Gaandeweg kwam het inzicht: ook met milde klachten kun je anderen besmetten | Het Parool
Gaandeweg kwam het inzicht: ook met milde klachten kun je anderen besmetten
Napels, dinsdag. Doordat het coronavirus niet altijd makkelijk herkenbaar is, verspreidt het zich snel wereldwijd. Beeld NurPhoto via Getty Images
Covid-19 bedreigt de publieke gezondheid in de hele wereld. De razendsnelle opmars van het coronavirus komt doordat ook mensen met milde klachten anderen kunnen besmetten. Dat inzicht is pas gaandeweg gekomen.
Jop van Kempen 18 maart 2020, 12:11
1. Wanneer kun je Covid-19 verspreiden?
Als het virus in je luchtwegen huist. Hoe meer virusdeeltjes je bij je draagt, hoe meer ziektesymptomen je krijgt (koorts, hoesten, snotteren) en hoe groter de kans dat je anderen besmet.
Aanvankelijk was nog niet duidelijk dat Covid-19 ook met milde symptomen gepaard kon gaan. Alle aandacht ging uit naar geïnfecteerden met duidelijke ziektesymptomen. Door die personen te isoleren wilde het Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu (RIVM) het coronavirus in ons land indammen.
In Brabant bleek echter voor het eerst dat die strategie faalde. "Daar hebben milde gevallen onder onze radar elkaar besmet, waardoor de ziekte breder onder de bevolking is verspreid," zegt viroloog Menno de Jong (Amsterdam UMC), die ook betrokken is bij het RIVM.
2. Is er een fout gemaakt?
"Nee," zegt De Jong. "Het gaat om een nieuw type coronavirus, dus de wetenschappelijke kennis erover is zeker in het begin niet volledig. Gaandeweg wordt steeds meer informatie bekend."
De academische wereld is er inmiddels achter dat het coronavirus bij de meeste mensen relatief milde klachten veroorzaakt en ook dan besmettelijk is. Een verschil tussen milde coronaklachten en een onschuldige verkoudheid is er eigenlijk niet, waardoor nieuwe gevallen niet meteen opvallen. Dit in tegen­stelling tot een infectieziekte als ebola, die meestal gepaard gaat met ernstige verschijn­selen.
"Infectieziektes indammen gaat beter als ze voornamelijk tot ernstige ziekte leiden, zodat de meeste gevallen meteen opvallen," zegt De Jong. "Het coronavirus heeft juist tegenovergestelde kenmerken."
3. Hadden we met China en Italië als voorbeelden beter moeten opletten?
"Natuurlijk," zegt Gowri Gopalakrishna, epidemioloog aan de Vrije Universiteit. Ze was betrokken bij de bestrijding van Sars in haar vaderland Singapore, in 2003. Ze wijst erop dat Singapore, met 5,9 miljoen inwoners, nu 'slechts' 294 coronabesmettingen telt. "We hebben in Singapore een beter alarmsysteem voor infectieziekten dan Nederland. In het begin ontbrak hier de urgentie."
Wat ook een rol speelt, erkent Gopalakrishna, is dat Singapore vanwege de geografische ligging – het is een eilandenrijk – makkelijker is af te zonderen. Tevens wordt het land directiever bestuurd.
Dat geldt ook voor China, dat bijvoorbeeld minder moeilijk doet over privacy. Op grond van mobiele telefoongegevens – welke andere mobieltjes zijn op een meter afstand geweest? – wordt het spoor van mogelijk geïnfecteerden nagegaan. Op soortgelijke wijze damde Singapore het virus – vooralsnog – in.
4. Het virus indammen is in Nederland een gepasseerd station. Het idee is nu om verspreiding af te remmen en groepsimmuniteit te kweken. Lukt dat?
Om groepsimmuniteit op te bouwen, moet het vaststaan dat iemand niet twee keer Covid-19 kan krijgen. "Het is zeer plausibel, maar niet honderd procent gegarandeerd," zegt Marc Bonten, arts en microbioloog van UMC Utrecht.
Viroloog De Jong (Amsterdam UMC) erkent dat er geen hard wetenschappelijk bewijs is voor het ontstaan van immuniteit. "Het virus bestaat pas drie maanden bij mensen, maar gebaseerd op de kennis van andere virussen en het feit dat mensen meestal genezen door hun eigen afweer is dit wel aannemelijk."
De World Health Organisation (WHO) vindt dat Nederland vanwege gebrek aan bewijs niet moet inzetten op groepsimmuniteit.
5. Kun je jezelf injecteren met het virus?
In theorie is dat mogelijk. Je kunt zo bijdragen aan de groepsimmuniteit. Vooral voor jongeren is het risico beperkt, blijkt uit een studie van Imperial College London, die maandag verscheen. Volgens die modelmatige voorspelling is de kans om te overlijden aan een coronabesmetting in de leeftijdscategorie 20-29 gelijk aan 0,03 procent. In de categorie tachtigplus is dat 9,3 procent.
"In theorie is het ook mogelijk dat de overheid de groepsimmuniteit verhoogt door een grote groep jongeren te infecteren met het virus," zegt Bonten. "Maar in de praktijk is dat onmogelijk. Een corona-infectie levert risico's op. De overheid of een arts mag mensen nooit bewust beschadigen, al is het risico klein."
6. Leverde de studie van Imperial College nog andere inzichten op?
Ja, sombere inzichten. De lockdownstrategie is vanwege nieuwe uitbraken alleen zinvol als er een vaccin op de markt komt, maar dat duurt waarschijnlijk anderhalf jaar of langer. De afremstrategie overvraagt de capaciteit van het zorgsysteem, in elk geval in de Verenigde Staten en het Verenigd Koninkrijk, luidt de conclusie.
"Dat zal ook voor Nederland gelden," zegt Bonten.
Marcel Levi, oud-bestuurder van het AMC en nu werkzaam bij University College London Hospitals, kent de studie. "Er is een vervijfvoudiging van de capaciteit nodig op de intensive cares. Zowel in het Verenigd Koninkrijk als in Nederland, want de capaciteit is ongeveer gelijk."
Levi denkt dat het Nederland zal lukken, omdat de infrastructuur op orde is. Verder denkt hij dat Nederlandse coronapatiënten op leeftijd, met slechte vooruitzichten, misschien sneller dan in bijvoorbeeld Italië zullen afzien van de meest uitgebreide zorg.