St Jacobskerk / Gebouwen S tot T / Bijzondere gebouwen | Gent-Geprent
Op deze plaats werd in 1093 een eerste houten kerk gebouwd, toegewijd aan de heilige Jacobus. Hoogstwaarschijnlijk had de bouw ervan te maken met de komst van pelgrims tijdens hun tocht naar Santiago de Compostella. Het was de oudste kerk in de Zeventien Provinciën die aan hem was toegewijd. Het gebouw werd verwoest door troepen van Robert Curthose. Ze werd vervangen door een gebouw uit hout en steen.
Een nieuwe romaanse kerk werd gebouwd waarvan de kern stamt uit de periode na 1120. Het is de oudste romaanse kerk in België met een dubbele westertoren, hoewel al eerder een onvoltooid gebleven tweetorenfaçade bij de kathedraal van Doornik was begonnen. Uit de romaanse periode resten verder nog de pijlers van het transept. De achtkantige vieringtoren en de verbouwing van het koor vonden plaats rond het midden van de 13e eeuw, in de stijl van de Scheldegotiek. Een brand rond 1400 legde de zuidelijke van de twee westtorens in de as. Hoewel deze werd herbouwd is het aanzicht sindsdien niet meer symmetrisch. In de 15e eeuw breidde men de kerk uit met zijkapellen voor de gilden.
Op het einde van de 15e eeuw kreeg de verbouwde toren een gotische spits in Balegemse steen. Het interieur had erg te lijden van de bekende godsdiensttroebelen in de 16e eeuw. De Gentse rederijker Marcus van Vaernewijck schreef in zijn dagboek: "Wij hoorden ootrent den 11 hueren (bij nachte) groot gheruchte in sente janshuus van breken, maer veel meer ende langher duerende in sente jacobskeercke, daer veel meer claerheyts ende lichts in zach, ende men hoorde bij waerften groot rumoer van beelden, oft blocken, oft verwelven van autaertafelen, die zij afwierpen. Daer en was gheen keercke in Ghendt van binnen zo zeer gheschonden als dese tSente Jacobs waren die orghelen al bedorven ende averecht ghesmeten..."
Herstellingen werden uitgevoerd in barokke stijl. De kerk werd tweemaal grondig verbouwd en gerestaureerd, tussen 1733 en 1784 en nogmaals tussen 1866 en 1906.
De hernieuwde Gentse Feesten startten door initiatief van Walter De Buck in 1970 op het plein naast deze kerk. Zij maken ook vandaag nog altijd het hart uit van de Gentse Feesten. De organisatie Trefpunt heeft haar café en lokalen op deze plaats. Sinds 1992 wordt er op 21 juli op het groot podium ook de Prijs voor de Democratie en sinds 2009 ook de Jaap Kruithofprijs uitgereikt door de lokale feitelijke vereniging Democratie 2000.
Op 9 juni 1996 raakte omstreeks halftien 's avonds een luchtballon totaal uit stuur, en de lucht in de middenstad zoog hem steeds lager. De mand met twee personen bleef hangen aan het smeedijzeren kruis van de grootste toren van de Sint-Jacobskerk. De 25-jarige brandweer-onderluitenant Yves Pieters en de 40-jarige brandweer-korporaal Jackie Speeckaert konden de luchtreizigers redden via de binnenzijde van de torenwand. Zij werden bijgestaan door graveur op rust en hulpkoster Eugène Vanderstraeten die in de onmiddellijke omgeving woonde op de Steendam en dienstdeed in de kerk. Het kruis was gehavend en moest weggenomen worden. In 2002 werd het kruis teruggeplaatst.