Economische en politieke synergie tussen China en Balkan - Novini.nl
You are at:Home»Rubriek»Buitenland»Albanië»Economische en politieke synergie tussen China en Balkan
Containerterminal in de haven van Piraeus
Door Jonathan van Tongeren op	 6 november 2018
China's engagement op de Balkan belooft naast economische ook politieke voordelen. De Volksrepubliek kan in de mondiale concurrentiestrijd met de VS bondgenoten goed gebruiken, wanneer het bijvoorbeeld onder vuur wordt genomen ten aanzien van zijn beleid in de Zuid-Chinese Zee of ten aanzien van de islamitische Oeigoeren in Sinkiang. En zulke bondgenoten heeft China nu ook op de Balkan.
Dit blijkt onder andere uit het feit dat Griekenland herhaaldelijk verhinderd heeft dat de EU Peking unaniem veroordeelde voor bepaalde mensenrechtenschendingen of acties die op gespannen voet staan met het internationaal recht.
Volgens de Frankfurter Allgemeine Zeitung zijn er ook aanwijzingen voor een discrete invloed op het Griekse binnenlandse beleid. Zo zou de Chinese ambassadeur in Athene, Zou Xiaoli, in februari 2016 bij de Griekse premier Alexis Tsipras geïntervenieerd hebben, toen asielzoekers in de Grieks-Macedonische grensplaats Idomeni het spoor blokkeerden en daarmee ook de levering van Chinese goederen naar West-Europa ophielden. De Griekse politie zou destijds opvallend snel en effectief gereageerd hebben.
Chinese 'kolonisatie' versus Europees paternalisme
Europese Unie vreest inmiddels dat de Balkanlanden door het Chinese engagement in de regio zowel politiek als economisch afhankelijk zouden kunnen worden van Peking. Sommigen in Brussel spreken zelfs van splijting van Europa of het inrichten van Chinese 'kolonies' in Europa. Daarbij miskent men de geopolitieke realiteiten van deze tijd. Het traditionele model van de globalisering is passé nu het Oosten in veel opzichten op ooghoogte met het Westen komt.
De Bulgaarse premier Boyko Borisov, hier op een '16+1′ CEEC-top van Midden- en Oost-Europese landen plus China in Boedapest, 2017, benadrukte desgevraagd dat alle betrokken landen profiteren van de samenwerking van Balkanlanden met China, die "ten doel heeft Europa te versterken, niet te splijten".
Daardoor is een echte concurrentiesituatie ontstaan, die de Balkanlanden geschikt weten te benutten. In deze landen geldt de EU niet meer uitsluitend als een aantrekkelijke club, waar men tegen elke prijs bij wil horen, maar ook als een paternalistische kolos, die de opbouwsubsidies en -investeringen aan eindeloos veel voorwaarden verbindt. De Balkanlanden zijn het echter beu steeds weer met de eis van hervormingen geconfronteerd te worden die de eigen visie weerspreken – bijvoorbeeld als Russische of Chinese projecten om geopolitieke redenen tegengewerkt worden, onder het voorwendsel van mededingsregels.
Peking weet dit en presenteert zich dan ook bewust als tegendeel van de EU. Chinese investeringen zijn niet aan belerende observaties of politieke vereisten verbonden. Bovendien ontbreekt het Brussel aan strategische visie – geen wonder gezien de permanente crisismodus waarin de EU al jaren verkeert.
De Volksrepubliek, waarmee landen als Joegoslavië en Albanië al ten tijde van het socialisme nauw samenwerkten, belooft daarentegen snelle en duurzame welvaartsgroei zonder de voor de EU kenmerkende bedilzucht.
Het enige toekomstperspectief dat men daar in Brussel tegenover weet te stellen, is de opening van oeverloze toetredingsonderhandelingen. Landen als Servië, Albanië, Bosnië-Herzegovina en Macedonië zijn echter nog zo verwijderd van de EU-maatstaven, dat de EU deze landen moeilijk kan weerhouden van economische samenwerking met China.
Toenemende presentie op wereldzeeën
China werkt al jaren aan een grootschalige versterking op zee en beschikt inmiddels over de op een na sterkste krijgsvloot ter wereld, na de VS. De Chinese marine beoogt daarbij in toenemende mate ook ver van de kusten van het moederland te opereren.
Dat blijkt bijvoorbeeld uit het plan om al met al zes vliegdekschepen in gebruik te nemen. Daarbij komt de inrichting van militaire bases in het buitenland, zoals bij Obock in Djibouti aan de Hoorn van Afrika. Van hieruit laten zich de handelsroutes in de richting van het Suez-kanaal en Oost-Afrika bewaken.
Want het hoofddoel van de stormachtige uitbouw van de Chinese marine bestaat naast het doorzetten van de aanspraken van Peking in de Zuid- en Oost-Chinese Zeeën in het bewaken van de 'Nieuwe Zijderoute ter Zee'. Derhalve probeert de Volksrepubliek nog meer marinebases in te richten in de landen aan de Indische Oceaan.
Daarnaast opereren eenheden van de Chinese marine inmiddels regelmatig in de Middellandse Zee en andere Europese randzeeën. In de zomer van 2017 namen Chinese eenheden zelfs aan manoeuvres van de Russische marine in de Oostzee deel.
Parallel hieraan bouwt China zijn civiele infrastructuur langs de maritieme zijderoute uit. Voorbeelden hiervan zijn, naast de grote investeringen in de haven Piraeus in Griekenland, het engagement in Pakistan, Birma en Sri Lanka. De haven van Hambantota werd zodoende door Peking voor 99 jaar gepacht van Sri Lanka en dient nu als tussenstation naar Oost-Afrika, de Perzische Golf en Europa. Dezelfde functie vervult de voor 40 jaar gepachte diepzeehaven van Gwadar in Zuidwest-Pakistan. Bij Jiwani, tussen Gwadar en de Iraanse grens moet verder nog een basis van de Chinese marine ontstaan.