Liever investeren dan mopperen over een oplopende staatsschuld | Trouw
Liever investeren dan mopperen over een oplopende staatsschuld
Zowel jonge liberalen als financieel experts vrezen dat de overheid nu te veel geld uitgeeft. Maar het is een schadelijke misvatting dat staatsschulden gevaarlijk zijn, schrijft hoogleraar economie Dirk Bezemer van de Rijksuniversiteit Groningen. De overheid moet juist investeren.
Dirk Bezemer 6 oktober 2020, 10:01
Rick Oudshoorn en Hilde Wendel van de JOVD (Opinie, 29 september) maken zich ernstig zorgen over het 'huishoudboekje' dat hun generatie overhandigd gaat krijgen. Dat boekje zal vol staan met schulden, vrezen beide jonge liberalen.
De jongeren zijn de enigen niet: ook oud-minister van financiën Onno Ruding waarschuwde ervoor in Het Financieele Dagblad, net als eerder de Groningse hoogleraren Lex Hoogduin en Jakob de Haan. En dat terwijl DNB-president Klaas Knot en CPB-directeur Pieter Hasekamp geen probleem zien in een staatsschuld van 75 procent van het bruto binnenlands product, kortweg bbp. Hoe zit het nu?
De bezorgde opinieschrijvers denken dat staatsschulden gevaarlijk zijn. Zoals alle echt schadelijke misvattingen, is dat een halve waarheid. Schuld ís gevaarlijk – zie de hypotheekschulden die de grote financiële crisis in 2008 veroorzaakten. Of kijk naar de enorme bedrijfsschulden nu.
Maar de staatsschuld is op dit moment met 63 procent van het bbp vier keer zo klein als de private schuld, die 260 procent van het bbp bedraagt. Ze is ook lager dan het naoorlogs gemiddelde van 68 procent, en lager dan bij onze buren Duitsland en België. Het idee dat de Nederlandse staatsschuld hoog is, stoelt niet op de feiten.
In de zorgen over de staatsschuld zitten bovendien twee denkfouten. Ik schrijf erover in mijn boek 'Een land van kleine buffers'. Juist nu is het belangrijk dat die denkfouten niet het debat gaan bepalen.
De eerste denkfout draait om het volgende. Bij een bedrijf is de eerste vraag nooit: moet je nu wel lenen? Hoe ga je dat afbetalen? De eerste vraag is: wat is je toekomstvisie, waar zie je kansen? Wat ga je er meer mee verdienen? Is er dan een goed plan, dan moet dat júist gefinancierd worden.
Zo werkt de economie. Daar komen we met zijn allen verder mee. Natuurlijk kan een bedrijf best de schulden laag houden, en dus ook de financiering. Maar dat is geen ondernemerschap, dat is stilstand en achteruitgang.
Zo is het ook met de staat. Wat we nodig hebben om goed door de coronacrisis te komen, is een ondernemende overheid. Dan moeten we dat ook willen financieren.
Veerkachtige economie
De tweede denkfout houdt in dat jongeren helemaal geen baat hebben bij de huidige staatssteun. Maar de euro's die de overheid nu leent, worden gebruikt in de staatssteun-regeling voor de ouders van deze jongeren, voor de verpleeghuizen van hun grootouders, voor de scholen en universiteiten waar ze op zitten, voor de NS die hen vervoert, en voor innovatie en verduurzaming in Nederland.
Zodat ook Rick, Hilde en andere JOVD-ers straks in een veerkrachtige economie kunnen leven. Dat is geen last voor onze kinderen, dat is zorg dragen voor de volgende generatie. En juist op deze manier houden we het verdienvermogen van Nederland op peil, zodat aflossing en rente betaald kunnen worden.
Trouwens, zelfs die aflossing en rente zijn geen last voor onze kinderen; het zijn hun inkomsten. Ruim de helft van de staatsschuld is in Nederlandse handen, bij onze pensioenfondsen bijvoorbeeld. Dat is dus geld dat we aan de staat geleend hebben, zodat die het straks aan onze kinderen kan uitbetalen, via hun pensioenfonds. Het 'huishoudboekje', waar die aflossing alleen maar een last is, blijkt een fictie.
Ik zou daarom het volgende willen zeggen. Beste Rick en Hilde, en Onno, Lex en Jacob: ontspan. Het wordt al moeilijk genoeg de komende jaren, ook zonder zorgen over een ingebeeld huishoudboekje of lasten voor onze kinderen die niet bestaan. Het is nu echt niet de tijd voor zorgen over de staatsschuld. Nu is de tijd om in de post-corona-toekomst te investeren. Om de volgende generatie een mooier land na te laten.
Laat de nieuwe generatie niet het kind van de rekening worden
Wees zo moedig om in eigen vlees te snijden in plaats van te strooien met geleende miljarden. Door de moeilijke keuzes te vermijden zet de regering opnieuw jongeren in de kou, menen Rick Oudshoorn en Hilde Wendel, voorzitter en aankomend voorzitter van de JOVD.
Het kabinet heeft de coronaregels verscherpt. Dat remt het economisch herstel. Maar hoe hard? Dat blijft onzeker.