Voetbal is een wispelturige, vrije, fascinerende, geweldige sport. Maar wie wekelijks op de vaderlandse knollenvelden verkeert, weet ook dat het er broeit. Rutger verbaast zich over de verbazing na de dood van een grensrechter: "In het amateurvoetbal is iedereen permanent woedend."
Overal in de voetbalwereld werd de afgelopen week “verbijsterd” gereageerd op de dood van een amateurgrensrechter uit Almere. KNVB-voorzitter Michael van Praag, chef amateurvoetbal Bernard Fransen, zelfs FIFA-baas Sepp Blatter reageerde geschokt. Ik verbaas me eerlijk gezegd vooral over deze verbazing. Dit kon iedereen die zelf in het weekend voetbalt, een kind naar de club brengt of een wedstrijdje fluit, al jaren zien aankomen. De KNVB-cijfers over het de molestaties van scheidsrechters zijn bekend, maar vormen maar een fractie van de wekelijkse hoeveelheid intimidaties, als overtreding gemaskeerde aanslagen en vechtpartijen die al jaren door clubs met de mantel der liefde bedekt worden. Begin dit jaar nog overleed een toeschouwer aan de gevolgen van een karatetrap van een gefrustreerde speler van de Amsterdamse club OSV. Toen ging al het amateurvoetbal gewoon door.
Natuurlijk is het goed dat er nu een schokeffect plaatsvindt en dankzij een heftig incident de ogen geopend worden. De vraag is alleen wat voor maatregelen hieruit zullen volgen. Ajax-trainer Frank de Boer wees op de rol van opvoeders, volgens FIFA-baas Blatter moet de sport gebruik maken van “positieve voorbeelden” en Johan Dollekamp van scheidsrechtersorganisatie COVS moeten clubscheidsrechters beter opgeleid worden. Mijn eigen club AVV Swift maakte al per mail bekend dat na overleg was besloten om “per direct de toegang van toeschouwers langs alle velden te verbieden”. Naar verluidt voelen scheidsrechters zich bedreigd door deze mensen, maar nu zal het handjevol vaders en vriendinnetjes dat de wedstrijden van mijn team meestal bezoekt, ook geweerd worden. Een stompzinnige paniekreactie, die niets met de werkelijke problematiek te maken heeft.
Want wat is er aan de hand? Voetbal is een vreemde, veelkleurige sport. Zo’n beetje alles is toegestaan, behalve de bal met je hand aanraken of een andere speler moedwillig tegenhouden in een actie. Dit laatste gebied is bovendien nogal schimmig; voetbal is een contactsport, maar wel een met vage regels. Je mag een schouderduw geven, maar niet iemand met de handen duwen. Je mag een sliding maken, maar alleen met één been ‘op de bal’ en dat been mag niet gestrekt zijn. De handsregel is berucht, voer voor filosofen: moet de bal naar de hand of de hand naar de bal? Waar houdt de schouder op en begint de arm? Het niet-fysieke deel is net zo onduidelijk. Je mag je teamgenoten uitschelden, tegen de paal trappen na een gemiste kans, en op de scheidsrechter afstormen, maar je mag niet met ziektes schelden, racistisch zijn of de leidsman daadwerkelijk bedreigen. Rugby is ook een contactsport, maar hierbij zijn de grenzen duidelijk en wordt daardoor veel meer van elkaar geaccepteerd.