dragon deze wegen een aristocratisch karakter, meer van rijkdom dan van burgerlijke welvaart, en hebben ze sedert lang iets vorstelijk-aanzienlijks door den aanleg der trotsche lusthoven. Dientengevolge gaat aan den Leidschen weg tusschen Den Haag en het huis Den Deyl (thans een café) het forsche natuurschoon bijna ten onder in de kunst, die parken wrocht en vijvers groef. Maar langs den Wassenaarschen weg, die aan den achterkant der buitens langs den schilderachtigen duinzoom loopt, een ouden heirweg, vindt men meer sporen van
de ongerepte natuur in onvergelijkelijke bekoorlijkheid.
Wij willen deze wegen thans bewandelen en verlaten de stedelijke kom van Den Haag door het Korte Voorhout.
Daar, over het Kanaal, dat naar Scheveningen loopt, staan wij aan den ingang van een der fraaiste stadsbosschen. De schilderachtige residentie breidt hier haar kom niet uit door kunstgewrochten van architectonische phantasie, maar door natuurzuilen en bogen, die den toon aangeven voor verheven, en opgewekte Gothiek. Ginds in het donker, onder het dichte dak der bladergewelven, die* op zware zuilen rusten, wordt als het ware eveneens de stijl aangewezen, waaruit de Romaansclie bouwkunst is voortgekomen.
De schoonheid heeft haar troon in 't Haagsehe bosch gesticht;
Daar schiep ze een nieuwen dag voor haar betoovrend licht;
Daar heeft zich 't grootsche met het lieflijke vereenigd,
Daar wordt het trotsche door 't bevallige gelenigd,
aldus zong Jacob C. v. d. Kasteele van deze plek.
Het Haagsehe Bosch heeft door zijn zware stammenreeksen, die met zorg van onderhout blijven voorzien en niet door overzorg worden gefatsoeneerd, een aristocratisch karakter. Het draagt overal de sporen van een eerwaardigen ouderdom op het gelaat, van een stamboom, die in het grijs verleden wortelt. En werkelijk wijst de geschiedenis van een Haagsch bosch, al is het niet dit bosch, op voorouders in den grafelijken tijd, zelfs nog van vroeger, zeker in den tijd der Romeinen.
Op dat grijs verleden hebben wij vroeger met enkele woorden gewezen. Doch ook de geschiedenis der 14^e eeuw vermeldt, dat Den Haag in dien tijd door bosschen omringd was. Niet enkel vond men er de Houte, maar ook de Myente, den Ouden Bosch, den Korten Bosch, Berkenrijs en Schakenbosch. Het Oude en het Korte Bosch lagen ten westen van Den Haag, het Schakenbosch buiten