Paul Tortelier " + "
Frans cellist en componist, geboren Parijs 21 maart 1914, gestorven 18 december 1990
Paul Tortelier was de zoon van een timmerman en kastenmaker, die viool en mandoline speelde. Op zijn zesde jaar kreeg hij een cello van zijn moeder. Zijn eerste lerares was Beatrice Bluhm. Op zijn tiende jaar ging Tortelier naar het Conservatorium in Parijs, waar hij eerst studeerde bij Feuillard en daarna bij Gerard Hekking, die hem de liefde voor Bach bijbracht en hem leerde de suites te laten dansen.
Bach Prelude voor Cello Paul Tortelier, MasterClass & Performance
Op zijn zestiende jaar won Tortelier de eerste prijs aan het conservatorium, terwijl hij in Gerard Hekking's cello klas zat. Hij had inmiddels veel ervaring als professioneel cellist, met optredens in café's en bioscopen in Parijs.
Zijn eerste orkestbaan was als assistent principaal van het Parijse Radio orkest. Bij zijn debuut in 1931 speelde Tortelier het Lalo Concerto met de Concerts Lamoureux. Hij speelde ook met het Calvet Quartet.
Tortelier studeerde drie jaar lang harmonie bij Jean Gallon aan het conservatorium en hij ontving de eerste prijs in compositie. Van 1935 tot 1937 was hij lid van het Orchestre Philharmonique van Monte Carlo, waar hij speelde onder de directie van Toscanini en Bruno Walter, evenals met Richard Strauss, die zijn Don Quixote dirigeerde, waarbij Tortelier de cello solo speelde. Tortelier raakte internationaal geassocieerd met Don Quixote en speelde het met vele orkesten over de hele wereld.
In 1939 werd Tortelier solo cellist bij het Boston Symphony Orchestra onder Serge Koussevitsky.
In 1947 gaf Trotelier zijn Britse debuut onder Beecham, waarbij hij weer Don Quixote vertolkte.
Tortelier was bevriend met Pablo Casals en werd door deze uitgenodigd om als eerste cellist op te treden tijdens het Prades Festival, dat de 200ste verjaardag van Bach herdacht.
Hoewel Tortelier katholiek was, vond hij de idealen van de stichters van de nieuw gevormde Staat Israël in 1948 zo inspirerend, dat hij in 1955 enige tijd met zijn vrouw en twee kinderen doorbracht in de kibboets Maabarot, bij Netanya.
Van 1956 tot 1969 was hij docent aan het conservatorium van Parijs en van 1969 tot 1975 aan de Folkwang Hochschule in Essen. Kort daarna werd hij de eerste westerling die ere-professor in muziek werd aan het Conservatorium in Beijing, China.
Net als Rostropovich ging Tortelier naarmate hij ouder werd meer dirigeren.
Hij doceerde masterclasses op de Britse televisie. De klassen waren zeer populair, zelfs bij mensen die weinig over de cello of over klassieke muziek wisten. Hij had een reputatie als zijnde een groot verhalenverteller en een uitgebreide kennis van literatuur en kunst zowel als van muziek.
Tot zijn gedenkwaardige plaatopnamen behoren Don Quixote van Richard Strauss en de Suites voor violoncello solo van Bach (1966).
Tortelier was niet alleen een uitstekend uitvoerder alsook een componist van onder meer twee celloconcerten, een pianoconcert (1955), een concerto voor twee cello's en orkest (dat hij met zijn vrouw speelde), duo's voor twee cello's (1954), een suite voor solo cello in ré-mineur (1944-1955), een sonate voor cello en orkest, drie vioolconcerten, Symphonie israélienne (1956) en Offrande (1970) voor strijkorkest.
In 1973 publiceerde Tortelier zijn cello methode, How I Play, How I Teach bij Chester in Londen.
Hij was de oprichter en de directeur van van de "Mouvement Beethoven Association", begonnen op de 200ste verjaardag van Beethoven en ontworpen om progressief denkende componisten te ondersteunen.
Onder zijn bekendste celloleerlingen zijn Arto Noras, Raphael Sommer en Jacqueline du Pré. Zijn zoon Yan-Pascal Tortelier is een internationaal bekende dirigent van het BBC Philharmonic en zijn dochter Maria de la Pau is een pianiste.