Wij doen hier op volle zee onze plicht, nu Rutte aan wal nog - NRC
De dag na de redding van 33 migranten aan boord van de Sea-Watch 3. Foto Chris Grodotzki
Tweeëndertig mensen waren het dit keer, in een zeeonwaardig bootje in internationale wateren, ten noorden van Libië. Op de vlucht voor oorlog, marteling, verkrachting, armoede. Mannen, vrouwen, en zeven kinderen, van wie vier zonder familie. Had Europa ze liever laten verdrinken?
Philipp Hahn, missieleider Sea-Watch 3, namens de bemanning
Ik ben dankbaar dat we hen op tijd gevonden hebben. Omdat elk mensenleven bescherming verdient. Daarom zijn wij hier, op de Middellandse Zee, waar Europa het laat afweten.
Volgens het internationaal recht moeten geredde vluchtelingen en migranten zo snel mogelijk bij de dichtstbijzijnde veilige haven aan land gebracht worden. De vraag of zij voor asiel of een andere verblijfstitel in aanmerking komen kan daarna beantwoord worden.
Maar inmiddels, twee weken later, moet de Sea-Watch 3 in het zicht van Malta en ondanks een storm nog altijd buitengaats blijven. De oproepen van Europees Commissaris Avramopoulos en de UNHCR om deze vluchtelingen en migranten zo snel mogelijk een veilige haven te bieden, worden door Europese politici genegeerd.
Dat Malta ons toegang tot de haven weigert, en dat Nederland zich als onze vlaggenstaat nauwelijks inzet voor naleving van de internationale afspraken over het redden van mensenlevens op zee, is mensonwaardig en symptomatisch voor het politieke spel dat met de humanitaire organisaties wordt gespeeld.
Sea-Watch 3 lag maandenlang vast in Malta, zogenaamd omdat er vragen waren over de papieren van het schip. Een rapport van de Nederlandse Scheepvaartinspectie wees uit dat ons schip aan alle regels voldoet.
Het CDA en de VVD menen te weten dat Sea-Watch 'doelbewust mensensmokkel in stand houdt' en dat ons schip daarom aan de ketting moet worden gelegd. Dat zijn gevaarlijke en ongeïnformeerde praatjes. Afgelopen zomer heeft het Italiaanse Openbaar Ministerie na twee jaar vooronderzoek geconcludeerd dat er geen enkele aanwijzing is dat Sea-Watch betrokken is bij mensensmokkel. Onderzoek van onder meer ISPI, het Italiaanse instituut voor internationale politieke studies, laat zien dat de reddingsschepen van ngo's, in tegenstelling tot wat vaak uit de losse pols wordt geroepen, geen 'aanzuigende werking' hebben op het aantal mensen dat probeert in bootjes de oversteek naar Europa te maken.
Hoe meer de Europese Unie probeert de grenzen te dichten voor vluchtelingen en migranten, hoe gevaarlijker de routes die zij, wanhopig als ze zijn, gedwongen worden te nemen.
Het is de Europese Unie die hiermee levens in gevaar brengt, niet de humanitaire organisaties die op zee tot nu toe tienduizenden mensen van de verdrinkingsdood redden.
Niet voor niets pleiten Sea-Watch en andere organisaties zoals MSF al jarenlang voor legale routes, die mensen in staat stellen een veilig heenkomen te zoeken. Als mensen onderdak, medische verzorging, voedsel en water nodig hebben, moeten ze dat krijgen, ongeacht hun juridische status.
Dat landen als Italië, Malta en Griekenland een beroep doen op andere EU-landen voor de opvang en hervestiging van vluchtelingen is terecht, en dat weet premier Rutte ook. Het is daarom hoog tijd dat Europa nieuwe afspraken maakt voor de opvang en hervestiging van mensen die een veilig heenkomen zoeken.
Het gesol met uitgeputte en vaak getraumatiseerde mensen, onder wie kinderen en zwangere vrouwen, moet afgelopen zijn. Want het gaat niet alleen om de 32 gasten die nu aan boord zijn van de Sea-Watch 3.
Volgens cijfers van het IOM zijn er in 2018 ruim tweeduizend mensen verdronken terwijl zij de oversteek over de Middellandse Zee waagden. Sinds 2014 gaat het om ten minste 17.589 doden. Waarschijnlijk ligt dit aantal vele malen hoger, want wie houdt er nog in de gaten wat er gebeurt boven de kust van Libië?
Als de Nederlandse politieke partijen werkelijk respect hebben voor mensenlevens en mensenrechten, zorgen ze er met hun Europese collega's voor dat dit in 2019 niet opnieuw gebeurt.