Het had onderhand onbestaanbaar moeten zijn: opnieuw een energiecrisis | De Volkskrant
Vanwege de risico's van kernenergie is de reële schade van fossiele brandstoffen miskend.
Sander van Walsum 4 oktober 2021, 05:00
Vakantiegangers staan met hun campers pal naast de kerncentrale in Gundremmingen, Duitsland, die binnenkort gesloten zal worden. Beeld Lennart Preiss / AFP
In 1973, tijdens de 'eerste oliecrisis', sloot Wim Kan zijn oudejaarsavondconférence af met het uitspreken van de heilswens dat we in 1980 geen olie meer nodig zouden hebben. Deze uitspraak tekent, naast de overspannen verwachtingen van Wim Kan, het verzuim van politiek en bedrijfsleven om het grootste probleem van de laatste decennia aan te pakken, of zelfs maar te onderkennen: de afhankelijkheid van fossiele brandstoffen. Bijna vijftig jaar na die eerste oliecrisis (waar in 1956 al een soortgelijke crisis aan vooraf was gegaan) kampt de wereld opnieuw met de stagnerende aanvoer van olie en gas, en met sterk oplopende prijzen – met alle mogelijke gevolgen voor de economie van dien.
In zekere zin is de crisis van dit moment nog ernstiger dan die van 1973, en de crises die daarop volgden. De (reële) prijzen stijgen sneller dan toen, en de wereld is nog afhankelijker van een veelheid aan grillige energiebronnen. De geïndustrialiseerde wereld was destijds vergaand afhankelijk van de prijspolitiek van de OPEC, de organisatie van olieproducerende landen. Nu zijn daar wind-, zonne- en andere vormen van 'groene' energie aan toegevoegd. Maar daarmee heeft de wereld zich niet van haar funeste afhankelijkheid van fossiele brandstoffen kunnen bevrijden.
Bijna vijftig jaar na de befaamde oudejaarsavondconférence van Wim Kan had het onbestaanbaar moeten zijn dat West-Europa aan de grillen van Vladimir Poetin is overgeleverd – die de vrije wereld daar meer mee kan ondermijnen dan zijn communistische voorgangers ooit hebben gedaan. Fossiele brandstoffen houden verderfelijke regimes in stand. Ze hebben een klimaatcrisis gecreëerd waarvan de omvang beleidsmakers lijkt te verlammen. Ze hebben geleid tot een destructieve wedijver tussen have en have-nots. En ze vormen een permanente bron van onrust binnen de wereldeconomie.
Intussen heeft de westerse wereld kerncentrales, producenten van de meest stabiele energiebron, gesloten of heeft ze van de bouw van nieuwe kerncentrales afgezien – verwijzend naar de mogelijke gevaren van nucleaire technologie. De reële schade van het gebruik van fossiele brandstoffen werd als het kleinere kwaad aangemerkt. Bij de uitbraak van de zoveelste energiecrisis dringt de vraag zich op of die weging van risico's onderhand niet moet worden herzien.