Karel Reiner (Žatec, 27 juni 1910 – Praag, 17 oktober 1979) was een Tsjechisch componist, advocaat en pianist. Hij was een zoon van Sime Reinerová en Josef Reiner, oppercantor van de Joodse gemeente in de stad.

Levensloop 
Reiner studeerde op wens van zijn vader eerst aan de Karelsuniversiteit Praag rechten en promoveerde in dit vak in 1933. Tegelijkertijd ging hij zijn muzikale neigingen na en studeerde aan het Státní konservatori hudby v Praze te Praag bij Zdeněk Nejedlý, Alois Hába en Josef Suk.

Met maatschappelijk-kritische werken, vooral in het Theater van Emil František Burian, kon hij zich in het Praagse muziekleven van de jaren 1930 vestigen. Als concertpianist zette hij zich tussen 1931 tot 1938 in voor de nieuwe muziek en voerde onder andere de kwarttoonswerken van zijn leraar Alois Hába op. Na de bezetting door de nazi's werd het voor hem steeds moeilijker in het openbaar te concerteren. Hij was een van de pianisten die huisconcerten als uitdrukking van een soort geestig-cultureel verzet uitoefenden, begeleid door een voortdurende angst voor denunciatie. In 1942 ontstond onder de indrukken van de bezetting en zijn persoonlijke situatie de 2e Sonate voor piano, een belangrijk werk waarin de Hussietenkoraal "Kdož sú boží bojovníci (Waar de Godstrijders zijn)", de Tsjechische hymne "Kde domov můj" en de Internationale samen verwerkt zijn. Het werk draagt de ondertitel "Vítězstvi (Overwinning)".

In mei 1942 huwde hij met Hana Steinerová. Op 5 juli 1943 werden beiden naar het concentratiekamp Theresienstadt gedeporteerd. Hij vormde met andere componisten aldaar een componistengroep, hij was de enige van hen, die overleefde. Zijn ouders overleden in Theresienstadt. In de herfst van 1944 werd hij naar het concentratiekamp Auschwitz en later nog naar Dachau gebracht. In Dachau beleefde hij de bevrijding.

Na de Tweede Wereldoorlog werkte hij van 1945 tot 1947 aan de nieuwe Opera 5. května (Opera van de 5e mei). Vervolgens werkte hij als freelancecomponist en als voorzitter van het Tsjechische muziekfonds en lid van de Tsjechische componistenfederatie.

Reiner schreef een omvangrijk oeuvre tot dat onder andere twee opera's, werken voor orkest, harmonieorkest, koren en kamermuziek behoren.

Een herinterpretatie van liederen uit de Květěný kůň-cyclus en een uitvoering uit het getto Staročeská Esther in Terezín werd voorbereid door Aida Mujačič.

Composities

Werken voor orkest 
 1935 Ouvertura e danza, voor orkest
 1935 Zpěv z hor, Tanec, voor hoorn en orkest
 1947 Divertimento, voor klarinet, harp en strijkorkest
 1950 Jarní předehra (Lente ouverture), voor orkest
 1959 Symfonie, voor orkest
 1960 Motýli tady nežijí, zes schilderijen voor orkest
 1963 Symfonická předehra (Symfonische ouverture), voor orkest
 1965 Concert, voor basklarinet en orkest
 1967 Koncertantní suita (Concertante suite), voor orkest
 1975 Promluvy, voor kamerorkest
 1976 Hudba, voor strijkorkest
 1977 Diptych, voor orkest
 1978 Tři symfonické věty, voor orkest
 Diptych, Introdukce a Allegro, voor orkest
 Mládežnický tanec, voor orkest met accordeon en piano
 Tři české tance (Drie Tsjechische dansen), voor orkest

Werken voor harmonieorkest 
 1947 Koncertantní suita (Concertante suite), voor harmonieorkest
 1969 Concertino, voor fagot en harmonieorkest

Cantates 
 1952 Bylo jim tisíc let, cantate voor gemengd koor en orkest – tekst: K. Šiktance "Patetická"

Muziektheater

Opera's

Toneelmuziek 
 1943 Esther, toneelmuziek – tekst: naar Edmond Rostand "Les Romanesques"

Werken voor koren 
 Květovaný kůň, kinderliederen voor gemengd koor – tekst: N. Frýda
 Mírová, voor gemengd koor
 To je strana, voor gemengd koor en orkest

Vocale muziek 
 1936 14 písní (14 liederen), voor alt, bariton en orkest
 1956 Rodná zem, vijf liederen voor tenor en piano
 1968 Ábrnky – 5 písní dětem, voor zangstem en piano
 1969 Třipsiny, voor zangstem en piano – tekst: J. Havla
 1970 Z "Krotkých Xenií", voor bas en piccolo (ook voor mezzosopraan en piccolo) – tekst: Johann Wolfgang von Goethe
 5 písní (5 liederen), voor zangstem en viool
 Březen, zangcyclus voor lage stem en orkest
 Pěvec, voor zangstem en orkest
 Písně, voor zangstem en piano
 Sládek dětem, voor sopraan, alt en piano (in kwaarttoonssystem), op. 38b

Kamermuziek 
 1931/1963 Dodici (Dvanáct), suite voor blazerskwintet
 1931 Strijkkwartet nr. 1
 1946 Sonata brevis, voor cello en piano, op. 39
 1954 Čtyři skladby (Vier stukken), voor klarinet en piano
 1955 Tři skladby, voor hobo en piano
 1958 Sonáta, voor contrabas en piano
 1959 Sonáta, voor viool en piano
 1960 Elegie a capriccio, voor cello en piano
 1961 Malá suita, voor blazersnonet (dwarsfluit, 2 hobo's, 2 klarinetten, 2 hoorns en 2 fagotten)
 1964 Šest studií, voor dwarsfluit en piano
 1965 Suita, voor fagot en piano
 1966 Črty, voor viool, altviool, cello en piano
 1966 Tři skladby (Drie stukken), voor basklarinet en piano
 1968 Čtyři zkratky, voor koperkwintet (2 trompetten, hoorn en 2 trombones)
 1968 Dua, voor twee gelijke blaasinstrumenten
 1969 Volné listy, voor klarinet, cello en piano
 1970 Formule, voor trombone en piano
 1970 Kresby, voor viool, klarinet, hoorn en piano
 1971 Dua, voor 2 klarinetten
 1972 Akrostichon e Allegro, voor basklarinet en piano
 1972 Hrátky, voor blazerskwintet
 1973 Repliky, voor dwarsfluit, altviool en harp
 1974 Preambule, voor dwarsfluit, hobo, klarinet, fagot, hoorn, viool, altviool, cello en contrabas
 1974 Preambule nr. 2, voor dwarsfluit, hobo, klarinet, fagot, hoorn, viool, altviool, cello en contrabas
 1975 Sloky, voor altviool en piano
 1977 Portréty, suite voor viool, altviool en cello
 1978 Dialogy, voor twee dwarsfluiten
 1979 Hovory, voor dwarsfluit en baritonsaxofoon
 1979 Panely, voor 2 trompetten, hoorn, 2 trombones en tuba
 6 bagatel (6 bagatellen), voor trompet en piano
 Concert, voor nonet (dwarsfluit, hobo, klarinet, fagot, hoorn, viool, altviool, cello en contrabas)
 Dvě skladby (Twee stukken), voor hoorn en piano
 Dvě skladby, voor altsaxofoon en piano
 Dvě skladby, voor hobo en harp
 Fanfáry pražské, voor 3 trompetten, 4 trombones en tuba
 Hudba, voor vier klarinetten
 Prolegomena, voor strijkkwartet
 Sentence, voor dwarsfluit, viool, altviool en cello
 Strijkkwartet nr. 3
 Tercety, voor hobo, klarinet en fagot
 Trio, voor viool, cello en piano

Werken voor orgel 
 1963 3 preludia

Werken voor piano 
 1930 5 jazzových studií (5 jazzstudies)
 1931 Sonáta nr. 1
 1936 Předehra a tanec (Ouverture en dans), voor 2 piano's
 1942 Sonáta nr. 2, op. 35
 1961 Sonáta nr. 3
 1964-1965 Tři skladby
 1974 Zárodky
 9 veselých improvizací
 Ej, úhory, ej, lány
 Sedm skladeb pro děti

Werken voor harp 
 1964 Suita

Werken voor cimbalom 
 Tři koncertantní etudy

Werken voor gitaar 
 1973 Náměty
 1977 Ouvertura ritmica

Bibliografie 
 
 Milan Kuna: Dvakrát zrozený. Život a dílo Karla Reinera, Prague: H+H., 2008. ISBN 978-80-7319-078-1
 Milan Kuna: Zrani umelce soucasnosti (Das Werden eines zeit genoss. Kunstlers; Karei Reiner), in: Hudebni rozhledy. 15 (1962), S. 97-102.
 Viktor Ullmann, Thomas Mandl, Ingo Schultz: 26 Kritiken über musikalische Veranstaltungen in Theresienstadt, Hamburg: Bockel Verlag, 2., korr. u. erw. Aufl. (2. Mai 2007), 142 p., ISBN 978-3-932-69672-5
 Jiří Vysloužil: Hudební slovník pro každého II., Vizovice: Lípa. 2001. ISBN 80-86093-23-9
 Jana Antoňová: Karel Reiner, Praha: Mosrska knihovna 1986. 138 S.
 Jana Antoňová: Zaslouzily umelec Karel Reiner, Praha: Mestska knihovna 1972. 128 S.
 Alena Martínková: Čeští skladatelé současnosti, Praha: Panton, 1985. 325 p.
 Joža Karas: Music in Terezín, 1941-1945, New York: Beaufort Books, 1985, 223 p. ISBN 978-0-825-30287-9
 Petr Iqanika: Kompozice v pojeti Karla Reinera. (Die Komposition in der Auffassung von Karel Reiner), in: Hudebni veda. 21 (1984), S. 231-250.
 Eva Šormová: Divadlo v Terezíně 1941/1945, Památník Terezín. 1973.
 Ratibor Budis: Reineruv Koncert pro basklarinet. (Konzert für Baßklarinette von Karel Reiner), in: Hudebni rozhledy. 21 (1968), S. 117-119.
 Čeněk Gardavský: Contemporary Czechoslovak composers, Prague: Panton, 1965. 565 p.
 Čeněk Gardavský: Skladatele dneska, Praha: Panton, 1961, 261 p.
 Cesko slovensky hudebni slovnik osob a instituci, Prague: Statni Hudebni Vydavatelstvi, 1963-1965
 Vladimir Lebl: Pisnova tvorba Karla Reinera. (Das Liedschaffen von Karel Reiner), in: Hudebni rozhledy. 8 (1955), S. 917-919.

Externe link 
  Biografie
(cz) https://www.youtube.com/watch?v=9no7wpHxKhk&fbclid=IwAR0lMYIax-Wj4NorkbBx37gH-mLkrM7Kl7KpW6hdHNHkZtpxLseQEUi0EqI (Aida Mujačič)

20e-eeuws componist
Vertolker van Jiddische muziek
Tsjechisch componist
Tsjechisch pianist