een nieuwe autoriteit zal worden, het collectief – Lezer van Stavast
Geen reacties op een nieuwe autoriteit zal worden, het collectief
Op maandag 2 maart 2015 sprak hoogleraar duurzaam ondernemen Jan Jonker voor ruim tweehonderdvijftig man in de Kruisherenkapel in Uden. Uitgenodigd door Energie Uden, accountantskantoor HLB Van Daal & Partners en de Noord Oost Brabantse Bibliotheken. In de zaal een mix van ondernemers en 'normale' burgers. Jan Jonker was uitgenodigd om te komen praten over zijn nieuwste boek, Nieuwe business modellen : samen werken aan waardecreatie. Aanwezig waren ook veel leden van de coöperatie Energie Uden.
Jan Jonker verstaat de kunst om een prikkelend betoog neer te zetten. Voor sommige bezoekers had hij meer in mogen gaan op de inhoud van zijn interessante boek en model. Hoopten op praktische tips. Maar die kwamen amper voorbij. Feitelijk was zijn uurtje één lange wake-up call. Als u nog steeds gelooft, denkt, hoopt of bidt dat binnenkort 'alles' weer als vroeger wordt: droom gerust verder. Ook in Den Haag en omstreken. Het zal niet gebeuren. Over enige maanden of jaren is 'de crisis' niet over en uw business wordt nooit meer as usual. En – nog belangrijker – u zult het als ondernemer (in wat voor branche dan ook) zeer moeilijk krijgen. Sterker: het is maar zeer de vraag of over vijf, of zeven jaar uw onderneming nog zal bestaan.
Deze boodschap gold natuurlijk ook voor de burgers in de zaal, want die werken bij 'een baas', zijn consument, worden er ook mee geconfronteerd en zullen over al deze geschetste ontwikkelingen een standpunt in moeten nemen. Jan Jonker kwam terecht aanzetten met exponentionele groei (de driving force achter dit alles, de Wet van Moore), die er voor zorgt dat alles met elkaar verbonden wordt of raakt. Wat leidt tot een explosie van nieuwe mogelijkheden en kansen voor mensen en bedrijven die 'het' zien. Een trend die tegelijkertijd voor heel veel disruptie zal zorgen. Om- en wegvallen van vertrouwde 'dingen', bedrijven, instanties. Toch was het geen pessimistische avond. Het geloof in de nieuwe tijd spatte er van af. Maar, je moet wel aan de bak. In die andere, nieuwe WEconomy. Die duurzaam of niet zal zijn. En duurzaam is veel meer dan zuinig omgaan met energie en grondstoffen. In een duurzame samenleving wordt rekening gehouden met veel meer belangen. Niet langer staat het (financiële) rendement centraal. Integendeel, bedrijven die daar op blijven focussen zijn gedoemd te verdwijnen.
Opmerkelijk was ergens aan het eind van de avond dat we allen rekening moeten gaan houden met C2C en C2B. Al iets langer 'rondzingende' afkortingen. We staan volgens Jonker aan de vooravond van een grote groei van deze twee nieuwe takken aan de boom van manieren waarop verbindingen tussen mensen en bedrijven (instellingen, organisaties) worden gelegd. De oude loten aan die boom waren en zijn B2B (Business 2 Business) en B2C (Business 2 Consumer).
'2' staat – u weet het sinds Prince – voor het Engelse woord 'to' (naar). C2C staat voor Consumer 2 Consumer en C2B betekent Consumer 2 Business. Een voorbeeld van C2C is Thuisafgehaald.nl (van Marieke Hart). Burgers koken voor de buurt. Tegen een kleine betaling af te halen. C2B is bijvoorbeeld dat u uw opgewekte zonnestroom aan Nuon levert.
Jan Jonker sloot af met de constatering dat we in een grootscheepse maatschappelijke verbouwing zitten. Er ligt (helaas voor sommige 'oude' systeemdenkers) geen masterplan klaar. We zullen het zelf moeten doen. Of niet, maar dat is niet slim. Dus laten we vooral monter (een typisch woord van iemand van zijn leeftijd) verder gaan. Kortom: Oefenen IN een andere tijd.
En nu een bruggetje naar een andere hoogleraar. Op een heel ander vakgebied. Uit een ander land, want België. Maar een recent artikel en filmpje van deze Paul Verhaeghe hebben een relatie met deze avond en oproep. Om vooral mee te gaan in de trend dat overal in kleiner (lokaal) verband mensen samen komen om 'iets' anders te gaan doen. Uit dat artikel ('In ons verlangen naar autoriteit spreiden wij het bedje voor macht') enkele citaten.
Paul Verhaeghe is (ook) in Nederland bekend geworden door zijn boek Identiteit. Dat verscheen in 2012 en is een poging van deze hoogleraar klinische psychologie om onze tijdgeest te 'pakken'. Daarin is hij zeker geslaagd. Zijn boek wordt door talloos veel auteurs geciteerd. Is (en wordt) gelezen door mensen die proberen te begrijpen in wat voor samenleving en tijdsgewricht we (na de crises van 2007-2008) terecht zijn gekomen. Volgens Paul Verhaeghe waren die crises (meervoud) een uitvloeisel van een maatschappij die de laatste dertig-veertig jaar fundamenteel van karakter is veranderd. Verhaeghe's identiteit gaat niet alleen over individuen, maar even zo over ons systeem. Dat van kleur is 'verschoten'. We zijn in een neoliberale samenleving terecht gekomen waarin het IK centraal staat en het 'rendementsdenken' overheerst. Verhaeghe ziet samen met anderen – zoals een Jan Jonker – dat er een verschuiving gaande is. Samen optrekken om 'iets' in je eigen omgeving (buurt, dorp, stad, werk) anders te gaan doen. Overal komen coöperaties op, broodfondsen, actiegroepen voor dit of dat. Burgers die begrijpen dat wachten op 'de politiek' of 'de baas' niet helpt. Ergo: als je wil dat 'het' anders moet, wat let je! Verzamel mensen om je heen die voor hetzelfde willen staan, en begin. Go, make something happen.
Paul Verhaeghe vliegt deze ontwikkeling op een veel abstractere manier aan. In het genoemde artikel (en filmpje) borduurt hij verder op zijn boek uit 2012. Over onze identiteit en hoe die de laatste decenna langzaam aan is veranderd. Anno 2015 heeft hij het over gezag, autoriteit en macht. Begrippen die daar (natuurlijk) ook mee te maken hebben. Sinds het midden van de jaren zestig zijn in het Westen op veel terreinen de autoriteiten van hun sokkel gestoten. De pastoor, de notaris, de burgemeester, de hoogleraar, het hoofd der lagere school. Overal lopen dit soort mensen rond die doen wat hun voorgangers ook deden, maar ze hebben weinig aanzien of gezag meer. Hun woord is zeker geen Wet meer, en door veel burgers worden ze vaak niet meer serieus genomen. "Het is (ook) maar een mening". Die trend (ontluistering van de autoriteiten) was volgens Verhaeghe aan de ene kant goed, nodig én onvermijdelijk. Maar tegelijkertijd ontwaart hij bij veel mensen van nu een terugverlangen naar die tijd.
Daar is hij het niet mee eens. Hij wil dat er een andere vorm van autoriteit terugkeert. Waarom? Omdat – en dat is een keiharde conclusie (van Verhaeghe) – we als samenleving niet alleen iets zijn verloren (autoriteiten) maar zijn blijven zitten met mensen die alleen nog maar over (de) macht beschikken. Overal in de samenleving zitten functionarissen die met macht zijn bekleed (door verkiezingen, solliciteren, coöptatie, netwerken) maar die weinig tot geen moreel gezag (noem het autoriteit) uitstralen. Maar ze hebben ondertussen wel die macht én oefenen die ook uit. Vaak zonder moreel draagvlak. Technocraten in high en low places, op wie door het gros van de 'normale' burgers ietwat geringschattend wordt neergekeken. Een explosief mengsel. Geen goede trend. Integendeel. Verhaeghe maakt zich hierover grote zorgen. En is op dit moment bezig zijn gedachten hierover te verwoorden. In september 2015 komt een nieuw boek van hem uit. Titel, lekker kort: Autoriteit. In het artikel krijgt u al een beeld waar dat boek ongeveer over zal gaan. Nog enkele citaten.
Op basis van wat ik rond mij zie gebeuren, denk ik dat dit de nieuwe grond van een nieuwe autoriteit zal worden: het collectief."
Veranderingen gaan nu zo snel dat een andere strategie bedenken niet meer helpt: bedrijven moeten vooral anders met strategie leren omgaan. Sneller, flexibeler, meer realtime: 'Nu wordt gezegd: als je het zo goed weet, hel;p dan maar zelf mee bij de uitvoering.'
In het artikel '7 strategische hoofdzonden' worden genoemd: superbia (hoogmoed), avaritia (hebzucht), luxuria (wellust), invidia (afgunst), gula (vraatzucht), ira (woede) en acedia (traagheid).
Tags Jan Jonker, Kantelcollege, Oefenen in een andere tijd, Oefenen voor een andere tijd, Paul Verhaeghe
← Open deur? – Wij klagen over het systeem, maar wij zijn het systeem → Haal al die mensen weg en ik ben niemand meer