Een exedra (Oudgrieks ἡ ἐξέδρα, Latijn: exedra, Italiaans: esedra) is in de oud-Griekse en Romeinse architectuur een halfronde nis of uitbouw, soms in de gevel van een gebouw onder een halve koepel, die kon dienen voor vergaderingen, gesprekken en lezingen. In de oorspronkelijk Griekse vorm was een exedra een zitgelegenheid aan de buitenkant van een gebouw, een ruimte met een gebogen zitbank die grensde aan een zuilengalerij (stoa of peristylium). Een exedra kan ook een gebogen onderbreking zijn van een rechte colonnade (zuilenrij), met of zonder zitbank in de vorm van een halve cirkel. Boven de ronde zitbank kunnen beelden staan, al of niet met een fontein in het hart van de halve cirkel.

De exedra vormde de ronde afsluiting van de Romeinse basilica, waaruit zich de apsis in christelijke kerkgebouwen ontwikkelde. De mihrab werd de islamitische variant.

Voorbeelden
Exedra's komen veelvuldig voor in klassieke villa's, paleizen, gymnasia en andere openbare gebouwen en werden door latere architecten geïmiteerd. In bredere zin kunnen ze ook deel uitmaken van een kerk, tuinontwerp, folly of stadsplein.

Griekse oudheid
 Delphi
 Delos
 Mouseion, Alexandrië, 3e eeuw v.Chr.

Romeinse oudheid
 Forum van Augustus, Rome, 42 v.Chr. - 2 v.Chr. 
 Domus Aurea van keizer Nero, Rome
 Thermen van Trajanus, Rome, 104-109
 Basilica Ulpia, Forum van Traianus, Rome, door architect Apollodorus, 106-113
 Exedra en Gebouw met de drie exedra's, Villa Adriana bij Tivoli, 126-134
 Theater van Santiponce (Italica), Santiponce, Sevilla. 
 Thermen van Caracalla, Rome
 Stadium van Domitianus, Palatijn, Rome
 Piazza della Repubblica, Rome, heette eerder Piazza Esedra, omdat hij de vorm van de exedra van de Thermen van Diocletianus (gebouwd 298-306) volgde. Heringericht 1887-1898.  
 Tempel van Jupiter Helipolitanus, Baalbek, Libanon
 Exedra van Herodes Atticus, Olympia
 Vier exedra's in Santo Stefano Rotondo, Rome, vijfde eeuw
 Vier exedra's in Hagia Sophia, Istanbul

Middeleeuwen
 Basiliek van San Vitale, Ravenna, 526-547
 Armeense kerk van Kars, Turkije, 943-967

Renaissance en later
 Dom van Florence door Filippo Brunelleschi, 1472
 Cortile del Belvedere (Cortile della Pigna), Vaticaan door Donato Bramante, 1504-1541
 Villa Aldobrandini, Frascati, 1598-1602
 Sultan Ahmetmoskee, Istanbul. Drie exedra's komen uit op de centrale koepel, 1609-1616
 Lion Exedra, Belton House, Grantham, Lincolnshire, Engeland, 1685-1688
 Centrale deel van de Trevifontein uit de Barok met een standbeeld van Neptunus naar een ontwerp van Bernini, ten slotte gebouwd 1732-1735
 West Wycombe Park, bij de Temple of Venus, Buckinghamshire, Engeland, 1740-1780
 Parque de El Capricho, Plaza de los Emperadores, Madrid, 1787-1839
 Nieuwe Hermitage in Sint-Petersburg, gebouwd tussen 1839-1852.
 Abraham Lincoln: The Head of State (1908), Grant Park, Chicago
 Palazzo dell'INA e dell'INPS (INA=Istituto Nazionale delle Assicurazioni, INPS=Istituto Nazionale per la Previdenza Sociale), Piazzale delle Nazioni Unite, EUR, Rome. Twee grote symmetrische gebouwen, elk in halfronde vorm. Drie exedra's met fonteinen, door Giovanni Muzio, Mario Paniconi en Giulio Pediconi, geïnspireerd op Forum van Trajanus. Ontwerp 1939.

Schilderijen met een exedra
 Lawrence Alma-Tadema: An Exedra, 1869 (opus LXVIII)
 id., Sappho and Alcaeus, 1881
 id., The explanation - an old history, 1882
 id., Expectations, 1885
 id., Under the Roof of Blue Ionian Weather, 1898-1901
 id., Silver favourites, 1903

Galerij

Zie ook
Alkoof
Apsis (architectuur)
Atrium (bouwkunde)
Erker
Mihrab

Oud-Griekse architectuur
Romeinse architectuur
Tuinarchitectuur