Voor een goede vervulling van het toevertrouwde ambt, kunnen tenslotte ideëele factoren, zooals gevoel voor het algemeen belang 1), plichtsbesef, ambitie, trots op eigen arbeid, even krachtig werken als de in het maatschappelijk leven niet alleen heerschende prikkel van het eigenbelang.
Ad 5. Gemeentelijk bedrijfsbeheer zou een ernstige belem- Belemmering
. . , j voor den
mering zijn voor het doen van uitvindingen en het toepassen daarvan, vooruitgang. Dit bezwaar is niet zoo aanstonds duidelijk. Slaan wij de nadere motiveering in Lord Avebury's boek op 2).
Vergeleken wordt de ontwikkeling in de Vereenigde Staten met die in Engeland. In de Vereenigde Staten zouden tramwegen, de mechaniseering van deze, de electriciteitsvoorziening en de telefoon veel sneller en intensiever zijn doorgedrongen dan m Engeland. Het eerste land is dat van de vrijheid van het particulier initiatief, in het tweede land vieren de eigen gemeentelijke bedrijfsvoering en de overheidsbemoeiing met openbare nutsbedrijven hoogtij. Gevallen worden genoemd, waarin gemeentelijke invloed bewerkte, dat bepaalde concessies voor tramwegen of electriciteitsvoorziening niet werden verleend, omdat gevreesd werd, dat een eigen tramonderneming of een gasfabriek konden worden geschaad. De langzame voortgang van de electrificatie zou ook een reden zijn voor de geringe ontwikkeling van de electrische industrie in Engeland in tegenstelling tot die van de Vereenigde Staten.
Een kern van waarheid schuilt in het bezwaar, ook al is de vergelijking tusschen het destijds door immigratie steeds in bevolkingstal groeiende Noord-Amerika met het meer gestabiliseerde Engeland niet geheel betrouwbaar. Het is een voorbeeld van den strijd tusschen gevestigde belangen en nieuw opkomende middelen tot behoeftenvoorziening. In onze dagen zien wij dien strijd tusschen de spoorwegen en het vervoer per automobiel. Moet de Overheid zich daar buiten houden of mag zij het haar taak achten den strijd door reglementeering te matigen? De tijd, waarin een geheel onbelemmerd particulier initiatief en een ongebreidelde concur-
*) De Engelsche taal heeft hiervoor een korten en duidelijken term in "public spirit . 2) T. a. p. blz. 93 en vlg.