. De bevolking van het Vliet, de vaart aan de oostkant van Leeuwarden, waren wel in voor actie. Ze waren letterlijk en figuurlijk altijd al buitengesloten geweest, omdat de woningen, de scheepswerven, de molens, etc. buiten de stadspoorten lagen.
Het Vliet vormde daardoor een soort vrijstaat. De verhouding met de stad was vaak niet goed. Het Vliet werd door de ligging buiten de stad in tijd van oorlog niet beschermd. Ook moesten ze hun eigen armenzorg maar organiseren. Daartegenover stond dat de stad Leeuwarden wel belasting hief. Een recept voor reboelje.
Toen het nieuws de vlietsters bereikte, dat in delen van Fryslân de gehate cherchershuisjes werden afgebroken, volgden ze op 29 mei 1748 dat voorbeeld bij de molens langs het Vliet, Schrans en Olde Galileeën. In de stad zelf stonden echter nog meer molens. Daarom bestormden de Vlietsters 's nachts de Hoeksterpoort en vernielden in drie uur zes cherchershuisjes, waarna ze de stad weer verlieten