Alfred Andersch – De vader van een moordenaar | Meneer Jacques
maart 23, 2016	/ 0 comments
De Boekenweek in Vlaanderen is vorige zaterdag officieel van start gegaan, een week later dan in Nederland. Vorig jaar was de Vlaamse boekensector ontevreden over Dimitri Verhulst, die bijna uitsluitend in Nederland optrad. De Boekenweek van elkaar scheiden zou soelaas bieden. Helaas, Esther Gerritsen zal deze week slechts tweemaal in Vlaanderen vertoeven. Nog pijnlijker is dat Boek.be beslist heeft om ook het thema 'Duitsland' overboord te gooien. Om toch een ode aan het thema te brengen serveren wij u vandaag 'De vader van een moordenaar'.
In mei 1928 wordt Franz Kien, het alter ego van Andersch, van het Gymnasium in München gestuurd. Een les Grieks werd hem en een andere leerling fataal. Alles begint wanneer onverwacht de Rex de les overneemt. Het gaat om Gebhard Himmler, de vader van Heinrich Himmler die in die jaren zijn carrière binnen de Nationaalsocialistische partij begon. De les ontaardt al snel in een machtsstrijd tussen de Rex, de leraar en leerlingen.
Het voorval heeft Andersch zijn hele leven bezig gehouden. Het heeft tot zijn sterfbed geduurd, vooraleer hij het verhaal op kon schrijven. Hij zoekt naar verklaringen. Hij wil de dreiging weergeven die reeds in 1928 over Duitsland hing. Dat weet Andersch te doen op een impliciete manier door te reflecteren over zijn rector die de les Grieks overneemt.
De novelle bestrijkt slechts één uur van Kiens leven, met één herinnering aan een gesprek met zijn vader. Alles wordt rechtlijnig verteld, waardoor deze novelle op het eerste zicht een eenvoudig verhaal lijkt. Andersch voegde vele lagen toe aan het verhaal, waardoor er een enorme rijkdom vervat zit in De vader van een moordenaar. Het toont niet alleen het begin van een zwarte pagina in een Duitse geschiedenis, maar handelt ook over familiebanden, herinneringen en het schoolse leven.
Het nawoord van Andersch maakt De vader van een moordenaar nog waardevoller. Als auteur stelt hij zichzelf in vraag en gaat na waarom hij bepaalde keuzes gemaakt heeft tijdens het schrijven van deze novelle. Heel belangrijk voor dit autobiografische verhaal is de vraag; waarom koos Andersch een fictief persoon in het leven te roepen in plaats van de eerste persoon enkelvoud, die hij in andere autobiografische teksten wel gebruikt heeft.
Buchwald, uitgever bij Cossee, heeft een neus Duitse literatuur. Niet verwonderlijk gezien zijn Duitse roots. Dankzij hem mochten we al vele Duitse parels leren kennen en daar voegt hij nu ook deze sublieme novelle van Andersch aan toe, dat onbegrijpelijk pas nu voor het eerst naar het Nederlands vertaald werd.
alfred andersch, boekenweek, de vader van een moordenaar, meneer jacques, Recensie, uitgeverij cossee