'In 2002 waren we moegedacht', zegt kunstenaar Axel Claes, die destijds betrokken was bij de vorige herziening van het sociaal kunstenaarsstatuut uit 1969 (Lees deel 1 van dit dubbelluik, 'Kunstenaar zoekt statuut', over de problematiek van de kunstenaarsregels tot 2014). 'We hadden vanaf 1998 gediscussieerd, maar de rek was eruit. Toen eind 2002 het nieuwe sociaal kunstenaarsstatuut werd gepresenteerd, dachten sommigen: "Is dit het nu?" We hadden er wel voor gezorgd dat alle kunstenaars gelijk waren in de sociale zekerheid, maar er waren dingen blijven liggen. Zo kwam er geen opvolging voor aansluitende werkloosheidsregels. Sprake van één coherent kunstenaarsstatuut was er dus niet.'
Nu is het niet zo dat er een apart statuut voor kunstenaars bestaat. Het 'kunstenaarsstatuut' is eigenlijk een verzamelnaam voor speciale kunstenaarsregels in zowel de sociale zekerheid als in de werkloosheid. Maar dat deze twee regelgevingen niet op elkaar aansloten, was een groot probleem. Dat merkte ook Kobe Matthys. De kunstenaar doet regelmatig betaalde artistieke opdrachten, zonder dat hij daarvoor een arbeidscontract heeft. Dankzij de socialezekerheidsregels valt hij in dit soort gevallen onder het werknemersstatuut. Voor Matthys is dat verleidelijker dan het zelfstandigenstatuut, want nu krijgt hij betere sociale bescherming en heeft hij bijvoorbeeld ook recht op een werkloosheidsuitkering.
Maar als scheppend kunstenaar kon Matthys niet van alle kunstenaarsregels in de werkloosheid gebruikmaken. De 'cachetregel' was bijvoorbeeld voorbehouden aan artiesten die werkten in de spektakelsector. Met die regel kun je ontvangen vergoedingen omrekenen in gewerkte uren. Zo bewijs je dat je genoeg hebt gewerkt als je een werkloosheidsuitkering aanvraagt. En dat ging dus niet op voor Matthys, als scheppend kunstenaar. Hij trok daarom vorig jaar naar de Arbeidsrechtbank, maar wacht nog altijd op een uitspraak. Ook stelde hij een petitie op: het onderscheid in sectoren en soorten kunstenaars in de werkloosheidsregels moest weg. Dat onderscheid is vanaf 1 april 2014 weg. Toch is Matthys nog niet tevreden: hij steunt nu de State of The Arts-petitie.
Artikel 1bis wordt alleen toegankelijk voor wie een kunstenaarsvisum heeft
"Nu moeten opdrachtgevers zelf alle sociale verplichtingen op zich nemen. Die enorme administratieve last is voor veel organisaties echt te veel gevraagd" (Eric Lauwers)
Minister De Coninck benadrukt dat de werkloosheidsuitkering te vaak wordt gezien als een basisinkomen. Dat idee klopt niet
* Lees ook deel 1 van dit dubbelluik, 'Kunstenaar zoekt statuut', over de problematiek van de kunstenaarsregels tot 2014.
Fenneke van der Aa studeerde Kunstwetenschappen aan de UGent en is freelance journalist. Ze schreef dit dubbelluik met behulp van een onderzoeksbeurs van rekto:verso.