Paulus de boskabouter is een Nederlandse tekststripreeks en kinderboekenreeks, van 1946 tot 1984 geschreven en getekend door Jean Dulieu, een pseudoniem van de violist Jan van Oort, die van 1944 tot 1947 deel uitmaakte van het Concertgebouworkest. Hij tekende in 1946 de eerste Paulusstrip in Het Vrije Volk. De serie werd al snel een succes en werd ook in boekvorm gepubliceerd. Later volgden een radiohoorspelserie en een televisiepoppenserie. De boekjes werden vertaald, onder andere in het Duits, Engels, Zweeds en Japans.

Personages 
Paulus Een aardige kabouter die in het bos woont en graag een pijpje rookt.
Oehoeboeroe Een wijze uil (oehoe) die ietwat archaïsch taalgebruik hanteert. Hij houdt van muizen, iets wat Paulus niet erg aanstaat.
Gregorius Een das. Hij is niet al te helder en zijn taalgebruik zit dan ook vol versprekingen en spoonerismes. Hij is gulzig en lui.
Salomo Een raaf. Hij beschouwt zichzelf als een wijze vogel, net als Oehoeboeroe. De twee zijn dan ook vaak in elkaars gezelschap te vinden. Salomo houdt van sprinkhanen, maar Paulus hoort dat niet graag.
Wipper Een konijn dat altijd op de vlucht is voor Reintje de vos.
Pieter Een veldkabouter die erg bang is voor het bos.
Poetepa en Moetema Twee beren en de ouders van Poetepoet.
Poetepoet Een klein berenwelpje dat bij zijn ouders is weggelopen omdat hij een grote beer wilde zijn.
Mol Een mol die Paulus vaak helpt.
Pluim Een eekhoorn.
Pak Een stiekeme ekster die altijd klaar staat om iets te stelen. 
Radboud De sterke visotter die altijd klaarstaat om Paulus bij te staan als het spannend wordt.
Dorus Bezem Een huisbezem, een dommige goeierd die door morsen met levenswater tot leven is gekomen.
Priegeltje Een elfje en een prinses, die goed bevriend is met Paulus. Ze is ooit door Eucalypta vervloekt en veranderd in de beer Kenarrepoere. Oehoeboeroe en Salomo hebben allebei stiekem een oogje op Priegeltje.

Vijanden van Paulus
Eucalypta Een kwaadaardige heks en Paulus' aartsvijand.
Krakras Een kraai die door Eucalypta werd betoverd tot een onbestemd kuikenachtig wezen. Zij werkt vaak samen met Eucalypta.
Reintje Een boosaardige vos, die vaak op andere dieren aast en soms met Eucalypta samenwerkt.
Mietje Een andere kwaadaardige heks die doet alsof ze een vriendin is van Eucalypta, maar die eigenlijk jaloers is op haar.

Krantenstrip 
Dulieu heeft drie reeksen krantenstrips geschreven:
{| class=vatop
|
 De eerste reeks liep van 1946 tot 1957 en telde ruim 3500 afleveringen. Er wordt geen onderscheid in verhalen gemaakt. Wél zijn in latere boekuitgaven indelingen gemaakt, maar lang niet alle afleveringen zijn ooit in boekvorm verschenen.
 De tweede reeks liep van 1963 tot 1967 en telde ruim 1400 afleveringen. Dulieu maakte hierbij een onderverdeling in zeven verhalen, die aan de nummering te herkennen zijn. Een latere boekuitgave heeft aan de verhalen titels meegegeven, en nog drie verhalen toegevoegd die nooit in de krant zijn verschenen (P, R en S):
 Van oela's en oorkraaien 1 (A1-A100)
 Tovenaar Kalebassus (B1-B100)
 Van oela's en oorkraaien 2 (C1-C150)
 Ali Baba en de rover (D1-D250)
 Een beer in het bos (E1-E300)
 De boemelvis (F1-F260)
 Het nachtpaard (G1-G232 & 233-248) – De afl. 233-248 zijn niet in de boekuitgave verschenen, alleen in de krant.
 Wat een gemier (P1-P250)
 De baard van Pieter (R1-R250)
 De reis naar de Puntster (S1-S150)
|
 Vrijwel tegelijk met de tweede televisieserie keerde Jean Dulieu terug naar Paulus als krantenstrip. Hij tekende 23 tekststripverhalen van elk exact honderd afleveringen en zette toen resoluut een punt achter zijn krantenstrips:
 De hooikooi
 Het blokkenplan
 De mussenklus
 De heldenmol
 De buitenborrel
 De kraakvogels
 De boebomen
 De uitvinder
 Eikeligheden
 Het Bretonse beest
 Het hoedenfeest
 De sneeuwschuiver
 De vliegkip
 Eendracht maakt macht
 De hansop
 Het driemanschap
 Het flessenmannetje
 De jaarvergadering
 De kikkerbruid
 Bouterbijters in het bos
 De hanenhelm
 In de nesten
 Slakkenpraat
|}
De derde reeks is integraal in boekvorm verschenen bij uitgeverij De Meulder. In deze reeks zijn de verhalen grotendeels (maar niet helemaal) chronologisch opgenomen.

 Boeken 

 Radio Paulus de boskabouter was ook een radiohoorspel van zo'n 10 minuten voor het slapen gaan. Jean Dulieu deed alle stemmen zelf, behalve de stem van Prinses Priegeltje, die werd ingesproken door zijn dochter Dorinde van Oort. In totaal werden er 900 afleveringen gemaakt, die tussen 1955 en 1964 werden uitgezonden door VARA-radio.

De herkenningsmelodie was Dance of an ostracised imp van Frederic Curzon. Er werden ook diverse singletjes en cd's van het hoorspel uitgebracht.

 Restauratie en herhalingen door VPRO radio 
VPRO-radio heeft bijna 30 jaar later een aantal afleveringen die origineel in de periode 1961-1963 door VARA-radio uitgezonden waren in privé-archieven teruggevonden, gerestaureerd en opnieuw uitgezonden.

Deze gerestaureerde afleveringen zijn vervolgens ook uitgegeven op 16 cassettes.

 Televisieseries 
Er zijn meerdere series over Paulus de boskabouter gemaakt.
 Paulus de boskabouter (1967-1968): In 1967 kwam Paulus de boskabouter als poppenserie op de Nederlandse televisie. Ook hier werden alle stemmen ingesproken door Jean Dulieu, die ook de marionetten maakte. Van 1 oktober 1967 tot 29 december 1968 werden 39 afleveringen uitgezonden. De serie werd geëxporteerd naar het Verenigd Koninkrijk, Nieuw-Zeeland, Canada en Australië.
 Paulus de boskabouter (1974-1976): In 1974 werd opnieuw een poppenserie over Paulus de boskabouter gemaakt, ditmaal door de studio van Thijs Chanowski met Loek de Levita als producent. Leen Valkenier schreef hiervoor de teksten. De afleveringen werden dagelijks uitgezonden van 29 september 1974 tot 31 mei 1975. Elsje Scherjon, Frans van Dusschoten en Ger Smit, die ook De Fabeltjeskrant inspraken, zorgden voor alle stemmen. De poppen waren ditmaal niet door Dulieu gemaakt, maar door de gebroeders Slabbers. Valkenier introduceerde ook nieuwe personages, zoals Stien Fee, Laurens de Tuinkabouter en de robot Boelie (Joris het Vispaard was een personage gebaseerd op een der boeken van Dulieu). Dulieu was ontevreden over het resultaat. Zijn personages waren erg kleurloos geworden. Verder was Krakras een man geworden en werd Gregorius veel netter uitgebeeld dan oorspronkelijk. Er werd ook een elpee van uitgebracht.

 Tijdschriften 
In verschillende tijdschriften zijn korte, geïllustreerde verhaaltjes verschenen. Het betreft onder andere Kris Kras, Bobo, Avrobode en Eva.

 In de populaire cultuur 
 In het eerste prentje van het Douwe Dabbert-verhaal Het bedrog van Balthasar neemt Douwe afscheid van Paulus na een bezoekje.
 Het personage Eucalypta werd regelmatig geparodieerd in het komische radioprogramma Somertijd''. Frank Paardekoper leest daar 's vrijdags regelmatig files voor als Eucalypta.

Externe links 
Lambiek.net - Jean Dulieu
Informatie over Paulus de boskabouter, Paulus Archief
 Paulus de boskabouter - hoorspel

Noten 

Nederlandse stripreeks
Kinderstrip
Krantenstrip
Strip met dieren in de hoofdrol
Personage uit stripverhaal
Personage uit boek
Personage uit televisieserie
Nederlands hoorspel
Hoorspel van de VARA
Nederlands kinderprogramma op televisie
Hoorspel van de VPRO
Nederlands kinderprogramma op radio
Poppenspel
Kabouter
Tekststrip