GLK DEV | Landgoed Biljoen
Tussen Velp en Rheden, in het overgangsgebied tussen de Veluwe en de IJssel ligt landgoed Biljoen.
Regio Veluwe - Gemeente Rheden
Verworven 2008 - Oppervlakte 162 ha
Vlak bij Velp ligt het mooie waterrijke landgoed Biljoen. De omgeving is groen en aantrekkelijk om te wandelen en te fietsen. Kasteel Biljoen is te zien, maar is niet geopend voor het publiek.
Biljoen is een oud landgoed. Vanaf 1530 bouwde Karel van Egmond, hertog van Gelre, hier een kasteel. Biljoen is sindsdien geregeld verbouwd. Er zijn toch nog veel bijzondere bouw- en interieurelementen te zien. Ook de natuur van het landgoed is bijzonder. Er staan oude bomen. Er loopt een beek en er zijn veel waterpartijen met cascades. Er komen bijzondere en soms erg zeldzame plant- en diersoorten voor.
Biljoen is een typisch voorbeeld van een landgoederenlandschap. Van groot belang voor dit landschap is dat Biljoen nooit is gesplitst.
Biljoen ligt op de overgang van zandgronden en riviergronden. Het is het overgangsgebied van de Veluwe naar de IJssel. Het huis dat we nu zien kreeg in de tweede helft van de 17e eeuw vorm. De barokke klokvormige helmen op de torens zijn toen aangebracht. In de 18e eeuw veranderden het interieur en de tuinaanleg drastisch. De toenmalige eigenaar was geïnspireerd door een reis naar Italië. Vooral de grote zaal op de eerste verdieping getuigt hiervan. De wanden en het plafond van de zaal zijn in stuc uitgevoerde 'Vedute di Roma'.
In de 19e eeuw zijn kleine veranderingen aangebracht. Zo kwam er een entree in neorenaissance stijl onder een balkon. In 1867 werd het landgoed verkocht aan de Duitse industrieel Johann Heinrich Wilhelm Lüps. Drie generaties Lüps onderhielden het landgoed en kasteel zorgvuldig en het aantal veranderingen was beperkt. Biljoen kwam in 2008 in bezit van Het Geldersch Landschap. Sinds 2013 wordt het kasteel bewoond door een particuliere huurder.
Op het voorplein staat een bouwhuis. Dat wordt meestal 'koetshuis' genoemd. Het is na een brand aan het eind van de 18e eeuw herbouwd en kreeg daarbij zijn huidige vorm met binnenplaats. Het uurwerk in het bouwhuis is van 1792. Het interieur is grotendeels ongewijzigd en bevat onder meer een compleet stalinterieur.
In het parkbos bevinden zich een ijskelder, verschillende monumentale 18e-eeuwse tuinvazen en tuinhekken. Bijzonder is een laat 19e-eeuws hondenhok op het voorplein waarin drie liggende wijnvaten de behuizing voor de honden vormen.
Schatgraven naar de geschiedenis van Biljoen
Geldersch Landschap & Kasteelen is tien jaar eigenaar van het kasteel en gelijknamige landgoed Biljoen bij Velp. Vanaf het prille begin van die periode stond voor GLK vast dat we Biljoen toegankelijker wilden maken. Daar hoort een rijk geïllustreerd boek bij, met nieuwe verhalen over dit fascinerende kasteel. Lees meer over het boek.
Rondje Biljoen met Layar-app
De historische beleefroute Rondje Biljoen maakt veel mogelijk. Zo kunt u binnenkijken in het kasteel terwijl u buiten staat. Bovendien biedt deze route historische informatie en wetenswaardigheden over flora en fauna op verschillende plaatsen in het park en op het landgoed. Een deel van het park is niet toegankelijk. De beleefroute Rondje Biljoen biedt ook daarover informatie. Bereik met uw smartphone ook deze punten en leer het volledige park kennen.
1. Ga op tablet of smartphone naar http://mgld.nl/layar
2. Download de Layar-app via http://get.layar.com of open de app.
Gebruik niet de scanfunctie, maar ga naar de Geo-layer van mijnGelderland.
3. Zorg dat je GPS aanstaat.
4. Vink bij Instellingen-Soort Rondje Biljoen aan.
5. Kijk rond door het camerabeeld en druk op een van de punten op je scherm. Dan krijg je informatie over de plek. Hoe dichter je bij een punt bent, hoe groter het icoontje in je scherm.
Bron: https://mijngelderland.nl/routes/biljoen
Stuczaal in beeld
Unieke wapensteen
In de keermuur van het voorplein bevindt zich een verweerde wapensteen. Daarop zijn vier wapens op vier kleine schilden te zien. Nieuw onderzoek wijst uit dat de wapensteen te maken heeft met de stichter van het kasteel.
Karel van Egmond, hertog van Gelre tussen 1492 en 1538, liet Biljoen in 1531 bouwen. Twee wapens op de steen verwijzen naar zijn ouders. De andere wapens zijn van de ouders van zijn echtgenote Elisabeth van Brunswijk-Lüneburg (1494 – 1572).
Op de drassige gronden van het landgoed wordt weinig mest gebruikt. Dit zorgt voor bijzondere plantensoorten in het gebied.
Akkerleeuwenbek en slofhak zijn zeldzame soorten van schrale akkerranden en bermen. Gulden sleutelbloem is een soort van weinig bemeste graslanden. Op de overgang met Beekhuizen groeit gaspeldoorn, een soort die voorkomt op schrale heide op een leembodem. Andere bijzondere planten die op Biljoen voorkomen zijn bosaardbei, brede waterpest, goudhaver en moerasbasterdwederik.
Het vele water, de schone beek en de landbouwgronden in de buurt zorgen dat Biljoen een paradijs is voor veel diersoorten.
Op Biljoen is een dassenburcht. De das houdt van overgangen in het landschap. Hij bouwt een burcht op hogere, zandige delen en heeft een voorkeur voor niet te intensieve agrarische landschappen met voldoende variatie. Zijn voedsel bestaat voornamelijk uit regenwormen, insecten, slakken en andere kleine dieren aangevuld met maïs, granen en vruchten.
Vleermuis en hert
De lanen op het landgoed zijn van belang als oriëntatieroutes voor vleermuizen. De vijvers en graslandjes zijn voor diverse typen vleermuizen belangrijk als jachtgebied. De ijskelder is (potentieel) een geschikte overwinteringsplek voor vleermuizen. Voor edelherten en reeën is Biljoen een belangrijke verbinding tussen hun belangrijkste leefgebied op de Veluwe en de rijke voedselgronden dichter bij de rivier.
De Beekhuizerbeek zorgt voor schoon, helder water op een groot gedeelte van het landgoed. De grachten en vijvers worden door de beek gevoed. De beek heeft verschillende watervalletjes waardoor geïsoleerde compartimenten zijn ontstaan. Dit maakt Biljoen tot een potentiële herintroductielocatie voor de in Nederland zeldzaam geworden rivierkreeft. Geldersch Landschap beheert de enige nog levende populatie van deze soort.
Ook trekt de beek andere bijzondere dieren aan, zoals de ijsvogel en de grote gele kwikstaart. De uiterst zeldzame waterspreeuw is hier ook te vinden. De vogel zwemt of loopt over de waterbodem om visjes te vangen. Ook een beschermde soort als de ringslang komt hier voor.
Biljoen werd in 2009 aan GLK overgedragen, onder andere op nadrukkelijke voorwaarde dat het kasteel bewoond zou blijven. De familie die kasteel Biljoen bewoont, ondersteunt ruimhartig het werk van GLK om het kasteel in goede staat te houden, werken mee aan openstelling en hebben zij het kasteel van een passende inrichting voorzien.