In 1984 en 1985 nam ik met de zeilklipper Avontuur deel aan de Swale Match, in “ the Dutch Class”. Nu, in 2008, tijdens mijn reis naar de Engelse oostkust, wilde ik de gelegenheid te baat nemen om oude kennissen weer op te zoeken en tevens aan de Swale Match deel te nemen aan boord van een Thames Barge.
Tijdens het palaver, de schippersvergadering op de vrijdagavond voorafgaand aan de wedstrijd, liet ik tijdens de rondvraag weten dat ik graag meewilde met een Thamesbarge en dat mijn drie reisgenoten ook graag mee wilden zeilen, maar niet beslist op een barge. Eelkelien en haar zoons Frits en Adriaan kregen snel een plaatsje aangeboden op 2 verschillende klassieke jachten van ongeveer 8 meter en ik sprak twee barge-schippers die misschien een vrije plaats aan boord zouden krijgen vanwege een niet meevarend bemanningslid. Het aantal personen dat tijdens een vaartocht aan boord mag zijn is zeer beperkt vanwege keuringen en voorschriften. Bijna alle Barges varen onder zeekeur.
Zaterdagmorgen, de start is om half acht. Om half zeven Eelkelien en de jongens afgeleverd op de jachten. Deze lagen voor anker op de Swale. Met de Vlieger langszij gekomen en ze over laten stappen. Daarna de Thamesbarges achterna die reeds bij de startlijn rondzeilden. Van de Repertor, me nog bekend van de wedstrijden die we in de 80-er jaren zeilden, had ik al telefonisch gehoord dat er geen plaats aan boord was en de schipper van de Edme had zijn mobieltje niet aanstaan. Toen ik het schip gevonden had, liet de schipper weten dat er een vrije plaats was en dat ik meekon als ik snel was; over tien minuten was zijn start. Ik liet hem weten alleen aan boord te zijn van de Vlieger en ankerde snel het schip aan de zijkant van de Swale, een zeer brede riviermonding die bij eb heel smal blijkt te zijn vanwege droogvallende modderbanken.
Met mijn, zeer kleine, bijbootje naar de Edme geroeid en door sterke handen werden het bootje en ik snel aan boord genomen. Het bootje verdween onder de luiken in het vrachtruim en ik kreeg in een later stadium van de wedstrijd de taak van het loden.
De start, voor de wind en met stroom mee, gaf groot risico om te vroeg over de lijn te gaan, maar ondanks de onrust die mijn late aanmonstering teweegbracht, gingen we als eerste van onze klasse over de lijn. Beide voorzeilen werden snel en vaardig op de uitgeboomde uithouder gezet en als enige schip voerde de Edme ook een uithouder naar de schoothoek van het grootzeil. Na drie kwartier zeilen haalden we de 15 minuten voor ons gestarte andere klasse - zonder boegspriet - in. We gingen als eerste rond de uiterton. Zowel de beste start als de eerste ronding leverden de schipper een punt op voor het jaarlijkse overall klassement van de beste bargeschipper.
Het vinden van de volgende ton, een kleine gele boei dicht onder de kust bij Whitstable, was een lastige zaak. Ze is ieder jaar weer moeilijk te vinden, wist ik uit ervaring. Op een Thamesbarge, waar het grootzeil nauwelijks vrijgaat van de luikenkap is gebrek aan uitzicht een extra handicap. De schipper kan uitsluitend onder het zeil doorkijken als hij op dek gaat liggen.
Zonder problemen inderdaad weer als eerste gerond en nu begon het kruisrak terug naar de finish bij de monding van de zijrivier die naar Faversham leidt. Dit is het meest lastige traject: de betonning ligt meer dan 3 mijl uit elkaar en de smalle vaargeul is uitsluitend door peilen met zwaard of peillood te bepalen. Elektronisch echolood was niet aanwezig, net zomin als andere elektronische apparatuur; de blikseminslag die een paar dagen tevoren plaatsvond veroorzaakte geen andere schade dan heftige schrik voor alle opvarenden.
Het was mijn taak om het peillood te bedienen. Dit weegt ongeveer twee kilo; na een uurtje onophoudelijk werpen en inhalen woog het als dieplood….
Iedere keer als we de vaargeul gepasseerd waren gaf ik dat door aan de schipper en gingen we overstag: we vergrootten onze voorsprong op de andere barges. Ongeveer drie mijl voor de finish streken onze achtervolgers echter de zeilen.
De houten Marjorie en de stalen Repertor hadden een aanvaring en alle schepen in de buurt stopten de wedstrijd om de zinkende Marjorie te helpen pompen. De eigen pompen wilden niet werken; ik vermoed vanwege een aardlekschakelaar die het elektrisch circuit platlegde. Ondanks een enorm gat in de midscheeps zonk ze niet dankzij hulp van een sleep(bergings)boot en haar collega-concurrenten.
De prijsuitreiking, in de feesttent bij de pub Holy Creek, was een aardige happening. De Edme ging overladen met bekers naar St. Osyth, haar thuishaven dicht bij Brightlingsea. Het varken aan het spit ging schoon op en het bier smaakte weer best.. Alle schepen lagen voor anker op de Swale, bij eb onbereikbaar vanwege de droogvallende vaargeul, daarom ging ieder bijtijds met zijn bijboot naar boord.
De Edme, ondergebracht in een vereniging, is niet gemotoriseerd, haar schipper Andy is een zeer bedreven schipper die een paar jaar geleden nog de kranten en tv zenders haalde door geladen met zand te varen. Hij liet me de wisselbeker zien die gedurende vele voorgaande jaren gegraveerd was met zijn naam.