“Ja, die discussie zie je overal gevoerd worden. Er wordt inderdaad vaak gezegd dat participatie een middel om te bezuinigen is, maar tegelijkertijd zie ik ook dat op allerlei terreinen het eigenaarschap bij burgers is weggehaald. En ik zeg, het is beiden waar. Het is goedkoper en het is denk ik ook beter. Dat zie je ook weer goed terugkomen in het huidige coronatijdperk. Je ziet enerzijds mensen die het zelf echt niet redden, maar ook mensen die niets hebben aan zestien hulpverleners en het eigenlijk prima doen.”
“Voor de aller-kwestbaarsten zijn dit natuurlijk niet de termen, maar het is niet nul of één, het is niet zwart-wit. We moeten specifieker denken. Amsterdam Oost vind ik daar een mooi voorbeeld van. Die zijn gewoon in staat om zoveel dingen zelfstandig te organiseren en op te pakken. En dat is anders dan Nieuw West, terwijl daar ook heel veel maatschappelijke initiatieven zijn, en heel veel kracht, maar het werkt toch anders. Studiezalen ook zo’n mooi voorbeeld, ga je mee de energie, of vind je dat het allemaal professionele hulp moet zijn?”
De opkomst van maatschappelijk initiatieven op het gebied van sociale dienstverlening kent ook in de uitvoering verschillende kanten. Maatschappelijk initiatieven die dicht bij de burgers staan zijn in staat om beter aan te sluiten bij de specifieke behoeften van de bewoners in hun omgeving. Ze komen daar immers uit voort. Tegelijkertijd maakt de diversiteit aan initiatieven en de dienstverlening die ze aanbieden het er niet overzichtelijker op voor burgers, want waar kunnen eigenlijk het beste terecht met hun vragen? Ook voor overheden is die versnippering zowel wenselijk als problematisch tegelijkertijd. Want hoe houd je nog zicht op het aanbod? Hoe ontwikkel je binnen die fragmentatie verbindingen en doorgaande lijnen? En hoe maak je met een veelheid van aanbieders afspraken over dienstverlening en financiering? Stuurman herkent deze worsteling. “Die versnippering is een van de dingen waar we in Amsterdam mee bezig moeten zijn. Het is volgens mij goed voor maatwerk, maar het moet niet zo zijn dat de meest kwetsbaren niet meer weten waar ze moeten zijn, en dat de volgordelijkheid van de hulpverlening onder de versnippering lijdt.” Dat leidt soms tot Kafkaëske situaties: “Wij subsidiëren nu in West bijvoorbeeld wegwijssalons. Daar huren we mensen in, die in beeld gaan brengen wat het gemeentelijk aanbod is. Dat zou toch eigenlijk niet moeten. Juist de meest kwetsbare mensen moeten weten waar ze naartoe kunnen, en pas daarna moet er ruimte voor maatwerk zijn. Nu lijkt het soms wel alsof we alleen maar maatwerk hebben, maar weten de mensen niet meer waar ze naartoe moeten. Dus dat is wel een opdracht waar we voor staan.”
Stuurman doelt daarmee ook op de talloze verschillen die er tussen stadsdelen bestonden. Elk met aparte regelingen en eigen verantwoordingseisen. “Ook de afdelingen binnen de centrale gemeente gingen dan weer eigen subsidieregelingen en procedures maken. Als je de weg dan niet weet, is het een drama. Dus ik denk dat het voor de mensen heel belangrijk is dat ze weten waar ze moeten zijn.”
Maar Stuurman waarschuwt tegelijkertijd voor een al te centralistische opvatting, waarin vanuit de centrale stad volledig de regie wordt gevoerd. “Het is nooit honderd procent sturing. Dat is uitgangspunt nummer één. Tegelijkertijd, met zoveel variëteit werkt ook niet. De kunst is steeds, behoud wat goed is. Ik vind het niet normaal dat de meest kwetsbare mensen niet weten waar ze naartoe moeten en dat we zoveel geld kwijt zijn aan coördinatie, dat niet naar de mensen gaat. Het is onze taak als gemeente om ieder geval binnen die eenduidigheid en herkenbaarheid, tegelijkertijd variëteit en maatwerk te laten bestaan. Om die reden komen de Buurtteams eraan en investeren we fors in de basisvoorzieningen. Ik denk dat we daar nu heel veel dingen in doen.”