De band tussen schoonheid en goddelijke natuur is een constante in het wereldbeeld van de achttiende eeuw dat De Moor in De virtuoos, immers een historische roman, opneemt. Als teken van de directe goddelijke openbaring en als natuurlijk tekensysteem werd muziek als superieur ten opzichte van taal beschouwd. Carlotta doet in de gesprekken met Gasparo dan ook haar uiterste best om hem het geheim van zijn zangkunst te ontfutselen, in de hoop zo dichter bij het geheim van de schoonheid te komen.
De opheffing van Carlotta's vervreemding is niet duurzaam, maar slechts tijdelijk. Een nadere beschouwing van de emoties die zij bij het luisteren naar muziek ondergaat, maakt duidelijk dat het tijdsverloop anders is dan de profane tijd. Van verleden en toekomst is geen sprake, wel van eeuwigheid die vaak door het werkwoord ‘zweven’ wordt aangeduid. Vervolgens wordt de ervaring van de eeuwigheid die de muziek veroorzaakt, gelijkgesteld met die van de seksualiteit en de verliefdheid, die gepaard gaat met een verhevigde zintuiglijke waarneming: ‘ik zweef in de tijd. [...] Het vacuüm waarin ik leef, vul ik op met zien, horen, ruiken, proeven, voelen.’ In deze roes heeft Carlotta het besef contact te hebben met het goede en schone.
De structuur van de roman onderstreept de cruciale rol van de tijd en de herinnering in de relatie tussen de twee hoofdfiguren. De virtuoos bestaat uit een proloog, acht hoofdstukken en een ‘Intermezzo’ na het vijfde hoofdstuk. Het verhaal wordt grotendeels chronologisch verteld: in het eerste hoofdstuk