Een onderzoek naar de samenhang van werkdruk en persoonlijke hulpbronnen met stress en in hoeverre stress vervolgens samenhangt met veiligheidsgedrag bij bouwvakkers
Per jaar gebeuren er 16.700 ongevallen per 100.000 werknemers in de bouw. Factoren die hierbij een rol spelen zijn technische- en organisatorische voorzieningen, beschermingsmiddelen en de medewerker zelf. Opvallend is dat 97% van de ongelukken gebeurt binnen iemands controle. Werkdruk en stress spelen hierin een belangrijke rol. Mensen die veel werkdruk ervaren en hierdoor gestrest zijn, zijn minder oplettend op veilig gedrag, doordat het te verrichten werk alle aandacht en energie opeist. Stress wordt dan ook gezien als een grote risicofactor van onveilig gedrag. Verondersteld wordt dat mensen die effectief omgaan met werkdruk en stress, veiliger gedrag zullen vertonen. Hoe zij hiermee om gaan hangt onder andere af van hun persoonlijke kenmerken, zoals hun self-efficacy (in welke mate is iemand overtuigd van de haalbaarheid van zijn eigen gedrag), locus of control (schrijft iemand ongelukken toe aan zichzelf (intern) of aan anderen en het lot (extern) ) en optimisme (positieve verwachtingen ten opzichte van het leven). Dit worden ook wel persoonlijke hulpbronnen genoemd. Het huidige onderzoek richt zich op de vraag in welke mate werkdruk en persoonlijke hulpbronnen samenhangen met stress, en in welke mate deze stress samenhangt met veiligheidsgedrag. Dit wordt onderzocht op basis van het Job Demands-Resources model, dat veronderstelt dat hoge taakeisen en weinig hulpbronnen leiden tot meer stress, en meer stress zal leiden tot negatieve arbeidsuitkomsten. RAAK PRO Veiligheid op de Werkvloer speelt in op de genoemde factoren die ongelukken tot gevolg hebben om veiligheid op de werkvloer te verhogen. Centraal hierin staat de vraag hoe de veiligheid verhoogd kan worden door middel van technische voorzieningen en op het gebied van het bevorderen van veilig gedrag. Johannes de Boer onderzoekt welke menselijke factoren er ten grondslag liggen aan (on)veilig gedrag om bedrijven handvatten te geven welke interventies geschikt zijn voor het bevorderen van veilig gedrag. Deze inzichten worden gebruikt om een interventietoolkit op te zetten voor bedrijven. De interventietoolkit dient om de juiste interventie aan te laten sluiten op het juiste probleem. Om de interventietoolkit aan te laten sluiten bij de doelgroep is het van belang inzichten te krijgen of deze persoonlijke hulpbronnen invloed hebben op stress en daarmee op het veiligheidsgedrag.
Om dit in kaart te brengen is er een kwantitatief onderzoek uitgevoerd bij 50 bouwvakkers. Hiervoor is een vragenlijst opgesteld waarin de variabelen werkdruk, self-efficacy, locus of control, optimisme, stress en veiligheidsgedrag worden gemeten. Voor het meten van deze variabelen is gebruik gemaakt van betrouwbare en valide meetinstrumenten. Voor zover de beschikbaarheid van de vragenlijsten dit toe liet, is er gebruik gemaakt van verkorte lijsten om zo de belasting te beperken met betrekking tot het invullen van de lijsten.
Er blijkt een verband te bestaan tussen de ervaren werkdruk en de mate van stress bij bouwvakkers op het Enka terrein te Ede. Ook blijkt er een samenhang te bestaan tussen locus of control en stress. Self-efficacy en optimisme toonden echter geen samenhang met stress. Optimisme en werkdruk bleken samen te hangen. Locus of control en self-efficacy vertoonden geen samenhang met werkdruk. Tussen stress en veiligheidsgedrag is geen significant verband gevonden.
Bouwvakkers die een hoge werkdruk ervaren, blijken ook meer stress te ervaren. Bouwvakkers die in mindere mate een interne locus of control hebben, blijken een hogere mate stress te ervaren. Er is echter geen significante samenhang gevonden tussen stress en veiligheidsgedrag. Dat betekent dat er geen evidentie is voor de hypothese dat een hogere mate van stress een lagere mate van veilig gedrag tot gevolg heeft. Het onderzoek heeft een aantal beperkingen, waardoor er niet met zekerheid te zeggen is of er daadwerkel
veiligheidbouwbouwnijverheidjob demands resourcesjdrpersoonlijke hulpbronnenstresswerkdruklocus of controlself-efficacyoptimismebeheersingsoriëtatieeigen effectiviteitveiligheidsgedrag
In dit rapport wordt onderzoek gedaan naar en worden aanbevelingen gegeven voor, een zo veilig mogelijke …
Presentatie werkdruk in het HBO 30 maart 2015 1 Wat is stress, werkstress en werkdruk? 2 Zijn er stressbanen? …