Welk kruid je kiest heeft vooral met je situatie te maken. Rhodiola buffert de cortisol afgifte vanuit je bijnieren, Ashwagandha verbetert de lichamelijke en mentale prestaties en Reishi geeft vooral helderheid, inzicht en kalmte. Op deze manier kun je per situatie de prikkels verminderen en stress verminderen.
Stress wordt in je lichaam aangemaakt vanuit de hersenen. Dit noemen ze de HPA-as of makkelijker gezegd de ‘stress-as’. Wanneer er gevaar dreigt (dit kan van alles zijn) geeft je hypothalamus (die zorgt ervoor dat het lichaam in balans blijft) een signaal aan je hypofyse (een klier midden in het hoofd) en die geven op hun beurt weer een signaal door naar de bijnieren. In je bijnieren wordt vervolgens adrenaline en cortisol (in de bijnierschors) aangemaakt. Cortisol is een van de bekendste stresshormonen.
Deze hormonen zorgen ervoor dat je bloedsuikergehalte, je hartslag en je bloeddrukgehalte genormaliseerd worden. Als stress dus zeer lang aanhoudt, bij chronische stress, en er dus lang cortisol wordt aangemaakt kan er van alles ontregeld worden in je lichaam. Vooral je bijnierschors (wat cortisol aanmaakt) raakt ontregeld. Hierdoor daalt het cortisolpeil in je lichaam en vervolgens je bloeddruk en bloedsuikerpeil. Je voelt je hierdoor erg vermoeid en dit is het begin van uitputting.
Het probleem is dat je bijnieren geen bericht meer geven aan je hersenen, dat het gevaar is geweken en dat het lichaam weer in de ruststand kan. De manier waarop adaptogene kruiden helpen is dat ze je aanpassen aan emotionele stress en het zenuwstelsel stimuleren. Ze werken als een soort natuurlijke antidepressiva en hebben een bufferende werking op je stress-as. Ze beschermen je bijnieren om niet overactief te worden, of blijven, en maken je kalm in stressvolle situaties. Precies wat je nodig hebt in stressvolle situaties.
Adaptogene kruiden kunnen meer voor je betekenen dan er op de potten staan. Deze kruiden vallen onder de gezondheidsproducten en die hebben zich te houden aan bepaalde bewoordingen (claims). Dit betekent dat producenten van gezondheidsproducten alleen gezondheidsclaims op de verpakking mogen zetten die wetenschappelijk zijn bewezen door EFSA (Europese Autoriteit voor voedselveiligheid goedgekeurde claims).
Voor kruidensupplementen heeft de EFSA nog geen adviezen uitgebracht of goedgekeurde claims gemeld, waardoor het vermelden van deze claims nog on hold staan. Ze zijn officieel dus nog in afwachting van een reactie van de EFSA. Vanaf dit jaar gaat dat veranderen en gaan ze de claims opnieuw bekijken en de claims uitbreiden (1).
Nee, in principe zijn adaptogene kruiden niet gevaarlijk als ze goed gebruikt. Je kunt deze kruiden wekenlang gebruiken en soms wel voor altijd. Maar het is af en toe wel goed, bijvoorbeeld na 3 maanden, om even een pauze in te lassen om je lichaam weer tot rust te laten komen. Het is ook een mooi moment om te voelen of de kruiden je helpen en zo ja, op wat voor manier? Word je weer onrustiger? Merk je dat je minder gefocust bent? Dan weet je wat de kruiden voor je doen.
Wat ik wel wil meegeven is dat je niet zelf moet gaan aanrommelen. Het ene kruid is het andere niet. Ze hebben allemaal hun eigen werking en sommige kruiden kunnen absoluut niet gebruikt worden in combinatie met medicijnen.
Slik je medicijnen? Dan is het belangrijk om op te passen met het innemen van adaptogene kruiden. Deze kruiden kunnen namelijk de werking van medicijnen beïnvloeden. Antidepressiva gaan bijvoorbeeld niet goed samen met kruiden als Ashwagandha, Rhodiola en Griffonia simplicifolia (een bron van tryptofaan). Antistollingsmedicijnen gaan weer niet samen met Ginseng en Ginkgo biloba.
En veel medicijnen gaan niet samen met Sint-janskruid, zoals medicijnen tegen HIV en hepatitis C. Ook de werking van de anticonceptiepil wordt minder. Daardoor is de anticonceptiepil minder betrouwbaar en is de kans op zwangerschap groter. Maar ook medicijnen tegen maagzuur, zoals esomeprazol en omeprazol – gaan niet samen met Sint-janskruid.
Het is dus van groot belang dat je je laat adviseren wanneer je adaptogene kruiden wil gebruiken terwijl je medicijnen slikt. Ik kan je bijvoorbeeld precies vertellen welke medicijnen wel of niet samengaan met adaptogene kruiden en ik kan persoonlijk adviseren wat je kunt innemen om je klachten te verminderen.
(1) Barg, R. V. D. (2021, 26 januari). Industrie scherpt zelfregulering aan voor kruidenpreparaten | NPN. NPN info. Geraadpleegd op 3 februari 2021 https://www.npninfo.nl/nieuws-en-persberichten/nieuwsbericht/industrie-neemt-verantwoordelijkheid-met-aangescherpte-zelfregulering-voor-kruidenpreparaten/