Het NRC Handelsblad publiceerde vorige week, onder de titel ‘Schrijvers, waar is uw engagement?’, een ingekorte versie van de inleiding die A.H.J. Dautzenberg schreef voor zijn bloemlezing Vuur!, waarin vijftig schrijvers zijn opgenomen die ‘niet met de rug naar de samenleving gingen staan.’ In de inleiding roept Dautzenberg schrijvers op om de kaften van het boek te verlaten en de publieke ruimte te betreden. Hij schrijft onder andere:
Het is opvallend dat ‘passieve’ schrijvers feller reageren op ‘actieve’ collega’s dan omgekeerd. De boodschap: blijf binnen de kaften van het boek – verzin verhalen, maar laat het daar alsjeblieft bij. Dat ze op die manier van het boek, en van de literatuur, een gevangenis proberen te maken, of op zijn minst een dwangbuis, hebben ze niet in de gaten. Of misschien juist wel, te veel vrijheid maakt immers angstig. De schrijver is als een monnik die in zijn sobere cel de eenzaamheid cultiveert, op grote afstand van de samenleving. Lekker veilig. Hij maakt liever geen onderdeel uit van de tijdgeest.
Allereerst denk ik dat een boek nooit een gevangenis of een dwangbuis kan zijn, tenzij het slecht is geschreven. Maar misschien is dat mijn romantische inborst. Ik geloof dat verhalen verzinnen wél genoeg is, mits er vragen worden opgeroepen over de betrouwbaarheid van de werkelijkheid, de menselijke conditie of, idealiter, de literatuur zelf. De schrijver die als monnik zijn eenzaamheid cultiveert hoeft van mij niet de publieke ruimte te betreden, in zijn plaats kan de roman als een Trojaans paard dienen dat de huiskamer van het publieke debat insluipt en vervolgens, zonder tussenkomst van de auteur, haar steentje daaraan bijdragen. Maar wederom: misschien is dat een romantisch idee.
Robin Kramer (1990) is schrijver en redacteur bij een uitgeverij voor geschiedenis- en kunstboeken. Hij schreef voor verschillende literaire tijdschriften en platforms, waaronder De Titaan, Boekblad, De Optimist, hard//hoofd, Passionate Platform en The Daily Indie. Lees meer artikelen van zijn hand.