Rodina is een van de armste plekken van Rusland, en toch is het geloof in Poetin hier nog steeds groot | De Volkskrant
Rodina is een van de armste plekken van Rusland, en toch is het geloof in Poetin hier nog steeds groot
In de achttien jaar dat Vladimir Poetin president is, is het dorp Rodina alleen maar verder afgegleden. De inwoners zijn straatarm en veel mensen kampen er met drankproblemen. Toch stemmen ze straks weer op Poetin, want die houdt hen veilig.
Tom Vennink 15 maart 2018, 20:06
Russische mannen vissen op de bevroren Velikaja Reka. Beeld Emile Ducke
Julia werkt in een kruidenierszaak, maar ze verkoopt eigenlijk alleen alcohol en sigaretten. Want er zijn maar twee dingen die de inwoners van het dorp vandaag willen, en dat zijn alcohol en sigaretten.
'O, o, o', zucht ze als ze weer een zwalkende inwoner ziet aankomen. Zijn geur verraadt bij binnenkomst wat hij gaat bestellen: nog een fles Tsaar-wodka, 220 roebel (3 euro). Hoofdschuddend kijkt ze hem na. 'Zo gaat het elke dag hier. Het dorp zit vol met werklozen en armen.' En toch stemt Julia komende zondag voor nog eens zes jaar Vladimir Poetin.
Dit is het dorp Rodina (drieduizend inwoners), Russisch voor 'moederland'. Het ligt aan de Velikaja Rivier, Russisch voor 'Grootse Rivier'. Rodina is een van de armste plekken van Pskov, een van de armste provincies van Rusland.
Dat was niet altijd zo. Tijdens de Sovjet-Unie werd hier op grote schaal vlas verbouwd. Maar met het einde van de communistische droom kwam de sluiting van de collectieve boerderijen. Sindsdien glijdt de regio aan de grens met EU-lidstaten Estland en Letland af in steeds diepere armoede. Het gemiddelde maandinkomen ligt hier op 22 duizend roebel (310 euro), tegen 69 duizend roebel (97 3euro) in Moskou.
Het Russische platteland staat vol met dorpen en stadjes die afhankelijk waren van een fabriek of boerderij in de Sovjet-Unie, die na 1991 failliet ging. Voor sommige van die nederzettingen heeft de federale overheid steunprogramma's opgezet, maar verreweg de meeste plaatsen verloederen.
En toch gelooft de regio Pskov na achttien jaar Poetin nog steeds in de president. Bij afgelopen verkiezingen stemden de inwoners net zo massaal op hem als in andere Russische regio's, volgens de officiële uitslagen. In 2012 kreeg Poetin hier 61 procent van de stemmen (landelijk: 63 procent). De afgelopen zes jaar is de steun voor Poetin ook hier gestegen naar boven de 80 procent zeggen de peilingen, terwijl de armoede verder toenam.
Hoe is dat mogelijk? Hoe kan het dat Julia (46), die dagelijks met lede ogen aanziet hoe de inwoners zich wegdrinken, dingen zegt als: 'Poetin doet het echt goed.' En: 'Bij de volgende verkiezingen stem ik weer op hem.' Het kan haar niet schelen dat de grondwet voorschrijft dat Poetin nog maar één termijn mag aanblijven.
Het antwoord wordt zichtbaar door twee dagen mee te luisteren met gesprekken in haar winkeltje, in de Sovjet-flats van de inwoners, bij de wakken van de dronken ijsvissers op de Grootse Rivier en in de eetzaal van het klooster aan de overzijde van de bevroren rivier.
Aleksej Nikitin (54), een van de weinige nuchtere klanten, is de winkel binnengelopen. 'Hoe kun je nou op Poetin stemmen', zegt hij tegen Julia. 'Kijk om je heen. Niets is hier goed. De economie is ingestort en de rekening voor gas en licht blijft maar stijgen.'
Een plein in Rodina. Beeld Emile Ducke
'Wat heeft Poetin te maken met de prijs van gas en licht', antwoordt Julia verbaasd. Voor haar is er maar één ding dat telt en dat is de veiligheid van haar vier kinderen en zes kleinkinderen. Die is in het geding, want er dreigt oorlog, zegt ze.
Oorlog is in Rodina nooit ver weggeweest. Monumenten doen denken aan de bezetting van de regio door de nazi's. Elke familiegeschiedenis is doordrenkt met oorlogsbloed. En nu is er vrees dat het weer misgaat. De Navo staat 30 kilometer verderop, in Letland, aan de poort. Zet de tv aan en je ziet oorlog in films en journaals. 'Ik kan er niet meer naar kijken, al die honger en dode mensen', zegt Julia. 'Alleen Poetin kan ons beschermen.'
De inname van de Krim is voor haar het bewijs dat Poetin daartoe in staat is. 'Ik hoop dat hij Alaska ook terugbrengt' - het Russische tsarenrijk verkocht het gebied in 1867 aan de VS, al stellen sommige Russen dat er sprake was van een tijdelijke verhuur. 'We nemen terug wat ons toebehoort.'
Poetin staat voor een loodzware taak, zegt Julia. Een land opbouwen na de ingestorte Sovjet-Unie en tegelijkertijd oorlog voorkomen. De bevolking moet maar even doorbijten. Als Nikitin klaagt dat hij nauwelijks nog diesel kan betalen, zegt Julia: 'Heb je geprobeerd te fietsen?' Nikitin: 'Maar ik ben vrachtwagenchauffeur.'
De opvattingen van Nikitin lijken in de minderheid in Rodina. Er wordt niet geeist dat Poetin voor welvaart zorgt. Wel voor veiligheid, en dat doet hij.
Het is aan de bevolking om hem zondag loyaliteit te betuigen, klinkt het bij de bushalte. Luitenant Kolpakov verdient zijn geld bij de grootste werkgever van Rusland en van Rodina: de overheid. Binnenkort wordt hij uitgezonden naar de Russische luchtmachtbasis in Syrië, vertelt hij gekleed in militair uniform. 'Ik mag niet zeggen wanneer.' Over verkiezingen mag hij wel praten: 'Natuurlijk stem ik op Poetin. Ik verdedig Rusland.'
Een huizenblok in Rodina. Beeld Emile Ducke
Stem kopen
IJsvisser Nikolaj (40) heeft geen hoge verwachtingen van Poetin. Die gigantische investeringen in infrastructuur en zorg die Poetin vorige week aankondigde, die komen er echt niet, denkt hij. En dat maakt hem niet uit. De jaren negentig hebben hem een Poetin-stemmer gemaakt. 'Toen was het leven nog zwaarder met al die criminaliteit. Nu heb ik mijn fles en zo ga ik drinken met mijn vrienden.'
Mogelijk is er nog een belang voor de inwoners om zondag op Poetin te stemmen. 'U komt zeker mijn stem kopen, hè', sist een vrouw bij het gesloten cultuurhuis. 'Ik heb u wel door, gisteren waren uw collega's al bij mij aan de deur. Mijn stem krijgt u niet!'
'Natuurlijk wordt er een beetje gesjoemeld', fluistert Oleg in de eetruimte van het opgeknapte 13de-eeuwse klooster - de orthodoxe kerk heeft in Rusland geen geldgebrek. Oleg is de boer die voor het eten van de tachtig nonnen zorgt en zit na de druk bezochte kerkdienst aan de soep in de keuken van de kerk. Hij vertrouwt niet op een eerlijke stembusgang, maar dat maakt hem niet uit. Hij stemt Poetin.
Om dat uit te leggen, wijst hij naar een portret van de heiligverklaarde tsaar Nikolaas II in de hoek van de eetzaal. 'Toen was Rusland pas rijk en sterk. De bolsjewieken hebben veel kapotgemaakt. Poetin staat voor een zware taak.' Daarvoor is rust nodig, zegt hij. De veiligheid van het moederland staat op het spel.