NGO Shipbreaking Platform » De Correspondent – In Bangladesh slopen ze onze olietankers met hun blote handen
De Correspondent – In Bangladesh slopen ze onze olietankers met hun blote handen
14 January 2014 - Wat doe je met een afgedankte olietanker van 35.000 ton? Je dumpt het op de stranden van Zuid-Azië, waar je er nog veel geld voor krijgt ook. Internationale maatregelen om de schade voor het milieu en de gezondheid te beperken, lopen op niets uit. Een verslag vanuit Bangladesh.
ls ik mijn kapotte koelkast kwijt wil, kan ik hem niet zomaar dumpen in de dichtstbijzijnde plomp.
We rijden in een tuktuk, zo'n driewieler met motor en stinkende rookpluim. We zijn twintig kilometer ten noordwesten van Chittagong in Bangladesh. Deze kuststrook heet Sitakunda, de meeste sloopwerven pachten hier een lap strand.
Omar Farur neemt me op sleeptouw. Omar is van de stichting OSHE. Dat is een milieu- en gezondheidsorganisatie die is opgericht door een stel vakbonden.
Het beste overzicht van dit industrieterrein krijg je als je met Google Earth inzoomt op dit strand. Dan zie je reeksen schepen, deels in zee, deels op het land. Olietankers, containerschepen, autotransportschepen, bulkvrachtschepen.
Het nietigst zijn de arbeiders die de kolos klein moeten krijgen. Als aasetende insecten die een dode walvis in draagbare moten ontleden. Niet meer dan de simpelste werktuigen hebben ze tot hun beschikking, zoals snijbranders, bijlen, hamers. En hun handen. Alle stalen platen, alle onderdelen, alle materialen worden handmatig afgevoerd. Het gewicht van een olietanker loopt al snel op tot 35.000 ton ledig schip.
Bij ruim één kwart van de patiënten stuit hij op de eerste symptomen van beroepsziekten. Vrijwel alle schepen bevatten een reeks gevaarlijke materialen, zoals asbest, zware metalen en pcb's. Arbeiders die daarmee in contact komen, hebben grote kans op astma, verlamming, kanker, asbestose en neurologische aandoeningen.
Het was een historische uitspraak, afgedwongen door de vrouwelijke advocaat Syeda Rizana Hasan, voorzitter van de Bangladesh Environmental Lawyers Associaton en Friends of the Earth Bangladesh.
Neem de Basel Convention on the Control of Transboundary Movements of Hazardous Wastes and Their Disposal, kortweg de Basel Conventie. In 1989 aangenomen, op initiatief van UNEP, de milieuorganisatie van de Verenigde Naties. Het is in 1995 aangescherpt in de Basel Ban Amendment. Oogmerk was: verhinderen dat rijke landen hun afval in arme landen dumpen.
Ook de Hongkong Conventie zal aan het dumpen van scheepswrakken in Zuid-Azië geen einde maken. Het verdrag werd in 2009 gesloten onder auspiciën van de International Maritime Organization, ook onderdeel van de VN.
Schepen die onder Europese vlag varen, mogen niet meer op Zuid-Aziatische stranden worden gesloopt. Dat is de kern van de Europese richtlijn voor scheepsrecycling die eind vorige maand van kracht geworden is. Ze mogen alleen nog worden ontmanteld op werven die de Europese Unie heeft goedgekeurd.
Een studie van het Nederlandse onderzoek- en adviesbureau Profundo toonde het belang aan van zo'n fonds. Reders sturen hun afgeschreven schepen naar de sloopstranden van Zuid-Azië omdat ze er daar het meeste geld voor krijgen. Het gaat per schip om veel geld.
Door de nieuwe wet dreigt ook het risico dat nog meer Europese reders hun schepen laten varen onder niet-Europese vlag. Die waarschuwing komt van de ngo Shipbreaking Platform, een coalitie van achttien milieu- en mensenrechtenorganisaties, waaronder de Nederlandse stichting De Noordzee.
Het is nog een wonder dat naar schatting 20 procent van de zeeschepen wel veilig en milieuvriendelijk wordt ontmanteld. Dat kost bedrijven geld. Sommige reders hebben dat er kennelijk voor over, constateert Merijn Hougee van Stichting De Noordzee in zijn onderzoek 'Shades of Green in the Shiprecycling Industry.'
Het ngo Shipbreaking Platform lanceerde vorig jaar juni een speciale website, gericht op bedrijven die veel consumentengoederen laten vervoeren per schip. Zoals autofabrikanten, elektronicaproducenten en kledingbedrijven. De website biedt een overzicht van alle scheepvaartmaatschappijen ter wereld, compleet met aantal schepen dat ze in de vaart hebben en aantal schepen dat ze sinds 15 mei 2009 op de stranden van Zuid-Azië lieten slopen. Elke onderneming en elke consument kan simpel vaststellen welke reder groen is en welke niet.
'Een merk dat in tientallen jaren is opgebouwd, raakt makkelijk beschadigd als het in verband wordt gebracht met dit soort wanpraktijken', waarschuwt de commentaarstem in het filmpje op de website. 'Uw bedrijf heeft de keuze.' Stoppen met slopen op de stranden kan ook uit welbegrepen eigenbelang.