Wisselen van gemeente
Verbouw | Nieuwbouw
Over het loketGemeentepaginaDuurzame doeners
Bespaar op uw stookkostenSlim omgaan met waterZelf energie opwekkenEen gezond binnenklimaat
Overzicht kleine ingrepenBespaartips gedrag
Warmteverlies metenLuchtdichtheid metenLuchtkwaliteit meten
Home • Maatregelen in kaart • Zonneboilers
Zonnepanelen en zonnecollectoren worden vaak nog door elkaar gehaald. Zonnepanelen zorgen voor het opwekken van elektriciteit en zonnecollectoren voor warm water. Het gehele systeem om de warmte uit de zon om te zetten in warm water noemt men het zonneboilersysteem (kort gezegd ook wel de zonneboiler). Een zonneboilersysteem haalt energie uit de zon in de vorm van infraroodstraling en zet dit om in thermische warmte. Deze warmte kan men gebruiken:
Een zonneboiler levert, indien optimaal georiënteerd, ruim de helft van de energie nodig voor het opwarmen van sanitair warm water op jaarbasis.
De zon kan ook bijdragen in je woningverwarming.
Wanneer je het meest energie nodig hebt voor verwarming brengt de zon echter het minst op. Het mogelijke aandeel blijft dus beperkt.
Het toepassen van een zonneboilersysteem kan jaarlijks veel geld besparen. Je hoeft namelijk minder te stoken om het warme water op de gewenste temperatuur te krijgen. De laatste jaren kiezen steeds meer mensen voor het toepassen van een zonneboiler. Om een zonneboilersysteem te installeren dien je echter wel aan een aantal belangrijke randvoorwaarden te voldoen.
Installatie dimensioneren
Naverwarming, doorstroomtoestel, opslagvat
Er zijn meerdere soorten zonneboilers op de markt. De werking van deze zonneboilers komt vaak op het zelfde neer. Om globaal een inzicht te geven in de werking van een zonneboiler is hieronder een korte omschrijving gegeven.
Bij een standaard zonneboiler wordt er gebruik gemaakt van de warmte die wordt afgegeven door de zon.
De warmte die door de zon wordt afgegeven, wordt geabsorbeerd in een zonnecollector, die op het dak ligt. Door een zonnecollector lopen leidingen met daarin een vloeistof. Dit kan gaan om water of een koelvloeistof zoals glycol. De vloeistof neemt vervolgens de warmte op uit de collector en stroomt door de leidingen naar het voorraadvat. Dit gebeurt door een natuurlijk proces of door middel van een speciale pomp. Het water uit het voorraadvat stroomt via een naverwarmer door de woning, naar de aftappunten bijvoorbeeld de douche.
In de zomer kan de naverwarming uitgeschakeld worden, aangezien het water al op de juiste temperatuur is. Met koude dagen is het een stuk moeilijker om het water op de gewenste temperatuur te krijgen. Op dit soort momenten wordt de naverwarmer gebruikt om het water te verwarmen op de juiste temperatuur. Omdat de CV-ketel het water maar een paar graden warmer hoeft te maken wordt er aanzienlijk bespaard op je gasverbruik.
Bepaal het warmwaterverbruik op basis van het:
Gemiddeld verbruik sanitair warm water per dag
aantal bewoners: ± 60L per persoon
Bepaal het boilervolume:
1,4 à 2 x dag verbruik
Oppervlakte collectoren bepalen
per 1m² min 40L boilerinhoud (vlakke plaatcollectoren)
per 1m² min 50L boilerinhoud (vacuümbuizencollector)
vuistregelpp = 1m² collector = 50 lt boiler
Voor een gemiddeld gezin van 4personen plaats je maximaal 5 à 6m² zonnecollectoren en een opslagvat van 250 tot 300 liter.
Er zijn verschillende soorten zonneboilers op de markt. Er wordt een onderscheid gemaakt in de volgende soorten:
Standaard zonneboiler;
Compacte zonneboiler;
CV - Zonneboiler;
Een veel voorkomende zonneboiler is de standaard zonneboiler. Dit type zonneboiler bestaat uit een collector (circa 3 m2) en een voorraadvat. De collector zorgt er voor dat het water wordt voorverwarmd. Dit voorverwarmde water stroomt vervolgens naar het voorraadvat. Dit voorraadvat is er in veel verschillende maten. In de meeste gevallen heeft het voorraadvat een inhoud van 100 tot 120 liter. Dit water stroomt door de ketel naar het warmwater tappunt. Indien het water niet warm genoeg is wordt het door middel van een naverwarmer (CV-ketel) op de juiste temperatuur gebracht.
Van de standaard zonneboiler bestaan meerdere soorten. Zo zijn er standaard zonneboilers met terugloopsysteem en zonder terugloopsysteem. Bij een standaard zonneboiler met terugloopsysteem stroom het water terug naar het voorraadvat. Dit gebeurt op het moment dat er geen zonnewarmte beschikbaar is. Als er na verloop van tijd voldoende zonnewarmte beschikbaar is, stroom het water naar de collector om opgewarmd te worden.
Bij een standaard zonneboiler zonder terugloopsysteem zit er altijd water (met antivries) in de collector, ook als er geen zonnewarmte is. Dit systeem kan ook in de winter doordraaien.
Bij de compacte zonneboiler zit het voorraadvat direct onder de collector. Dit voorraadvat is goed geïsoleerd zodat het weinig warmte verspilt. Een nadeel van dit type zonneboiler is dat de constructie veel zwaarder is dan de standaard zonneboiler. Een voordeel is echter dat het veel minder ruimte in beslag neemt. De werking is hetzelfde als de standaard zonneboiler. Vanaf het voorraadvat gaat het warme water naar bijvoorbeeld de kraan of de douche. Als het water niet warm genoeg is, wordt het door middel van een naverwarmer (CV-ketel) naar de juiste temperatuur gebracht.
De CV – Zonneboiler
In tegenstelling tot de naam doet vermoeden is een CV - zonneboiler een zonneboiler die alleen voor warm tapwater zorgt. Bij de CV - zonneboiler loopt door het voorraadvat een leiding die het water in het voorraadvat continu op temperatuur houdt. Hierdoor is er geen naverwarmer nodig.
Het grote voordeel van de CV - zonneboiler is dat het warme water direct uit het voorraadvat komt waardoor op meerdere plaatsen tegelijk warm water opgenomen kan worden. Het nadeel is dat het voorraadvat over het algemeen een grotere inhoud heeft waardoor het meer ruimte in beslag neemt.
Bij dit systeem wordt het door de zon verwarmde water niet alleen gebruikt voor het warme tapwater, maar ook voor het centrale verwarmingssysteem van de woning. Dit vindt plaats in gescheiden circuits. Op het moment dat het water niet voldoende warm is, zal de CV-ketel of warmtepomp bijspringen en het water op de juiste temperatuur brengen. De zonneboilercombi heeft het hoogste rendement wanneer in huis gebruik wordt gemaakt van lagetemperatuurverwarming (bijvoorbeeld vloerverwarming).
Naast de verschillende soorten zonneboilers bestaan er ook een verschillen in het systeem en het soort collector. Voor de systemen wordt een onderscheid gemaakt in de volgende soorten:
In een drukgevuld systeem wordt het circuit tussen de collector en het opslagvat gevuld met een glycoloplossing (anti vries) en onder druk geplaatst. Een specifieke regelstrategie vermijdt/vermindert oververhitting in de zomer. Dit systeem dient drie –jaarlijks te worden gecontroleerd.
In een leegloopsysteem wordt het circuit tussen de collector en het opslagvat slechts gedeeltelijk gevuld. (bv. Met zuiver water en meestal anti-vries (glycol)) Is de pomp in werking, dan is er circulatie. Stopt de pomp, dan loopt het water terug in een terugloopvat en is er geen gevaar voor vorst of oververhitting.
Er zijn veel verschillende soorten collectoren op de markt. In België wordt voornamelijk de vlakkeplaat-collector en de vacuümbuiscollector toegepast.
Systeem met Vlakkeplaat-collector
Een Vlakkeplaat-collector wordt zowel in op- als inbouw geplaatst. De collector is afgedekt door een glasplaat en de onderkant is afgewerkt met een laag isolatie.
Systeem met Vacuümcollectoren
Naast het drukgevuld- en leegloopsysteem met vlakkeplaat-collector zijn er ook systemen met vacuümcollectoren. Deze collectoren halen een hoger rendement dan normale zonnecollectoren. De vacuümcollectoren bestaan uit een aantal glazen vacuümbuizen naast elkaar met één smalle absorber per buis. De glazen buizen bestaan uit dubbel glas. Tussen dit glas bevindt zich het vacuüm waardoor de warmte goed wordt vastgehouden. Het systeem met vacuümcollectoren heeft een hoog rendement en zorgt zowel in de zomer als in de winter voor warm water.
Voor een hellend dak wordt de heatpipe vacuümbuiscollector gebruikt (min. hellingshoek van 20 graden)
Voor een plat dak wordt de 'Direct Flow vacuümbuiscollector' gebruikt.
Kies je naverwarming
Voor de naverwarming heb je de keuze tussen doorstroomtoestellen (geisers) en opslagvaten (boilers).
Doorstroomtoestel is energetisch de meest geschikte oplossing. Op het moment dat de zon te weinig warmte levert, bepaalt een thermostatische verdeelkraan voor de doorstromer of het water warm genoeg is. Is de gewenste temperatuur te laag, dan slaat het doorstroomtoestel aan.
Individuele gasgeiser
Doorstroomtoestel in combinatie met een CV ketel.
Als je kiest voor een zonneboilersysteem en je laat de installatie uitvoeren door een installateur, worden doorgaans de volgende stappen met je doorlopen:
Een installateur komt bij je thuis om de situatie te bekijken. Daarnaast neemt hij/zij de comfortwensen met je door en laat weten welke soorten zonneboilers en mogelijkheden voor je allemaal aan de orde zijn. Op basis van deze afspraak wordt door de installateur een offerte opgesteld.Als je met de installateur in overeenstemming bent gekomen over de prijs wordt een overeenkomst afgesloten met daarin de gemaakte afspraken met betrekking tot het zonneboilersysteem. Daarnaast wordt een datum afgesproken wanneer de zonneboiler wordt geplaatst en geïnstalleerd.
Ter informatie, vanaf 1 juli 2017 dient een aannemer te beschikken over een certificaat van bekwaamheid.
De installateur komt op de afgesproken datum de zonneboiler plaatsen. De tijdsduur voor het installeren van de installatie is afhankelijk van de omvang en de complexiteit van de te plaatsen installatie. Veelal is de installateur binnen één dag klaar met het installeren van je zonneboiler.
Het is niet altijd mogelijk om een zonneboiler op het dak te plaatsen. De woning dient aan een aantal randvoorwaarden te voldoen, te weten:
Je dient een CV-combiketel te hebben waarop de zonneboiler kan worden aangesloten;
De zonnecollector dient gericht te zijn naar de zon. Een zonnecollector komt het best tot zijn recht op het zuiden onder een hoek van 36 graden. De oriëntatie is echter niet kritisch. Een afwijking op de ideale oriëntatie (op het zuiden) levert slechts een klein rendementsverlies op. Indien het dak dus (Zuid-)westelijk en/of (Zuid-)oostelijk georiënteerd is loont het nog steeds om zonnecollectoren aan te schaffen;
Voor een standaard zonneboiler, een compacte zonneboiler en een zonneboilercombi dien jein het bezit te zijn van een naverwarmer;
Bij een compacte zonneboiler moet het dak stevig genoeg zijn en uw dakbedekking in goede staat om zowel de collector als het voorraadvat te kunnen dragen;
Indien bij een hellend dak het onderdak ontbreekt en wil je de zolder als bewoonde zolder inrichten, dien je best eerst een onderdak te plaatsen voor je zonnecollectoren plaatst;
Bij een plat dak dien je eerst te isoleren, aangezien de isolatie geplaatst wordt op de draagstructuur, wanneer je je dak correct wilt isoleren;
Je dient te beschikken over een dakoppervlak van minimaal 3 m2 dat niet in de schaduw ligt of gedurende een lange tijd van de dag niet beschaduwd wordt.
Als je kiest voor een zonneboiler heb je te maken met een aantal belangrijke aandachtspunten, te weten:
Voordat je een zonneboiler aanschaft dien je eerst te controleren of je CV - (combi) ketel geschikt is voor een zonneboiler. Dit kun je controleren door te kijken of de CV - combi ketel een gaskeur label NZ (Naverwarming Zonneboiler) heeft;
Let er op dat je collector niet (of zo min mogelijk) in de schaduw komt te staan. Veel schaduwvorming zorgt voor een lager rendement van het zonneboiler systeem. Laat je goed door de installateur adviseren over de meest gunstige oriëntatie van de zonnecollectoren;
Plaats het voorraadvat zo dicht mogelijk bij de zonnecollectoren. Voor het voorraadvat is een ruimte nodig van circa 60 centimeter breed en 1,50 meter hoog;
Zorg ervoor dat je een systeem kiest met de juiste omvang voor jouw situatie en houdt rekening met eventuele wijzigingen in gezinssamenstelling. De omvang van het benodigde voorraadvat is afhankelijk van het aantal personen binnen het huishouden en de frequentie van warm waterverbruik (douchen, vaatwasser, wasmachine et cetera) binnen jouw huishouden. Laat je adviseren door een installateur over de benodigde omvang van het zonneboilersysteem;
Om warmteverlies zo veel mogelijk te voorkomen wordt aangeraden om de collector en het voorraadvat zo dicht mogelijk bij de CV ketel te plaatsen;
De leidingafstand tussen zonnecollectoren, voorraadvat en CV-combi ketel dienen zo klein mogelijk te zijn. Hierdoor worden onnodige warmteverliezen in het leidingwerk voorkomen;
Informeer van te voren bij de gemeente of je een vergunning moet aanvragen;
Let op, bij het plaatsen van een zonneboiler op een schuin pannendak, dat de installateur de waterdichte afwerking van de collector en de dakpannen goed aanbrengt;
Let goed op dat je een collector koopt die een voorziening heeft waardoor de glasplaat niet aan de binnenkant kan beslaan. Door condensvorming aan de binnenkant van de collector treedt er rendementsverlies op weerkaatsing van zonlicht. Daarnaast bestaat de mogelijkheid dat de condens gedurende een koude winternacht bevriest.
Het tijd voor het plaatsen van een zonneboiler is per situatie afhankelijk. Over het algemeen heeft de installateur binnen één dag de zonneboiler gemonteerd en geïnstalleerd.
De kosten van een zonneboilersysteem zijn van zeer veel factoren afhankelijk. Verbruik je bijvoorbeeld met het gezin veel (warm) water en bestaat jouw gezin uit veel personen? Dit zijn allemaal factoren die belangrijk zijn bij het maken van de juiste keuze van een zonneboiler. De installateur kan je adviseren welke zonneboilersysteem en welk boilervat het beste bij je past. Terugverdientijd kun je berekenen op de website:
Voor welke subsidies je in aanmerking komt, kun je zien op de website http://www.energiesparen.be/subsidies.
Vraag op de stedenbouwkundige dienst van je gemeente of je een vergunning nodig hebt voor het plaatsen van je zonneboiler.