14 mei 2012 - Toch raar: de duurzame energiesector vraagt al jaren om saldering voor de meter. Even zoveel jaren is dit tegengehouden door de ambtenaren van het ministerie van Financiën. Het argument is steeds dat het geld kost. En dan wordt in een vloek en een zucht bepaald, bij het opstellen van het Kunduz-akkoord, dat de BTW op zonnepanelen naar beneden gaat; iets wat ook geld kost.
Waar komt die BTW-verlaging ineens vandaan? Is daar goed over nagedacht? Is onderzocht wat de kosten en baten zijn van die verlaging van de BTW, in vergelijking met andere maatregelen, zoals saldering voor de meter? Waarschijnlijk niet, want dat had dan al onderzocht moeten zijn voordat de coalitie van VVD, CDA en PVV uit elkaar klapte. Dat Kunduz-akkoord is immers in een dag of wat tot stand gekomen. Het lijkt erop dat Groenlinks heel snel een eis op tafel heeft gelegd omdat ze ook iets te eisen moest hebben, in ruil voor steun aan het akkoord, en dat toen voor de meest voor de hand liggende maatregel is gekozen; een BTW-verlaging. Terwijl juist bij Groenlinks veel mensen zich bewust moeten zijn van de roep om toestemming voor saldering voor de meter. Jammer.
Saldering voor de meter (ook wel virtueel salderen genoemd) stelt mensen in staat om in coöperatief verband rendabele duurzame energie-projecten op te zetten. De door hen opgewekte stroom wordt dan gezien als eigen stroom, die dan niet meer hoeft te worden ingekocht bij het energiebedrijf. De levensvatbaarheid van veel van de lokale energiebedrijven die in de afgelopen jaren zijn opgericht hangt af van de vraag of ze deze saldering voor de meter mogen toepassen; niet meer en niet minder. Ook voor Verenigingen van Eigenaren kan het een uitkomst zijn. Die moeten nu nog een draadje van de zonnepanelen naar alle individuele huizen leggen, terwijl ze met saldering voor de meter de stroom van de panelen meteen op het net kunnen zetten.
Saldering voor de meter is een moeilijk verhaal. Verlaging van de BTW is een maatregel die veel meer publiciteit oplevert, want die is makkelijker uit te leggen. In die zin zal die BTW-verlaging stimulerend werken. Maar toch zal die waarschijnlijk minder effect hebben. De mensen die vragen om saldering voor de meter staan al in de startblokken, of zijn zelfs al lang en breed gestart met een zonne-energie project. De BTW-verlaging daarentegen zal vooral mensen bereiken die nog nooit over zonnepanelen gedacht hebben; de Telegraaf-lezers zeg maar. De mensen die er al wel over gedacht hebben weten dat de prijs van zonnepanelen in de afgelopen jaren al flink gedaald is; de verlaging van het BTW-tarief valt enigszins weg tegen deze daling. Daarbij is het zo dat ondernemers er niet van profiteren, want die krijgen de BTW toch terug.
Iemand die panelen koopt van, netto, 3000 euro heeft door de BTW-verlaging (van 19 naar 6%) een voordeel van zo'n 400 euro. Dat lijkt behoorlijk; het zou inderdaad mensen over de streep kunnen trekken. Maar het voordeel voor iemand die meedoet met een collectieve actie van het lokale energiebedrijf is groter. Stel dat hij met zijn aandeel in de centrale zo'n 1000 kWh per jaar opwekt; dan heeft hij bij saldering voor de meter een voordeel van 130 euro per jaar (1000*13 cent). Over een periode van 30 jaar is dat zo'n 4000 euro.
Nu kun je uit dat laatste concluderen dat het ministerie van Financiën dus inderdaad veel duurder uit is met het toestaan van saldering voor de meter, maar dat zou te kort door de bocht zijn. Vraag is hoeveel mensen gebruik zullen gaan maken van de verschillende maatregelen. Saldering voor de meter strekt alleen tot voordeel van collectieven. Particulieren die zonnepanelen op het dak leggen kunnen namelijk al salderen (achter de meter). Het aantal mensen dat deelneemt aan die collectieven zal veel lager zijn dan het totaal aantal mensen dat zonnepanelen op het dak legt.
De echte vraag (vanuit het oogpunt van duurzaamheid) is: hoeveel éxtra mensen zullen door de maatregelen gestimuleerd worden om voor zonne-energie te kiezen? Het is best denkbaar dat bijna iedereen die individueel panelen gaat kopen en dus profiteert van de BTW-verlaging anders ook wel zonnepanelen op het dak had gelegd. Dat zijn mensen die het toch al van plan waren (en dus niet de Telegraaf-lezers). Terwijl de initiatieven van al die honderden coöperaties in het land alleen maar zullen slagen als die saldering voor de meter wordt toegestaan. Zonder die saldering zullen veel van die initiatieven een stille dood sterven, zo valt te vrezen. De panelen die er komen door de collectieve initiatieven zijn dan extra. En die leveren dan trouwens ook weer extra BTW op en inkomsten voor de plaatselijke installateur.
Het is echter geen gemakkelijke rekensom. Een deel van de mensen die meedoen aan collectieve initiatieven zal, als die initiatieven niet doorgaan, zelf zonnepanelen op het dak gaan leggen. En tegelijkertijd zullen er mensen zijn die wel degelijk door de BTW-verlaging gestimuleerd worden en die wellicht niet zoveel zin hebben om deel te nemen aan collectieve acties. Feit blijft dat het raar is dat een maatregel die al jaren bovenaan op het wensenlijstje van de sector staat zo makkelijk terzijde wordt geschoven ten faveure van een maatregel die weliswaar veel publiciteit oplevert maar waarvan de effecten niet bekend zijn. Het lijkt er op dat gedurende de regeerperiode ambtenaren het voor het zeggen hebben, die dan allerlei goede, doorwrochte maatregelen zitten te traineren, terwijl bij het opstellen van regeer- en andere akkoorden fractieleiders die veel minder goed in de materie zitten, overhaast beslissingen nemen die veel minder effectief zijn dan de maatregelen die jarenlang getraineerd zijn.
Kortom, de Kunduz-coalitie zou er goed aan doen om nog eens goed na te denken over de vraag of saldering voor de meter niet een betere maatregel is om zonne-energie te stimuleren dan de BTW-verlaging.
PS: Woensdag werd duidelijk dat de verlaging van BTW op zonnepanelen er komt, dat twitterde Groenlinks Kamerlid Liesbeth van Tongeren althans. De vijf partijen konden ook eigenlijk niet meer terug.