Daan Leest - Vrijdag 27 januari 2017 Dagen zonder eind - Sebastian Barry
Vrijdag 27 januari 2017 Dagen zonder eind - Sebastian Barry
"Hoe ze in Missouri een lijk aflegden sloeg werkelijk alles. Alsof ze onze arme gevallen soldaten opdoften voor hun trouwdag in plaats van de dood. Hun hele uniform met lampenolie afgeborsteld tot een toestand die nimmer was waargenomen toen ze nog in leven waren. Hun gezichten gladgeschoren, alsof de balsemer een pesthekel had aan snorren. (…). De dood schept er toch al plezier in om je gezicht onvertrouwd te maken."
Dit is de ijzersterke opening van Dagen zonder eind van de Ierse schrijver Sebastian Barry. Voor eerdere boeken werd hij veelvuldig bekroond met o.a. de Man Booker Prize. Zijn werk verschijnt in meer dan dertig landen. Helaas moet ik bekennen dat ik nog niet eerder iets van hem had gelezen. Nu ben ik het helemaal eens met de recensent van NRC-Handelsblad die schreef dat "Barry's boeken bijna ongemerkt onder je huid kruipen om daar voorlopig niet meer weg te gaan."
Sebastian Barry bouwt al jaren gestaag aan reeks onafhankelijk van elkaar te lezen romans waarin één familie centraal staat. Zo schetst hij de geschiedenis van de Ieren. Dit verhaal speelt zich voornamelijk af ten tijde van de Amerikaanse Burgeroorlog in de negentiende eeuw. Er zijn twee hoofdpersonages, Thomas Mc Nulty en zijn wapenbroeder John Cole.
Thomas vlucht in 1845 - na de mislukte aardappeloogst en de grote hongersnood in Ierland -als verstekeling naar Canada. Uiteindelijk belandt hij in Missouri waar hij zijn leeftijdgenoot John Cole ontmoet. Ze worden vrienden. In de loop van de tijd en onder druk van de erbarmelijke omstandigheden verdiept hun relatie en krijgt een ander karakter. Zij weten dit altijd voor hun omgeving te verbergen.
Het zijn knappe jongens met een bijna meisjesachtig voorkomen. In een primitief mijnstadje krijgen zij een baantje in een saloon, waarbij ze als vrouwen verkleed met veel succes dansen voor de mijnwerkers. Niemand heeft door dat deze dansende schoonheden verklede, jonge mannen zijn. Wanneer zij voor dit werk te oud zijn geworden, nemen ze dienst in het federale Amerikaanse leger.
Barry beschrijft hun geschiedenis via Thomas. Het is alsof je naast hem zit. Hij vertelt aanstekelijk met onderkoelde humor en hartstocht. Over de ontberingen, de strijd met de Oglala-indianen, Je wordt als lezer vooral gegrepen door de sfeer van onontkoombare, voortdurende dreiging, grote onzekerheid, wrede dood en de vraag over de zin van het leven. Toch blijven Thomas en John geloven in betere toekomst, hun Amerikaanse droom.
Na een heftige strijd tegen de Indianen verlaten zij het leger. Ze hebben zich ontfermd over Winona, een Indiaans meisje dat ze hebben gered en zo goed kwaad als het gaat, willen adopteren als hun dochter. Opnieuw belanden ze in een theater en Thomas speelt als vanouds met veel verve zijn vrouwenrol. De Burgeroorlog breekt uit en zij nemen weer dienst in het leger. De spanning keert terug in hun bestaan. In de wrede en hardvochtige strijd met het Zuidelijke leger duiken onverwacht schimmen op uit het verleden. De dreiging is groter dan ooit.
"Als het gaat schemeren komen die hufters weer. De wind is naar het oosten gedraaid en op de rivier verschijnen talloze golfjes. Kantwerk van talloze naaisters. De herauten van de avondschemer zijn een trage blindheid over het land en een verre intense kleur, de kleur van appels, die de hemel in sijpelt. De zachtblauwe bergen in de verte verduisteren en worden langzaam zwart. Het kwik daalt."
Een dramatisch eind lijkt onafwendbaar. Twee homo's, waarvan een wordt beschuldigd van moord en ter dood veroordeeld, een Indiaans meisje, dat van haar familie is afgesneden en een tijdgeest waarin alleen het recht van de sterkste geldt. "America first!"
Hans Bouma van De Volkskrant schreef een lovende recensie en gaf vier sterren. Ik doe er nog één bij.