Kat met meerdere levens | De Morgen
Kat met meerdere levens
De affiche van het cabaret Le Chat Noir in Montmartre maakte hem wereldberoemd. Maar de geëngageerde Théophile-Alexandre Steinlen deed meer dan katten tekenen. Het overzicht met 200 tekeningen, prenten, schilderijen, beeldhouwwerken en krantenillustraties is een revelatie.
✦ Exclusief voor abonnees door 17 oktober 2007, 0:00
door Eliane Van den Ende
De wereld verbeteren, onrecht, misère, uitbuiting aanklagen... Het zat er bij de jonge Zwitser al vroeg in. Het krantenfeuilleton L'assommoir van Emile Zola over de grauwe leefomstandigheden en drankmisbruik van de arbeiders was de aanzet om zijn geboorteplek Lausanne te verruilen voor de Franse hoofdstad. In Parijs vestigt hij zich in Montmartre en frequenteert er de linkse kunstenaarskringen in de kroegen Le Chat Noir en Le Mirliton.
Het bijbehorende blad Le Mirliton maar ook satirische magazines als Gil Blas publiceren de schampere, spottende maar ook kritische tekeningen van Steinlen.
Steinlen is gefascineerd door gewone mensen: wasvrouwen, mijnwerkers, straatlopers, simpele piotten aan het front en oorlogsvluchtelingen, naaistertjes (letterlijk en figuurlijk). Zijn tekeningen zijn trefzeker; een grote tederheid spreekt uit het zelfportret met zijn dochter.
Picasso, die ook een atelier in Montmartre had, zag in hem een grote voorganger. Käthe Kollwitz liet zich door hem beïnvloeden. En ook de Antwerpenaar Eugeen Van Mieghem keek goed naar de chroniqueur Steinlen.
Steeds meer voelt Steinlen de noodzaak om zijn tekentalent aan de goede zaak te wijden: de arbeidersstrijd wordt primordiaal in zijn werk, ook al tekende hij vrouwelijke naakten. Naakten die minder sensueel zijn dan zijn poezen.
Eén van die naakten poseert voor een bijna renaissancistisch schilderij van de Heilige Familie: in een driehoekscompositie poseren een naakte Maria, een blote Jozef met fabrieksschoorstenen op de achtergrond en het kindeke, dat de nieuwe arbeider moet voorstellen. Het socialisme is de Messias.
Théophile-Alexandre Steinlen, Meester van Montmartre tot 20 januari in de Kunsthal, Museumpark, Rotterdam, www.kunsthal.nl.