Wienand van Dijk: "2040 Haarlem aardgasvrij, dat is de stip op de horizon.'' – Warmte is cool
Gepubliceerd door MRA Warmte en Koude programma op 22 oktober 2019 22 oktober 2019
Wienand van Dijk werkt bij de gemeente Haarlem binnen het programma duurzaamheid aan de ontwikkeling van warmtenetten en duurzame bronnen. ''Ik ben hier in 2017 begonnen als kwartiermaker. Dit werkveld moest nog helemaal uitgekamd en ontwikkeld worden.'' Van Dijk is eerst gaan kijken wat er precies in de Haarlem speelt. ''Voordat je aan de slag kunt, ga je eerst een voorbereidingsfase in. We hebben gekeken naar het wettelijk kader, aanknopingspunten en mogelijke oplossingen. Inmiddels hebben we binnen de gemeente een duidelijke opvatting over Haarlem aardgasvrij ontwikkeld.'' Er ligt een ambitie om in Haarlem in 2040 geheel aardgasvrij te zijn.
Wat is de volgende stap richting duurzame warmte in Haarlem?
''Samen met provincie Noord-Holland, Waternet, Waterschap, SADC en het MRA Warmte en Koude programma hebben we gewerkt aan een ontwikkelstrategie. In Meerwijk zijn we al begonnen met het ontwikkelen van een zogenaamd open warmtenet samen met de corporaties en marktpartijen. We zien daar dat het warmtenet het meest haalbaar is als je het stukje voor stukje opbouwt. In de eerste fase kunnen we 1200 woningen aansluiten. Vervolgens kunnen daar nog eens 1800 woningen aan worden toegevoegd. Ook in Meerwijk zien we kansrijke blokken en corporaties zijn daar geïnteresseerd om mee te werken aan het realiseren van een warmtenet. In een volgende stap kunnen we vanuit Meerwijk naar Schalkwijk uitrollen met warmtebronnen die aan de oostkant van de stad beschikbaar zijn.''
Welke bronnen zijn dat in Haarlem oost?
''We zijn op dit moment bezig met onderzoek naar geothermie als potentiële duurzame bron samen met Engie, het ministerie en de provincie. Verder zijn we aan het kijken of we restwarmte kunnen gebruiken van twee datacenters in Waardenpolder en het Polanenpark. Daarnaast is er rondom Haarlem vrij veel stromend water beschikbaar wat kansen biedt voor aquathermie.''
Welke voorwaarden stelt de gemeente aan haar warmtebeleid?
''In Haarlem hebben we te maken met marktinitiatieven, bewonersinitiatieven en initiatieven die we zelf gestart zijn. Haarlem wilt in 2040 aardgasvrij zijn dus we moeten snelheid maken met het aanbieden van alternatieve oplossingen. Om daar richting aan te geven hebben we als gemeente een tiental uitgangspunten bepaald die we terug willen zien in de warmtetransitie in de stad. Zo moet een warmtebron uiteraard duurzamer zijn dan aardgas, moet een project financieel haalbaar zijn, streeft de gemeente naar de laagst maatschappelijke kosten over de hele keten, een open netwerk en een zo breed mogelijk draagvlak. We willen een aansluitplicht voor het hele gebied en misbruik voorkomen van monopolisten. Tot slot kunnen consumenten rekenen op leveringszekerheid en een evenredige prijsstelling. Al die uitgangspunten gaan we borgen in ons governance model.''
Hoe kunnen bedrijven en particulieren in de gemeente Haarlem bijdragen aan duurzame warmte?
''We weten dat we straks niet zelf kunnen voldoen aan de warmte en energievraag van Haarlem zonder aardgas. Daarom vragen we van de hele stad om de warmtevraag te verlagen met minimaal 30%. Wek energie op als je kunt: als je bijvoorbeeld dakoppervlak hebt, is het slim om zonnepanelen te plaatsen. Partijen die restwarmte beschikbaar hebben, vragen we om die beschikbaar te stellen. Als we eenmaal een goed functionerend open warmtenet gerealiseerd hebben, is het eenvoudiger om kleinere bronnen in te voeden. Zo willen we mogelijke risico's van monopolisten vermijden.''
Waar staat de gemeente Haarlem op het vlak van duurzame warmte en energie over vijf jaar?
Er gebeurt al heel veel aan opwekking, bewustwording en besparing. Met het ontwikkelen van warmtenetten zijn er tot nu toe vooral bezig geweest met voorbereiden, ontwikkelen, onderzoeken, rekenen, tekenen lobbyen en draagvlak creëren. Allemaal belangrijk werk, maar dat is nog niet echt terug te zien in de gebouwde omgeving. Over vijf jaar weten we in Schalkwijk in ieder geval een stuk meer en hebben we een strategie om het warmtenet verder uit te rollen. Wat mij betreft ligt er al een stuk van het warmtenet met bronnen, klanten en alles erop en eraan. De gemeente Haarlem is heel ambitieus. 2040 aardgasvrij, dat is de stip op de horizon.''