Potsdam is de hoofdstad van de Duitse deelstaat Brandenburg. De stad telt  inwoners () op een oppervlakte van 187,27 km². Potsdam ligt in de agglomeratie van Berlijn; zo is de stad te bereiken met de S-Bahn van Berlijn. Potsdam ligt aan de rivier de Havel. Potsdam is een kreisfreie Stadt.

Geschiedenis 
Potsdam is gesticht in de 10e eeuw. Lange tijd bleef het een onbeduidend dorp, hoewel het in 1345 stadsrechten kreeg. In 1660 werd de stad door keurvorst Frederik Willem uitgekozen als zijn zomerresidentie. Hij liet er een kasteel bouwen geïnspireerd op het Huis Honselaarsdijk dat hij had leren kennen tijdens zijn studie in Nederland. Later werd de stad ook de favoriete verblijfplaats van de koninklijke familie van Pruisen: de Hohenzollerns. De meeste leden van de Hohenzollerns werden hier geboren, groeiden op en verbleven meestentijds in een van hun verschillende paleizen in Potsdam.

Tussen 1734 en 1742 haalde koning Frederik Willem I, bijgenaamd de Soldatenkoning, Nederlandse werklieden naar Potsdam die daar een wijk aanlegden in Nederlandse stijl; de wijk wordt Holländisches Viertel (Hollandse wijk) genoemd. In tegenstelling tot de wens van de opdrachtgever, bleef de vorming van een Nederlandse kolonie uit. Hongaarse arbeiders trokken vaak na leegstand in de huizen. De wijk bestaat nog steeds en is een toeristische trekpleister.

Met name in de tijd van Frederik de Grote zijn veel monumentale gebouwen gebouwd, waaronder het paleis Sanssouci, en het Neues Palais. Hoewel Berlijn de hoofdstad van Pruisen en later van het Duitse Rijk was, verbleef het hof vaak in Potsdam. Dit veranderde pas in 1918, toen na de Eerste Wereldoorlog keizer Wilhelm II werd verdreven en Duitsland een republiek werd.

Kort nadat Hitler aan de macht kwam in Duitsland, vond op 21 maart 1933 de zogenaamde Dag van Potsdam plaats, waarbij de nazi's de eenheid tussen het oude Pruisen en het nieuwe nationaalsocialistische Duitsland wilden demonstreren. De stad heeft in de Tweede Wereldoorlog zwaar geleden onder bombardementen, vooral dat van 14 april 1945. Na de oorlog vond in het Cecilienhof de Conferentie van Potsdam plaats, waaraan de overwinnaars (Truman, Churchill (die halverwege werd vervangen door Attlee) en Stalin) deelnamen.

Na de oorlog viel de stad in Oost-Duitse handen. De DDR wilde zo veel mogelijk de herinnering aan het verleden verwijderen; daarom werden vele monumentale gebouwen afgebroken. Door de bouw van de Berlijnse Muur was er geen vrij verkeer meer mogelijk met het naburige West-Berlijn.

Na de Duitse hereniging werd Potsdam de hoofdstad van de nieuwe deelstaat Brandenburg. In 1990 werden de paleizen en parken van Potsdam en Berlijn op de werelderfgoedlijst geplaatst. Er zijn na de val van het communisme plannen ontwikkeld om de stad in oude luister te herstellen. Zo werd het Stadtschloss (stadspaleis) herbouwd en werd in 2013 de bouwvergunning afgeleverd voor de wederopbouw van de Garnisonkirche. Het verder uitgraven van het Stadtkanal werd voorlopig opgegeven.

Cultuur

Bezienswaardigheden 
 Het Park Sanssouci met daarin:
 Sanssouci, het lustslot van Frederik de Grote
 Het Orangeriepaleis, voorheen bestemd voor gasten van de koninklijke familie
 Neues Palais (Nieuwe Paleis). Hier bevinden zich gebouwen van de Universiteit van Potsdam.
 Friedenskirche met Mausoleum van enkele Pruisische koningen
 Charlottenhof
 Het Belvédère
 Neuer Garten, met Marmorpalais en Cecilienhof
 De Russische kolonie Alexandrowka met de Alexander-Newski-Gedächtniskirche
 Slot Babelsberg, het zomerpaleis van Keizer Wilhelm I naar ontwerp van Karl Friedrich Schinkel
 De stadspoorten Brandenburger Tor (niet te verwarren met het bouwwerk met dezelfde naam in Berlijn), de Nauener Tor, Kellertor en de Jägertor
 De Alte Markt met de St. Nikolai-kerk, het Potsdamer Stadtschloss (hier zit de Landdag van Brandenburg in), Museum Barberini (een museum voor de privé kunstcollectie van Hasso Plattner) en het Oude Raadhuis (waar het Potsdam museum zich in bevindt)
 Het Holländisches Viertel met Nederlandse gevelhuisjes, opgebouwd onder de uit Amsterdam afkomstige Jan Bouman.
 Het Wetenschapspark Albert Einstein met de Einsteintoren op de Telegrafenberg
 Großes Militärwaisenhaus
 Pumpenhaus, het pomphuis ('moskee')
 St. Peter und Paul Kirche, gelegen bij Holländisches Viertel
 Nauener Tor
 Feuerbachstraße, pittoreske straat met een groter aantal Nederlanders, actief in het nachtleven. Niet te verwarren met het Holländisches Viertel, waar geen Nederlanders wonen.
 Glienicker Brücke op de grens met Berlijn, waar tijdens de Koude oorlog spionnen werden uitgeruild.

Sport en recreatie 
Deze plaats is gelegen aan de Europese wandelroute E11, die loopt van Den Haag naar het oosten, op dit moment tot de grens tussen Polen en Litouwen. De succesvolle vrouwenvoetbalvereniging 1. FFC Turbine Potsdam komt uit Potsdam.

Partnersteden 
  Opole, Polen, sinds 1973
  Bobigny, Frankrijk, sinds 1974
  Jyväskylä, Finland, sinds 1985
  Bonn, Noordrijn-Westfalen, Duitsland, sinds 1988
  Perugia, Italië, sinds 1990
  Sioux Falls, South Dakota, Verenigde Staten, sinds 1990
  Luzern, Zwitserland, sinds 2002

Geboren in Potsdam 

 Wilhelmina van Pruisen (1709-1758), markgravin van Bayreuth
 Friedrich Wilhelm Heinrich Benda (1745-1814), componist en violist
 Johann David Ludwig Graf Yorck von Wartenburg (1759-1830), aristocraat en militair
 Wilhelm von Humboldt (1767-1835), taalwetenschapper, filosoof en staatsman
 Frederik Willem III van Pruisen (1770-1840), koning van Pruisen en componist
 Louis van Pruisen (1773-1796), prins
 Wilhelmina van Pruisen (1774-1837), als echtgenote van Willem I de eerste koningin der Nederlanden
 Moritz Hermann von Jacobi (1801-1874), natuurkundige en ingenieur
 Friedrich Ludwig Persius (1803-1845), architect
 Alexandrine van Pruisen (1803-1892), prinses van Pruisen
 Carl Jacobi (1804-1851), wiskundige
 Hermann von Helmholtz (1821-1894), medicus en natuurkundige
 Frederik III van Pruisen (1831-1888), keizer van het Duitse Keizerrijk
 Alfred von Waldersee (1832-1904), militair
 Ernst Haeckel (1834-1919), arts, illustrator, zoöloog en filosoof
 Hermann Schubert (1848-1911), wiskundige
 Maria Elisabeth Louise Frederika van Pruisen (1855-1888), prinses
 Elisabeth Anne van Pruisen (1857-1895), echtgenote van Hendrik van Oranje-Nassau
 Wilhelm II van Duitsland (1859-1941), laatste keizer van het Duitse Keizerrijk
 Charlotte van Pruisen (1860-1919), dochter van keizer Frederik III
 Louise Margaretha van Pruisen (1860-1917), prinses
 Adolf Miethe (1862-1927), scheikundige
 Hendrik van Pruisen (1862-1929), jongste zoon van keizer Frederik III
 Sigismund van Pruisen (1864-1866), derde zoon van keizer Frederik III
 Frederika Amalia Wilhelmina Victoria van Pruisen (1866-1929), prinses uit het Huis Hohenzollern
 Sophie van Pruisen (1870-1932), koningin van het Koninkrijk Griekenland
 Friedrich Wilhelm von Bissing (1873-1956), egyptoloog
 Feodore van Saksen-Meiningen (1879-1945), prinses uit het Huis Wettin
 Wilhelm van Pruisen (1882-1951), oudste zoon van keizer Wilhelm II
 Viktor Adolf van Bentheim en Steinfurt (1883-1961), 5e vorst van Bentheim en Steinfurt
 Eitel Frederik van Pruisen (1883-1942), tweede zoon van keizer Wilhelm II
 Adalbert van Pruisen (1884-1948), derde zoon van keizer Wilhelm II
 Ludovika Jakobsson-Eilers (1884-1968), kunstschaatsster
 Sophie van Schönburg-Waldenburg (1885-1937), prinses uit het Huis Schönburg-Waldenburg
 Leo Geyr von Schweppenburg (1886-1974), generaal
 Arthur Ney (1887-1963), Zwitsers componist, dirigent en muziekuitgever
 August Wilhelm van Pruisen (1887), vierde zoon van keizer Wilhelm II
 Oscar van Pruisen (1888-1952), vijfde zoon van keizer Wilhelm II
 Victoria Feodora van Reuss, jongere linie (1889-1918), prinses
 Augusta Victoria van Hohenzollern (1890-1966), echtgenote van de laatste koning van Portugal, Emanuel II
 Victoria van Pruisen (1890-1923), prinses uit het Huis Hohenzollern
 Victoria Louise van Pruisen (1892-1982), enige dochter van keizer Wilhelm II
 Frederik Karel van Pruisen (1893-1917), prins uit het Huis Hohenzollern
 Paul Blobel (1894-1951), architect, SS-Standartenführer en lid van de Sicherheitsdienst (SD)
 Hermann Kasack (1896-1966), schrijver
 Hasso von Manteuffel (1897-1978), generaal ten tijde van de Tweede Wereldoorlog
 Charlotte van Saksen-Altenburg (1899-1989), prinses uit het Huis Wettin
 George Maurits van Saksen-Altenburg (1900-1991), laatste erfprins van Saksen-Altenburg
 Hans Brehme (1904-1957), componist
 Rosemary van Salm-Salm (1904-2001), prinses
 Wilhelm van Pruisen (1906-1940), prins uit het Huis Hohenzollern
 Louis Ferdinand van Pruisen (1907-1994), prins
 Georg Stahl (1907-1969), componist en dirigent
 Hubertus van Pruisen (1909-1950), prins uit het Huis Hohenzollern
 Arno Huhn (1911-1991), SD-beambte in Nederland ten tijde van de Tweede Wereldoorlog
 Martin Schwarzschild (1912-1997), Amerikaans astrofysicus van Joods-Duitse afkomst
 Karel Victor zu Wied (1913-1973), prins uit het Huis Wied
 Karel van Pruisen (1916-1975), prins uit het Huis Hohenzollern
 Cecilia van Pruisen (1917-1975), prinses uit het Huis Hohenzollern
 Burkhard Heim (1925-2001), theoretisch natuurkundige
 Günther Schramm (1929), acteur, televisiepresentator, cabaretier en zanger
 Hilla Becher (geb. Wobeser) (1934-2015), fotografe
 Wolfgang Joop (1944), modeontwerper
 Oliver Bendt (1946), acteur en zanger Goombay Dance Band
 Matthias Platzeck (1953), politicus
 Torsten Reißmann (1956-2009), judoka
 Ralf Brudel (1963), roeier
 Carsten Wolf (1964), wielrenner
 Monique Garbrecht (1968), oud-langebaanschaatsster
 Robert Bartko (1975), (baan)wielrenner
 Kevin Kuske (1979), bobsleeër
 Sabine Krantz (1981), atlete
 Andrej Kalinitsjov (1986), Russisch schaker
 Patrick Ebert (1987), voetballer
 Daniel Frahn (1987), voetballer
 Christoph Pfingsten (1987), veldrijder, wielrenner
 Philipp Walsleben (1987), veldrijder, wielrenner
 Jonathan Erdmann (1988), beachvolleyballer
 Olia Tira (1988), Moldavisch zangeres
 Franziska Weber (1989), kanovaarster
 Vladimir Morozov (1992), Russisch kunstschaatser
 Denis Prychynenko (1992), voetballer
 Kevin Schade (2001), voetballer

Externe link 
  Website van de gemeente Potsdam

Hoofdstad van een Duitse deelstaat