Zoals gewoonlijk staat ook deze Biënnale catalogus vol ronkende teksten. Kunsthistorici gebruiken taal, zoals derderangs schilders hun verf: een toefje hier, een streekje daar, af en toe een decoratief woordje er tussen (Wittgenstein! Jung!). Of het iets betekent, dat doet er niet toe.
De Amerikaanse Jenny Holzer (40) gebruikt de taal eveneens als decoratie, maar op een andere manier. Ze wil, dat haar boodschappen gehoord worden en ze schuwt geen middel om dat doel te bereiken. Zo voorzag ze het Amerikaanse paviljoen van een nieuwe, marmeren vloer, waarin ze in keurige letters haar ideeën liet kerven: kreten als ‘Privé eigendom veroorzaakte misdaad’, ‘Een gebrek aan charisma kan fataal zijn’, ‘Voed meisjes en jongens hetzelfde op’, ‘Mensen, die niet met hun handen werken, zijn parasieten’, ‘Romantische liefde is uitgevonden om vrouwen te manipuleren’. Alsof het lichtreclame was, liet ze haar ‘Truïsms’ in New York over het Times Square flitsen. Holzer wil het grote publiek bereiken, ze verafschuwt musea, maar dat neemt niet weg, dat musea toch haar voornaamste werkterrein zijn geworden. In twee zij zaaltjes van het paviljoen laat ze haar teksten, als een soort elektronische graffiti, in felle kleuren langs de muren rollen. De kinetische lichtkranten, die in de glanzende marmervloer weerspiegelen, veranderen de zaaltjes in een deinende ruimte. Hier zijn de teksten ondergeschikt aan vorm en beweging en juist daardoor zijn dit de aardigste zaaltjes van het paviljoen. Holzer’s teksten bestaan uit gewauwel en clichés, maar dat lijkt haar niet te deren. In de Venetiaanse vaporetto’s roepen haar affiches in alle talen: ‘Men praat om zijn machteloosheid te verbergen’. De prijs voor het beste paviljoen had beter naar de 36 jarige Anish Kapoor kunnen gaan, die nu de prijs voor kunstenaars onder de 35 won. Kapoor houwde uit bruine steen twintig grote, onregelmatige kubussen, die een hele zaal van het Engelse paviljoen vullen. Maar Kapoor beeldhouwt geen steen, hij probeert juist de steen van zijn materie te beroven. Door er holtes in uit te houwen, ontneemt hij de stenen hun massieve kracht. Kapoor’s werk zit vol verwijzingen naar de Hindoe cultuur, maar ook naar seksualiteit en het christelijk geloof. In een van de witte muren maakte hij een Fontana-achtige, rode uitsnede, een symbool van de vrouwelijkheid van Christus: het leven geven door bloedverlies, zoals hij in een interview toelichtte. Hoe beladen de betekenissen ook mogen zijn, zijn sculpturen van vezelglas, antraciet of hardsteen, bepoederd met pigmenten zijn even elegant als mysterieus.
Frankrijk verdient de prijs voor de meest bloedeloze presentatie. Het toont drie maquettes voor een nieuw paviljoen, onder anderen van Philippe Starck, die het dik bezuilde bouwwerkje, dat er nu staat wil vervangen door een hermetische bunker met staalbeslag. Jean Nouvel heeft al vast de bijl in het oude paviljoen gezet: uit een van de muren hakte hij een verticale reep, precies ter dikte van de boom, die er achter staat.
De paviljoen expositie steekt schril af tegen een andere Franse tentoonstelling. In het Guggenheimmuseum is een overzicht te zien van dertig jaar Franse Biënnale inzendingen: 1948 tot 1988. Tussen 1948 en 1960 toonden Nicolas de Stael, Raoul Dufy, Fernand Léger, Georges Rouault, Pierre Bonnard, Henri Matisse, Serge Poliakoff, Antoine Pevsner, Alberto Giacometti en andere grote meesters hun werk in het Franse paviljoen. Het waren toen geen jonge kunstenaars meer, maar wat ze in die jaren maakten, is nog altijd imponerend: zij schiepen een ‘Dimensione Futuro’, waar men nu bij de jongeren op de Aperto vergeefs naar zoekt.
Er is in Venetie nog een andere tentoonstelling met merendeels ouder werk ,waar het vibreert van leven: Fluxus. Niet alleen de Fluxus beweging uit de jaren zestig is vertegenwoordigd, alle kunstactivisten van deze eeuw komen bij deze multimedia happening aan bod, van Marcel Duchamp tot Yoko Ono, Eric Satie tot Willem de Ridder, Ben Vautier tot Joseph Beuys. Hier staat geen ‘koele barok’, hier bruist tachtig jaar kunst en kunstprotest rommelig en luidruchtig door elkaar heen. Anders dan verwacht en niet wat het zou moeten zijn, schreef Ben Vautier in zijn bekende handschrift op een balk aan het plafond. Zelf stond hij bij de opening onder de krakende klanken van de Internationale in een pan tomatensoep te roeren. Fluxus ageerde in de jaren zestig tegen het kunstwerk als commercieel object, tegen de persoonsverheerlijking van de kunstenaar en de bombast, die de hedendaagse kunst omgeeft. In Venetie is Fluxus zijn oorspronkelijke doelstellingen trouw gebleven: een groter tegenstelling dan tussen Fluxus en de Biënnale is niet denkbaar.

Mijn laatste update eindigde op dag 19.. Ik had nog steeds wat problemen met mijn blaren…maar ik was wel weer alleen op pad. Ik neem je mee in deze post vanaf 400 km tot aan de 600 km, Camino Frances Deel 3. Van Sahagun tot aan het super kleine dorpje La Faba, net voordat ik naar het hoogste punt van de Camino zou klimmen bij het plaatsje O Cebreiro.
Ik was dus al zo’n 3 weken aan het lopen op de Camino Frances!! Kun je je dat voorstellen? De tijd vliegt voorbij .. als je aan het lopen bent op de Camino Frances. Het voelde tenminste helemaal nog niet zo lang. Ik kon mezelf nog zo zien lopen die eerste dag in SJPD.. Mijn eerste alberque instappend… Wat een geweldig avontuur was het tot nu toe al geweest!!
Vanaf Sahagun begon ik samen met Jerry uit Canada en Terry uit Australie te lopen. Twee echt super leuke mannen en ze hadden precies mijn tempo. Ik vond het helemaal goed zo. We namen zo nu en dan een pauze met een lekker bakje koffie.. Ik hou wel van een bakje koffie, vooral in de ochtend.. Dat hadden ze al snel in de gaten en dat vonden ze prima!
We liepen deze eerste dag niet zo heel erg ver en vonden een bed in het kleine plaatsje El Burgo Ranero. Mijn boekje zei dat er 250 inwoners zouden zijn en 2 herbergen. Ik vind die kleine dorpjes wel juist erg leuk! Ik begon dat nu in de gaten te krijgen en Jerry wilde juist graag in de kleine plaatsjes omdat hij dan meer kans had op een bed.
In het begin heeft hij een keer ergens in een gymzaal moeten slapen omdat er geen plek was en die angst zat er nog een beetje in. We probeerden de privé herberg maar die eigenaar was een beetje vreemd en dus liepen we terug naar de gemeentelijke.
Er waren tegenover onze herberg een aantal restaurantjes en daar heb ik met Jerry het diner gehad. Terry had wat brood en wijn gekocht in de lokale tienda, winkel. Ik heb nog een mooi stukje door dit kleine plaatsje gewandeld en werd op een mooie zonsondergang getrakteerd!
Heerlijke dag gelopen op de Camino Frances en we kozen tegen de middag voor een leuk klein plaatsje, Mansilla de las Mulos. Het is echt een heel leuk authentiek Spaans plaatsje met leuke straatjes en kleine winkeltjes. Niet zoveel pelgrims maar genoeg om lekker de pelgrimsmaaltijd mee te nuttigen 🙂
Terry ging naar de gemeentelijke en Jerry en ik wilden iets meer luxe 🙂 Een goede douche en net wat betere bedden vaak. Je betaalt dan misschien wel het dubbele…en dat is de afweging voor Terry om het niet te doen. De prijs gaat dan ineens van 5 euro naar 10 euro 🙂 Deze keer moesten we trouwens 7 euro betalen. We hadden een heerlijke, warme en nette douche. Ik had een klein balkonnetje waar ik mijn was kon hangen. De slaapzaal zal zo’n 20 bedden hebben gehad. Ik was er helemaal aan gewend en vond het totaal niet erg.
We zagen die dag Terry niet weer en toen we de volgende ochtend weer verder liepen hadden we niet gedacht dat we hem snel weer zouden zien. De zon begon op te komen en ik wilde hier een foto maken en luisterde dus naar de tekst STOP. En toen kwam ineens Terry uit het bushokje kwam wandelen!!
Samen liepen we weer verder op de pelgrimsroute Camino Frances. Het was weer een heerlijke dag en er zat een mooie heuvel in en daardoor ook weer geweldige uitzichten! De weg de stad Leon in is ook goed om te doen. Van veel mensen hoorden we dat ze dat niet zo mooi vonden en dan dus de bus pakten.. Dat hoort niet! Ook de mindere stukken horen er bij en kun je in het normale leven ook niet overslaan. Je gaat dus helemaal of je gaat niet.. Dat was onze mening!!
Het zegt iets over de mensen die zo makkelijk en snel een bus pakken en niet de hele weg liepen. De mindere stukjes overslaan. Dat hoort niet. Ook die stukken kleuren je en horen erbij!!
Ik had een rustdag in Leon. Jerry nam ook een rustdag en dit was dan ook wel de dag dat we Terry kwijtraakten. Ik heb hem niet weer gezien… Dat vind ik wel jammer. Het was echt een super leuke vent met geweldige humor!!
De stad Leon was heerlijk. Ik heb er volop van het eten genoten. Ik heb heerlijk rondgedwaald en over al wat geproefd en gezien 🙂