Het subversieve piratenhart van Sankara komt misschien nog wel het meest tot uitdrukking in een van zijn beroemdste speeches over schuld. Uitgesproken op 29 juli 1987 ten overstaan van de voorloper van de Afrikaanse variant van de Europese unie, die zetelt in Addis-Abeba.
Die speech viel op. Allereerst wist Sankara met ogenschijnlijk simpel taalgebruik complexe problemen inzichtelijk te maken die ook nu nog spelen. Zo schetste hij een beeld waarin eeuwenoude koloniale verhoudingen soepel samengaan met de ongelijke economische machtsverhoudingen van vandaag de dag – alsof het lichaam van de Black Lives Matter-beweging al begon te ademen in het Burkino Faso van de jaren 80.
Bovendien lijkt Sankara’s korte verhandeling over economische crisis bijna een voorbode te zijn voor de golf aan schuldproblemen die nu op ons afkomt. Uiteindelijk komt hij tot de conclusie dat zijn volk niet volledig verantwoordelijk gesteld kan worden voor de oorzaak achter de schuldenproblematiek: de schuld moet dan ook worden kwijtgescholden. Hij wijst daarbij niet alleen Afrika de weg, maar ook Europa. Hier volgt een ingekorte bewerking van deze speech:
“De oorsprong van schuld komt voort uit de oorsprong van het kolonialisme. Degenen die ons geld lenen, zijn degenen die ons hebben gekoloniseerd. Zij zijn dezelfden die vroeger onze staten en economieën bestuurden.
In zijn huidige vorm is schuld een vakkundig beheerde herovering van Afrika, bedoeld om zijn groei en ontwikkeling te onderwerpen aan buitenlandse regels. Zo wordt ieder van ons een financiële slaaf, dat wil zeggen een ware slaaf, van degenen die verraderlijk genoeg waren geweest om geld in onze landen te stoppen met verplichtingen voor ons om terug te betalen.
Zolang ze winst hadden, was er echter geen debat. Maar nu ze verliezen lijden, eisen ze terugbetaling en praten we over crisis. Nee, meneer de president… Ze gokten. Ze verloren. Dat zijn de regels van het spel. Dat zijn de risico’s. En het leven gaat verder gewoon door…
We kunnen namelijk niet terugbetalen, omdat we daar geen middelen voor hebben. We kunnen niet terugbetalen, omdat we niet verantwoordelijk zijn voor deze schuld…!