De Waag (1667)
Centrum van wegen in Holland
Van oudsher hadden de heren van Gouda het recht gehad om goederen te wegen. In 1397 verviel dit recht aan de graven van Holland. Na het einde van 80-Jarige Oorlog met Spanje en het onstaan van de republiek besloot de rekenkamer in 1667 om het waagrecht van Holland aan Gouda in pacht te geven.
Hoewel er aan de noordkant van de markt, ongeveer op de plaats van de huidige La Place, al in de 15e eeuw een waaggebouw had gestaan, dat aan het begin van de 17e eeuw nog was gerestaureerd, besloot men in 1667 om toch een nieuw waaggebouw te laten bouwen.
De waag werd ontworpen door Pieter Post, die eerder al de waag in Leiden had gebouwd. De oude waag en twee aanliggende gebouwen werden afgebroken, zodat het nieuwe gebouw vrijstaand werd met een plein er achter. Het gebouw ligt ook in lijn met het stadhuis. Het reliëf toont het wegen van kaas samen met de vier wapenschilden van de toemalige burgemeesters. De benedenverdieping van het gebouw werd gebruikt om kaas te wegen, terwijl boven in het gebouw wapenkamers waren. Sinds 1996 is hier het kaasmuseum gevestigd.