Een van de meest actuele en spraakmakende boeken over de governance van steden is If Mayors Ruled the World: Dysfunctional Nations, Rising Cities (2013) van de Amerikaanse politicoloog Benjamin Barber. Op maandag 14 september vond in Het Nieuwe Instituut te Rotterdam het MCD Toekomstdebat: Burgemeester aan zet? plaats dat werd georganiseerd door het MCD-kennisnetwerk en het MCD-programmabureau. Aanwezig waren enkele burgemeesters, waaronder Aboutaleb van Rotterdam en Van Veldhuizen van Enschede, enkele wetenschappers en een betrokken publiek.
Aanleiding voor dit debat was de luidkeelse lofzang van burgemeester Aboutaleb van Rotterdam over de denkbeelden van Benjamin Barber tijdens de H.J. Schoo-lezing (1-09-2015). Grote steden moeten meer budget en bevoegdheden krijgen, er moet een minister voor Grote Steden en Metropoolregio’s komen en de lokale, niet de landelijke, overheid hoort aan de top van de bestuurspiramide. Partijgenoot en collega burgemeester Eberhard van der Laan van Amsterdam heeft daarentegen juist heel gereserveerd gereageerd op de ideeën van Barber (Trouw 14-03-2015). Er zijn veel vragen over het standpunt van Barber, bijvoorbeeld: wat zijn de consequenties als burgemeesters inderdaad de wereld regeren? Gaan we terug naar de goed verdedigbare stadstaten uit de middeleeuwen die elkaar naar het leven staan? Zijn de geschetste problemen inderdaad het hoofd te bieden zoals Barber belooft?
Het duurt niet lang meer of de wereldbevolking woont in een eindeloos stadslandschap. Met centra waar mensen wonen en werken terwijl landelijke omgevingen verstillen. Vraagstukken zoals klimaatverandering, emigratie, drugs, sociaaleconomische segregatie, armoede, betaalbare woningen, leefbaarheid etc. manifesteren zich het eerst in het verstedelijkt landschap. Maar een grotenstedenbeleid voert het Rijk niet meer. In de laatste Troonrede komt het woord ‘stad’ of ‘grotenstedenbeleid’ niet voor, terwijl het om de economische motor van het land gaat. Is het Rijk wel in staat deze problemen het hoofd te bieden vragen velen zich af? Is de stad niet het juiste schaalniveau om deze problemen op te lossen?