Grutte wielen - NATUURGEBIEDEN IN BEELD
Een waterrijk natuurgebied – ten noorden van Leeuwarden – met moeras en rietvelden, kruidenrijke graslanden, polders, broekbosjes, eendenkooien en open water. Het rijke natuurgebied komt mede tot stand door de afwisseling van veen-, klei- en zandgronden.
Gebied bestaat uit de volgende deelgebieden:
Eendenkooien: de Buismanskoai en de Kobbekoai
Polders: Ryptsjerksterpolder, de Warren, Binnemiedepolder en Weeshúspolder. Polders staan in de winter grotendeels onder water en zijn rijk aan rijk aan weidevogels.
Petgaten en moeraslanden (Koekoekspetten, Wielsicht)
Plassen (Sierdswiel, Houtwielen en Grutte Wielen, Rijd)
De grote plassen (wielen) in het gebied zijn een restant van de Middelzee, een zeearm uit de Middeleeuwen die liep van de Waddenzee tot diep in het binnenland. Door vervening en afslag zijn later de meren ontstaan. De Ryptsjerksterpolder wordt het gehele jaar door begraasd door Exmoorpny's. In de polder ontstaat verder dynamiek door het te laten verruigen, vernatten en indrogen. Ook fungeren de polders en moerassen als waterberging voor de Friese boezem.
In de winter veel zwanen, kolganzen, brandganzen en smienten. In het voorjaar broeden er de weidevogels zoals de grutto, tureluur, gele kwikstaart en de veldleeuwerik. In de Binnemiedepolder baltst de kemphaan. Verder zijn watervogels als het baardmannetje, de blauwborst, de kleine karekiet, bruine kiekendief en de rietzanger aanwezig. In de delen met meer begroeiing (struikgewas en bosjes) broeden de tuinfluiter, zwartkop en braamsluiper.
Plantensoorten zoals dotterbloem, echte koekoeksbloem en grote ratelaar bloeien in het voorjaar. Bijzondere voorkomende zegge-soorten zijn : zwarte zegge, zompzegge en snavelzegge.