In deel 1 van deze column zoomde Meenter Bastiaan Meinders in op het begrip 'werk' en hoe dat vooral een modern verschijnsel is. Hetzelfde geldt voor de arbeidsmarkt. In een wereld volgens de wetten van het samenbeheer - de commons - is er geen 'werk', geen arbeidsmarkt en dus ook geen afstand tot die arbeidsmarkt. Een terugkeer naar de middeleeuwse vormen en organisatie van commons – en daarmee ‘werk’ - is niet realistisch. Hoe komen we dan wel vooruit?
Commonsinitiatieven zichtbaar maken en ondersteunen, en het betrekken van burgerinitiatieven als autoriteit of ‘ werkgever’ in het overnemen van taken die eerder onder de overheid vielen, helpen om het begrip ‘werk’ - te herdefiniëren. Hoe deze definitie er precies uit ziet, weet ik niet. Wel denk ik dat een nieuwe bottom-up invulling van wat werk is, mede met behulp van technologie, mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt gemakkelijker een plek weten te vinden in een economie.
Een hernieuwde inclusieve definitie van werk kan alleen vorm krijgen wanneer dit op lokaal wijk- of initiatiefniveau invulling krijgt. Het hebben van een ‘afstand tot de arbeidsmarkt’ wordt hierin weer minder relevant omdat het op deze arbeidsmarkt niet draait om het verkrijgen van maximale productiecapaciteit, maar om gezamenlijk beheer, inclusiviteit en publieke meerwaarde.
Op dit moment zijn er al veel voorbeelden te vinden van burgerinitiatieven die het beheer en organisatie van een hulpbron over hebben genomen van het bedrijfsleven en de overheid. Ook specifiek op het gebied van werk. Neem Werken voor Elkaar. Deze groep werkzoekende vijftigplussers was niet tevreden met de opgelegde re-integratie methoden van het UWV en de gemeente. Ze gaan zelf aan de slag en organiseren workshops, programma’s en werkestafettes waarin ze elkaar coachen, begeleiden en netwerken naar werk. Weliswaar naar een plek op de ‘reguliere arbeidsmarkt’, maar wel door als georganiseerd collectief de re-integratie taken van het UWV en de gemeente (vanuit de overheid) en uitzendbureaus en jobcoaches (vanuit de markt) over te nemen.