Bij patiënten met een ernstig verminderde afweer is het behandeldoel niet zozeer het bekorten van de ziekteduur, maar het voorkomen van complicaties.
Patiënten met langer durende of opnieuw optredende koorts hebben, na een viraal begin, mogelijk een bacteriële ontsteking. Mogelijk hebben antibiotica bij hen wel een klinisch relevant effect. Omdat ook een bacteriële rhinosinusitis in principe vanzelf geneest, is een antibioticum bij hen echter geen noodzaak.
Bij penicillineallergie: vervang amoxicilline door doxycycline gedurende een week, tenzij de patiënt zwanger is of < 8 jaar; vervang in dat geval amoxicilline door cotrimoxazol gedurende 1 week.
tijdens het 1e trimester van de zwangerschap: alleen in combinatie met foliumzuur in doseringen die gebruikelijk zijn voor zwangeren
tijdens het 3e trimester: alleen op strikte indicatie vanwege de kans op hyperbilirubinemie (met kernicterus) bij de neonaat bij gebruik vlak voor de bevalling
De in de details van Geen antibiotica bij ongecompliceerde rhinosinusitis aangehaalde Cochrane-review over het effect van antibiotica op de genezing van rhinosinusitis betrof een aantal verschillende antibiotica. 26 De tien geïncludeerde RCT’s waren alle placebogecontroleerd en de middelen zijn niet onderling vergeleken, dus de review liet geen gefundeerde uitspraak toe over eventuele onderlinge verschillen in effectiviteit.
Een andere Cochrane-review betrof het effect van antibiotica op de genezing van klinisch gediagnosticeerde rhinosinusitis. 91 Deze review includeerde 59 RCT’s waarin antibiotica onderling vergeleken werden. Tussen niet-penicillines versus bètalactamasegevoelige penicilline (8 RCT’s) werd geen significant verschil in effect gevonden na 7-15 of na 16-60 dagen. Ook de vergelijking tussen tetracycline versus verschillende andere antibioticaklassen na 7-15 dagen (5 RCT’s) en de vergelijking tussen macroliden versus amoxicilline-clavulaanzuur na 7-15 en na 16-60 dagen (8 RCT’s) leverden geen significante verschillen op. De vergelijking tussen cefalosporines en amoxicilline-clavulaanzuur (9 RCT’s) toonde geen significant verschil na 16-60 dagen; alleen na 15 dagen follow-up (6 RCT’s) was er een klein verschil in het voordeel van amoxicilline-clavulaanzuur (RR 1,37; 95%-BI 1,04 tot 1,80).
Op basis van deze onderzoeken zou men kunnen concluderen dat er geen verschil in effectiviteit is tussen de verschillende klassen antibiotica bij behandeling van acute rhinosinusitis. Deze onderzoeken betreffen echter een andere populatie (meestal tweede lijn, meestal in het buitenland) dan die waarvoor deze NHG-Standaard antibiotica adviseert. Het is daarom relevant om ook de resistentie van de belangrijkste bacteriële verwekkers van acute rhinosinusitis in Nederland mee te wegen. De meestvoorkomende bacteriële verwekkers bij rhinosinusitis zijn genoemd in Etiologie en pathofysiologie. De resistentiegegevens over deze bacteriën in tabel 4 zijn gebaseerd op gegevens van het infectieziektensurveillance-informatiesysteem ISIS-AR.