Op dinsdag 22 februari 2022 vond er een gijzeling plaats in de Apple Store op het Leidseplein in Amsterdam. De dader had vuurwapens en explosieven bij zich, en eiste miljoenen in cryptovaluta. Hij had één gijzelaar, terwijl tientallen mensen zich in het gebouw verscholen hielden, waarvan sommigen tussendoor werden bevrijd. Nadat de gijzelaar ontsnapte, werd de gijzelnemer geschept door een politieauto die werd ingezet als geweldsmiddel. Waarna de gijzelnemer overleed aan zijn verwondingen in het ziekenhuis.

Achtergrond
Het Amerikaanse technologiebedrijf Apple heeft wereldwijd honderden eigen winkels. Men kan er terecht voor de aanschaf voor nieuwe producten of vragen hierover. De Apple Store aan het Leidseplein in Amsterdam was de eerste in Nederland, en werd op 3 maart 2012 onder grote belangstelling geopend.

De Dienst Speciale Interventies is de antiterreureenheid van de Nederlandse politie. De organisatie bestaat uit specialisten van zowel politie als defensie, een unieke combinatie in Europa. Aanleiding voor de oprichting in 2006 was de langdurige arrestatie van twee leden van de Hofstadgroep twee jaar daarvoor, waarbij leden van het arrestatieteam gewond raakten.

Met cryptovaluta kunnen criminelen snel en makkelijk, internationaal en relatief anoniem zakendoen.

Verloop 
Rond 17.30 op 22 februari 2022 krijgt de politie meldingen over een mogelijke gijzeling in de Apple Store aan het Leidseplein in Amsterdam. De dader had zelf het callcenter van de politie gebeld, 200 miljoen euro aan cryptovaluta geëist en gedreigd zich op te blazen. Veel bezoekers verlaten de winkel. De dader heeft een semiautomatisch wapen en een handwapen, en hij draagt een camouflagepak en iets gelijkend aan een bomvest. Hij beschiet de arriverende politie met het semiautomatische wapen, waarbij geen gewonden vallen.

Het Leidseplein wordt afgezet. De gijzelnemer loopt rond in de winkel en houdt een man onder schot. Hij belt met onderhandelaars van de politie, en eist 200 miljoen euro aan cryptovaluta en een vrijgeleide. Tientallen mensen bevinden zich in het gebouw, waaronder vier mensen die zich op de begane grond schuilhouden in een bezemkast. De gijzelnemer appt berichten en foto's naar de lokale Amsterdamse zender AT5, die meteen de politie contacteert.

De politie verzoekt omwonenden en werkenden aan het Leidseplein om binnen te blijven. Bezoekers van debatcentrum De Balie naast de winkel moeten wegblijven bij de ramen. Het gebied rondom het plein wordt afgezet. Politiehelikopters vliegen over. De Dienst Speciale Interventies en de marechaussee zijn ook aanwezig.

Apple-werknemers die zichzelf hadden verschanst in de kantine worden bevrijd. Tientallen mensen verlaten het pand en worden opgevangen door de politie. Ze leggen op het bureau een getuigenverklaring af.

De gijzelnemer vraagt water aan de onderhandelaars. Een politierobot brengt het aan de deur van de winkel. De gijzelaar moet het water aanpakken, maar rent weg. De gijzelnemer rent hem dwars over het plein achterna. Hij wordt hard aangereden door een politieauto en valt zwaargewond neer. Terwijl hij onder schot wordt gehouden, onderzoekt een explosievenrobot hem.

Meer mensen uit de winkel worden in veiligheid gebracht.

Nadat er geen sprake lijkt te zijn van explosieven, wordt de gijzelnemer verzorgd en per ambulance naar het ziekenhuis gebracht. Hij is aanspreekbaar, maar overlijdt op de avond van 23 februari aan zijn verwondingen.

Nasleep

Sociale media
Tijdens de gijzeling deelden mensen op sociale media, inclusief 'juicechannels' op Instagram, informatie over nog in het gebouw aanwezige mensen. De politie had opgeroepen hier van af te zien, vanwege het vermoeden dat de dader berichtgeving volgde. De politie benaderde mensen met livestreams actief met het verzoek te stoppen.

Slachtoffers
Eerst werd gedacht dat het om een Brit ging, later bleek de gijzelaar een 44-jarige Bulgaar te zijn. Via Slachtofferhulp Nederland, door wie hij wordt bijgestaan, liet hij weten niet in de media te willen verschijnen en riep op beelden van de gijzeling te verwijderen. Hij en de vier slachtoffers in de bezemkast kregen van de Amsterdamse burgemeester Femke Halsema een heldenspeld voor "moed en daadkracht".

De uit het pand bevrijde slachtoffers kregen slachtofferhulp aangeboden.

Op 23 en 24 februari stond er op het Leidseplein een bus van Slachtofferhulp waar betrokkenen hun verhaal kwijt konden.

Apple
Op 23 februari verklaarde Apple opgelucht te zijn dat de werknemers veilig waren. Het bedrijf antwoordde niet op vragen en deed geen mededelingen over de toestand van het personeel. Werknemers mochten van Apple niets zeggen tegen de pers.

De winkel in Amsterdam bleef meerdere dagen dicht, de andere Apple Stores in Haarlem en Den Haag alleen op 23 februari.

Onderzoeken

Dader
De politie heeft dezelfde avond twee woningen doorzocht; een was van de gijzelnemer zelf, in de andere kwam hij vaak.

Het misdrijf werd gepleegd door Abdel Rahman Akkad (27), geboren in Amsterdam. Hij was meerdere malen met justitie in aanraking gekomen, waaronder een veroordeling voor wapenbezit. Zijn laatste veroordeling was in mei 2021 voor het belagen van zijn ex-vriendin. Hij vertoonde regelmatig verward gedrag en was bekend bij de hulpverlening. In 2018 had hij een installatiebedrijf opgericht, waarvan nooit jaarrekeningen waren gedeponeerd. Zijn vader is Syrisch en woont op het binnengevallen adres.

Akkad werkte als bezorger voor Albert Heijn. Hij was gearriveerd met een AH-bestelbus, die de hele avond met knipperlichten voor de winkel stond. De explosieven waren echt, maar stonden niet op scherp. Na zijn dood werd zijn vervolging gestaakt, maar het opsporingsonderzoek gaat door. Naast het bevragen van getuigen werden gegevensdragers uit de woningen uitgelezen. Het onderzoek moet meer duidelijkheid scheppen over zijn motief en de oorsprong van de explosieven.

Marechaussee
De chauffeur van de wagen die Akkad aanreed was een marechaussee werkzaam voor de Dienst Speciale Interventies. De Rijksrecherche deed onderzoek omdat de gijzelnemer met geweld was overmeesterd. Er werden diverse getuigen gehoord, inclusief de gijzelaar. Daarnaast was er forensisch onderzoek op het Leidseplein en aan het bomvest en de vuurwapens. Ook werd er onderzoek gedaan aan het voertuig. De marechaussee werd niet vervolgd, omdat hij volgens het Openbaar Ministerie binnen de ambtsinstructie handelde. Gebruik van het dienstwapen was vanwege de informatie over explosieven niet gepast geweest. Het arrondissementsparket Oost-Nederland had het onderzoek beoordeeld vanwege zijn militaire status.

Referenties

Externe links

Vonnis in strafzaak Akkad (mei 2021)
De gijzeling, via De Telegraaf
Gijzelnemer wordt aangereden, via De Telegraaf

Gijzeling
Misdrijf in 2022
Geschiedenis van Amsterdam