Rubens, een schilder van adel - Postzegelblog
« Nederlandse brouwerijdagen op 19, 20 en 21 mei 2017. Kom langs de brouwer.
Uitgifteprogramma PostNL tweede helft 2017 »
Home » Bloggers » Cees Janssen » Rubens, een schilder van adel
Geboren op 28 juni 1577 in Siegen, Duitsland, kwam Peter Paul Rubens als 13-jarige jongen in Antwerpen te wonen waar hij, acht jaar later, als meester schilder in 1598 in het Sint Lucas-gilde werd opgenomen. Hij was in de leer geweest bij Thomas Verhaecht, Adam van Noort en Otto van Veen, kunstschilders van de Vlaamse School.
Rubens heeft een groot aantal schilderijen vervaardigd die in vele musea te zien zijn. Op tal van postzegels zijn schilderijen of fragmenten daarvan afgebeeld. Veel postzegels hebben een van zijn zelfportretten als thema. Ik beperk me, vanwege de enorme hoeveelheid postzegels met Rubens als thema die vooral Afrikaanse landen en eilanden in de Stille Oceaan en de Malediven hebben uitgegeven, tot België en enkele Europese landen.
De eerste postzegel die door de Belgische Post gewijd werd aan Rubens, werd uitgegeven op 26 april 1930 ter gelegenheid van de Wereldtentoonstelling in Antwerpen. De uitgiftedag was gelijk aan de dag van opening van de tentoonstelling die duurde tot 4 november 1930. Onderdeel van de tentoonstelling was Vlaamse kunst. Op de postzegel een zelfportret van Rubens uit 1623. Het schilderij hang in het Rubenshuis. De Wereldtentoonstelling was verdeeld in twee delen, een in Antwerpen en de andere in Luik, waar Waalse kunst te zien was.
Een ander zelfportret is afgebeeld op een postzegel uit de serie uitgegeven op 1 juli 1939 met toeslag voor de restauratie van het Rubenshuis in Antwerpen. Het zelfportret is ook gebruikt door de Deutsche Bundespost in 1977 ten behoeve van het Internationale Rubensjaar. Er bestaan slechts vier zelfportretten van Rubens die hij zelf heeft geschilderd. Maar is de afbeelding van het zelfportret op beide postzegels wel juist weergegeven? Of gespiegeld? Het is wel juist want beide afbeeldingen zijn ontleend aan een gravure die in 1630 is vervaardigd door Paul Pontius of Paul Du Pont. De gravure bevindt zich in het Museum of Fine Arts in Houston, Verenigde Staten. Eenzelfde prent is in het bezit van de Sint-Carolus Borromeuskerk in Antwerpen. Een voorstadium van de gravure bevindt zich in het British Museum.
Het Rubenshuis werd door de schilder in 1610 aangekocht en geheel verbouwd naar voorbeeld van Italiaanse renaissance paleizen. Het huis stond aan de toenmalige Vaartstraat omdat de straat aan de Herentalse Vaart lag. De straatnaam werd veel later gewijzigd in Wapper en zijn 'stadspaleis' en atelier vormen vanaf 1946 het Stedelijk Museum.
Rubens vervaardigde ook vele tekeningen. Bovenstaande voorbeelden zijn krijttekeningen van zijn zoon Nicolaas op 2-jarige en op 6-jarige leeftijd. Rubens beschouwde krijttekeningen, net als zijn tijdgenoten, als gebruiksobject, geen afgewerkt kunstwerk, die hij kon bijwerken met de pen of penseel. Toch zijn vele tekeningen te vinden in musea over de gehele wereld.
Een leerling van Rubens, Anthony van Dijck, vervaardigde een portret van zijn leermeester Rubens. Rubens noemde hem in 1618 de beste leerling die hij ooit heeft gehad. Zijn stijl van portretteren was vrijwel gelijk aan de stijl van Rubens.
In kleur verscheen een serie postzegels op 4 september 1976 ter gelegenheid van de 400ste verjaardag van de geboorte van Peter Paul Rubens. Met deze uitgifte werd vooruitgelopen op het Internationaal Rubensjaar dat in 1977 werd gevierd. Bovenstaand twee fragmenten van schilderijen. Het eerste fragment is een deel van een drieluik op paneel dat zich bevindt in de Onze Lieve Vrouwkerk, de kathedraal van Antwerpen. Het stelt St. Christopher voor die het Christuskind draagt. Op de tweede postzegel een fragment van het schilderij 'Maria omringd door heiligen'. Het schilderij bevindt zich in de grafkapel van Peter Paul Rubens in de Sint-Jacobskerk in Antwerpen.
Het altaarstuk 'Het laatste avondmaal' hing vóór 1794 in de Sint-Romboutskathedraal in Mechelen maar werd na de Franse Revolutie geroofd. Het bevindt zich nu in de Brera Kunstgalerie te Milaan. Het schilderij meet 3 bij 2 meter en werd vervaardigd in 1631. Het thema is door verschillende beroemde kunstenaars uitgebeeld.
Het jaar 1977 was werkelijk een topjaar voor postzegeluitgevende landen en gebieden. Bovenstaand, naast België, postzegels uit Rusland, Frankrijk en Vaticaanstad. Op de postzegel van Vaticaanstad is een fragment afgebeeld van het schilderij 'Heilige Familie met de papegaai' dat hangt in het Koninklijk Museum voor Schone Kunsten in Antwerpen. Op de postzegel van Frankrijk een detail van het schilderij 'Maagd met kind' dat Rubens in 1604 schilderde in opdracht van Anne Antoni, weduwe van Alexandre-Jean Goubau, groot aalmoezenier van de kathedraal van Antwerpen. Het schilderij is te zien in het Musée des Beaux-Arts in Tours. De jaren daarna werden nog vele postzegels uitgegeven met zijn portret of een detail van een schilderij.
De Spaanse Post kwam een jaar later met een triptiek, erg toepasselijk, waarbij de rechter zegel de 'handtekening' laat zien van Rubens. Het schilderij 'Strijd tussen Lapithen en Centauren' dat de linker zegel alsmede de helft van de middelste zegel beslaat, hangt in het Nationaal Museum het Prado te Madrid. Alleen jammer dat de ontwerper het schilderij in twee delen heeft gesplitst.
Rubens werd tot twee maal toe in zijn leven geëerd met een hoge onderscheiding. In 1624 werd hij in de adelstand verheven door Philips IV van Spanje voor zijn diplomatieke missies in de Noordelijke Nederlanden. Door Karel I van Engeland werd hij in 1630 geridderd aan het hof in Whitehall. Rubens overleed op 30 mei 1640 te Antwerpen en werd begraven in de Sint-Jacobskerk in Antwerpen. Heeft u ook wel eens naar de achtergronden gezocht met betrekking tot afbeeldingen op postzegels of de vervaardigers daarvan?