5 minuten praten zonder iets te zeggen - NRC
In vijf minuten tijd kun je niks vertellen, en toch interessant blijven. Dat bewijst schrijver Will Stephen in een TEDX Talk. Zijn verhaal is volledig gericht op de vorm, hij vertelt niet meer dan stap voor stap wat hij aan het doen is. Stephen begint met: "Hear that? That's nothing. Which is what I (..) have for you all. I have nothing, nada. Nothing smart, nothing inspirational, nothing even remotely researched at all." En toch, zo belooft hij, laat hij je door zijn manier van praten geloven dat hij iets briljants vertelt.
Hij maakt veel handgebaren, duwt zijn bril op zijn neus, stelt een onbetekenisvolle vraag aan het publiek. Hij laat een willekeurige foto zien ("I simply googled the word 'scientist'"), noemt wat willekeurige cijfers. Wie het filmpje bekijkt zonder geluid aan ziet een overtuigende presentatie. Wie luistert naar wat hij zegt, hoort, zoals hij belooft, niks inhoudelijks. Ik dacht tijdens de volle vijf minuten aan politici. Die zijn tegenwoordig allemaal een variant van Stephen, met als belangrijk verschil dat Stephen zichzelf niet serieus neemt en politici zichzelf wel. Een fabriekje vol oneliners en luchtballonnetjes. Hapklaar rollen ze van de band, klaar om de hongerige onderbuikjes te voeden. Ik kan me werkelijk niet herinneren wanneer ik voor het laatst verrast raakte door een uitspraak van een Kamerlid. Wacht – dat moet ik herformuleren. Ik kan me niet herinneren wanneer ik voor het laatst positief verrast raakte door een uitspraak van een Kamerlid.
De liefhebber kan zich namelijk permanent verwonderen over wat er uit Den Haag komt. Begin deze week zag ik de fractievoorzitter van de VVD – oma vertelt: ooit was deze partij voorstander van het liberalisme – voor een roze plopkap vertellen dat "de HEMA volledig van het pad is". De HEMA wenst mensen namelijk in een folder een vrolijk voorjaar in plaats van een vrolijk Pasen en alsof dat niet erg genoeg is heten paaseitjes er tegenwoordig verrassingseitjes.
Nou zit Halbe wat dat betreft voller dan het gemiddelde verrassingsei, u kunt zich vast nog zijn opmerking herinneren over asielzoekers die vooral naar Nederland wilden komen voor borstvergrotingen. Meer recentelijk vergeleek hij Angela Merkel met het Project X-meisje uit Haren.
Nog een voorbeeld: SP-Kamerlid Harry van Bommel twitterde afgelopen zondag: "Beloofd is beloofd. Dinsdag ga ik gesubsidieerde WC-rollen verspreiden in de 2e Kamer. Veeg je ....af met dit verdrag!" Die WC-rollen komen van Raspoetin BV, die bijna 50.000 euro subsidie kreeg voor het bedrukken van toiletrollen met argumenten tegen het associatieverdrag met Oekraïne. Later noemde Van Bommel zijn aankondiging toch een "beetje een verkeerde inschatting".
Het is allemaal zo ondoordacht. Zo gratuite, zo ad hoc, zo voorspelbaar en saai. Wanneer veranderde een politicus voor het laatst voor de camera van mening? Femke Halsema schrijft in haar pas verschenen boek Pluche over waarom wijlen Hans van Mierlo de politiek ooit verliet. "Hij vond dat zijn denken en spreken geen gelijke tred meer hielden. Hij sprak als politicus aanhoudend, maar ontwikkelde zich intellectueel niet meer: hij sprak te veel en dacht te weinig." Die gedachte lijkt op het Binnenhof niet meer te bestaan. Sterker nog, het lijkt te zijn vervangen door de overtuiging dat de kiezer meteen wegloopt als hij aan het denken wordt gezet, en ook nooit tegengesproken mag worden.
Over een jaar min twee dagen mogen we naar de stembus. Dat betekent dat de campagne over een paar maanden echt losbarst. In vijf minuten tijd kun je niks vertellen en toch heel interessant zijn. Dat is niet moeilijk, zo bewees Stephen al. De uitdaging is om twaalf maanden lang wel wat te vertellen en daarmee interessant te zijn.