Artikelen | Gepersonaliseerd onderwijs
1. A. Kersten (het Onderwijsblad / AOB). 'Als je geschorst wordt, ben je aangeschoten wild' / link
2. Dr. A. Zuurmond (Leest): De getemde leraar. Wat Nederlandse schoolromans ons over het onderwijs kunnen leren / link
3. T. Rekkers (UNIEFTO): Platgooien en opnieuw beginnen? Verslag van de Tweedaagse van het Platform Medezeggenschap MBO / niet online beschikbaar. Zie tekst op deze bladzijde.
4. M. Lucassen: Medezeggenschap? Best eng / niet online beschikbaar. Zie tekst op deze bladzijde.
Arno Kersten / Website AOb / 23-10-2020
3. Toon Rekkers (UNIENFTO: vakbond voor het beroepsonderwijs en vo)
Platgooien en opnieuw beginnen? Verslag van de Tweedaagse van het Platform Medezeggenschap MBO
NB Gelet op de grootte van het artikel wordt slechts een deel weergegeven. Het betreft een verslag van de Tweedaagse van 30 september en 1 oktober 2021. Gezien de deadline voor deze publicatie kon geen verslag van de tweede Tweedaagse-bijeenkomst meer worden toegevoegd.
'Het wetsartikel over majesteitsschennis is afgeschaft maar sommige besturen voelen zich majesteit,' stelt voorzitter Rob Nederkoorn in zijn openingswoord op de Tweedaagse van het Platform Medezeggenschap MBO. Met een korte schets over de zwakke rechtspositie van OR-leden, gekleurd met een eigen ervaring en citerend uit zijn artikel 'Gedragscode dringende noodzaak' (27-11-2020 UNIENFTO-tijdschrift), vervolgt hij met: 'Kort na de publicatie ontving ik een aangetekende brief van het CvB van een zeker ROC met de eis dit artikel terug te trekken en van de website te verwijderen. Men meenden in het artikel een affaire te herkennen die daar speelde. Niets was minder waar. Het ging niet over Paula van Manen en van haar had ik toen nog nooit gehoord.'
De Tweedaagse met de titel 'Macht en tegenmacht' gaat over de positie van de ondernemingsraad, de functiemix en de hoofdlijnen van de begroting. Verder wijst Rob Nederkoorn erop, dat een ondernemingsraad altijd aan de verliezende hand lijkt, omdat een OR minder macht heeft dan bijvoorbeeld de Tweede Kamer, de bestuurder niet naar huis kan sturen en niet kan beschikken over een apparaat aan medewerkers zoals een college van bestuur. 'De afhankelijke positie die elk OR-lid heeft ten opzichte van zijn werkgever maakt het voor een OR-lid moeilijk om zich nadrukkelijk kritisch uit te laten over het beleid of beleidsvoornemens.' Hiermee zet Rob de toon voor het plenaire deel op de eerste dag van de bijeenkomst.
'Niet alleen journalisten, maar ook docenten moeten hun werk kunnen blijven doen volgens het Europese Hof van de Rechten van de Mens,' zo stelt Wouter Pors als hij het heeft over de verslechterde rechtspositie van de ondernemingsraad, de rode lijn in zijn verhaal. Wouter is de advocaat van Paula van Manen. Paula werd, omdat ze een kritisch boek over het gepersonaliseerd onderwijs publiceerde, ondanks haar OR-lidmaatschap toch ontslagen. Paula had vooraf toestemming gevraagd en gekregen om dit boek, 'Wanneer krijgen we weer les', te schrijven. Hoewel toestemming vooraf wettelijk niet vereist is. 'Zowel kantonrechter als rechtbank schoven dit allemaal opzij en gingen uit van 'verstoorde arbeidsverhoudingen'. Deze gerechtelijke uitspraak betekent een ernstige beperking van de vrijheid van meningsuiting. Als je je als docent kritisch uitlaat, loop je kans om ontslagen te worden. Verder ondermijnt dit arrest ook de ontslagbescherming van de leden van de ondernemingsraad. We gaan in beroep bij de Hoge Raad en als we daar geen gelijk krijgen, gaan we naar het Europese Hof van de Rechten van de Mens. Dit hof neemt de schending van de vrijheid van meningsuiting hoog op. Het Europese Hof is altijd al van mening geweest dat journalisten, schrijvers en ook docenten hun werk moeten kunnen blijven doen.'
'Je bent coach van alles en dus van niks,' zo schetst Paula van Manen tijdens de interview-sessie, kort de rol van de docent in het gepersonaliseerd onderwijs. 'Het werd van de ene op de andere dag ingevoerd. Veel studenten in de hogere jaren waren verrast en kwamen zelfs in opstand. Uit gesprekken met docenten en studenten, bleek dat niemand op deze onderwijsvernieuwing zat te wachten. En omdat er zoveel gebeurde en het ook op andere scholen speelde, ontstond het idee voor een boek. Het idee was dat de andere scholen er ook wat aan zouden hebben. Ik kreeg toestemming om het boek te schrijven en ik heb geen namen genoemd of zo. Ik houd zelf ook niet zo van zwartmakerij. Toen het boek er lag heb ik veel en hele leuke reacties gehad van mijn collega's. En ook in de kranten waren er veel ondersteunende reacties net als van ouders en studenten.' Volgens haar advocaat heeft het CvB zijn oren laten hangen naar een directeur die 'not amused' was en werd er te pas en te onpas haar OR-lidmaatschap bijgehaald.
'Het ging mis toen mijn directeur het boek las. Het gevolg was dat het middenmanagement zich bij het CvB ging beklagen en de voorzitter van het CvB een tirade van 14 minuten hield in de OR. En de directeur HRM weigerde nog langer met de OR samen te werken, zolang ik in de OR zat,' vult Paula het relaas van Wouter Pors aan.
'De wetgever heeft de wet bedoeld om de OR te beschermen. Maar met het begrip 'verstoorde arbeidsverhoudingen' heeft men dit weten te omzeilen. Met het beroep bij de Hoge Raad en eventueel het Europese Hof proberen we dit te veranderen. Ook de Tweede Kamer hebben we benaderd en daar wil men er, zodra er een kabinet is, werk van maken,' aldus een strijdbare Wouter Pors.
Paula houdt haar gehoor nog voor, dat ze een jaar van tevoren keurig toestemming heeft gevraagd om het boek te schrijven. 'Ik dacht dat ik netjes was. Ik kreeg een lijstje waar ik me aan moest houden. Ik heb het boek geschreven zoals ik het ervaren heb zonder namen te noemen of iemand te beschuldigen. Ik weet niet hoe het netter kan.'
Na de vele vragen uit de zaal o.a. over de rol van de Raad van Toezicht is het antwoord van Wouter Pors: 'De Raad van Toezicht was waarschijnlijk niet op de hoogte. Het CvB had zich zo ingegraven dat ze ook niet veel meer konden doen. En een Raad Van Toezicht is vaak niet onafhankelijk en krachtig genoeg in zulke gevallen.'
Rob Nederkoorn stelt in de slotverklaring, dat de rechtspositie van OR-leden moet verbeteren: 'Het mag niet nog eens gebeuren dat een OR-lid ontslagen wordt als hij of zij zich kritisch uitlaat over het beleid.' Verder moet er een wettelijke regeling over de hoofdlijnen van de begroting komen en moeten wij ons ervoor blijven inzetten dat de afspraken over de functiemix overal worden uitgevoerd.
Toon Rekkers / UNIENFTO tijdschrift / nummer 6, 29-10-2021
4. Miro Lucassen (het Onderwijsblad / AOB)
NB Gelet op de grootte van het artikel wordt slechts een deel weergegeven. Het volledig artikel is te vinden in het januari-nummer 2022 van het Onderwijsblad (AOb).
Help, er is iemand nodig voor de medezeggenschap. Meepraten over het schoolbeleid is ingewikkeld, tijdrovend, en hoe zit het met risico's voor je loopbaan?
'Ik ken mensen die op non-actief zijn gesteld of ontslagen, vanwege hun kritische houding in de ondernemingsraad. Maar als ze er openlijk iets over zeggen, komt hun ontslagvergoeding in gevaar.' Rob Nederkoorn, voorzitter van het Platform Medezeggenschap mbo, spreekt zich wel uit. 'Ik ben niet de enige die aan den lijve heeft ervaren hoe een collegevoorzitter -omdat ik publiekelijk kritiek uitte op het gevoerde beleid- mij het leven zuur trachtte te maken,' schreef hij onlangs in een artikel. Per telefoon somt hij op wat er kan gebeuren: gedoe over onkostendeclaraties, onverwacht moeizame functioneringsgesprekken, wegpromoveren naar een baan die niet te combineren is met medezeggenschapstaken.
'Naar aanleiding van mijn artikel kreeg ik een aangetekende brief van een instelling die meende dat het over een van hun medewerkers ging. Maar van die zaak was ik niet eens op de hoogte.' Gevolg van deze omgangsvormen, ook in andere onderwijssectoren: medezeggenschap is geen populaire taak. 'Als ergens meer kandidaten zijn dan zetels, is men daar trots op.'
Hét voorbeeld van nare gevolgen voor een kritische medezeggenschapper is de zaak van docent en ondernemingsraadslid Paula van Manen, ontslagen vanwege haar kritische boek over gepersonaliseerd leren. De beschrijvingen waren geanonimiseerd, maar collega's en de leiding van ROC (...) voelden zich gekwetst. Het ontslag wegens verstoorde verhoudingen is bevestigd in hoger beroep, met een extra schadevergoeding omdat de school fouten had gemaakt. Er loopt nog een cassatie bij de Hoge Raad.
Zo'n affaire bevordert de animo voor medezeggenschap niet, weet mbo-platformvoorzitter Nederkoorn. De wettelijke ontslagbescherming voor or-leden is onvoldoende als kritiek leidt tot verstoorde verhoudingen. Moet er iets als de wettelijke klokkenluidersregeling bovenop? 'Liever een gedragscode die de MBO Raad met ons zou moeten opstellen. Als alle instellingen zich daaraan verbinden, kunnen we ervoor zorgen dat de 'gouden driehoek' van college van bestuur, raad van toezicht en ondernemingsraad echt goed kan functioneren.'