Van Dongen: "Wat de markt veroorzaakt heeft, moet de markt ook oplossen" - De Architect
Van Dongen: "Wat de markt veroorzaakt heeft, moet de markt ook oplossen"
"Nederland is uitgebouwd", stelt Rijksbouwmeester Frits van Dongen in het FD van 20 september jl. De crisistijd vraagt volgens hem om een rigoureus andere bouwcultuur: "Ik wil voorkomen dat Nederland tot stilstand komt."
De weerslag van de crisis is voelbaar, merkt Van Dongen. "De overheid bouwt niet meer", zegt de Rijksbouwmeester. Hij noemt het tijd voor een grootschalige herbezinning: "Ik wil werken aan een nieuwe bouwcultuur".
Nederland heeft de hoogste kantoorleegstand in Europa. Op dit moment staat zo'n acht miljoen vierkante meter aan kantoorruimte leeg. In Amsterdam is 18 procent van de kantoren onbezet, een percentage dat alleen Athene overtreft.
Van Dongen roept op om bestaande gebouwen of terreinen een nieuwe bestemming te geven. "De volkstuintjes liggen straks op het dak, want daar kun je lege gebouwen heel goed voor gebruiken." Hij refereert hiermee naar het Platform Nederland Wordt Anders, een platform waarin jonge ontwerpers en kennisinstellingen onconventionele projecten kunnen uitwerken die werken, wonen, energie en mobiliteit combineren. Ook is hij gecharmeerd van de ideeën van Daan Roosegaarde. "Hij verbindt nu al succesvol techniek met het dagelijkse leven". Maar ook 3D printen ziet hij als een nieuwe mogelijkheid.
Maar zijn plannen strekken verder. Als het aan Van Dongen ligt worden leegstaande gebouwen in Amsterdam straks gebruikt voor indoor farming. "Daar kun je heel Amsterdam mee voeden." Hiervoor moet wel eerst stevig worden gesloopt. "En dan heb je het alleen over het Rijksvastgoed en nog niets eens over die andere 8 miljoen die leegstaat."
De Rijksbouwmeester heeft het in het interview niet alleen over de kantorenleegstand, ook de woningmarkt is onderwerp van gesprek. Volgens Van Dongen is het hier niet veel beter mee gesteld en ontstaan in sommige steden no-goarea's. Ruim 300.000 woningen van de in totaal 7,3 miljoen woningen in het hele land staan momenteel leeg. Bovendien is er op de woningmarkt het probleem van een woningvoorraad die slecht strookt met de veranderende woonbehoefte, meer een- of tweepersoonshuishoudens dan gezinnen. "Gezien de verwachte demografische ontwikkelingen gaat deze mismatch alleen nog maar groter worden".
Bouwen voor de leegstand komt ook terug in de winkelstraten. Tegen een dalend besteedbaar inkomen wordt er ook meer online geshopt waardoor winkels (langer) leeg blijven staan. Waar de problemen het grootste zullen worden, zowel voor vastgoed, woningmarkt of winkelstraten is moeilijk te voorspellen volgens Van Dongen. "Aan de randen van het land is er krimp van de bevolking. Aan de westelijke kant is er groei, daar zitten de universiteiten en de meeste economische activiteiten. In het midden is een brede strook waar het nog beide kanten op kan gaan.Nederland is met groei gewend om te gaan en niet met stagnatie. We weten totaal niet wat daar de gevolgen van zijn."
Of iedereen zich in de plannen kunnen vinden is de vraag. Over de traditionele partijen zoals projectontwikkelaars, beleggers en eindgebruikers zegt de Rijksbouwmeester het volgende: "Ook zij zullen zich moeten aanpassen aan de nieuwe realiteit. Ze zijn onderdeel van de crisis, maar willen er ook uit komen. De kunst zal zijn het verdienmodel van de afgelopen veertig, vijftig jaar op een innovatie manier om te zetten. Ik geloof daarin." Op de vraag wie dit moet betalen komt geen duidelijk antwoord "Verwacht van ons (De Rijksoverheid) niet te veel. Wat de markt veroorzaakt heeft, moet de markt ook oplossen".
Wil je meer weten over de standpunten van Van Dongen en zijn kijk op de toekomst? Kijk dan naar het interview dat Nieuwsuur dezelfde avond hield met de Rijksbouwmeester. Kijken vanaf 08.34.