Benelux – Knooppunt in Nederland
Type onvolledig stack
Het knooppunt Benelux is een knooppunt in Nederland, uitgevoerd als een onvolledig stackknooppunt. Het is gelegen aan de zuidwestkant van Rotterdam in de provincie Zuid-Holland, hier eindigt de A4 op de A15.
Het knooppunt is vernoemd naar het samenwerkingsverband BENELUX, wat staat voor België, Nederland en Luxemburg. Het knooppunt staat ook wel bekend als de Beneluxster en/of het Beneluxplein en de A4 heet ook wel de Beneluxweg. Dicht bij het knooppunt liggen Hoogvliet, Pernis en Poortugaal.
Het knooppunt is uitgevoerd als een onvolledig stackknooppunt. Het is één van de weinige stacks van Nederland, waarbij de A4 uit het noorden eindigt op de A15. De verbindingsbogen van en naar de A4 gaan over de A15 heen en zijn tweestrooks. De A15 telt 2×3 rijstroken, de A4 kent een parallelstructuur met 5 rijbanen en in totaal 9 rijstroken vanwege de Beneluxtunnel. Het knooppunt is voorbereid op een doortrekking van de A4 naar het zuiden, tussen Poortugaal en Hoogvliet is hiervoor ook ruimte vrijgehouden. In het A4-deel van het knooppunt is een aansluiting naar de Vondelingenweg ingebouwd. Vanaf de A15 is deze aansluiting via een omweg te bereiken. Door het knooppunt loopt metrolijn C van de Rotterdamse metro (de voormalige Calandlijn). De omgeving van het knooppunt is grotendeels bebouwd, met naar het noordwesten en noordoosten grootschalige industrie en havens. Ten westen van het knooppunt staat een enorme raffinaderij van Shell. Naar het zuidwesten ligt de plaats Hoogvliet, naar het zuidoosten Poortugaal. Rotterdam ligt wat verder naar het oosten.
De ontwikkeling van autosnelwegen ten westen van Rotterdam begon relatief laat. De haven van Rotterdam was in de jaren 60 de grootste ter wereld en in 1967 opende de Beneluxtunnel. Op 27 december 1972 opende de A4 tussen Pernis en het knooppunt Benelux, en de A15 vanaf het knooppunt Benelux tot aan Charlois met 2×2 rijstroken. Op 6 november 1975 werd dit deel vernieuwd en met 2×3 rijstroken opengesteld. Op 2 april 1980 opende de A15 met 2×3 rijstroken tot aan Spijkenisse, inclusief de Botlektunnel.
Oorspronkelijk was de rijksweg 19 (nu A4) voorzien doorgetrokken te worden richting het Hellegatsplein. Deze optie is nog steeds open in de Nota Mobiliteit, maar geld ontbreekt. In het oorspronkelijk ontwerp van het knooppunt is met deze doortrekking rekening gehouden. De later aangelegde metrolijn dwars door het knooppunt is ook zodanig getraceerd dat een toekomstige voltooiing van het sterknooppunt niet in de weg wordt gestaan.
Er staan grote veranderingen op stapel voor wat betreft de A15. De snelweg wordt met een parallelstructuur tussen Spijkenisse en het knooppunt Vaanplein verbreed naar 10 rijstroken. Er komt daarbij ook een nieuwe Botlekbrug. Vanwege de uitbreiding van de Rotterdamse haven neemt het vrachtverkeer verder toe, volgens schattingen naar 50.000 vrachtwagens per etmaal. Reeds in 1997 is de startnotitie van dit project verschenen, waarna in 2000 de trajectnota en MER volgde, die in 2001 aangepast is. In 2009 werd het ontwerp-tracébesluit ter inzage gelegd, waarna in 2010 het tracébesluit volgde. In 2011 moeten de werkzaamheden beginnen die in 2015 afgerond zullen zijn.
Het knooppunt wordt hierbij aangepast. De meeste aanpassingen vinden in de A15 zelf plaats, maar aan de oostkant komt een vlechtwerk en de fly-over vanaf Vlaardingen naar Ridderkerk wordt verbreed naar 3 rijstroken. Er komt tevens een nieuwe verbindingsweg ten zuiden van het knooppunt voor oost-westverkeer dat de parallelstructuur volgt. De klassieke stack-layout wordt niet volledig verwijderd, maar verandert wel enigzins vanwege de parallelstructuur.
Op 28 maart 1961 is een tracébesluit om de rijksweg 19 aan te leggen, waaronder het deel tussen het knooppunt Benelux en Klaaswaal valt. Deze is echter nooit uitgevoerd en 40 jaar lang was er geen vooruitgang in de verlenging van de A4 zuidwaarts. Eind 2005 is de A4 opgenomen in de nota ruimte, waarna in 2007 een PPS-plan is verkend. Eind 2008 bleek dat dit project als PPS-constructie niet haalbaar is. Sindsdien zijn er geen verdere stappen meer gezet naar een verlenging van de A4 zuidwaarts.