Streep door PAS; gevolgen voor boer wrang | AgruniekRijnvallei
Het Programma Aanpak Stikstof (PAS) mag niet als basis dienen voor het verlenen van vergunningen in het kader van de Wet Natuurbescherming. Dat stelde de Raad van State op 29 mei na jarenlang juridisch gepuzzel. Veehouders plukken de wrange vruchten. Wat zijn de gevolgen?
De Raad van State heeft geoordeeld dat het PAS onvoldoende onderbouwd is om vergunningen voor nieuwe activiteiten te verstrekken. Deze uitspraak heeft gevolgen voor alle circa 180 nog lopende procedures en raakt iedereen die bezig is met een vergunningsaanvraag. Zelfs bedrijven waar alles volgens de regels was geregeld krijgen opnieuw vergunningsplicht.
Het PAS (Programma Aanpak Stikstof) regelt dat toename van stikstofdepositie bij ontwikkelingen in agro, industrie of wegenbouw toch mogelijk zijn als daar compenserende maatregelen tegenover staan. Binnen het PAS werden de ontwikkelingen van bijvoorbeeld stoppers en ammoniak reducerende stallen al meegerekend in deze compensatie, voordat definitief vaststond dat dat deze stikstofwinst al was gerealiseerd. Compenserende maatregelen mogen wel volgens de rechter, maar alleen als keihard, wetenschappelijk vastligt dat die maatregelen effect hebben.
PAS-melding of vergunning
Verleende (onherroepelijke) vergunningen lijken niet te worden aangetast en geven dus rechtszekerheid aan boeren. Veel bedrijven hebben geen vergunning, maar een PAS-melding. Dat speelde vooral in regio's waar de druk op de natuur minder groot was. Veehouders met zo'n melding hebben aan alle wettelijke verplichtingen voldaan, maar kunnen voorlopig nergens aanspraak op maken. Ze zijn moeten alsnog een vergunning aanvragen, maar vallen nu tussen de wal en het schip. En dat geldt ook voor activiteiten die geheel waren vrijgesteld van vergunning en melding vanwege het zeer marginale natuureffect.
Op dit moment worden geen vergunningen verleend. Eerst ligt er een taak bij juristen om het puin te ruimen, om te kijken wat er nog wel deugt en wat er opnieuw moet worden opgebouwd. Toch lijkt het voor de hand te liggen dat vergunningen kunnen worden verleend in situaties waarin er geen enkele effect is op de natuur. In de praktijk is dit minder gemakkelijk, omdat een gewijzigde bedrijfssituatie gemiddeld tot een lagere ammoniakdepositie op natuur kan leiden, maar dat er op één deelgebied toch een toename is volgens het rekenmodel Aerius. Ontwikkelingen die per saldo dus gunstig zijn voor natuur, maar op één deelgebied een toename hebben, konden via het PAS toch worden vergund met onderlinge compensatie. Dat werd via het Aerius-systeem gemonitord. Voorlopig is dat nu in de ban gedaan.
Beweiding en bemesting waren in de huidige regeling uitgezonderd van vergunningsplicht. De Raad van State oordeelt dat dit in strijd is met de Europese Habitatrichtlijn, omdat niet vooraf is uitgesloten dat de betrokken depositie niet tot aantasting van de natuur leidt. Om die reden is een vergunning nodig voor het beweiden en bemesten. Het is vooralsnog niet duidelijk op welke wijze de stikstofbelasting kan worden berekend. Bemesting en beweiding waren in Nederland allang toegestaan voordat de Natura 2000 werd aangewezen. Daarmee kan het worden beschouwd als een vergund recht. Ook uitgebalanceerde voeding en emissiearme aanwending zijn gunstig ten aanzien van stikstofuitstoot.
Nadat alle rook is opgetrokken zal de overheid keuzes gaan maken. Allerlei scenario's zijn mogelijk. Als er geen toename van stikstofdepositie is, dan zou een vlotte vergunningsverlening ook na de uitspraak mogelijk moeten zijn. Echter, voor elke geringe toename zijn compenserende maatregelen verplicht. Dat kan met interne saldering door bijvoorbeeld toepassing van emissiereducerende systemen binnen het bedrijf. Extern salderen lijkt ook een serieuze optie, waarbij de stikstofuitbreiding van het ene bedrijf wordt gecompenseerd met inkrimping van het andere bedrijf. Een oplossing met een collectieve maatregel, zoals een PAS-versie 2.0, is voor de langere termijn het meest voor de hand liggend. Voorlopig is het roeien met de riemen die we hebben.
De Raad van State geeft met tekst en video uitleg over deze ingrijpende uitspraak. Het hebben van goede vergunningen is in meerdere opzichten van levensbelang voor uw bedrijf. Daarom volgt AR Bedrijfsontwikkeling deze ontwikkelingen op de voet en staat u met advies bij.