Duizend keer aanbellen in de hoop op een parlementszetel | De Volkskrant
Duizend keer aanbellen in de hoop op een parlementszetel
Ze is succesvol, geëmancipeerd én van Turkse komaf. De Duitse sociaal-democraten hopen dat Cansel Kiziltepe stemmen terugwint in 'haar' linkse wijk in Berlijn.
VAN ONZE CORRESPONDENT ROLF BOS 2 september 2013, 0:00
BERLIJN - 'Nu ja, dat is nog eens toeval. Ik had uw naam net gegoogled en nu staat u voor mijn deur!' De vrouw die de deur zojuist opende, kijkt verbaasd naar Cansel Kiziltepe. De vrouw bekijkt de SPD-politica en zegt: 'U ziet er in het echt beter uit dan op de affiches.'
Cansel Kiziltepe (37) is op verkiezingstournee in haar wijk, het Berlijnse Friedrichshain-Kreuzberg. Haar beeltenis is op veel lantaarnpalen in het stadsdeel te zien. Een jonge vrouw, afkomstig uit een Turkse familie, die na 22 september hoopt met een direct mandaat zitting te nemen in de Bondsdag. Dat betekent hard werken, met tal van publieke optredens en ook nog eens honderden huisbezoeken in de wijk waarin ze opgroeide.
'Ik denk dat ik de afgelopen dagen al bij zo'n duizend mensen heb aangebeld.' Dat betekent vooral veel trappenlopen in grote huizen die vaak rond het eind van de 19de eeuw zijn gebouwd. Zes verdiepingen, waarbij een lift ontbreekt. Trap op, trap af, aanbellen en hopen dat iemand de deur opent. Nederig klinkt het dan: 'Goedendag, ik ben Cansel, de SPD-kandidate voor deze wijk en ik kom me even voorstellen.' Is er niemand thuis, dan werpt ze een SPD-flyer in de brievenbus.
De sociaal-democraten hebben zich voorgenomen in heel Duitsland bij vijf miljoen huishoudens aan te bellen. Van alle Bondsdagkandidaten wordt verwacht dat zij meedoen. Kiziltepe voelt zich er niet te goed voor. 'Nee, dit is mijn wijk. Ik hoor graag wat er onder de mensen leeft.'
De econome woont in haar wijk. Dagelijks pendelt ze met de ICE naar haar werk bij Volkswagen in Wolfsburg. Van die arbeid is ze nu 'vrijgesteld', ze mag zich de komende weken geheel richten op de verkiezingen.
Dat is in Friedrichshain-Kreuzberg voor een SPD'er geen gemakkelijke opgave. De wijk bestaat uit twee delen: Kreuzberg is gesitueerd in het voormalige West-Berlijn. Friedrichshain, dat aan de andere kant van de Spree ligt, behoorde tot de DDR. In Kreuzberg woont veel jong, kunstzinnig volk, in Friedrichshain is een mix te vinden tussen oud en jong. Bovendien wonen er veel migranten in de wijk.
Van oudsher een 'zeer linkse' wijk, zonder een al te grote rol voor de SPD. In het oosten van de wijk is Die Linke populair, in Kreuzberg zijn het de Groenen die de boventoon voeren. Voor de laatste partij is de ervaren Christian Ströberle (74) dit jaar opnieuw districtskandidaat.
Zijn beeltenis - een kop met wit haar - is net als die van Kiziltepe ook overal in het straatbeeld te zien. Hij veroverde hier al tweemaal een direct mandaat. De laatste keer, in 2009, kreeg hij 46 procent van de kiezers achter zich. SPD-kandidaat Björn Böhning moest het doen met slechts 16 procent.
'De SPD stond hier lange tijd op de derde plaats, na de Groenen en die Linke', zegt Kiziltepe, 'maar de laatste peilingen tonen aan dat wij nu op twee staan, achter de Groenen.' Haar sociaal-politieke agenda is sterker dan die van ervaren rot Ströberle, meent ze. Op andere punten, zoals de eis voor een minimumloon en betaalbare huren, zijn er grote overeenkomsten, beaamt ze. Landelijk gezien streeft haar partij na 22 september naar een coalitie met diezelfde Groenen.
In de Duitse media werd geschreven dat het partijbureau haar adviseerde het weelderige haar op te steken, 'want dan zag ze er minder buitenlands uit'. Ze is even stil en zegt dan: 'Ja, dat klopt.'
Kwade tongen beweren, in onder meer een recent profiel in de Berliner Zeitung, dat zij 'gecast' is door de SPD. Een maatschappelijk succesvolle, geëmancipeerde allochtonendochter, ziet er goed uit; precies wat de partij in een wijk als Friedrichshain-Kreuzberg nodig heeft.
Het is een verwijt dat zij tijdens haar huisbezoekjes soms ook te horen krijgt. 'Maar het is niet waar. Ik ben op eigen kracht op deze plek gekomen.' Kiziltepe heeft één paspoort, benadrukt ze, en dat is het Duitse. Die migrantenachtergrond en haar geslaagde carrière als dochter van een allochtoon wil ze niet teveel uitspelen zegt ze. 'Ik ben honderd procent Duits.'
In haar 'Kiez' ligt het Willy Brandthuis, het landelijk partijbureau van de SPD. Maar van daaruit wordt dezer dagen vooral hogere politiek bedreven. Op straatniveau, ervaart Kiziltepe, spelen andere problemen. Hier gaat het om het dagelijks bestaan, dat, in tegenstelling tot wat velen buiten Duitsland wellicht denken, niet uit louter rozengeur en maneschijn bestaat.
Macro-economisch mag het Duitsland onder leiding van bondskanselier Merkel (CDU) in het kwakkelende Europa voor de wind gaan, in de armere wijken van de grote Duitse steden gaat die vlieger niet op. Meer dan drie miljoen Duitsers, werd onlangs bekend, hebben een tweede baantje, omdat anders het bestaan ondraaglijk wordt.
Een wettelijk minimumloon heeft Duitsland niet, zeven miljoen Duitsers verdienen minder dan 8,50 euro per uur. De bijstandsuitkering, de beruchte Harz-IV, bedraagt minder dan 400 euro per maand, exclusief huurtoeslag. Ook een wettelijk geregelde vaste oudedagsvoorziening, zoals de Nederlandse AOW, kent Duitsland niet. Veel ouderen leven onder de armoedegrens, velen verzamelen 's ochtends in de parken lege flessen voor het statiegeld.
Kiziltepe bemerkt tijdens haar wandelingen dat iedereen hier voor het invoeren van een wettelijk minimumloon van 8,50 euro is. Wie zou daar trouwens in het linkse Friedrichshain-Kreuzberg nou op tegen zijn? Werkgevers van grote bedrijven, die FDP of CDU stemmen, wonen hier nauwelijks. Invoeren dus dat Mindestlohn, zegt ook de bewoner van de Muhsamerstrasse 20 huis. Een deur verderop treft de SPD kandidate een man die er dieper over heeft nagedacht. 'Ik ben ook voor, maar wat gebeurt er vervolgens bij de kapper die vier kapsters in dienst heeft die nu 6 euro per uur verdienen? Moet die er dan straks twee ontslaan? Heeft u over die gevolgen wel eens nagedacht?'
Dat heeft ze: 'Ja, critici beweren dan dat de werkloosheid zal stijgen, maar ik zeg: misschien moeten de prijzen bij de kapper dan wat omhoog. Het is net als bij het kopen van verantwoord geproduceerd voedsel. Dat mag best iets duurder zijn.'
Bij de laatste verkiezingen, in 2009, bleef meer dan 30 procent van de kiezers uit Friedrichshain-Kreuzberg thuis. Kiziltepe vraagt iedere burger die de deur voor haar opent 'toch vooral te gaan stemmen op 22 september'. Waarbij ze een stemadvies op haar eigen persoon netjes achterwege laat.
De oude bewoner op nummer 29 zegt dat hij ook ditmaal niet naar het stembureau zal gaan. 'Die beroepspolitici doen toch wat ze willen. Daar hebben wij burgers totaal geen invloed op.'
Cansel Kiziltepe doet nog een poging: 'Ons democratisch bestel is het beste systeem dat de geschiedenis heeft voortgebracht. Ga dus stemmen.'
De brombeer denkt er niet over: 'Veel geluk ermee verder.' Vervolgens gooit hij de deur in het slot.