48. Tot eind 1915 had Sint-Anna ter Muiden zijn eigen school; nadien ging meester Frans Roosendaal (uiterst rechts) naar Heille. De onderwijzeres handwerken, links boven, was Saartje van den Ameele van St.-Anna. De leerlingen zijn lang niet allen bekend. Logisch als men bedenkt dat de foto dateert van 1901! Geheel links boven, naast de onderwijzeres, staat Johanna van den Ameele, die het in oktober 1977 op achtentachtigjarige leeftijd nog goed maakte! Op de onderste rij, vijfde van links, Richard Robinson, zesde van links Abraham van den Ameele, thans vierentachtig jaar; verder Chris van den Ameele, in 1927 gestorven, en een jongen Geijzels. Boven Richard Robinson zien we Wilhelmina de Bruijne. Een uniek document, zesenzeventig jaar oud, uit het zeer oude stadje, dat als zelfstandige gemeente in 1880 werd opgeheven om bij Sluis te worden gevoegd.
49. Er zijn in het verleden in Sluis en St.-Anna ter Muiden maar heel weinig fete's gemaakt van werkplaatsen, zeals van deze "timmerwinkel" van Jan Bauer in St.-Anna ter Muiden, 1910. Nog interessanter is dit beeld wanneer men weet dat twee van de afgebeelde personen nu nog leven. Geheel reehts staat Jan Bauer. Naast hem, links is niemand anders dan de thans vierentachtigjarige Abraham van den Ameele (Huize "Senang", St.-Annaweg, Sluisstraat). Derde van rechts is timmerman Jacob Verschoore, die later zijn werkplaats in de Korte Wolstraat had (voordien De Meersseman). Links naast Verschoore G. Wisse, die in zijn jeugd op de Kruisdijk woonde in een eigendom van de familie Hennequin. Wisse is nog altijd "fris en gezond", hoog bejaard, ongeveer van dezelfde leeftijd als de heer A. van den Ameele.
S L U ! S· - St. Anne ler M uiden
Uitg. A. v, Overbeeke, Terneuzea.
50. Een van de oudste en ook een van de mooiste ansichten van St.-Anna ter Muiden! Behalve uit de kerktoren, daterend van de veertiende eeuw, is nergens meer uit af te leiden dat het hier gaat om een "stadszicht". Lang voor 1700 reeds was "Sint-Annetje" een eenvoudig landbouwdorp geworden, al had het reeds in de Spaanse tijd en later onder het bewind van Napoleon belang als "grensplaats". Een deel van St-Anna ter Muiden was trouwens altijd landelijk geweest: het grondgebied tussen de huidige grens (ongeveer) en de Belgische gemeente Westkapelle behoorde eeuwenlang tot het "Brugse Vrye", onder de naam "Sint-Anna ten Vrijen".
GROET UIT ST. ANNA TER MUIJDEN BIJ SLUIS.
51. Een mooie, levendige prentkaart: de markt van Sint-Anna ter Muiden. Een ansicht uit een aparte serie van rond 1905; fotograaf noch uitgever zijn bekend. Wellicht kunnen de oudste inwoners de mensen links nog een naam geven, mogelijk ook de leden van de Koninklijke Marechaussee, die vanzelfsprekend vaak dienst deden in het grensgebied. Want St.-Anna ter Muiden had geen douanekantoor bij de grenspaal. De Belgische douane beyond zich te Schapenbrugge, de Nederlandse in Sluis, op de Kaai.
· Sf. flnne c'ermuioen
52. De Markt van St.-Anna ter Muiden, kart na 1900. Maar ansichtenuitgever Van Overbeeke uit Terneuzen noemde het groene plein "Dorpstraat" en "Termuiden" schreef hij als een woord. Daartegenover staat dat het weI de mooiste prentkaart is die in die periode van "St.-Annetje" werd gemaakt. Links achter de pomp staat het huisje waarin, naar men mij vertelde, de Franse kunstenaar Gustave Kahn woonde. Volgens mijn grootvader was dat huisje in 1860 "het schooltje", waar hij zijn a-b-c had geleerd. De meester was zo arm dat de scholieren in de winter zelf het brandhout voor de haard moesten meebrengen.
St Anna ter Muiden (Slu;s)
53. De Markt van St.-Anna ter Muiden voor 1914, met de toren die dus een rest is van de grote kerk uit de veertiende eeuw, die in de zeventiende eeuw half was ingestort en voor het overige deel werd afgebroken. Lang niet alleen schilders en schrijvers vormden de "typen van het zeer oude stadje". Oude Sluizenaars en anderen herinneren zich Kee Moggre met d'r witte Cadzandse mutsje. Zij was tientallen jaren huishoudster bij dominee J. van Eerde, die kort na 1919 als predikant naar Groningen is gegaan. Een verstandig man, die elke dag met zijn hondje wandelde en die de lapnaarn, in dit geval de scheldnaam "Zotte Rikus" zeker niet verdiende ...
54. Nooit schoner dan in de sneeuw was, en is nog, St.-Anna ter Muiden, hiernaast tussen 1925 en 1932. Toen er nog kunstschilders bleven wonen, of er kwamen voor enkele dagen, zoals Jean Parmentier, die to en al in Oostkerke (Belgie) woonde, en die terecht van mening was dat er in heel West-Europa niets zo "magnifiek" was als "Sint-Annetje toen het hadde gesneeuwd". Overigens komt het indrukwekkende van de oude kerktoren hier wei zeer goed tot uiting, ook al door het contrast van de torenreus met het in de zeventiende eeuw aangebouwde hervormde kerkje.
55. Te St.-Anne ter Muiden rest maar heel weinig van het zeer oude, met uitzondering dan van de kerktoren. Daarin bevindt zich onder andere de fraaie grafzerk van mr. Jan Blanckaert en zijn echtgenote. De steen, met op de hoeken de voorstelling van de vier evangelisten, draagt in het midden het wapen der Blanckaerts. De zerk dateert van 1443. Jan Blanckaert was in de vijftiende eeuw "capiteyn" van de "Bourgondische toren" (op de oever van het Zwin, tegenover het Groot Kasteel van Sluis). De Franse lelies op het wapenschild mocht Jan Blanckaert voeren als gunstbewijs van de hertogen van Bourgondie; zij zijn uit het Bourgondische wapen afkomstig.
56. In dit boek mag het type van de hardwerkende, eerlijke, levenslustige molenaar, die Pieter van de Putte was, niet ontbreken. In 1903 volgde hij zijn vader op als molenaar in St-Anna ter Muiden op de standaardmolen langs de weg naar Sluis. Die molen moet voor 1813 op St-Anna zelf hebben gestaan, toen Pieter van de Puttes grootvader er de eigenaar van was. "Pietertje PUUe", zoals men zei, is tot kort voor 1937 molenaar gebleven.
57. Er kwamen weinig toeristen te St.-Anna ter Muiden, voor (en na! ) 1935. Doch wie er dan wei kwam, maakte steevast kennis met Jan Kommers, de torenwachter (tientallen jaren achtereen), die al in 1876 gareelmaker was, werkend voor de boeren, vrachtrijders enzovoort in de omgeving. In zijn huisje in de Anworpstraat verrichtte hij ook schoenreparaties. Tussendoor poseerde hij graag voor inwoners en vreemdelingen, zoals hier (1934): het type van de eenvoudige, vakbekwame ambachtsman, die door het leven ging met een glimlach, een kwinkslag en een flinke portie kostbare levenswijsheid!