De drie musketiers in gesprek met vechtchoreografe Jessica de Bel Sempre Sereno
Home » 3 Musketiers » De drie musketiers in gesprek met gevechtschoreografe Jessica De Bel
Dit jaar zullen de leden van Sempre Sereno niet alleen toneelspelen, zingen en dansen; ze zullen ook vechten op het podium! Het is niet gemakkelijk om dat er realistisch uit te laten zien zonder dat er gewonden vallen. Gelukkig is er gevechtschoreografe Jessica De Bel die de groep leert theaterschermen, de vechtscènes zet en het geheel perfectioneert. Floor van de PR-commissie ging in gesprek met Jessica en onze eigen drie musketiers (Daniël, Jasper en Paul) om te horen hoe het choreograferen van gevechten, in het bijzonder voor deze productie, in zijn werk gaat.
Musketiers, hoe omschrijf je het karakter van je personage?
Daniel: Athos is de iets oudere musketier met een roerig en mysterieus verleden. Hij is nobel maar kan nog steeds pittig en heetgebakerd uit de hoek komen.
Paul: Porthos is simpel, loyaal en moeilijk uit het veld te slaan, zeg maar down-to-earth . Hij heeft een grote voorliefde voor eten, vrouwen en gardisten aan een degen rijgen.
Jasper: Aramis is de denker. Daarnaast is hij een echte gentleman; behulpzaam, ambitieus en 'onschuldig'! Een gedreven zwaardvechter die zijn tegenstanders ook met respect behandelt.
Jessica, hoe laat je die karakters terugkomen in de schermchoreografie?
Ik gebruik bij Athos vooral het feit dat hij chef en voorganger is, hij is duidelijk de leider. Zijn choreografie is vaak wat moeilijker. Door de verwonding aan zijn rechterschouder wisselt hij ook nog eens van hand. Hij is duidelijk de meest ervaren vechter: in de gevechten zie je duidelijk dat D'Artagnan zich wil bewijzen bij Athos.
Bij Porthos zijn de eerste dingen die ik heb opgeschreven "onderbuik, primair, bourgondisch, gaat voor vrienden door het vuur, vechtersbaas". Bij hem zitten er vaak vuistklappen bij. Hij doet een beetje het 'kroegvechten'.
Bij Aramis is het heel grappig; het is een heer van stand die ook erg op zijn eigen ritme leeft. Hij krijgt het verwijt dat hij lui is, maar windt ook alle dames om zijn vingers. Aramis is in het vechten elegant doordat hij veel stilstaat, met zijn heupen naar de grond staat en zijn armen het werk laat doen.
Jessica, bij de allereerste repetitie begon je over aarde, water, vuur en lucht. Wat houdt dat in?
Het is voor een karakter de manier van denken en bewegen. Als je niet veel tijd hebt en je wilt weten hoe je karakter moet bewegen dan is het fijn om één van de vier te kiezen. Dan weet je hoe je moet bewegen. Neem Porthos, hij is duidelijk aarde: hij staat stevig, beweegt snel en gooit veel gewicht in de strijd. Als Paul in zijn gevechten meeneemt dat Porthos aarde is, dan weet hij dat hij lomper kan bewegen.
Paul: ik zei het al, down- to-earth dus!
En Aramis en Athos, wat zijn zij?
Jasper: Aramis is lucht. Hij denkt altijd twee stappen vooruit en moet daar resoluut en impulsief op reageren.
Daniel: Athos is vuur. Voor hem is een vonk al genoeg om een vuur te doen ontbranden.
Jessica vult aan: in het stuk vecht Athos meer als water. Bij Athos is het vuur getemperd vanwege alles wat hij meegemaakt heeft. Maar je ziet dat het erin zit, want hij beweegt mee met D'Artagnan die duidelijk ook vuur is.
Jessica, hoe ben je gevechtschoreografe geworden?
Ik ben op de Kersouwe, het op een na grootste openluchttheater van Nederland, begonnen met 3 Musketiers . Een megaproject! Ik was toen een meisje van zeventien dat mee mocht repeteren en een wapen in haar handen gedrukt kreeg. De maitre [red. leermeester] zag dat ik het makkelijk oppakte. Voor ik het wist stonden we zeven uur in de week te repeteren met twee wapens en probeerden we van alles. Toen ik achttien was en terug moest naar België heeft de maitre me twee wapens meegegeven. Hij zei: "Neem deze maar mee terug naar België en kijk wat je ermee kan."
In België werd ik gevraagd om voor Open Doek te werken (overkoepelend orgaan amateurtheater Vlaanderen). De maitre kwam kijken en vond dat het goed ging. Ik heb dat zo'n vijf jaar gedaan. In 2014 zat ik een beetje met mezelf in de knoop met de vraag wat ik nu precies wilde. Mijn verloofde zei: misschien moet je niet werken om geld te verdienen, maar moet je doen wat je het leukst vindt. Ik dacht toen aan theaterschermen. Dat is het meest persoonlijke wat ik met iemand kan doen: het is iets waarbij je heel veel van elkaar leert, blootgeeft en ziet. Toen ben ik naar Engeland gegaan om daar een week in een soort Harry Potterschool te zitten. Afgelopen jaar in april ging ik naar Londen voor een Stage combat degree en dat ben ik steeds meer gaan oppakken.
Hoeveel mensen in Nederland hebben zo'n degree?
Jessica: In Nederland zijn er iets meer dan een handvol mensen mee bezig. Gevechtschoreografieën zijn anders dan 'gewone' gevechten. Ik hamer echt op het feit dat spel even belangrijk is als vechten in een theatergevecht.
Paul: Ik merk dat wat jij doet in het verlengde ligt van wat Marleen doet. Het zijn geen twee losstaande disciplines.
Musketiers, waar moet het publiek op letten tijdens de vechtscènes?
Daniel: Mocht je drie voorstellingen komen: volg gerust één musketier, de volgende keer zie je de rest wel. Kom je één keer kijken: hou je oog dan vooral op de bal (of de juwelendoos of D'Artagnan) want er gebeurt zoveel op het toneel….
Jasper: Het is lastig om één deel van de gevechtsscènes uit te lichten. Elk gevecht, elke poppetje (musketier of gardist), elke zwaardslag heeft zijn eigen verhaal. Elk gevecht is als een balletdans; een schoonheid is zijn puurste vorm.
Paul: Het zijn inderdaad allemaal kleine verhaallijntjes. Kies er eens één uit en kijk wat er gebeurt!
Jessica, wat is de moeilijkste beweging uit de show?
Er zijn een heleboel punten waarvan je weet dat ze spannend zijn. Tijdens het eerste gevecht verdedigt D'Artagnan zich tegen een aanval in zijn rug door Rochefort. De draai die hij moet maken is een hele kromme die je in het dagelijks leven nooit maakt. Als de beweging werkt dan laat D'Artagnan zien dat hij ogen in zijn achterhoofd heeft en dat hij weet wat er in zijn omgeving gebeurt.
Het gevecht tussen Lord Buckingham en Milady die constant in contact moeten blijven is ook ontzettend moeilijk. We hebben zeker een half uur aan tafel gezeten om alleen de bewegingen met de hand te oefenen en het sensuele te benadrukken. Daarna kwamen de wapens.
Musketiers, wat is voor jullie het meest uitdagende moment uit de vechtscènes?
Daniel: Super gaaf is dat ik als oudje de kans krijg om onze jongste musketier in wording tijdens het vechten een beetje te pesten (wat er natuurlijk heel makkelijk voor mij moet uitzien)! Zo ben ik heel benieuwd hoe hij vecht met twee degens.
Paul: voor mij is dat de start van de eerste gevechtsscène. Ik heb dan één hand nodig voor het pakken van mijn rapier, één hand voor het pakken van mijn touw en één hand voor het vastpakken van D'Artagnan.
Jasper: dat is het moment waarbij Aramis zijn priesterambities laat spreken en, in het heetst van de strijd, zich richt tot de 'Dierbare Sint Josef' om zijn vijanden met respect te ontvangen en de deuren van 'Het Paradijs' te doen opengaan.
Jessica, dit vak is niet risicoloos. Is er wel eens iets ergs gebeurd?
In mijn eerste jaar ging het bijna mis tijdens een gevecht met rapieren en een dolk. Halverwege verloren we de dolk en dan waren er nog zes slagen voordat ik won, zo moest het gaan. Maar ik ging op het handvat van de dolk staan. Die draaide een rondje in de lucht en ging door mijn jeans heen! Hij kwam links van mijn knie in mijn broek en kwam er rechts weer uit! Op miraculeuze zat de dolk niet in mijn knie, ik had geen schrammetje, hij was alleen door de jeans heen gegaan.
Zo heb ik meteen in mijn eerste jaar de grootste les geleerd: vecht tijdens shows nooit op 100 procent en zet altijd je radars uit naar je omgeving. Dan vecht je op 80 procent, omdat je ook om je heen kijkt. Jullie zullen als musketiers ook merken dat je dan bezig bent met kostuums, het publiek en de veiligheid.
Mensen zeggen wel schermen is niet zo intensief is, omdat je na paar minuutjes klaar bent. Men vergeet dat theateroptreden enorme oplettendheid en concentratie vraagt. Tijdens 3 Musketiers worden schermscènes afgewisseld met rustiger scènes. Dat is niet alleen prettig voor het publiek, het is voor de acteurs net zo belangrijk. Zij staan even stil bij het gevecht: is alles goed gegaan? En door!
Musketiers, maak de zin af. Voor mij is schermen……..
Daniel: Een heel bijzondere vorm van choreografie. Ik dacht eerst: schermen is lekker hakken en slaan! Maar het is stiekem toch meer exact doen op de tel wat is afgesproken.
Paul: Voor mij is schermen heel erg gaaf, omdat ik kan vechten zonder mensen pijn te doen.
Jasper: Voor mij is schermen poëzie, omdat elke slag een zin is die je laat meevoeren in een mooi verhaal. En als elke zin klopt zoals je die wilde zeggen is het alleen maar genieten van wat je laat zien.
Jessica, wat is je droom als gevechtschoreograaf? Het belangrijkste vind ik om te blijven avonturieren. Ik werk met Ballestra nu met 'ontdek de held in jezelf'. Hoe meer dat ik dat doe, hoe meer plezier eruit haal. Ik zie kinderen die in de klas niet praten en die tijdens een schermles enorm los staan te gaan. Dat zijn de grootste overwinningen voor mij. En straks zo'n show als 3 Musketiers. Ik kijk ernaar uit om in de zaal te zitten en te kijken hoe het publiek in vervoering gebracht wordt.
En ik zou nog een keer Julie Daubigny willen neerzetten! Een Franse operazangeres. Als mensen tijdens het zingen door haar heen praatten, dan daagde ze mannen uit voor een duel. Ja echt de power van die vrouw, hoe kun je dat in die tijd allemaal gedurfd en gedaan hebben. Dat wil ik graag doen!
Jessica, heb je nog een meegever voor de spelers en het publiek?
Ik hoop dat jullie er straks van kunnen gaan genieten! Dat we genoeg geoefend hebben en niet hoeven na te denken. Dan kunnen jullie erin gaan hangen en genieten. Het publiek kan alleen genieten als jullie dat ook kunnen!