Nieuwe Ewout Meyster is pijnlijk en tragisch, maar toch ook weergaloos mooi en diep | Trouw
BoekrecensieOp weg naar De Hartz
Wessel te Gussinklo Beeld Arie Kievit
In het vierde deel van de Ewout Meyster-cyclus van Wessel te Gussinklo vinden we de verloren mens, die zich wanhopig probeert vast te klampen aan zijn omgeving.
Rob Schouten 10 oktober 2020, 21:18
In dit deel beschrijft Te Gussinklo hoe Ewout beurtelings onder invloed raakt van de esoterische club rond een zekere Babinsky, 'de Grote Man' genoemd, in het bijzonder onder die van professor Somsen die, bij ontstentenis van Ewouts vader, zijn vorming ter hand neemt, en onder die van Sylvia, zijn eerste grote liefde. Het clubje rond Babinsky, gezeteld in landhuis De Hartz, deed me denken aan de kring rond de dichter Stefan George in het eerste helft van de vorige eeuw. Bezield van grootse idealen, om de wereld te verheffen, om naar eenheid en verlichting te zoeken, de mens volledig te leren kennen, met rationele maar eveneens esoterische kennis en inzichten. Freud, Jung, Krishnamurti, Annie Besant, het zijn namen die in de buurt van Babinsky en Somsen vallen.
Ewout raakt sterk onder de invloed van het aan De Hartz gepredikte gedachtegoed maar het betekent ook dat hij zijn vroegere eigenschappen, geldingsdrang, indruk maken, narcistische dromen, moet opgeven om een eenvoudig, dieper en dienstbaarder mens te worden. Over de mislukking van dat streven gaat Op weg naar De Hartz, en het is in zekere zin hartverscheurend om hem aan het eind verloren aan te treffen. De slotwoorden van deze roman luiden: 'Nooit zou hij meer iets geloven. Spot en hoon tegen alle overtuigingen, haat tegen alle zekerheden. Eenzaam zou hij zijn, en vertrouwen zou hij niets.' De geboorte van een argwanend, cynisch mens. Ook wat de liefde betreft, want zijn relatie met de engelachtige, maar ook gevoelige en kwetsbare Sylvia, loopt op niets uit, of liever gezegd op een zelfmoordpoging en een bitter afscheid.
Scherp en uitputtend
Te Gussinklo neemt de tijd (vijfhonderd pagina's) voor zijn karakters, niet alleen Ewout en zijn geworstel, ook Somsen en Sylvia worden scherp en uitputtend getekend. Die Somsen, de leermeester, wist bij mij een diepe afkeer op te roepen met zijn dictatoriale idealisme, terwijl Sylvia met haar nerveuze breakdowns en haar vermeende Elektracomplex (haar toegeschreven door de dubieuze, alwetende Somsen) een prachtig portret van onmacht oplevert.
Wessel te Gussinklo is een schrijver die goed naar de klassieken heeft gekeken. Neem de eerste regels van het boek: 'De donkere wel een kilometer lange, smalle oprijlaan, overhuifd door vliegdennen en sparren, die zich als een koker door het bos geboord had, slechts met een enkele lichte lofboom hier en daar, opende zich'. Een onvervalste Natureingang die ook het hele verhaal hoopvol samenvat: door de duisternis naar het licht. Misschien is het wel die in zekere zin ouderwets volle manier van schrijven, die diepe concentratie op enkele personages, á la Henry James of Marcel Proust, die Te Gussinklo's werk zo uitzonderlijk maakt in deze tijd.
Wessel te Gussinklo,
504 blz. € 24,50
Na een moeizaam begin van zijn carrière wint schrijver Wessel te Gussinklo prijs na prijs. Een kijkje in de keuken bij de schepper van intense romans vol complexe emoties.
De verloren neef bezeerde mensen met zijn eigenwijsheid De verloren neef bezeerde mensen met zijn eigenwijsheid