Aanvraag tot erkenning buitenlands diploma verloopt voor veel migranten nog altijd moeizaam | De Morgen
Mai Khalil. Beeld Geert Braekers
Vlaanderen heeft dit jaar de buitenlandse diploma's van 2.542 migranten erkend. Maar een aanvraag tot erkenning verloopt voor veel nieuwkomers nog altijd moeizaam. "De VDAB praatte er niet over, mijn eerste vijf jaar in België heb ik daarom als afwasser gewerkt."
✦Exclusief voor abonnees door Eva Christiaens 26 december 2018, 6:00
"Gelukkig had ik alle nodige documenten meegenomen uit Syrië." Mai Khalil (39) kon dit jaar haar diploma burgerlijk ingenieur laten erkennen. Zij is ondertussen aan de slag in een bouwbedrijf in Mechelen. Ze kwam twee jaar geleden naar België met haar twee kinderen, nadat haar man al een jaar eerder uit Syrië was gevlucht. Haar vijf studiejaren aan de universiteit in Homs gelden in België als een bachelorstudie van drie jaar. Een ingenieursfunctie mag Khalil hiermee niet uitvoeren, dus ze werkt nu als assistent-calculator in de bouwkunde. "Ik ben blij dat ik nog in de bouwsector kan werken, zoals ik in Syrië ook deed. Ik kon alles leren op de werkvloer dankzij mijn geduldige collega's."
Wie een buitenlands diploma heeft, kan dit in Vlaanderen laten erkennen bij het National Academic Recognition Information Centre (NARIC). Uit cijfers die Vlaams Parlementslid Jos De Meyer (CD&V) opvroeg bij minister van Onderwijs Hilde Crevits (CD&V) blijkt dat het NARIC dit jaar 4.006 aanvragen tot erkenning ontving, iets minder dan vorig jaar. Daarvan werd zo'n 60 procent positief beoordeeld. De meeste aanvragen kwamen van Syriërs (387 aanvragen) gevolgd door Marokkanen (254) en Nederlanders (251). Alleen met een erkend diploma kan een nieuwkomer in Vlaanderen in het eigen studiedomein aan de slag.
"Het is niet omdat een diploma niet erkend wordt, dat we het meteen afwijzen", zegt Marleen Roggeman van het NARIC. "Vaak kunnen we geen beslissing nemen omdat niet alle documenten beschikbaar zijn, omdat we de onderwijsinstelling niet kunnen bereiken, of omdat er vermoeden is van fraude."
Om gelijkwaardigheid aan te vragen moeten nieuwkomers een kopie van hun diploma voorleggen, net als een volledige lijst van alle gevolgde vakken, het aantal lesuren en puntenlijsten. Afhankelijk van het soort diploma kunnen ook een inhoudelijke beschrijving van elk vak, een kopie van de thesis en eventuele stageattesten vereist zijn. Dat alles moeten ze vertalen in een van de drie landstalen of in het Engels. Zo moest Khalil uiteindelijk negen maanden wachten op haar erkenning, omdat de vertaalde samenvatting van haar scriptie aanvankelijk niet voldoende bleek.
"De procedures kennen al jaren dezelfde knelpunten", zegt Landry Mawungu van het Minderhedenforum. "Voor een gevraagd document moeten mensen soms terug naar hun thuisland reizen, hun universiteit contacteren of hun familie inschakelen om een kopie te versturen." Dat zorgt voor logistieke rompslomp, maar soms ook voor hoogoplopende kosten. Het NARIC maakt zich sterk dat 80 procent van de aanvragen tot binnen de vooropgestelde termijn van twee tot vier maanden wordt afgehandeld. Als er documenten ontbreken, kan de wachttijd oplopen.
Net als Khalil kon ook Babak Pirtaj Hamedani (41) zijn diploma in Vlaanderen laten erkennen. Hij kwam negen jaar geleden naar ons land als politieke vluchteling uit Iran, maar ontdekte pas vier jaar later dat hij zijn diploma in de petrochemie ook hier mocht gebruiken. "Ik had de informatie niet gekregen, de VDAB praatte er niet over. Mijn eerste vijf jaar in België heb ik gewerkt als afwasser en als logistiek medewerker in een rusthuis." In Iran had Hamedani een job als lasser en gaf hij les in een opleidingscentrum voor petrochemie.
Uiteindelijk hielp Leerwinkel West-Vlaanderen, dat opleidingsbegeleiding aanbiedt, Hamedani met zijn aanvraag. De hele procedure duurde ongeveer een jaar, want zijn vroegere universiteit in Arak was moeilijk te bereiken. "Ik was een politieke vluchteling. Natuurlijk gaf de universiteit niet meteen antwoord. Via advocaten heb ik dan aangetoond dat mijn diploma echt was." Hij kon zo dit jaar enkele maanden als lasser werken.
Naast het studieniveau willen migranten soms ook een specifiek diploma volledig erkend zien. Dat duurt langer. Om als advocaat aan de slag te kunnen, moet de gevolgde rechtenstudie bijvoorbeeld inhoudelijk overeenstemmen met de Vlaamse. Voor veel studierichtingen is zo'n specifieke erkenning daarom moeilijk te verkrijgen. Vluchtelingen, die vaak geen officiële documenten meer hebben, kunnen een inhoudelijk intakegesprek krijgen en na bijscholingen in hun eigen studiedomein worden tewerkgesteld.
"Ik wil nu graag iets opstarten om mensen te begeleiden bij hun aanvang", zegt Hamedani. "Het is jammer dat sommige migranten hun potentieel niet kunnen gebruiken. Zij hadden écht belangrijk werk in hun land, maar zitten hier gewoon thuis."
Een migratiecrisis zal in de praktijk nooit opgelost worden door grote akkoorden of verklaringen alleen