Voormalig Militair Neurose Hospitaal in Austerlitz schreef geschiedenis | RTV Utrecht RTV Utrecht - Nieuws- en sportoverzicht voor provincie en stad Utrecht.
woensdag 5 mei 2021, 10.46 uur
Julia Loth en Martin Elands bij een van de voormalige gebouwen Foto: RTV Utrecht / Richard Grootbod
AUSTERLITZ - Midden in de bossen bij Austerlitz ligt het voormalige Militair Neurose Hospitaal. De nu strak geschilderde gebouwen zijn in beheer van de scouting en doen weinig terugdenken aan die tijd. Toch is dit historisch gezien een belangrijke plek, zegt Martin Elands van het Nederlands Veteraneninstituut.
"Hier werden soldaten uit de Tweede Wereldoorlog en Nederlands Indië opgevangen. Dat zijn toch soldaten die qua gezondheid een groot offer hebben gebracht. Daar hebben we natuurlijk ook gisteravond bij stilgestaan", zegt hij.
Het hospitaal werd net na de Tweede Wereldoorlog opgericht. Dat er ook bij de geestelijke gezondheid van soldaten werd stilgestaan, was nieuw. "Soldaten kwamen hier terecht met psychische klachten", zegt Julia Loth. Zij schreef aan de Universiteit Utrecht een proefschrift over de inzet van militaire psychiatrie in de krijgsmacht.
Hun aandoeningen werden beschreven als last van trillingen, slecht slapen en hysterie. Nu zou je die klachten vaak als ptss benoemen. "Door de jaren heen kregen die verschijnselen steeds een andere naam. De soldaten die hier kwamen kregen dan rust en therapie", zegt Loth.
Het was pionierswerk wat in Austerlitz gebeurde. Want psychische klachten werden lange tijd in de krijgsmacht niet serieus genomen. "Ze dachten eerst dat het erfelijk was", zegt Loth over de denkwijze van de krijgsmacht. "Dus ze probeerden al tijdens de selectie om mannen te vinden die niet bang waren. Mannen die niet durfden te vechten, kregen van hun kameraden een zwijgbehandeling."
Daar kijkt een jonge militair nu heel anders tegenaan, zegt Elands. "Angst kan je helpen. Het maakt je scherp. Je hebt het ook nodig. De gedachte dat het je een minder sterke militair zou maken, die is echt wel voorbij."
Verder geprofessionaliseerd
Ook de psychische zorg voor militairen is veel verder geprofessionaliseerd. Want een strak behandelplan was er vroeger nog niet. "Er hing hier een heel andere sfeer dan in de kazerne. Er was minder autoriteit. Ze werden bijvoorbeeld om 7 uur gewekt, maar mochten dan nog wel in hun bed blijven liggen", zegt Loth.
Tegenwoordig krijgen soldaten tijdens de missie al de nodige zorg aangeboden, zegt Elands. Er is bij missies een hulpverlener mee met wie je kunt praten en ook bij terugkomst word je goed opgevangen.
"Het is nu een stuk moderner, we hebben heel wat stappen gemaakt", concludeert hij dan ook. "Maar een rustige omgeving, zoals hier in de bossen met de vogels op de achtergrond, dat doet ieder mens goed."