‘Dat moment heeft een enorme indruk op me gemaakt en ik heb het met me meegedragen’, vertelt Ellen, “Als ik gezelschap ben om te duiken, wil ik me nog steeds een beetje afzonderen en rustig worden. Je moet tot rust gekomen zijn voor je het water ingaat. Het blijft een proces.”.
Ze benadrukt wel dat ze geniet van in water te zijn. Het geluid in haar oren onder water, het zwemmen, het duiken … “Het heelt mij” vertelt ze. “Het geeft veel en het helpt om bepaalde emoties te verwerken“.
Een weg die die haar heeft geleid naar de zeldzame witpunthaaien fotograferen, opkomen voor opkomen voor ‘conservation‘ (wildlifebescherming) met een groeiende groep enthousiaste gelijkgestemden, de haaien leren voederen en uiteindelijk, aan het einde van de documentaire, te midden van haaien te staan. Om te tonen dat zelfs een ‘gewone huisvrouw’ als zij dit kan. Als tegengewicht tegen de vaak negatieve beeldvorming die we hebben over haaien. Een van de mooiste beelden vind ik dan ook de omhelzing van Ellen en haar mentor, en de zin die daarna volgt: ‘Ik ben haai’. Al geeft de manier waarop ze het zegt, vermoedelijk beter weer dan de zin zelf.
“Als je van het gedrag van haaien op de hoogte bent en voorbereid, dan is er geen gevaar om samen de oceaan te delen”, vertelt Ellen Cuylaerts. “De oceaan is hun wereld. Wij mogen er getuige van zijn”. Het is een way of life die Ellen en haar man doortrekken in hun opvoeding.
“Je ziet erg mooi als je kinderen niet voedt met angst, voor haaien, voor spinnen, … dat ze een ontzaglijke respect rijgen. Ik zal hen niet in gevaar brengen, maar ik vertrouw de natuur met mijn cups.” Ze vertelt er ook wel bij dat ze in het begin heeft moeten leren loslaten en hen vertrouwen geven aan haar kinderen. Weten dat ze goed voorbereid zijn. En uiteindelijk loslaten en genieten.
Daarnaast zie ik ook een tweede invalshoek, die van zichzelf, mensen en omgevingen (her)ontdekken. ‘Mijn hele leven ben ik veel in de natuur geweest’, vertelt Ellen Cuylaerts in het begin van de documentaire. ‘Maar ik verslond ik ook boeken. Anders was ik onhoudbaar’. Als kind hield Ellen ervan te observeren, te kijken naar de natuur, naar de dieren in de weide, in het gras liggend.
Die voeling met de natuur zag ze in de periode tussen kindertijd en moederschap voor een stuk verloren gaan. Ze kwam terecht in een werkmilieu (IT) om haar studies te kunnen betalen. Ze begon meer en meer te werken, uit te gaan, … er bleef nog erg weinig tijd om van de kleine dingen te genieten. Van de natuur, in een weide te kunnen liggen, naar de wolken te kijken.
Pas met de komst van haar twee kinderen, die ze in het begin van de documentaire ‘anders’ noemt, beseft ze dat ze het rustiger aan moet doen. ‘Zij hebben mij terug naar de natuur getrokken’, vertelt ze.
Naast Ellen (‘made it happen’) staan ook haar man, Michel, en haar twee kinderen, Max & Margaux, adolescenten, mee op de voorgrond. Epiphany is dus allerminst een egoportret. In onderstaande (Engelstalige) interview vertelt Michel meer over de documentaire.
Max (‘genius’) en Margaux (‘talented photographer’) vertellen vlot over hoe ze opgegroeid zijn en geïnteresseerd geraakt zijn in de natuur en haaien in het bijzonder. ‘Walking with dinosaurs en blue planet’s deep sea was meer onze kindertijd dan Disney’, vertelt Margaux, 19 jaar tijdens het filmen. Ellen’s man, Michel, is wildlifemaker, en raakte toen ik hij acht was ondersteboven van haaien na het zien van de film Jaws. Die aanvankelijk negatieve fascinatie is dan gaandeweg ontwikkeld in positieve richting.
Een derde invalshoek, die uit de twee voortkomt, is die van groeien in fotografie. Als kind al liep Ellen rond met een Instamatic. Waar ze van alles maar vooral natuur mee fotografeerde. Ze wilde al gauw fotografie studeren. Door de hoge kostprijs van die studie moest ze uiteindelijk kiezen voor haar twee interesse, geschiedenis. Uiteindelijk is fotografie van een hobby naar een studie geëvolueerd, tot ze nu is waar ze graag wou zijn. Het werk van Ellen Cuylaert kan je onder andere bewonderen op haar website.
Een vierde invalshoek in Epiphany is die van een groeiende verhouding met de oceanische witpunthaaien, de ‘Oceanics’ genoemd. Deze blijken erg moeilijk te vinden en leven zo verspreid dat de meeste duikers er alleen van kunnen dromen ze te zien.
In de documentaire worden we meegenomen naar het mooie Cat Island, een uitvalsbasis naar een van de laatste bolwerken op de planeet om de Oceanics te vinden en onderwater te kunnen ontmoeten. Ze blijken een niet te beste reputatie te hebben, omdat ze bij ongevallen op zee wel eens tot feeding frenzy overgaan.
‘Je moet koelbloedig blijven, laten weten dat je sterk bent. Maar het zijn mooie en intelligente haaien. De meeste intelligente die ik al heb ontmoet’, vertelt Ellen Cuylaerts.