Pantorijn: Spijtbetuiging
Bovenstaande ziet op het individuele geval, waarbij de morele verantwoordelijkheid ophoudt te bestaan bij het verscheiden. Zij is dus niet overerfbaar. Daar waar het nationale spijtbetuigingen betreft ligt dit zaak genuanceerder omdat zij als lichaam functioneert zonder individuele verantwoordelijkheid.
Duitsland beperkt haar spijt tot de WWII en laat de materiële verantwoordelijkheid doorlopen tot nabestaanden in de eerste graad van de gene die daadwerkelijk getroffen zijn. De misstanden die het Heilige Duitse rijk rond de 13e eeuw zouden kunnen worden aangerekend vallen buiten de reikwijdte van dit collectief schuldbesef. Er ligt dus ergens een grens waarop men zich moreel nog verplicht voelt spijt te betuigen, laat staan dit materieel te vertalen.
Bijna instinctief kon de Paus om die reden in 2000 zijn verontschuldigingen aanbieden voor het optreden van de Inquisitie. In zeker opzicht nutteloos maar zeker niet betekenisloos. Doordat hij als lichaam sprak ontsloeg hij nadrukkelijk het individu van die verantwoordelijkheid.
Aldus zou dit bijvoorbeeld voor Nederland betekenen dat zij als natie niet zondermeer kan spreken van spijt ten aanzien van de slavenhandel. Ten eerste gaat er geen heilzame werking uit van dit soort, over de tijd heen getilde, schuldbetuigingen. En ten tweede staat die gezochte vergeving namelijk in relatie tot zichzelf en niet tot de ander.
Nu zou Nederland wel spijt mogen betuigen voor de opkomst van het fenomeen "Palingpop". Dit klinkt als een grap in uw oren, maar: er is een causaal verband tussen oorzaak (Jan Smit en dergelijke, iets té doorvoedde mannen waarbij de gouden ketting zich nonchalant door het borsthaar worstelt) en gevolgen op wereldwijd niveau (economische recessie, toename verkeersslachtofffers). Het tanende niveau van muziek leidt tot maatschappelijke problemen waar wij allen de dupe van zijn!
"Geluk is een keuze", zei Descartes ooit. En dat geldt ook voor het spijtvraagstuk. Spijtbetuigen is het afkopen van schuld, die plaats maakt voor een stukje geluk. Spijtbetuigen is daarmee de meest egoïstische daad die een mens kan verrichten. In plaats van loze woorden had Duitsland ons een stuk land kunnen overhandigen, waarmee deze Nihilisten daad bij woord zouden voegen. Dan had Nederland Bottrop terug gehad - oorspronkelijk grondgebied die door de Duitsers ons is afgenomen!