Verhalen uit Aleppo – De Groene Amsterdammer
Kunst & Cultuur Idfa: A Stranger Came to Town
A Stranger Came To Town, regie Thomas Vroege © Idfa
Vier voormalige inwoners van Aleppo, die op een steenworp afstand van elkaar woonden, delen in A Stranger Came to Town hun persoonlijke verhalen van de gekaapte revolutie in hun stad. Archiefbeelden, voornamelijk van het beleg van Aleppo in 2012, en zelf geschoten materiaal kleuren de verhalen in. Terwijl de camera door de verlaten straten van Aleppo zweeft, bezingt de Syrische zangeres Jawa Manla de tragiek van hun verloren land.
De film begint met een disclaimer waarin regisseur Thomas Vroege zijn scepsis deelt over het vertellen van verhalen. Ze filteren altijd informatie weg en verlopen via een vast stramien: dat van tegengestelde krachten, het liefst van goed en kwaad. Zo'n kijkwaarschuwing gaven de internationale media, die via voice-overs uit het verleden een opgewonden bijrolletje hebben in de film, niet af. Maar ze vormen wel onze kijk op het conflict, waarvan we inmiddels weten dat het ingewikkelder ligt dan zoals we het voorgeschoteld kregen.
Via de verhalen van de protagonisten leren we waar hun werkelijkheid uit bestond. Een revolutie, bezetting, geweld, martelingen en duivelse dilemma's. Ze hebben er hun vaderland voor moeten verlaten. Fotograaf Issa, die we kunnen kennen van de met een European Film Award bekroonde korte film 9 Days: From My Window in Aleppo, die Vroege samen met Floor van der Meulen regisseerde. En drie jongere jongens, Ahmat, Ferhat en Nahel, die allemaal vol enthousiasme de toekomst van hun land ten goede probeerden te keren. Het contrast tussen Issa, die opportunistische strijders zijn straat zag innemen, en de jonge jongens die nauw betrokken waren bij het begin van de revolutie, geeft de film reliëf. Maar het contrast tussen de verhalen uit Aleppo en de beelden van de triomfantelijk lachende Assad en de loze woorden van Obama is nog veel sterker. Als zij het over 'the Syrian people' hebben, spreken ze in ieder geval niet over de protagonisten van deze film. Die belandden in een nachtmerrie, ergens tussen hun dromen en cynische machtspolitiek.
Alle vier de vertellers moesten keuzes maken met verstrekkende consequenties. Issa bleef als een van de laatsten achter in zijn gebouw om de gevechten van de strijders in zijn straat te filmen. De dienstplichtige Ahmat wilde niet aan de kant van het regeringsleger van Assad vechten. Dat betekende in de praktijk dat hij zich wel bij het Vrije Syrische Leger moest aansluiten. Maar bij de verhoren aan de tafels van immigratiediensten is voor zo'n realiteit weinig ruimte, weet Ahmat. Als je vertelt dat je de wapens hebt opgepakt, wordt je kans op een verblijfsvergunning er niet groter op.
Het zijn zulke inzichten in onvermijdelijke keuzes waar de bewoners van Aleppo voor kwamen te staan die de film tot een krachtig document maken. Hoezeer de ervaringen van de protagonisten ook verschillen, over de vraag of ze ooit denken terug te kunnen keren verschillen ze niet heel erg van mening. Issa is gedecideerd: 'Geen sprake van. We moeten realistisch blijven.' Ahmat beperkt zich tot een 'ik weet het niet', maar zijn droevige oogopslag verraadt het tegendeel.
Thomas Vroege, A Stranger Came to Town (Dutch Competition) is op 18 en 21 t/m 23 november te zien op het Idfa. Voor locaties en tickets zie idfa.nl