Opium | Uitjebol
14- OPIUM (O)
"Picasso zei vaak tegen me: 'De geur van Opium is de minst stomme geur ter wereld.'"
(Jean Cocteau, OPIUM, 1930)
Het gebruik van opium is oeroud. In geschriften van duizenden jaren voor de jaartelling wordt de papaver, die de opium bevat, al 'de blijdschapsplant' genoemd. In het Midden- en Verre Oosten gebruiken veel mensen dagelijks opium. Wij kennen een Iraniër die op zijn veertiende tijdens een plechtige bijeenkomst zijn eerste pijp opium kreeg van zijn vader. Opium heeft een heel eigen cultuur. De wonderschone stad Jaisselmer in de woestijn van Jarastan was eeuwenlang een centrum van opiumhandel en is gebouwd als een adembenemende opiumdroom.
In Nederland werd opium in deze vooral bekend door Chinezen, die het meebrachten uit hun moederland, want de Chinezen waren dol op opium. Maar het middel komt oorspronkelijk niet uit China. Daar is het, eerst door Arabieren en later door de Engelsen, naar toe gebracht. In de achttiende eeuw, toen het in China op grote schaal werd gebruikt, werd de invoer door de keizer van China verboden. De Engelsen stichtten toen plantages in India en lieten de opium door Indiase handelaars naar China smokkelen, zodat zij het niet zelf aan de stok zouden krijgen met de Chinese keizer.
Rond 1800 werd de helft van de uitgaven van de Britse staat en het koningshuis betaald uit opiuminkomsten. Ook de Nederlandse staat verrijkte zich door in Nederlands-Indië zoveel mogelijk inlanders verslaafd te maken aan opium en zelf het monopolie op opium in handen te houden. Toen zijn verbod niet bleek te helpen, besloot de Chinese keizer maatregelen te nemen. Hij liet een voorraad opium van de Engelsen in beslag nemen, waarop de Engelsen China de oorlog verklaarden. Dat werd de Eerste Opium-oorlog.
Met hun moderne kanonneerboten schoten de Engelsen de Chinese verdediging aan flarden. Ze dwongen de regering een verklaring te ondertekenen dat Engeland voortaan ongehinderd opium in China mocht verkopen. Bovendien moesten de Chinezen een reusachtige boete betalen, omdat ze zo brutaal waren geweest de opiumvoorraad van het westerse drugsyndicaat te vernietigen. In 1856 probeerden de Chinezen nogmaals deze verschrikkelijke toestand te doorbreken. Met een laffe smoes begonnen de Engelsen toen de Tweede Opium-oorlog, nu samen met de Amerikanen en de Fransen, die ook brood zagen in een drugsmarkt van 300 miljoen Chinezen. Nu werd China helemaal open gebroken. Tientallen miljoenen mensen raakten verslaafd. Tot in de keizerlijke families toe.
Als er in Europese parlementen een enkele keer vragen werden gesteld of men zich eigenlijk wel mocht verrijken aan het vergiftigen en drogeren van andere volken, zeiden de verantwoordelijke ministers glashard dat "zij ervoor zorgden dat de prijs hoog bleef, zodat het niet-medisch gebruik beperkt zou blijven."
Ze wisten natuurlijk donders goed dat een verslaafde elke prijs betaalt en desnoods het benodigde geld zal stelen. Maar de schatkist was afhankelijk van de opiuminkomsten, dus mocht er niet teveel over gezeurd worden. Ten einde raad besloten de Chinezen zelf papavers te gaan verbouwen, zodat ze de opium niet meer van de Engelsen hoefden te kopen. De Europese landen deden wat ze konden om dit te verhinderen, maar na enkele tientallen jaren waren de Chinezen toch zo ver dat zij met hun opium zelf de wereldmarkt op konden gaan.
In Europa is opium al sinds de oudheid bekend. De oude Grieken waren er dol op. In vroeger eeuwen werd LAUDANUM, een opiumdrank, overal in onze streken gebruikt als pijnstiller, slaapmiddel en tranquilizer. Het helpt tegen diarree, kiespijn, kramp en hoest, veel voorkomende kwalen, waar in die dagen verder weinig tegen te doen was.
Laudanum was een zeer effectief middel, maar ook zeer verslavend. Waarschijnlijk waren er vroeger heel wat mensen aan laudanum verslaafd, zonder dat ze zich daar zelf van bewust waren. Het is bekend dat Willem Bilderdijk, een kleurrijk Nederlands dichter aan het begin van de vorige eeuw, verslaafd was geraakt aan opium, die hij als pijnstiller gebruikte. Langzaam maar zeker werd opium populair in kunstenaarskringen en het heeft tot in deze eeuw aantrekkingskracht uitgeoefend op veel dichters, van Samuel Coleridge tot Jean Cocteau, van Gerard de Nerval tot J.J.Slauerhoff.
In Nederland was opium in de jaren vijftig en zestig te koop bij enkele oude Chinezen in de Binnen Bantammerstraat in Amsterdam. Het was een doodkalm dopescenetje, zonder berovingen of geweld. De gebruikers waren voornamelijk oude Chinezen die hier al lang woonden, enkele Nederlanders die hun opiumverslaving in Indonesië hadden opgelopen en wat muzikanten en kunstenaars. Begin jaren zeventig werden plotseling alle Chinese opiumhandelaren opgepakt en hun voorraden werden vernietigd. Meteen daarna, of tegelijkertijd, verscheen er op de drooggelegde Amsterdamse drugsmarkt voor het eerst heroïne !
Het is moeilijk om niet een verband tussen die twee gebeurtenissen te zien. In de Amsterdamse drugswereld wordt gesproken over een coup die gepleegd zou zijn door de drugsmaffia en die georkestreerd werd door de CIA en de Mossad, de Israëlische geheime dienst. Een verklaring hiervoor zou zijn dat de opium die de Chinezen hier verkochten, afkomstig was uit communistische gebieden, terwijl de heroïne die ervoor in de plaats kwam afkomstig was uit gebieden waar de bevolking de Amerikanen steunde. In ruil voor die steun opende de Amerikaanse geheime dienst nieuwe afzetgebieden voor de heroïnehandel. De Mossad verzorgde de contacten met de Nederlandse autoriteiten. Sindsdien is opium in ons land nauwelijks meer te krijgen. Een heel enkele keer duikt er een partijtje op uit het voormalige Joegoslavië.
In vroeger tijden waren in de oosterse landen de meeste bejaarden opium-gebruikers. Het hield hen gezond en ze werden er vaak heel oud mee.