Follega (Fries: Follegea) is een dorp in de gemeente De Friese Meren, in de Nederlandse provincie Friesland. Het ligt ten noorden van Lemmer en ten noordwesten van Oosterzee, aan de westkant van het Tjeukemeer.

Follega vormt samen met de naburige Eesterga een tweelingdorp. Tezamen hebben ze ook een dorpsbelangenvereniging. In  telde het dorp  inwoners, in 2004 was dat 200.

Geschiedenis

In de 13e eeuw werd de plaats vermeld als Ecclesia Folcolfi en in 1325 en 1335 als Folclaghe. In 1453 werd het vermeld als jn Follegae, in 1482 als Follega en in 1664 als Vollega en Volegae. De plaatsnaam zou verwijzen naar een dorp(sgebied) van de persoon Folle, of afstammeling daarvan.

Over de Follegasloot die door het dorp loopt is een brug gelegen. Op en bij deze brug was er op 2 oktober 1799 een slag tussen de Engelsen en de bewoners die achter de Franse stonden. De Engelsen probeerde een batterij op te werpen in de strijd om Lemmer maar gewapende burgers gingen de strijd met de Engelsen om dit te voorkomen. De Engelsen moesten uiteindelijk het afgeven en lieten bij de aftocht ook drie stukken geschut achter.

De naam van een voormalige herberg in het dorp verwijst naar het feit dat het door drie kogels zou zijn geraakt bij deze slag. De voormalige herberg was De Drie Kogels geheten en was gevestigd aan de Straatweg 47. Tot 1900 werd er tol geheven bij de brug over de Follegasloot, zowel aan wie gebruik wilde maken van de brug vanaf het land als wel de schippers die de brug wilde passeren via het water. De brug werd daarna ook vernieuwd, en is de ophaalbrug Follegabrug.

In 1856/57 werd er een spinnekopmolen geplaatst bij het dorp. Deze molen, de Follega molen raakte in de loop van de twintigste eeuw in verval. In 1968 werd besloten het te restaureren en het werd verplaats naar Laag-Keppel, in de provincie Gelderland, om daar opgebouwd te worden ingezet om de molenkolk te bemalen van een daar staande watermolen.

Tot 1 januari 2014 behoorde Follega tot de gemeente Lemsterland.

Klokkenstoel en verdwenen kerk 

Het dorp heeft een tijdlang een kerk gehad maar in de 17e of begin 18e eeuw werd deze afgebroken. Op de overgebleven begraafplaats staat een klokkenstoel met een opvallend helmdak, een van de klokkenstoelen in Friesland. De erin hangende klok is er een uit 1596, deze zou zijn gegoten door Peter van den Ghein.

Openbaar vervoer 
 Lijn 42: Sneek - Jutrijp - Hommerts - Woudsend - Tjerkgaast - Spannenburg - Follega - Eesterga - Lemmer v.v.

Geboren in Follega 
 Martin Hamconius (1551-1620), grietman en geschiedschrijver
 Tiemen Groen (1946-2021), wielrenner

Zie ook
 Lijst van rijksmonumenten in Follega
 Lijst van gemeentelijke monumenten in Follega

Externe link 
 www.Follega-Eesterga.nl

Plaats in Friesland
Geografie van De Friese Meren