Het Boek van de Noordelijke Qi of Beiqishu is een van de boeken uit de Vierentwintig Geschiedenissen, de verzameling officiële geschiedenissen van Chinese keizerlijke dynastieën. Het boek is samengesteld door Li Baiyao (李百藥, 565-648), werd gepresenteerd in 636 en beschrijft de geschiedenis van de Oostelijke Wei (534-550) en de Noordelijke Qi-dynastie (550-577), beide behorende tot de Noordelijke Dynastieën.

Ontstaan 
In 629 (of 630) gaf de Tang keizer Taizong opdracht tot samenstelling van een officiële geschiedenis van vijf voorafgaande dynastieën, de Liang, Chen, Qi, Zhou en Sui. Hiervoor werd een 'Historiografisch Bureau' (shi guan, 史館) opgericht, verbonden aan het Keizerlijk Secretariaat. 

Li Baiyao kreeg vervolgens opdracht een geschiedenis van de Noordelijke Qi-dynastie samen te stellen. Onder de Sui-dynastie waren reeds diverse werken over de geschiedenis van de Qi-dynastie samengesteld, waaronder Qi zhi (齊志) door Wang Shao (王劭), Qi ji (齊紀, 30 juan) door Cui Zifa (崔子發) en Qishu (齊書) door Li Delin (李德林, 531-591), vader van Li Baiyao. Bij het samenstellen van zijn geschiedenis heeft Li Baiyao met name gebruik gemaakt van dat laatste werk. Hij voltooide zijn boek in 636 toen het werd gepresenteerd aan de keizer onder de titel Qishu (齊書), tegelijk met vier andere werken, het Boek van de Liang, Boek van de Chen, Boek van de Zhou en Boek van de Sui. Tijdens de Song-dynastie werd het woord bei (noord) aan de naam Qishu toegevoegd om een onderscheid te kunnen maken met Nanqishu (het Boek van de Zuidelijke Qi), een van de Zuidelijke Dynastieën.

Verdere ontwikkeling 
Het werk werd bekritiseerd door de historicus Liu Zhiji (661-721). Het onderscheid tussen keizerlijke annalen en biografieën zou te onduidelijk zijn, er lag te veel nadruk op details en Wei Shou, samensteller van het Boek van de Wei zou in zijn biografie te gunstig zijn beschreven. Door de verschijning in 659 van de Geschiedenis van het Noorden (Beishi), waarin de noordelijke dynastieën als een geheel zijn beschreven, raakte Beiqishu langzaam in de vergetelheid en dreigde te verdwijnen. Zo waren er volgens historicus Qian Daxin (錢大昕, 1728~1804) aan het begin van de 12e eeuw slechts 17 van de oorspronkelijke 50 juan overgebleven: juan 4 (biografie van Gao Yang, de eerste keizer van de Noordelijke Qi), juan 13,  juan 16-25 en juan 41-45. Om het oorspronkelijk werk te kunnen reconstrueren is toen vooral gebruik gemaakt van Beishi (dat talrijke citaten uit de oorspronkelijke Beiqishu bevatte), maar ook van (het niet bewaard gebleven) Gaoshi xiaoshi (高氏小史)，samengesteld door de Tang-historicus Gao Jun (高峻). Dit verklaart waarom er in de huidige versie veel afwijkingen in de volgorde van de teksten zitten en dat beschreven gebeurtenissen elkaar vaak tegenspreken. Ook gebruikt het oorspronkelijk werk bij de beschrijving van keizers hun tempelnaam, terwijl ze in de gereconstrueerde hoofdstukken onder hun postume naam staan vermeld.

Samenstelling 
Het huidige werk bevat 50 juan en volgt de vorm van jizhuanti van Shiji en de Hanshu, zij het dat slechts twee van de vijf mogelijke categorieën daadwerkelijk zijn gebruikt. De verhandelingen die horen bij de Noordelijke Qi zijn samen met die van Liang (502-557), Chen (557-589), Noordelijke Zhou (557-581) en Sui (581-618) behandeld in een eigen boek, Wudaishi zhi (五代史志 Verhandelingen van de vijf dynastieke geschiedenissen) dat later een integraal onderdeel werd van het Boek van de Sui. 

In sommige teksten wordt spreektaal gebruikt. Twaalf juan eindigen met een commentaar (lun, 論) van de samensteller, gevolgd door een berijmde eulogie (lofrede, (zan, 讚).

Annalen 
Ji (紀, annalen), 8 juan. Keizerlijke biografieën in strikt annalistische vorm die een chronologisch overzicht bieden van de belangrijkste gebeurtenissen, bezien vanuit het keizerlijke hof. Gao Huan en Gao Cheng (juan 1-3) waren geen keizer, maar regent voor de (enige) keizer van de Oostelijke Wei-dynastie. De annalen van die keizer bevinden zich in juan 12 van het Boek van de Wei. De eerste keizer van de Noordelijke Qi was Gao Yang (juan 4). In de keizerlijke annalen wordt verder Gao Yanzong (高延宗, †577), ook bekend als de prins van Ande (安德王) en keizer voor een korte periode in 577, overgeslagen. Zijn biografie staat in juan 11 onder de zonen van Gao Cheng.

Exemplarische overleveringen 
Liezhuan (列傳, exemplarische overleveringen, vaak aangeduid als biografieën), 42 juan. Biografieën van belangrijke personen. De biografie beperkte zich tot het beschrijven van gebeurtenissen die het exemplarische karakter van de betreffende persoon duidelijk moesten maken. Juan 9 bevat biografieën van keizerinnen en juan 10-14 die van keizerlijke prinsen. Juan 28 en 38 omvat biografieën van afstammelingen van heersers van de Noordelijke Wei-dynastie, juan 33 die van de Liang-dynastie, een van de Zuidelijke Dynastieën en juan 40 die van de Noordelijke Yan en Xia, twee van de door Noordelijke Wei veroverde staten uit de Periode van de Zestien Koninkrijken. Slechts twee juan (36 en 37) behandelen elk één individu. Vanaf juan 44 zijn er collectieve biografieën, waarbij de beschreven personen in categorieën zijn geplaatst.

Chinese tekst

Tekst in klassiek Chinees 
De Zhonghua-uitgave van de Vierentwintig Geschiedenissen is de meest gebruikte uitgave. De teksten zijn voorzien van leestekens, ingedeeld in paragrafen en geschreven in traditionele karakters. Zowel van de oorspronkelijke als van de herziene uitgave zijn talrijke herdrukken verschenen, die onderling op details kunnen afwijken.
 李百藥, 北齊書 (50卷), 北京 (中華書局), 1972 (Li Baiyao, Beiqishu (50 juan), Beijing (Zhonghua shu ju), 1972), 2 delen, 698 pp. Herziene herdruk 1999, ISBN 9787101021288.
De Zhonghua-uitgave is ook digitaal beschikbaar via het project Scripta Sinica van de Academia Sinica, Taipei (zie: externe links).

Tekst in het baihuawen 
 黄永年, 北齊書選譯, 成都 (巴蜀書社) 1991, (Huang Yongnian, Bei Qi shu xuanyi, Chengdu (Ba Shushushe) 1991), ISBN 9787805233581. Herdruk 2011 (ISBN 9787550603417).
Gedeeltelijke vertaling. Het werk is uitgegeven in vereenvoudigde Chinese karakters.

Vertalingen 
Er is geen volledige vertaling van de Beiqishu in westerse talen. Wel zijn er vertalingen van losse hoofdstukken, waaronder:
 Dien, Albert E. Pei Ch'i Shu 45. Biography of Yen Chi-t'ui, Bern (Peter Lang) 1976. ISBN 3261017562 (Würzburger Sino-Japonica No. 6).
Vertaling van de biografie van Yan Zhitui (531-591), onderdeel van juan 45.
 Jamieson, John Charles. The Biography of Wei Shou, Berkeley (University of California Press) 1964.
Vertaling van juan 37.

Geraadpleegde literatuur 
  Klein, Kenneth, Bei Qi Shu in: Chennault, Cynthia L. e.a. (eds.), Early Medieval Chinese Texts. A Bibliographical Guide, Berkeley (Institute of East Asian Studies) 2015, (China Research Monograph 71), ISBN 978-9-00419-240-9, pp. 13-17.
  Knechtges, David R., Bei Qi shu (History of the Northern Qi) in: Knechtges, David R. en Chang Taiping (red.), Ancient and Early Medieval Literature. A Reference Guide (Handbuch der Orientalistik; 4. Abt., China; vol.25/1), Leiden (Brill) 2014, deel I, ISBN 978-90-04-19127-3, pp. 37-38.

Externe links 
  Inleiding op het Boek van de Noordelijke Qi door de Duitse sinoloog Ulrich Theobald.
  De Zhonghua-uitgave is digitaal beschikbaar via het project Scripta Sinica van de Academia Sinica, Taipei. Klik daar op 免費使用 om op de site van Scripta Sinica te komen, open vervolgens 史 en open dan 正史. Ga naar 北齊書, het werk kan naar keuze worden geraadpleegd per hoofdstuk, per paragraaf of per pagina.

Vierentwintig Geschiedenissen
7e-eeuws boek