lezing over historisch zeeuws vlaanderen
vr 12 nov 2021, 7:00
TERNEUZEN - Stormvloeden en zware overstromingen, een aandringende zee en een afbrokkelende kust. Volledig afgegraven natuurlandschappen, afgetakelde neringen en failliete steden, oorlogen en een bevolking die elke generatie wel een pestepidemie te verduren had.
Het zijn enkele kwalificaties die de toestand van het middeleeuwse landschap van Zeeuws-Vlaanderen rond 1500 aardig omschrijven. Is er iets nieuws onder de zon met de huidige zeespiegelstijging, de verontreiniging van ons leefmilieu door stikstof en pefas en een heersende coronapandemie.
In zijn lezing laat Adrie de Kraker zien hoe het Zeeuws-Vlaamse landschap door zijn inpolderingen en moerafgraving zich heeft ontwikkeld naar een situatie waarin het steeds grotere inspanningen vergde van de samenleving om het hoofd boven water te houden. Door moerafgraving werd de bodem meters verlaagd en door inpolderingen en riskante dijkaanleg bracht bijna elke zware storm wel flinke schade toe aan de dijken of deed die doorbreken. Wie in de zestiende eeuw bij Terneuzen leefde maakte gemiddeld driemaal in zijn leven een grote overstroming mee.
Wie waren nu voor die toenemende stress op het landschap en op de toenmalige leefomgeving verantwoordelijk? Welke maatregelen namen zij om de ergste rampen te voorkomen. De Kraker bespreekt in zijn lezing achtereenvolgens de rol van de kloosters en de vorst en die van de vele particulieren die moeite hadden het hoofd boven het water te houden. Daarnaast laat hij in detail zien hoe het laatmiddeleeuwse landschap van en rondom Terneuzen zijn overleving te danken heeft aan slechts een enkel grootgrondbezitter die tot op de dag van vandaag nog steeds niet de waardering heeft gekregen die hij verdient.