Hagoort ziet vooral voordelen. Hij geeft het voorbeeld van een student met een functiebeperking, die geen 60 punten per jaar kan halen en altijd het gevoel heeft dat hij tekortschiet. “Zo’n student zegt nu trots: ik heb afgesproken om 28 punten te halen en dat is gelukt. Ik heb gedaan wat ik van mezelf mocht verwachten.”
In het gewone systeem vallen zulke studenten uit, zegt Hagoort. Hij vindt het jammer dat mensen steeds over marktwerking en consumentisme beginnen als ze over flexstuderen praten. “Dat is helemaal niet wat het moet zijn.”
Maar het voorstel gaat verder, zeggen de tegenstanders. Waarom moeten alle studenten straks het recht krijgen om te kiezen voor betaling per studiepunt?
Dat gaat uitstelgedrag opleveren, zegt Sander van den Eijnden. De collegevoorzitter van de Hogeschool Leiden was vroeger voorzitter van de Open Universiteit en weet waarover hij praat. “Sommige studenten kunnen zo’n systeem wel aan. Maar de studenten die het al wat lastiger hebben, zullen de moeilijke modules voor zich uit gaan schuiven. Daardoor zal de studie-uitval juist toenemen.”
Het is ook maar de vraag of dit de beste oplossing is voor studenten die problemen hebben. “In plaats van zo’n mantelzorgstudent te helpen, zeggen we: koop maar gewoon wat minder studiepunten. Ik begrijp dat individuele studenten daarmee soms geholpen zijn, maar als oplossing voor de overbelasting vind ik het bijna cynisch. Je toont geen flexibiliteit, maar onverschilligheid.”
En hoe je het ook wendt of keert, zeggen de critici, dit systeem is wel een opmaat naar het vermarkten van het hoger onderwijs. Want als je studiepunten kunt kopen, kun je op den duur ook her en der, bij verschillende instellingen, vakken gaan sprokkelen.
“Het hoger onderwijs is geen product”, zegt Ron Bormans (Hogeschool Rotterdam). “Flexstuderen is uiteindelijk een vorm van consumentisme: u vraagt, wij draaien. Het is ontzettend belangrijk om rekening te houden met de wensen van studenten – dat moeten we zelfs beter doen dan nu – maar uiteindelijk moeten professionals bepalen hoe het onderwijs wordt aangeboden.”
Dit wetsvoorstel zoekt geen oplossing voor studenten, meent Bormans, maar gaat een principiële streep over. “Je kunt een opleiding niet zomaar uit elkaar trekken en opdelen in losstaande delen en vakjes. Een opleiding heeft een rode draad, een kern, een onderlinge samenhang.”
De twee landelijke studentenorganisaties zijn verdeeld. Het Interstedelijk Studenten Overleg is nog altijd verklaard voorstander en is blij dat de flexstudeermotie is aangenomen. “Het gaat om ruimte bieden aan studenten die dat nodig hebben”, zegt voorzitter Kees Gillesse.