Er is veel te zeggen over de betekenis van het Wilhelmus, zegt Els Stronk, hoogleraar vroegmoderne Nederlandse letterkunde aan de Universiteit Utrecht tegen NU.nl. Zo is het volgens Stronks een echt christelijk lied, waarin Willem van Oranje de ik-persoon is. Dat het zo christelijk is, is niet zo verrassend als je bedenkt dat het geschreven is in de zestiende eeuw, waarin vrijwel iedereen in Europa gelovig was. Er is een hoop christelijke beeldspraak, zo wordt de opstand van Van Oranje tegen de Spaanse koning bijvoorbeeld vergeleken met de strijd tussen David en Saul uit het Oude Testament uit de Bijbel. Maar het gebruiken van Christelijke verhalen was ook weer lastig: zowel de katholieken als de protestanten moesten het met dit lied eens zijn. Een knap stuk werk dus, volgens Stronks.
Het eerste couplet is veruit het bekendste stukje van het Wilhelmus. Toch roept het veel vragen op: wat wordt er bijvoorbeeld bedoelt met ‘van Duitsen bloed’? Had Wilem van Oranje Duits bloed? “Hij bedoelt niet te zeggen dat hij uit Duitsland komt”, zegt Stronks. “Voor zover we nu weten werd het woord ‘duits’ of ‘diets’ gebruikt om het grondgebied van Nederland, zoals we dat nu kennen, aan te duiden.” Nederland of Duitsland als aparte landen bestonden in die tijd zelfs nog helemaal niet.
In datzelfde eerste couplet zingen we ook dat de ik-persoon de Spaanse koning altijd geëerd heeft. Hoe kan dat dan, als Van Oranje de ik-persoon is en júist tegen die koning in opstand kwam? “Historisch gezien klopt het dat Van Oranje de Spaanse koning altijd heeft gesteund”, zegt Stronks. “En dat staat daar zo nadrukkelijk om het Wilhelmus een mooie opbouw te geven. Na dit couplet legt de ik-persoon in het lied namelijk uit waarom hij zich nu tegen de Spanjaarden afkeert.” Hij vertelt dat hij offers gebracht heeft en nu het Nederlandse volk kan redden van de Spaanse tiran. A-ha, zo zit dat dus.