Wat betekent cao-dispensatie voor 'onbepaalde tijd'? - SalarisNet
Wat betekent cao-dispensatie voor 'onbepaalde tijd'?
In een cao, die gold tussen 2005 en 2007, is een dispensatieregeling opgenomen. Een werkgever mag de cao-partijen verzoeken om dispensatie te verlenen ten aanzien (onder andere) de hoogte van de salarissen. Als een werkgever die dispensatie aanvraagt en wordt verleend voor onbepaalde tijd, gaat hij er van uit dat de dispensatie ook geldt voor opvolgende cao's. Maar is dat wel zo?
Een timmerman werkt sinds 1997 bij een interieurbouwer. Dit bedrijf valt onder de cao Afbouw. Maar in 2001 en 2005 vraagt de groep waar het bedrijf onder valt om dispensatie voor het in de cao afgesproken loon. Dat wordt verleend voor de groep en de betrokken dochtermaatschappijen, met terugwerkende kracht en voor onbepaalde tijd. Als de cao na 2007 afloopt, worden er opeenvolgend 5 nieuwe cao's afgesproken en algemeen verbindend verklaard. De werkgever dient geen verzoeken tot dispensatie meer in.
In de arbeidsovereenkomst die de werknemer op 1 januari 2008 tekent bij een dochtermaatschappij staat dat de arbeidsovereenkomst overeenkomstig de cao Afbouw is. Maar dat er ook dispensaties zijn op de werktijd, beloning, vergoedingen. Deze zouden conform de Bouw cao zijn. Bij een reorganisatie komt de arbeidsplaats van de timmerman te vervallen. Het UWV keurt de ontslagaanvraag goed en de man wordt per 5 september 2015 opgezegd. De man stapt vervolgens naar de rechter omdat hij meent dat hij onterecht een te laag loon heeft ontvangen. In totaal eist hij ruim 10.000 euro aan achterstallig loon en emolumenten.
Als deze zaak bij de kantonrechter ligt, wijst hij de vordering af. De cao-partijen hebben immers ten tijde van de cao Afbouw in 2005-2007 voor onbepaalde tijd dispensatie verleend ten aanzien van het salaris dat op grond van de Cao Afbouw verschuldigd zou zijn. De stelling van de timmerman dat cao-partijen helemaal geen dispensatie konden geven voor opvolgende cao's kan niet worden beoordeeld, want die partijen zijn niet betrokken in de zaak. Er volgt hoger beroep.
In het hoger beroep draait het vooral om de vraag hoe lang de periode 'onbepaalde tijd' is die de cao-partijen bedoelden toen ze de dispensatie toewezen. Is dat een oneindige periode, of is dat de totale looptijd van de cao 2005-2007? Kunnen de cao-partijen überhaupt wel een dispensatie voor een oneindige periode toewijzen? En als ze dat al kunnen, wat betekent de wettelijke maximumduur van 5 jaar voor cao's dan nog?
Lees ook: Werkingssfeer cao: valt Picnic onder supermarkt-cao?
Volgens de rechter moet gekeken worden naar de uitleg van de in de cao opgenomen dispensatiebepaling. Volgens vaste rechtspraak geldt voor de uitleg van een cao de zogenoemde cao-norm. Deze norm houdt in dat aan een bepaling van een cao een uitleg naar objectieve maatstaven moet worden gegeven. De bewoording van de cao moet worden gezien in het licht van de gehele tekst van de cao. Dat is zo bepaald zodat het niet aankomt op de bedoelingen van de partijen die de cao hebben geschreven. Het gaat dus om de objectieve betekenis van de woorden in de cao is gesteld.
Onder welke cao?
Volgens de rechter staat het in elk geval vast dat de werkgever onder de cao Afbouw viel en dat zij geen algehele dispensatie hebben gekregen, maar alleen op specifieke bepalingen. De wet bepaalt dat een cao altijd voor bepaalde tijd wordt afgesproken, nooit langer dan 5 jaar. De cao afbouw geldde voor de periode 2005-2007 en in de tekst stond dat de cao maximaal een jaar stilzwijgend kan worden verlengd. Na afloop van de cao dienden opnieuw onderhandelingen plaats te vinden over een nieuwe cao. Wel is het mogelijk dat de cao nog nawerkte, bijvoorbeeld als de arbeidsovereenkomst van een werknemer aan een cao gebonden is. Maar die nawerking eindigt zodra er een volgende cao van kracht wordt. Daarmee eindigde de werking van de cao Afbouw 2005-2007 dus toen de cao Afbouw 2008 van kracht werd.
'Deze overeenkomst'
In de cao Afbouw 2005-2007 stond dat de cao-partijen dispensatie kunnen verlenen voor één of meerdere bepalingen van 'deze overeenkomst'. 'Deze overeenkomst' kan niets anders zijn dan de cao die duurde van 2005 tot en met 2007. Nergens staat dat dispensatie kan worden verleend, of moet worden geacht te zijn verleend, voor opvolgende cao's. Dat kan ook bijna niet, want de onderhandelingspartijen zijn bij elke cao anders en de uitkomst van die onderhandelingen is niet vanzelfsprekend hetzelfde als de beëindigde cao. Ook de ondernemingen die onder de cao vallen zijn steeds hetzelfde. Onderneming kunnen immers van activiteit veranderen en daardoor onder een andere cao vallen. Als dat gebeurd kan dit betekenen dat de voor de dispensatie te maken afweging anders uitvalt.
Toen de cao-partijen de dispensatie verleenden kon er dus niet zonder meer van worden uitgegaan dat opvolgende cao's ook een dispensatieregeling zouden bevatten. Als de cao die regeling al zou bevatten, zouden de voorwaarden bovendien ook anders kunnen zijn. Dat is in dit geval ook gebeurd, want vanaf 1 januari 2013 zijn de voorwaarden waaronder dispensatie kan worden verleend op de cao Afbouw gewijzigd. Bovendien is het uitgangspunt van een cao altijd gebondenheid. Dispensatie is de uitzondering. Dispensatie voor onbepaalde tijd is met dat uitgangspunt niet goed verenigbaar. Zeker niet nu in de cao Afbouw 2005-2007 niet is geregeld onder welke voorwaarden dispensatie kan of zal worden verleend.
Al met al concludeert de rechter dat de dispensatie voor 'onbepaalde tijd' hier niet bedoeld was als een dispensatie voor alle opvolgende cao's. Dispensatie voor onbepaalde tijd is niet verenigbaar met het cao-systeem en de Cao Afbouw. Daarmee heeft de timmerman ook recht gekregen op het verschil tussen het ontvangen salaris en het salaris van een monteur conform de Cao Afbouw, loongroep 4 met vier functiejaren. Er is wel sprake van verjaring van salarisaanspraken, dus ontvangt hij alleen gemist loon tussen half 2011 en het einde van het dienstverband op 5 september 2015. In totaal is dat bedrag bijna 10.000 euro bruto. Omdat de werkgever dacht zij op grond van de voor onbepaalde tijd verleende dispensatie alleen het salaris conform de cao Bouw verschuldigd waren wordt er geen wettelijke verhoging toegpast. Wel heeft de timmerman recht op de wettelijke rente over het gemiste loon.