Musea wereldwijd verhouden zich tot de museumdefinitie van ICOM (International Council of Museums). In Nederland is de ICOM-museumdefinitie onderdeel van de Museumnorm, een verzameling van uitgangspunten die de geregistreerde musea onderschrijven. Tijdens de Algemene Vergadering van ICOM in 2019 is een nieuwe museumdefinitie gepresenteerd. Hierover bleek bij de leden geen overeenstemming te zijn en de definitie is afgewezen. ICOM heeft daarna haar leden gevraagd mee te denken en met ideeën te komen. Tijdens de Algemene Vergadering in 2022 in Praag worden twee of drie definities gepresenteerd en zal er opnieuw gestemd worden.
Huidige museumdefinitie van ICOM
De huidige ICOM-museumdefinitie dateert van 2007 en luidt:
"Een museum is een permanente instelling, niet gericht op het behalen van winst, toegankelijk voor publiek, die ten dienste staat van de samenleving en haar ontwikkeling. Een museum verwerft, behoudt, onderzoekt, presenteert, documenteert en geeft bekendheid aan de materiële en immateriële getuigenissen van de mens en zijn omgeving, voor doeleinden van studie, educatie en genoegen."
Voorgestelde definitie in 2019
Veel ICOM-leden vinden dat de huidige definitie toe is aan herziening. Zij vinden dat de definitie te weinig aandacht heeft voor publieksbereik en dialoog met de samenleving. In reactie daarop is tijdens de Algemene Vergadering in 2019 in Kyoto de volgende museumdefinitie gepresenteerd:
"Musea zijn democratiserende, inclusieve en meerstemmige ruimtes voor kritische dialoog over het verleden en de toekomst. Terwijl ze de conflicten en uitdagingen van het heden erkennen en aanpakken, houden ze artefacten en exemplaren in beheer voor de samenleving, bewaren ze uiteenlopende herinneringen voor toekomstige generaties en garanderen ze gelijke rechten en gelijke toegang tot het erfgoed voor alle mensen. Musea hebben geen winstoogmerk. Ze zijn participatief en transparant en werken in actief partnerschap met en voor diverse gemeenschappen om inzichten in de wereld te verzamelen, te bewaren, te onderzoeken, te interpreteren, te tentoonstellen met als doel bij te dragen aan de menselijke waardigheid, sociale rechtvaardigheid, wereldwijde gelijkheid en planetair welzijn."
Deze definitie is tijdens de vergadering afgewezen. Door veel leden werd hij als te activistisch ervaren. De besluitvorming over een nieuwe definitie is daarom uitgesteld en een proces van ledenraadpleging is op gang gekomen.
Route naar een nieuwe museumdefinitie
Binnen het proces dat op gang kwam na de Vergadering in Kyoto is meer ruimte voor de invloed van de nationale comités en de individuele leden. Het proces wordt geleid door de werkgroep ICOM Define. Deze werkgroep presenteerde in december 2020 een route in elf stappen. Deze route kent een doorlooptijd van achttien maanden en moet leiden tot twee of drie definitievoorstellen. Hierover zal worden gestemd tijdens de Algemene Vergadering in Praag in augustus 2022.
Alle comités en de individuele ICOM-leden hebben de mogelijkheid gehad hun mening te geven over de herziening van de museumdefinitie. In het voorjaar van 2021 heeft ICOM Nederland de leden gevraagd mee te denken over welke sleutelbegrippen en concepten ze terug willen zien in de nieuwe definitie. Hetzelfde gebeurde in andere nationale comités wereldwijd. Op basis van alle inzendingen stelde ICOM Define in juli 2021 een rapport op.
Naar aanleiding van het rapport nodigde ICOM Nederland de leden uit voor een gesprek tijdens twee online bijeenkomsten in augustus 2021. Met de opbrengst van deze gesprekken en van die van andere gesprekken wereldwijd maakt ICOM Define een nieuwe rapport, met een aantal van definities. Hierover zullen alle nationale comités in het voorjaar van 2022 bij hun leden te rade gaan. Hieruit volgt tot slot een shortlist van definities, waarover in augustus 2022 gestemd wordt tijdens de Algemene Vergadering in Praag. Meer informatie over de zogenaamde route in elf stappen vindt u op de website van ICOM Nederland.
Op deze pagina houdt Erfgoed Brabant u op de hoogte van de ontwikkelingen rondom de herziening van de ICOM-museumdefinitie. Voor vragen neemt u contact op met Erfgoed Brabant-medewerker Annette Gaalman.
Meer over de herziening van de ICOM-museumdefinitie
ICOM Nederland
Bezoek voor meer informatie over de herziening van de museumdefinitie de website van ICOM Nederland.
Blog over de ICOM-conferentie in Kyoto
Olga Van Oost (algemeen directeur FARO) was aanwezig bij de presentatie van de nieuwe museumdefinitie in Kyoto en schreef er een blog over.
Koerstafel
In april 2021 organiseerde Erfgoed Brabant een Koerstafel over de nieuwe ICOM-museumdefinitie. Bekijk hier de opbrengst.
Meer over beleid en organisatie
Museumnorm
De Museumnorm is het kwaliteitskader voor geregistreerde musea in Nederland.
Organisatie en Bestuur
Hoe zorgt u voor een gezonde financiële basis? Welke belanghebbenden zijn er voor uw organisatie? Welke doelen en ambities heeft u?
Diversiteit, Toegankelijkheid en Inclusie
De thema's diversiteit, toegankelijkheid en inclusie spelen een steeds belangrijkere rol in het erfgoedveld.