ECLI:NL:CRVB:2016:3872, Centrale Raad van Beroep, 16/96 PW
ECLI:NL:CRVB:2016:3872
16/96 PW
Beroep op ontneming van eigendom. Appellante woont in een eigen woning. Haar broer, die een partiele dwarslaesie heeft, woont bij haar in. Hij ontvangt een WAO uitkering. Kostendelersnorm voor een tweepersoonshuishouden toegepast. Er is bij de toegepaste verlaging van de bijstandsnorm sprake van inmenging in het eigendomsrecht van appellante. Verlaging is te toetsen aan artikel 1 van het Eerste Protocol (EP), waarbij het eigendomsrecht is gewaarborgd. De verlaging is bij wet voorzien en heeft een legitieme doelstelling. Bij de vraag of de inmenging wel proportioneel is wordt overwogen dat bij hoofdverblijf in dezelfde woning de kosten worden gedeeld zodat de bestaanskosten lager zijn. Wat appellante naar voren heeft gebracht over haar financiële situatie is onvoldoende voor het oordeel dat sprake is van een buitensporig zware last. Bovendien is het gezamenlijk inkomen van appellante en haar broer hoger dan de bijstandsnorm voor gehuwden.
JWWB 2016/244
RSV 2017/2 met annotatie van F.M.E. Schulmer, L. op den Camp
TRA 2017/21 met annotatie van M.J.A.C. Driessen
USZ 2016/422 met annotatie van H.W.M. Nacinovic
Uitspraak op het hoger beroep tegen de uitspraak van de rechtbank Gelderland van 26 november 2015, 15/2357 (aangevallen uitspraak)
Het onderzoek ter zitting heeft plaatsgevonden op 30 augustus 2016. Appellante is verschenen, bijgestaan door mr. Mertens. Het college heeft zich laten vertegenwoordigen door drs. F.M. Metzemaekers.
Appellante ontvangt geruime tijd bijstand naar de norm voor een alleenstaande, aanvankelijk op grond van de Wet werk en bijstand (WWB) en laatstelijk op grond van de Participatiewet (PW). Zij bewoont een eigen woning, waarin ook haar broer zijn hoofdverblijf heeft. De broer van appellante heeft een partiële dwarslaesie en ontvangt een uitkering ingevolge de Wet op de arbeidsongeschiktheidsverzekering van € 947,- netto per maand.
Bij besluit van 9 maart 2015, na bezwaar gehandhaafd bij besluit van 30 maart 2015 (bestreden besluit), heeft het college met toepassing van de in artikel 22a, eerste lid, van de PW opgenomen kostendelersnorm de bijstand van appellante met ingang van 1 juli 2015 verlaagd tot € 686,31 per maand. Het college heeft aan de besluitvorming ten grondslag gelegd dat appellante haar hoofdverblijf heeft in dezelfde woning als haar broer. De in artikel 22a van de PW opgenomen uitzonderingen op de kostendelersnorm zijn niet op appellante van toepassing.
3. Appellante heeft zich in hoger beroep tegen de aangevallen uitspraak gekeerd. Daarbij heeft zij aangevoerd dat de verlaging van haar bijstand in strijd is met artikel 1 van het Eerste Protocol bij het Europees Verdrag tot bescherming van de rechten van de mens en de fundamentele vrijheden (EP). Appellante betoogt in dit verband dat niet is voldaan aan het proportionaliteitsvereiste, omdat zij door de verlaging van haar bijstand in ernstige financiële problemen is gekomen. Zij wijst er in dit verband op, onder verwijzing naar een in bezwaar overgelegd overzicht van haar vaste lasten, dat de bijstand die zij per 1 juli 2015 ontvangt ontoereikend is om haar vaste lasten te kunnen voldoen.
In aanmerking genomen dat volgens artikel 21, aanhef en onder a, van de PW de norm voor een alleenstaande per 1 juli 2015 € 962,63 per maand bedroeg, ontvangt appellante per die datum maandelijks € 276,32 minder bijstand dan wanneer de kostendelersnorm hier niet van toepassing zou zijn.
Volgens vaste rechtspraak (uitspraak van 26 januari 2010, ECLI:NL:CRVB:2010:BL2155) is bij de beëindiging of intrekking van een bijstandsuitkering het eigendomsrecht als gewaarborgd in artikel 1 van het EP in het geding. Bij een verlaging van een bijstandsuitkering is dit niet anders, zodat die verlaging aan die bepaling kan worden getoetst. Nu moet worden aangenomen dat sprake is van inmenging in het eigendomsrecht van appellante, moet acht worden geslagen op de uitleg die het Europees Hof voor de rechten van de mens (EHRM) in zijn rechtspraak aan artikel 1 van het EP geeft. Daarbij dient allereerst beoordeeld te worden of de inmenging bij wet is voorzien. Vervolgens dient te worden beoordeeld of de inmenging in het eigendomsrecht een legitieme doelstelling heeft in het algemeen belang en of er een behoorlijk evenwicht ("fair balance") is behouden tussen de eisen van het algemeen belang van de samenleving en de bescherming van de fundamentele rechten van het individu, een en ander onder erkenning van een ruime beoordelingsmarge die de Staat heeft bij de hantering van deze criteria. Aan het proportionaliteitsvereiste wordt niet voldaan als het individu door de inmenging in het eigendomsrecht een buitensporig zware last ("an individual and excessive burden") moet dragen. Zie het arrest van het EHRM van
15 september 2009, nr. 18176/05, ECLI:CE:ECHR:2009:1208JUD0018176/05, r.o. 62-64)
Vast staat dat de bij het bestreden besluit gehandhaafde verlaging van de bijstand van appellante bij wet is voorzien. Deze verlaging vloeit immers voort uit, en is ook in overeenstemming met het bepaalde in artikel 22a, eerste lid, van de PW. Evenmin is in geschil dat, gelet op 4.2, de inmenging in het eigendomsrecht een legitieme doelstelling heeft. Het geschil spitst zich toe op de vraag of de verlaging van bijstand als gevolg van de toepassing van de kostendelersnorm voor personen als appellante proportioneel is, dan wel in haar geval tot een "individual and excessive burden" leidt. Hierover wordt het volgende overwogen.
De toepassing van de kostendelersnorm kan weliswaar aanzienlijke financiële gevolgen hebben voor personen op wie de kostendelersnorm van toepassing is, maar niet zodanig dat enkel om die reden al zou moeten worden geoordeeld dat niet is voldaan aan het proportionaliteitsvereiste. Hierbij moet onder meer worden betrokken dat, zoals in de parlementaire geschiedenis van de totstandkoming van artikel 22a van de PW is opgemerkt (TK 2013/14, 33 801, nr. 3, blz. 3), degenen die hoofdverblijf in dezelfde woning hebben, kosten met elkaar kunnen delen en daardoor lagere bestaanskosten hebben.
Wat appellante naar voren heeft gebracht over haar financiële situatie, is onvoldoende om te kunnen oordelen dat in haar geval sprake is van een buitensporig zware last. Appellante heeft naast het door haar zelf opgestelde overzicht van vaste lasten slechts vier bankafschriften ingebracht die zien op de periode van 8 maart 2016 tot en met 8 juli 2016
- het eerste blad van volgnummers 3, 5, 6 en 7 -, waaruit niet meer kan worden afgeleid dan dat sprake is van een aanzienlijk debetsaldo. Wat het overzicht van vaste lasten betreft, heeft appellante gesteld dat dit de helft is van de vaste lasten van haar en haar broer, maar enige onderbouwing daarvan ontbreekt. Dit laatste geldt ook voor de verklaring van appellante ter zitting van de Raad dat zij als gevolg van de verlaging van de bijstand per 1 juli 2015 aanzienlijke schulden heeft gekregen. Ook overigens heeft appellante geen compleet beeld van haar financiële situatie geschetst door daarbij niet te betrekken de toeslagen die zij ontvangt, zoals de zorgtoeslag en de individuele inkomenstoeslag als bedoeld in artikel 36 van de PW. Bovendien is het gezamenlijk inkomen van appellante en haar broer hoger dan de bijstandsnorm voor gehuwden.
Uit 4.6 en 4.7 volgt dat de bij het bestreden besluit gehandhaafde verlaging van de bijstand van appellante niet leidt tot een schending van artikel 1 van het EP. Het hoger beroep slaagt dan ook niet, zodat de aangevallen uitspraak moet worden bevestigd.