Speechprijs voor Astrid Schutte
De Prinsjesrede is ingesteld in 2013 door de Stichting Prinsjesfestival. Doel is meer aandacht voor het belang van goede speeches en redevoeringen. Ieder jaar worden speechschrijvers van Nederland uitgenodigd een speech te schrijven over tevoren vastgesteld onderwerp. De opdracht van dit jaar was: 'Schrijf een toespraak voor een Kamerlid dat de beslissende stem heeft in het debat over de gaswinning in Groningen en daarmee over het voortbestaan van het kabinet met alle gevolgen van dien. Het kabinet wil doorgaan met substantiële gaswinning in verband met de opbrengsten die nodig zijn om uit de economische crisis te komen. De helft van Tweede Kamer wil de winning geheel stopzetten in verband met de veiligheid van de Groningers. Een compromis is niet aanvaardbaar, is in voorverkenningen duidelijk geworden.'
De prijs voor de beste redevoering is dit jaar gewonnen door Astrid Schutte, schrijver, journalist en storytellingdeskundige. De jury, onder leiding van Bob Hiensch, koos unaniem voor de speech 'Ik bin ain Grunniger' uit de in totaal 18 inzendingen. De prijs werd vrijdag 11 september uitgereikt in de Haagse Kloosterkerk.
Een paar vragen voor de prijswinnaar:
Q: Er waren 18 inzendingen. Zijn er zo weinig speechschrijvers in Nederland?
A: Hoeveel speechschrijvers er in Nederland zijn is niet bekend. Vooral ministeries hebben officiële speechschrijvers. Veel speechschrijvers, zoals ik, schrijven allerlei soorten teksten, en staan niet enkel als speechschrijver bekend. Ik denk dat het onderwerp ook een rol speelt bij de vraag of je als speechschrijver meedoet. Het onderwerp van dit jaar vergde wel wat research en en zoiets kost tijd. In 2013 was het onderwerp 'Praat Nederland uit de economische put' en waren er 12 inzendingen. In 2014 was het onderwerp een nieuw ritueel dat past bij Prinsjesdag en waren er 34 inzendingen. Wat bij het aantal inzendingen van dit jaar ook een rol speelde, zo begreep ik van de jury, dat Haagse speechschrijvers meer affiniteit hebben met een compromis, terwijl deze speechopdracht vroeg om een duidelijke stellingname. Een aantal speechschrijvers had verzuimd stelling te nemen.
Q: Wat was de motivatie van de jury om unaniem voor jouw speech te kiezen?
A: De jury motiveerde haar keus door te zeggen dat over mijn speech duidelijk goed was nagedacht. Bovendien benadrukte de jury dat mijn speech anekdoten, anaforen, metaforen, retorische vragen, mooie vergelijkingen en een uitsmijter bevatte. De speech werd overigens niet beoordeeld op de stellingname daarin en ook niet op hoe die werd voorgedragen.
Q:Hoe lang ben je nou bezig met zo'n speech?
A: Een aantal dagen. Je begint met je in te lezen in het onderwerp, dat kost het meeste tijd. Ik wist niet heel veel van de Groningse gaswinning. Op internet vind je talloze rapporten, adviezen, kamervragen en standpunten van voor- en tegenstanders die je een beeld geven van de feiten en hoe die feiten beleefd worden door verschillende partijen. Dan ga je zoeken naar het standpunt waarvoor je denkt de beste speech te kunnen schrijven. Als je dat hebt bepaald, zoek je een begin. Omdat ik weet dat verhalen goed werken, zocht ik naar een verhaal van iemand die door een aardbeving schade had ondervonden, een verhaal dat een symbool was voor mijn boodschap, een verhaal om mee te starten. Van daaruit zette ik de argumentatie op. Daarbij gebruik je natuurlijk wat je in allerlei rapporten en berichten leest. Het slot, Ich bin ain Grunniger, was een inval. Ik wilde de solidariteit van de spreker met de Groningers benadrukken en een knipoog maken naar de speech van Kennedy in 1963 waarmee hij zijn steun aan de West-Duitsland kenbaar maakte, en die hij besloot met Ich bin ein Berliner.
Q: Kies je bij de keuze voor het standpunt van je speech, een standpunt waar je achter staat of bepalen de retorische mogelijkheden van een standpunt je keus?
A: Dat is een wisselwerking. Ik zag grotere retorische mogelijkheden met een stop-de-gaswinning standpunt omdat het over mensen ging die hun woning waren kwijtgeraakt of dreigden kwijt te raken. Appelleren aan menselijke emoties is belangrijk in een speech. Al lezende vond ook dat het wel erg lang had geduurd voor de aardbevingsschade serieus was genomen. Mensen kunnen daardoor hun vertrouwen verliezen in de overheid en dat is een grote bedreiging voor de rechtstaat. Hoe de overheid omgaat met de schade in Groningen heeft dus een grote symboolwaarde. Toch had ik ook een speech kunnen schrijven die vóór het doorgaan met de gaswinning zou zijn geweest. Een goede speechschrijver voor meerdere standpunten schrijven.
Q: Je hebt gewonnen. Heb je ook een prijs gekregen?
A: Jazeker, de prijs is publicatie van de rede in Elsevier. Dat is natuurlijk eervol, hoewel ik als journalist wel vaker in Elsevier heb gestaan. Het leukste is eigenlijk dat je zoveel mensen blij voor je zijn en je feliciteren. En volgend jaar zit ik in de jury van de Prinsjesrede 2016, ook een eer natuurlijk.
Hier is de speech online te zien. De opname is van Aidan Vernee.
Speech Prinsjesrede 2015 – Ik bin ain Grunniger
Over de Prinsjesrede en de nominaties
Lees ook Astrid's artikel Speechen is een goed verhaal vertellen op Managementsite.
6 november 2015 in Astrid Schutte, speech, storytelling. Tags:Astrid Schutte, Prinsjesrede, speech, speechen, storytelling