Het gaat om de uitleg van artikel 13.1 waarin staat: ‘De arbiter moet erop toezien dat de FIDE-regels strikt worden nageleefd.’ Dit nu is voor de groep-Gijssen het begin- en tevens het eindpunt. Verder praten ze niet, maar herhalen eindeloos en nog eens eindeloos de tekst van artikel 13.1. Elk begin van een andere opvatting wordt direct doodgeslagen met artikel 13.1. Lekker makkelijk.
De andere groep, waartoe ik behoor, zegt: ‘He, er klopt iets niet. Als een arbiter al eigenmachtig moet ingrijpen, waarom staat dan expliciet in de FIDE-regels genoemd dat een arbiter in bepaalde gevallen eigenmachtig moet ingrijpen. Dat is toch dubbelop? Dat was toch al geregeld in artikel 13.1?’ Dat is een aanwijzing dat er iets anders aan de hand is. En dat is ook logisch als men op een Olympiade of welke ander toenooi dan ook, ziet wat daar gebeurt. Hoe kan bijvoorbeeld een arbiter weten dat een speler zich gehinderd voelt door zijn tegenstander? En zo kan ik nog wel doorgaan.
Vandaar dat zij de regels op een andere manier benaderen. Een arbiter moet eigenmachtig optreden als een specifieke regel hem daartoe opdraagt (bijvoorbeeld het roepen van de vlagval als beide spelers in tijdnood zijn). In alle andere gevallen treedt hij op als zijn tussenkomst wordt ingeroepen (optreden op verzoek). Als hij optreedt – a. in de uitdrukkelijk genoemde gevallen van eigenmachtig optreden, en b. het optreden bij inroepen tussenkomst – is hij op grond van artikel 13.1 dwingend rechtelijk verplicht strikt de FIDE-regels toe te passen.
Om het geval van Carlsen – Ivanchuk te illustreren. Gijssen zal eigenmachtig ingrijpen (ook al stelt Carlsen dat niet op prijs), en past vervolgens de regels strikt toe. De Londense arbiter vraagt zich af: waar staat uitdrukkelijk in de FIDE-regels geregeld dat een arbiter eigenmachtig moet ingrijpen als een promotiezet niet goed wordt uitgevoerd? Nergens. Dan is hij onbevoegd om in te grijpen. Echter, als Carlsen zijn tussenkomst inroept, dan pas past hij vervolgens de FIDE-regels strikt toe.