Rutger Bregman, De meeste mensen deugen – Bert Altena
Met verschillende voorbeelden uit de geschiedenis illustreert hij zijn punt. Bregman ontmythologiseert en passant enkele hardnekkige misverstanden. Beruchte experimenten van een halve eeuw geleden, in de toen nog jonge sociale psychologie blijken grotendeel gemanipuleerd te zijn. Zoals in Stanford Prison (California) waar proefpersonen die als bewakers waren aangesteld binnen een dag bereid waren tot extreem geweld tegen de hun toevertrouwde 'gevangenen'. Het zou het bewijs zijn dat ieder mens tot de gruwelijkste dingen in staat is. Vergelijkbaar was de conclusie van het even beruchte onderzoek van Stanley Milgram, waar proefpersonen willekeurig werden ingedeeld als leraar of leerling, de leerlingen vragen moesten beantwoorden in een aparte ruimte en bij een fout antwoord een lichte stroomstoot toegediend kregen door de voor hen onzichtbare leraar, waarbij de kracht bij ieder volgend fout antwoord werd opgevoerd. De meeste 'leraren' waren bereid tot ver over de rode grens te gaan, hoewel ze ervoor werden gewaarschuwd. Conclusie: mensen zijn bereid tot het onmenselijke, als het hun wordt opgedragen.
Bregman reist naar Noorwegen om het wonder van de 'open gevangenissen' te onderzoeken (391v) en wijdt een hoofdstuk aan Mandela (417v), die met zijn charme een van zijn meest geharnaste tegenstander – Constand Viljoen – weet te overtuigen. Zijn geheim? Hij maakt contact, opereert vanuit vertrouwen en kiest ervoor het goede te zien in ieder mens (p. 429). Hij vertelt het verhaal van het Kerstfeest in de loopgraven van 1914 (437v). Het zijn bekende verhalen, maar als je het in de setting van Bregmans boek leest, vraag je je toch af waarom we ons daar niet méér door laten leiden. Is het in de never ending discussie over de mens geneigd tot het goede of tot het kwade, niet uiteindelijk een kwestie van welk perspectief je kiest?
De mens blijft een raadselachtig wezen, in staat tot het meest verhevene en het meest verschrikkelijke. Waarbij het opmerkelijk blijft dat de aantrekkingskracht van het laatste vele malen groter is, vgl. onze fascinatie met slecht nieuws, rampen, ongelukken, geweld en misdaad. Maar dan geldt: "Het kwade is sterker, maar het goede is meer" (p. 429).
Doe er je voordeel mee. Een mooi, belangwekkend, inspirerend en in the end optimistisch boek. Het is immer zoveel leuker om iets positiefs te lezen.
Reply	jacob 21/09/2019 at 19:49
Ha, Bert, hiervoor las ik van Rutger het boekje "gratis geld voor iedereen " over het basisinkomen. Een hele vlotte schrijfstijl, erg overtuigend… !