De weerzinwekkende schoonheid van een kristal gemaakt van mensenspuug
Kunstenares Inés Cámara Leret maakt kristallen van menselijk speeksel. We vroegen haar waarom.
Inés Cámara Leret experimenteert graag met wat zij "vergankelijke materialen" noemt. Meestal komen die materialen uit het menselijk lichaam en klinken ze ook nog een beetje ranzig in de oren. Neem bijvoorbeeld de kristallen die ze van speeksel maakte, of de steen waarop je kan zien hoe de gemiddelde zucht van een mens eruitziet. "Ik vind het interessant om iets onzichtbaars zichtbaar te maken," aldus de kunstenaar. Wij spraken met Leret over haar spuugkristal en de zuchtsteen.
Afbeelding met dank aan Richard Eaton
The Creators Project: De Spit Crystal is gemaakt van speeksel dat je hebt gekristalliseerd. Hoe kwam je hierop?
Inés Cámara Leret: Voor veel van mijn werk gebruik ik materialen die onderdeel zijn van cyclische processen en speeksel is er daar één van. Het bestaat voor 99,5 procent uit water, maar ik ben vooral geïnteresseerd in de resterende 0,5 procent. Ik ben bovendien gefascineerd door de culturele connotaties van spugen – je kan het zien als een manier om een deal te sluiten, om iemand succes te wensen of gewoon om tabak uit je mond te krijgen. In de westerse samenleving wordt het voornamelijk gezien als iets smerigs – het was ooit zelfs verboden omdat het ziektes zou verspreiden. In Peru ligt dat nogal anders, daar gebruiken ze speeksel bijvoorbeeld om mee te koken. De vrouwen daar kauwen op stukjes maïs die ze 'cholo' noemen. Die spugen ze uit in een pan en hun speeksel zorgt ervoor dat het gaat fermenteren en er een soort bier op basis van mais ontstaat, genaamd 'chicha'. Er zijn zoveel uiteenlopende culturele opvattingen over speeksel, terwijl veel mensen het toch als iets onbelangrijks zien. In Spit Crystal maak ik er daarom een meer visueel construct van.
Klinkt best ranzig. Hoe heb je het uiteindelijk voor elkaar gekregen?
[Lacht] Het was een vreselijk proces. Het duurde een maand voordat ik genoeg speeksel verzameld had en ik bewaarde het al die tijd in mijn koelkast. Uiteindelijk mengde ik het met zout en heb ik het verhit om er zo kristallen van te kunnen maken. Ik werk momenteel samen met de Science Gallery in Londen. Zij hebben me in contact gebracht met onderzoekers van Kings College die ook geïnteresseerd zijn in het kristallisatieproces. Ze willen bijvoorbeeld weten of de geometrische vormen van het kristal iets kunnen zeggen over de gezondheid van de speekseldonor.
Vertel eens iets meer over de Memory Stone.
Ik heb gebruik gemaakt van een ouderwetse lithografiemethode om iemands adem in kalksteen vast te leggen. Binnen het project en het maakproces was de actieve rol van het publiek heel belangrijk. Deelnemers werd namelijk gevraagd om door een blaaspijpje een oplossing van koolstof, water en vet te ademen, waardoor de adem over het hele oppervlak van de kalksteen werd verspreid. Na iedere ademhaling werd de steen behandeld met citroenwater, talkpoeder en terpentine om de chemische structuur van de steen te veranderen. Zo ontstaat er een afdruk van iedere ademhaling in de steen.
Wat wil je met deze projecten uitbeelden?
Ik wil reflecteren op de relatie die we met onze omgeving hebben door cyclische en vergankelijke materialen te gebruiken. Uiteindelijk wint de natuur het altijd. Door het gebruik van onconventionele materialen zijn mijn projecten heel experimenteel, maar tegelijkertijd heel toegankelijk; ze gaan vrijwel altijd uit van de betrokkenheid van het publiek. Ik hoop dat ik de passieve rol die het publiek normaal gesproken heeft bij het kijken naar kunst vele malen actiever kan maken.