Onderzoekscommissie Lawei: gebrek aan professionaliteit op gemeentehuis Smallingerland - Leeuwarder Courant
Onderzoekscommissie Lawei: gebrek aan professionaliteit op gemeentehuis Smallingerland
Ton van der Laan • 21 juni 2018, 08:46 • Friesland
Op het gemeentehuis van Smallingerland is een cultuuromslag nodig, om in de toekomst miljoenenprojecten in goede banen te leiden. Vooral het gebrek aan professionaliteit onder ambtenaren moet snel worden opgelost.
Die conclusie trekt de speciale raadscommissie van Smallingerland die onderzoek deed naar de rol van de gemeente in het verbouwdrama rondom schouwburg De Lawei, in 2013 en 2014.
De gemeente Smallingerland was als subsidieverstrekker nauw betrokken bij de verbouwing die totaal uit de hand liep, miljoenen extra gemeenschapsgeld kostte en wethouder Marja Krans in 2017 haar baan kostte. Aannemer Van Norel uit Epe werd van het werk gehaald, bouwgroep Friso maakte de bouw af en het theater ging maanden later open dan gepland.
'College werd tandeloze tijger'
Vooral de keuze van de gemeente om samen op te trekken met De Lawei vindt de onderzoekscommissie onwenselijk. Smallingerland en De Lawei sliepen op hetzelfde kussen, waardoor het gemeentebestuur zich niet onafhankelijk van de schouwburg op kon stellen. De gemeente liet De Lawei zelfs meeschrijven aan gemeentelijke adviezen voor de gemeenteraad.
Door die ,,innige band'' maakte de gemeente het zichzelf moeilijk om kritisch te zijn. ,,Het college werd een tandeloze tijger'', sprak onderzoeksvoorzitter Sipke Hoekstra donderdagochtend bij de presentatie van het rapport 'Wát een theater'.
De onderzoekscommissie: ,,Lawei en gemeente hadden een gezamenlijk doel voor ogen, het realiseren van een nieuwe cultuurhuisvesting, en kennelijk een groot vertrouwen in elkaar. Dit ging ten koste van zorgvuldigheid en professionaliteit.''
Volgens de commissie gingen ambtenaren soms op de stoel van de wethouder zitten
Niet alleen mocht De Lawei meeschrijven aan ambtelijke stukken, ook stelde het college van burgemeester en wethouders geen aanvullende subsidievoorwaarden aan de 14 miljoen euro die De Lawei van de gemeente kreeg. Smallingerland kon zo tijdens de bouw geen controle uitoefenen op wat er met gemeenschapsgeld gebeurde.
Onafhankelijk boekenonderzoek
Nog steeds is dat niet duidelijk. De commissie heeft niet duidelijk kunnen krijgen hoe alles is betaald en vanuit welke gemeentelijke potjes dat geld komt. Omdat de gemeente daar tijdens de bouw geen zicht op had, adviseert de onderzoekscommissie de gemeenteraad om alsnog onafhankelijk onderzoek te gaan doen naar de eindverantwoording van de subsidies.
De vernieuwbouw kostte de gemeente in eerste instantie 14 miljoen euro subsidie. Na het ontbinden van het contract kwam daar nog eens 3,75 miljoen euro bij. In april van dit jaar maakte de onderzoekscommissie nog een nieuwe tegenvaller bekend van ruim 1,7 miljoen euro.
Naast dat bedrag staan er ook nog vraagtekens boven de 1,1 miljoen euro voorbereidingskrediet. De gemeente zegt dat die 1,1 miljoen euro onderdeel van de 14 miljoen was, maar de commissie heeft dat bedrag niet terug kunnen vinden in die 14 miljoen euro. Het onafhankelijke boekenonderzoek moet helderheid geven.
Onvoldoende zelfkritiek
De commissie richt haar pijlen ook op de verantwoordelijkheden en werkwijzen van ambtenaren. De commissie concludeert dat ambtenaren ,,inhoudelijke en politieke'' rollen door elkaar halen. ,,Soms gaat men zelfs op de stoel van de wethouder zitten en leest men kritische raadsleden de les'', schrijft de commissie.
De ambtenaren en bestuurders op het gemeentehuis ,,beschikken over onvoldoende zelfkritiek en lerend vermogen. Ook lijkt het te schorten aan professionaliteit, die juist bij dergelijke majeure projecten vereist is'', schrijft de commissie. ,,De commissie acht het van wezenlijk belang dat hierin verbetering komt. Hiervoor is ons inziens een cultuuromslag nodig.''
,,In algemene zin krijgt de commissie sterk de indruk dat ambtenaren hun bestuurders te laat op de hoogte brengen van problemen. De situatie is dan al geëscaleerd. Er lijkt sprake van onderschatting van de problematiek danwel van overschatting van de eigen competenties en bevoegdheden.''
'Professionaliteit vergroten'
De commissie beveelt de raad aan om ervoor te zorgen dat de professionaliteit van het ambtelijk apparaat wordt vergroot. ,,Doel daarvan is in de ambtelijke advisering beter onderscheid te maken tussen inhoudelijke en politieke advisering.''
De gemeenteraad van Smallingerland gaat op dinsdag 3 juli in een extra raadsvergadering het onderzoek en de gedane aanbevelingen bespreken.