Polyfarmacie in de cardiologie - PDF
Download "Polyfarmacie in de cardiologie"
1 Polyfarmacie in de cardiologie CarVasZ congres 21 november 2014 Alina Constantinescu cardioloog
2 Indeling Casus 1: - patient met hartfalen - belangrijkste medicatieklassen - introductie medicatie in de praktijk - co-morbiditeit: nierinsufficientie, jicht - welke aanpassingen van medicatie? - wat te doen bij andere co-morbiditeit: COPD/ astma, rheuma?
3 Indeling Casus 2: - patient met acuut coronair syndroom - medicatieklassen - aanpassingen ivm bijwerkingen - co-morbiditeit: DM, nierinsufficientie - aanpassingen ivm interventies
4 Casus 1 34-jarige man Sinds 1 maand tweemaal de huisarts bezocht wegens kortademigheid bij plat liggen. Sinds 3 dagen kan de trap niet meer oplopen. Verwijzing naar polikliniek cardiologie gevolgd door directe opname.
5 Casus 1 Lichamelijk onderzoek: lengte 178, gewicht 85 kg RR 85/60 mmhg, pols 105/min, temp 36.8 CVD verhoogd Cor: S1S2 S3 galop systolische souffle gr. II/VI apex Longen: links basaal demping, VAG Lever 1 cm palpabel. Geen oedemen.
6 ECG Welke ECG afwijkingen zijn er? a. Tachycardie b. Ritmestoornis c. ST afwijking passend bij acuut myocardinfarct d. Bundeltaak blok
7 ECG Welke ECG afwijkingen zijn er? a. Tachycardie b. Ritmestoornis c. ST afwijking passend bij acuut myocardinfarct d. Bundeltaak blok
8 Echocardiografie
9 Beloop Ontwaterd, daardoor 16 kg afgevallen.
10 Richtlijnen therapie hartfalen Principe is remming van 2 neuro-hormonale systemen: - Renine-angiotensine-aldosteron systeem - Sympatische zenuwstelsel Doel: - verbetering symptomen - vermindering ziekenhuisopnamen - vermindering mortaliteit.
11 Behandeling hartfalen Diuretica ACE-remmer of Angiotensine receptor blokker (ARB) Beta-blokker Mineralocorticoid receptor antagonist (spironolacton, eplerenone) Digoxine Ivabradine: inhibitor I f -kanaal van sinusknoop.
12 Behandeling: diuretica Stap 1. Start met een diureticum: - Bij geringe klachten: thiazide diureticum (bijv. hydrochloorthiazide 1 dd 25 tot 50 mg) - Bij matige of ernstige klachten: lisdiureticum (bijv. furosemide 1-2 dd 40 tot 80 mg bumetanide 1-2 dd 1 tot 5 mg) - Controle Na+, K+ en nierfunctie
13 Behandeling: diuretica en problemen 1. Hypokaliaemie kaliumsuppletie, voeg aldosteronantagonist toe 2. Hyponatriëmie normo/hypovolemisch: stop diureticum hypervolemisch (verdunning):combineer lisdiuretica met vochtbeperking en stop ACE-I tijdelijk. Eventueel inotropica 3. Nierinsufficiëntie: corrigeer dehydratie, stop nefrotoxische medicatie 4. Diuretica resistentie: verdubbel dosis/ geef i.v. Voeg hydrochloorthiazide aan lisdiureticum.
14 Behandeling van HF met systolische disfunctie Step-wise, incremental, reduction in 1-year mortality with combination neurohumoral blockade in patients with systolic heart failure and mild-to-moderate symptoms McMurray J J Eur J Heart Fail 2011;13:
15 Behandeling : ACE-remmer Stap 2. Voeg een ACE-remmer toe. N.B. start low! - Voorbeeld: enalapril 2.5 mg of ramipril 1.25 mg voor het slapen gaan als patient al in bed ligt. Hierna dosering verhogen om de 2-3 dagen tot 2 dd 10 mg enalapril of 2 dd 5 mg ramipril Bij iedereen met systolische disfunctie, tenzij contraindicaties: Angio-oedeem in voorgeschiedenis Serum kalium > 5 mmol/l Creatinine klaring < 10 ml/min (dosis aanpassing bij < 30 ml/min)
16 Behandeling: ACE-I en problemen Als GFR < 15 ml/min: geen ACE-I starten Als GFR ml/min: halve dosis starten Daling GFR 50% en 30 ml/min minimumwaarde is acceptabel, dosis dan niet verhogen Hyperkaliaemie: Als K + > 5.5 mmol/l halveer de dosis en controleer K Als K + > 6 mmol/l: stop de ACE-I en controleer K Prikkelhoest: vervang ACE-I door ARB
17 Behandeling: beta-blokkers Stap 3. Voeg een beta-blokker toe: Start low, go slow! in principe alleen bij stabiele patienten en stapjes van ca. 2 weken waarschuw patient: tijdelijke verergering klachten mogelijk Bisoprolol: 1 dd 1.25 mg, op te verhogen tot 1 dd 10 mg. Metoprolol: 2 dd mg, op te verhogen tot mg Carvedilol: 2 dd mg, op te verhogen tot 2 dd 25 tot 50 mg.
18 Behandeling: beta-blokkers Bij iedereen met systolische disfunctie tenzij contraindicaties: 2e en 3e graads AV blok, sinus bradycardie < 50/min traag atriumfibrilleren COPD is geen contraindicatie, asthma wel Of tenzij ernstige bijwerkingen: toename hartfalen (verhoog diuretica, verlaag dosis of stop tijdelijk betablokker) bradycardie (stoppen beta-blokker kan nodig zijn)
19 Behandeling: aldosteronantagonisten Stap 4: Bij patiënten met HF en systolische disfunctie die na ACE-I, diuretica en betablokkade nog klachten hebben (NYHA klasse II-IV) en geen contraindicaties: serum kalium > 5.0 mmol/l GFR <15 ml/min extra controle geindiceerd bij kaliumsuppletie
20 Behandeling: aldosteronantagonisten Mogelijke bijwerkingen: hyperkaliaemie: als K + > 5.5 mmol/l, dosis halveren of stop als GFR < 45 ml/min dosis halveren gynaecomastie: vervang spironolacton door eplerenon
21 Behandeling: angiotensine-ii receptor blokkers (ARBs) Bij patiënten met HF en systolische disfunctie die geen ACE-I verdragen Contraindicaties: als bij ACE-I behalve angiooedeem
22 Behandeling: digoxine Bij gedecompenseerd hartfalen en atriumfibrilleren met ventrikelrespons in rust > 80/min Bij sinusritme en persisteren van klachten (NYHA klasse II- IV) ondanks behandeling met ACE-I, diureticum, BB en aldosteronantagonist (geen oplaaddosis nodig) Contraindicaties: 2e of 3e graads AV blok Hypo-/hyperkaliaemie
23 Behandeling: ivabradine Bij sinusritme en persisteren van klachten (NYHA klasse II- IV) en HF > 75/min ondanks behandeling met ACE-I, diureticum, BB en aldosteronantagonist Bij intolerantie beta-blokker: hypotensie, astma, psoriasis.
24 Behandeling: ivabradine
25 Hartfalen en comorbiditeit Diabetes: Thiazolidinediones zijn gecontraindiceerd (toename oedeem en hartfalen. b.v. rosiglitazon, pioglitazon) COPD: bij meeste patiënten is beta blokker geen probleem, inhalatietherapie met beta agonisten is niet gecontraindiceerd Astma: geen beta-blokkers! Jicht: geen NSAIDs! Rheuma: geen NSAIDs!
26 Casus 1 34-jarige man met hartfalen obv gedilateerde cardiomyopathie. Hoe moet hij worden behandeld: - stap 1:. - stap 2:. - stap 3:. - stap 4:.
27 Casus 1 34-jarige man met hartfalen obv gedilateerde cardiomyopathie. Hoe moet hij worden behandeld: - stap 1: diuretica (furosemide of bumetanide) - stap 2: ACE-remmer (enalapril, ramipril) - stap 3: beta-blokker (bisoprolol, carvedilol) - stap 4: aldosteron-antagonist (spironolacton, eplerenone) Onvoldoende reactie op diuretica (diuretica resistentie): hydrochloorthiazide wordt toegevoegd
28 Casus 1 (1 week later) Nierinsufficientie en hyponatriemie Welke medicatie moet aangepast /gestopt? Stop hydrochloorthiazide
29 Casus 1 (3 weken later) Is inmiddels naar huis. Wandelt veel volgens onze advies Veel polen in de lucht Enkele keer per dag aanvallen van kortademigheid Heeft thuis een inhalator met Ventolin (was vergeten om te vertellen). Gebruikt de inhalator nu 6 keer /dag. Vraagt zich af wat hij moet doen? Stop beta-blokker! Verwijzen longarts. Alternatief voor beta-blokker? Ivabradine
30 Casus 1 6 maanden later Gevallen van de fiets, arm gebroken Veel pijn, sinds 1 week diclofenac Plast bijna niet, wordt kortademig Opname cardiologie Welke medicatie moet aangepast worden of gestopt? Stop diclofenac! Stop ACE-remmer Stop aldosteronantagonist
31 Casus 1 1 maand later belt met de hartfalen verpleegkundige Heeft een rode rechter teen, veel pijn eraan Heeft een foto gestuurd per . Diagnose: jicht. Behandeling? Geen NSAIDs! Start colchicine of prednison. Na herstel start allopurinol ter voorkoming nieuwe aanvallen.
32 Casus 1 Belt vanwege droog hoest Geen aanvallen meer van astma Geen koorts. Vraagt advies Waarschijnlijk prikkelhoest bij ACE-remmer. Behandeling? ACE-remmer vervangen door angiotensine receptor blokker
33 Casus 2 60-jarige man Voorgeschiedenis: DM, hypertensie, nierinsufficientie Pijn op de borst sinds de avond ervoor. Sinds vanochtend fors toegenomen Ambulance gebeld
34 Casus 2: ECG Diagnose? Behandeling? Acuut voorwandinfarct CAG + PCI
35 Medicamenteuze behandeling Plaatjes-aggregatie remmers Anti-ischemische medicatie: beta-blokkers, calcium-antagonist, nitraten Cholesterol-verlagers: statines
36 Plaatjes-aggregatie remmers
37 Acetylsalicylzuur (Aspirin) Levenslang na PCI Combinatie met proton-pomp remmer (esomeprazol, omeprazol) geadviseerd
38 P2Y12 inhibitors Prasugreal en ticagrelor zijn nieuwe sterkere P2Y12 remmers
39 Anti-ischemische medicatie: Nitraten: vasodilatatie - kortwerkend: sublingual NTG - langwerkend Bijwerkingen: - tolerantie (nitraat-vrije periode van 8-10 h) - hoofdpijn, lage bloeddruk
40 Anti-ischemische medicatie: Beta-blokkers: - hartfrequentie - doorbloeding ischemisch gebied - mortaliteit met 30% na infarct
41 Anti-ischemische medicatie: Calcium-chanel blockers: 1. Verapamil, Diltiazem: - hartfrequentie - risico voor AV-blok in combinatie met beta-blokker 2. Amlodipine: - vasodilatator - geen effect op AV-geleiding - goed getolereerd in combinatie met beta-blokkers
42 Cholesterol-verlagers: statines Verschillende preparaten: simvastatine atorvastatine pravastatine rosuvastatine Veel medicatie interacties, met toename bijwerkingen (m.n. myopathie): amiodaron, colchicine, antibiotica. Minste interacties: pravastatine
43 Beloop casus 2 Na PCI klachtenvrij. Blijft op de CCU. Medicatie: Acetylsalicylzuur 80 mg 1dd Ticagrelor 90 mg 2dd Metoprolol 50 mg 2dd Atorvastatine 20 mg 1dd Perindopril 2 mg 1dd Metformine 500 mg 2dd Verapamil 120 mg 1dd
44 Patient wordt na PCI opgenomen op de CCU. Welke medicatie moet gestopt worden? Metformine
45 Bezoek polikliniek na 6 maanden. Klaagt over duizeligheid. Welke medicatie moet gestopt worden? Verapamil (gecontraindiceerd icm beta-blokker)
46 Conclusies Polyfarmacie is een belangrijke probleem in de cardiologie. Bij opname moest altijd goed gedocumenterd worden wat patient gebruikt, om de interacties en bijwerkingen snel op te sporen. Het profiel van patient veranderd met de leeftijd, ontstaan van andere aandoeningen, toename nierinsufficientie: de medicatie moet bij elk bezoek gecontroleerd en eventueel aangepast worden.