Wat ging er mis met de deelfietsen in Amsterdam? — dirk
De gemeente heeft vandaag bekend gemaakt de deelfietsen die de afgelopen weken Amsterdam leken te overspoelen te gaan verwijderen.
Wat ging er mis? Waarom werden de deelfietsen geen succes in de stad waar het witte fietsenplan ooit bedacht is? (en hoe kan het beter?)
Het antwoord is verrassend simpel: Het waren geen deelfietsen.
Het verschil tussen de deeleconomie en de reguliere economie
In de deeleconomie of de collaborative/sharing economy gaat het er om dat je als particulier jouw eigen overcapaciteit deelt, al dan niet tegen betaling. Dat is delen.
Dus als jij af en toe te veel kookt en dat dan met je buren deelt zoals Thuisafgehaald.nl is dat deel economie. Als je vervolgens een ruimte huurt daar elke dag maaltijden kookt en deze verkoopt via bijvoorbeeld Deliveroo, is dat een catering bedrijf en dus gewoon reguliere economie.
Dezelfde tegenstelling zie je bij auto- en taxiverhuur, Snappcar maakt gebruik van capaciteit die over is. En Elon Musk belooft dit voor Tesla's nog makkelijker te maken. Terwijl bij Uber (met uitzondering van het verboden Uberpop) veel minder sprake is van deel economie.
Bij Airbnb speelt hetzelfde. Verhuur je de woning waar je woont tijdelijk of gedeeltelijk dan is dat deeleconomie. Verhuur je een woning met shortstay vergunning of als illegaal hotel, is dat duidelijk geen deeleconomie.
Dit speelt ook bij fietsen. Het Nederlandse CycleSwap (dat opgegaan is in Spinlister) stelde particuliere Amsterdammers in staat om hun fiets te verhuren wanneer zij hem zelf niet gebruikte. Een typisch geval van deeleconomie en het benutten van ongebruikte capacitiet. Ook Donkey Republic begon als een platform waar je doormiddel van een slim slot jouw eigen fiets kon verhuren aan buurtgenoten en toeristen.
Omdat nog niet veel particulieren over gingen tot verhuur hebben de platforms een andere aanpak gekozen, na het afschaffen van roaming binnen de EU overspoelde deze fietsverhuur platformen Amsterdam. Ogenschijnlijk zonder samenspraak met de gemeente of met enig besef van de wensen van de Amsterdammer. Deze fietsen waren duidelijk alleen voor toeristen bedoeld en de verhuurbedrijven gebruikte de publieke ruimte slechts voor eigen gewin.
Dat de fietsen nu worden verwijderd kan dan ook op gejuich van veel Amsterdammers rekenen.
Het is jammer dat deze fietsen als 'deelfietsen' in de markt zijn gezet omdat ze dat niet zijn. De snelle opkomst en ondergang zijn een klap voor de potentie die de echte deelfiets of gemeentelijke fietsprogramma's hebben. Het witte fietsenplan is ooit bedacht in Amsterdam en moderne technologie zou dit nu mogelijk kunnen maken.
In Parijs is de gemeentelijke Velib een doorslaand succes dat naar hartelust gebruikt wordt door toeristen en Parijzenaars. Parkeerplaatsen in de stad maakten plaats voor fietsenstallingen en zo de Parijzenaar aan het fietsen gekregen. Dit is niet alleen goed voor de volksgezondheid, het maakt vervoer in de stad efficienter en het is minder belastend voor de publieke ruimte.
Hier kan Amsterdam wat van leren. De stad zou met de fietsverhuurbedrijven om tafel moeten zitten en een nieuw witte fietsenplan ontwikkelen. De technologie is er, nu de politiek wil nog.