Bosbeheer | PWN
De bossen in de Noord-Hollandse duinen zijn bijzonder. Er is er geen een hetzelfde en met hun vorm, grootte, leeftijd en plek vertellen ze allemaal hun eigen verhaal. Grillig door zoute zeewind, statig en netjes op een rij door mensenhanden of zelfs helemaal niet te herkennen als bos. PWN beheert ca. 7300 hectare natuurgebied in Noord-Holland, waarvan ongeveer 1600 hectare bos. Met goed beheer willen we de natuurwaarden in de bossen op een duurzame manier behouden, herstelllen en ontwikkelingen.
Aangeplant versus natuurlijk bos
De bossen in het duin zijn bijna allemaal aangeplant. De meeste in het begin van de 20e eeuw als werkverschaffingsproject en voor de houtoogst. Een deel van deze bossen is bovendien geplant op plekken waar normaliter van nature geen bos zou groeien. Halverwege de vorige eeuw is men gestopt met bosaanplant. Loofbomen behoren tot onze inheemse flora.
De aangeplante loofbossen van het Noordhollands Duinreservaat staan overwegend op plaatsen waar ze zich tot natuurlijke duinbossen hebben kunnen ontwikkelen. Naaldbomen behoren echter niet tot onze inheemse flora. De aangeplante naaldbossen zijn nu ongeveer 80 jaar oud en hebben nog maar enkele decennia te gaan voordat ze aan het eind van hun natuurlijke leven zijn.
In een natuurlijk bos zijn de leeftijden van de bomen verschillend. Delen ontstaan, soms met struiken en kruiden in de ondergroei, en delen sterven af. Er ontstaan gaten met dood hout en spontane verjonging van bomen. Begrazing kan gaten en bosranden open houden. In een natuurlijk bos volgen dieren de ontwikkeling van planten.
De krachtige, zoute wind aan zee verhindert dat er tegen de kust aan (in noord-zuidrichting) een bos groeit. Bosgroei begint pas meer landinwaarts. Samen met de natuurlijke, grote variatie aan milieus in de duinen is de dynamiek en afwisseling in natuurlijke duinbossen veel groter dan in binnenlandse bos. In het duin ontstaan van nature loofbossen. De belangrijkste boomsoorten die voorkomen zijn eik en berk.
Doel van het bosbeheer
Het bosbeheer van PWN heeft als doel te streven naar natuurlijke, zelfregulerende duinbossen, die aantrekkelijk zijn voor bezoekers en waarin waardevolle cultuurhistorie is behouden. We streven naar:
Behoud en ontwikkelen van natuurlijke duinbossen, behoud en ontwikkelen van variatie in en tussen bossen;
afwisseling tussen bos en open duin;
sparen en herstellen van waardevolle boscultuurhistorie van voor 1930.
Daarbij onderzoeken we:
of naaldbossen met spontane verjonging binnen het bos als naaldbos behouden kunnen blijven;
welke naaldbossen (op natuurlijke bosgroeiplaatsen) op termijn kunnen worden omgevormd tot "duineigen" loofbossen;
bij welke (op natuurlijke wijze) verdwijnende naaldbossen ingrijpen nodig is ten gunste van het ontwikkelen van hogere natuurwaarde.
Met bosbeheer werkt PWN toe naar een gevarieerd bosbeeld met bomen van diverse soorten, jonge en oude exemplaren, diverse onderbegroeiing, open gaten voor spontane groei van jonge bomen, dood hout, als motor van het bosleven en fraaie bosranden met zoombegroeiing, voor meer beleving van vlinders en vogels.
Naast deze variatie kan de aantrekkelijkheid van bossen door beheer worden verhoogd door het vrijzetten van karakteristieke en oude bomen, duinhellingen en -dalen zichtbaar te maken, kronkelige paadjes aan te leggen en te letten op de mogelijkheden van verrassende vergezichten.
Bosbeheer in uitvoering
De nadruk in het bosbeheer van PWN ligt in de komende periode op het omvormen van naaldbossen naar duinbossen op natuurlijke bosgroeiplaatsen. De naaldbomen in deze bossen bereiken het eind van hun natuurlijke leeftijd en gaan vanzelf dood. Het optreden van de honingzwam versnelt dit proces op veel plaatsen. Vaak groeit er spontaan een esdoorn voor in de plaats. Vroeger bestond bosbeheer uit 'dunnen'. Nu kiest PWN voor het maken van verjongingseenheden in de bossen. Dit zijn grote open plekken waar verjonging van duineigen boomsoorten als eik en berk verwacht wordt, in plaats van esdoorn. Aantrekkelijkheid en cultureel erfgoed hebben hierbij ook de aandacht. Dit doen we om natuurlijke duinbossen en variatie in en tussen bossen een goede kans te geven. Elders in Nederland is met deze methode al veel ervaring opgedaan en succes geboekt.