Verzuimcijfers 2021: gemiddeld ziekteverzuim omhoog | Sazas
Het einde van de coronacrisis is helaas nog niet in zicht. Door de veranderde omstandigheden als gevolg van het coronavirus, zijn er een aantal trends op het gebied van verzuim zichtbaar. Ten eerste zien we dat het gemiddelde verzuim in 2021 is toegenomen. In de eerste twee kwartalen van 2021 viel het verzuim in verhouding nog mee. Maar in oktober werd de grootste stijging van het verzuim sinds maart 2020 gemeten. Daarnaast is in het afgelopen jaar de gemiddelde verzuimduur toegenomen. Medewerkers zijn langer gaan verzuimen op het moment dat ze ziek worden in vergelijking met andere jaren. We zetten de verzuimcijfers en trends van het afgelopen jaar voor u op een rij.
De meest opvallende verzuimcijfers van 2021 een rij:
Na een lichte daling in september (4,2%), was het verzuimcijfer in oktober heel hoog voor deze tijd van het jaar: 4,6%. Dit is de grootste stijging van het verzuimcijfer sinds het begin van de coronacrisis.
In november 2021 was het gemiddelde verzuimpercentage in Nederland zelfs 5,1%. Dit is uitzonderlijk hoog.
De stijging wordt veroorzaakt door een toename in griep- en verkoudheidsklachten en de stijging van de coronabesmettingen. Ook het loslaten van het landelijke thuiswerkadvies eind september kan een belangrijke oorzaak zijn.
Het aantal ziekmeldingen steeg in november 2021 in een maand tijd meer dan ooit. Er was een stijging zichtbaar van 33%.
Het afgelopen jaar steeg het aandeel van medewerkers die langdurig ziek zijn (langer dan zes weken) aanzienlijk: van elke 100 ziekmeldingen zitten er 15 mensen langer dan zes weken thuis. Vorig jaar waren dat er nog 10 op elke 100 ziekmeldingen.
Verzuimcijfer hoog in de zorg- en welzijnssector
In de zorg- en welzijnssector ligt het verzuim duidelijk hoger dan in andere beroepssectoren. In het tweede kwartaal van 2021 lag het verzuimcijfer op 6,5%. Dit is het hoogst gemeten verzuimcijfer voor een tweede kwartaal sinds 2003. In 2020 lag het cijfer nog 0,4% lager. Kijken we naar de afzonderlijke maanden, dan steeg het gemiddelde verzuimpercentage in de zorg van 6,1% in oktober naar 7,0% in november. Deze verzuimcijfers laten zien dat de zorgsector de afgelopen tijd onder enorme druk heeft gestaan.
De verzuimcijfers binnen deze sector verschillen per branche. De branche met het hoogste verzuimcijfer is 'verpleging, verzorging en thuiszorg' met 7,9%. Dit is hetzelfde niveau als een jaar eerder. Er zijn verder drie branches die het afgelopen jaar een duidelijke stijging in verzuim hebben doorgemaakt:
De gehandicaptenzorg: van 6,8% in 2020 naar 7,2% in 2021
De kinderopvang: van 5,8% in 2020 naar 6,9% in 2021
De geestelijke gezondheidszorg: van 5,7% in 2020 naar 6,1% in 2021
Kijken we naar de grotere bedrijven met 10 medewerkers of meer in dienst, dan zien we dat ook de verzuimcijfers hoger liggen. Opvallend is wel dat de verzuimcijfers bij deze bedrijven licht zijn gedaald ten opzichte van 2020. Bij de middelgrote bedrijven lag het verzuimcijfer met 4,3% 0,2 procentpunt lager dan een jaar eerder. Bedrijven met 100 medewerkers of meer hadden een verzuimpercentage van 5,4 procent (0,6% minder dan hetzelfde kwartaal een jaar eerder).
Langdurig verzuim door psychische klachten
Psychisch verzuim speelt een belangrijke rol in de toename van het langdurig verzuim. We spreken over langdurig verzuim als het herstel meer dan zes weken duurt. Het aandeel van psychisch verzuim in het totale verzuimpercentage neemt al jarenlang toe. Ongeveer 30% van het totale verzuim bestaat hieruit. De oorzaak van langdurig verzuim ligt in zo'n 40% van de gevallen bij psychische klachten, zoals bijvoorbeeld stress of oververmoeidheid.
Bij veel mensen hebben de aanhoudende coronamaatregelen er mentaal ingehakt. Vooral de lockdown en de moeizame aanpassing naar het 'nieuwe normaal' zorgen bij veel mensen voor stress. Het psychisch verzuim blijft daardoor onverminderd hoog.
Psychische klachten hebben nog altijd een groot effect op langdurig verzuim en het totaal aantal verzuimdagen. Voor werkgevers is het daarom belangrijk om psychisch verzuim zoveel mogelijk te voorkomen.
Langdurig verzuim door Long COVID
Hoe lang het herstel na een coronabesmetting duurt, verschilt sterk per persoon. Soms is het niet meer dan een paar dagen flink beroerd zijn, vergelijkbaar met de griep. De gemiddelde herstelperiode van een medewerker die ziek wordt als gevolg van een coronabesmetting is twee tot drie weken. Toch is er ook een niet-verwaarloosbaar deel van de bevolking dat er maanden last van blijft houden. Dit zijn vaak mensen die aan Long COVID lijden. Naar schatting gaat het om ongeveer 10% van de mensen met langdurige klachten na een coronabesmetting (Long COVID).
De symptomen van Long COVID
Mensen met Long COVID kunnen zowel lichamelijke als psychische klachten hebben. Bij lichamelijke klachten kunt u denken aan vermoeidheid, kortademigheid, pijn op de borst, spierpijn, hoofdpijn, hartkloppingen en langdurig verlies van reukvermogen. Bij psychische klachten kunnen mensen met Long COVID te maken krijgen met een depressie of vergeetachtigheid - ook wel 'brainfog' genoemd.
Deze symptomen kunnen leiden tot langdurig of extra verzuim. Dit kan ervoor zorgen dat de verzuimcijfers in de komende jaren toenemen. Een probleem rondom Long COVID is dat het op dit moment nog niet bekend is waarom sommige mensen wel langdurige klachten houden, en andere mensen niet. Het RIVM is druk bezig met het verder in kaart brengen van de grootste risicofactoren.
De meest opvallende trend in de verzuimcijfers van 2021 is de sterke toename van het langdurig verzuim. En met de verwachte toename van het psychisch verzuim en verzuim door Long COVID, zal het verzuim de komende jaren nog verder stijgen. De uitgestelde zorg van de afgelopen jaren speelt hier ook een grote rol in.
Voor u als werkgever is het daarom belangrijk om zoveel mogelijk te voorkomen dat medewerkers langdurig uitvallen. Sazas geeft u hiervoor een aantal tips:
Het verzuimcijfer binnen uw bedrijf, ook wel het verzuimpercentage, geeft het gemiddelde aantal zieke medewerkers per honderd medewerkers weer. U meet het verzuimpercentage over een bepaalde periode, bijvoorbeeld een maand, een kwartaal of een jaar. U kunt uw verzuimpercentage berekenen door het totaal aantal verzuimde kalenderdagen te delen door het totale aantal beschikbare kalenderdagen van alle medewerkers samen en de uitkomst met honderd te vermenigvuldigen. Hier leest u meer over het berekenen van uw verzuimcijfers, waaronder ook de meldingsfrequentie en de gemiddelde ziekteduur.