'Dankzij Timmermans is bio nu onderdeel van maatschappelijke debat' - Maaike de Reuver interviewt Michaël Wilde, directeur van Bionext - Foodlog
8 jan 2022, 7:00 3 min Maaike de Reuver
Fotocredits: 'Ook wij staan achter biologisch', Lekker naar de Boer via Facebook
Biologische landbouw had lange tijd een geitenwollensokkenimago. Maar sinds de Europese Unie biologisch noemt als een van de belangrijkste pilaren van de Green Deal is bio booming. Maaike de Reuver van Food Inspiration sprak met Michaël Wilde, directeur van Bionext, de ketenorganisatie van de biologische sector, over de trends in bio.
Maaike de Reuver: Welke ontwikkelingen zie je in de biologische sector?
Michaël Wilde: "Sinds de Europese Unie in mei 2021 heeft aangekondigd dat 25% van de landbouwgrond van Europa in 2030 biologisch moet zijn (dat is nu nog 8%, en in Nederland 5% - red.), is het imago van de biologische sector compleet veranderd. Deze aankondiging van de EU is onderdeel van de Green Deal, de duurzame landbouw- en voedselstrategie voor de komende jaren die werd aangezwengeld door klimaat-Eurocommissaris Frans Timmermans. Deze strategie werkt toe naar een klimaatneutrale landbouw in 2050. De biologische landbouw moet daar dus een grote rol in gaan spelen."
Door die extra aandacht komt er ook meer kritiek. Afgelopen woensdag stond er in De Telegraaf een opiniestuk waarin de auteurs zeggen dat je het klimaat pas echt helpt als je groene adviezen negeert. Hoe ga je daarmee om?
We staan als biologische sector in de schijnwerpers, maar liggen tegelijkertijd onder een vergrootglas
Dit artikel verscheen eerder op Food Inspiration
Nog een belangrijke aanvulling via Olivier Honnay (prof in Leuven) via Twitter:
Het is een groot misverstand dat er bij een opbrengstverlies van 30% slechts 30% meer land nodig is om hetzelfde productieniveau te halen.
Opbrengstverlies van 35% =>54% meer land.
Opbrengstverlies van 30% =>42% meer land.
Hendrik J. Kaput heeft helemaal gelijk. Slicher von Bath noemt voor de periode 1840/1850 graanopbrengsten van 1500 - 2000 kg/ha op zeeklei. En dat is met gebruik van dierlijke en waarschijnlijk menselijke mest. Dat zijn de productienivo's die je mag verwachten in een systeem met vruchtbare gronden zonder externe inputs. Frans Aarts komt met cijfers voor rogge op zandgronden die, zoals verwacht, nog lager zijn.
Recent onderzoek in het VK waar gangbare en bio systemen vergeleken worden (96 gangbare en 69 bio) is de opbrengst van bio tarwe 54 % lager tov gangbare teelt. In het langjarige onderzoek op Vredepeel werd voor graan eveneens een 40 % lager gerapporteerd. Mijn eigen ervaringen sluiten hier volledig bij aan.
Bij onderzoeken waar bio 80% van gangbaar produceert zijn hoogstwaarschijnlijk de N giften vergelijkbaar. Dat klinkt logisch, maar die hoeveelheden N uit biologische dierlijke mest zijn simpelweg niet beschikbaar voor alle akker/tuinbouw en bovendien erg duur. En met die dure mest ga ik geen graan verbouwen.
Waar de discussie tussen bio en gangbaar vaak al moeizaam verloopt, ervaar ik binnen de biologische landbouw evenmin een levendig gesprek. Er is veel zelfgenoegzaamheid, "we doen het allemaal al zo goed", en weinig kritisch nadenken. Al maak ik me niet de illusie dat het binnen de gangbare landbouw veel beter is.
nb het hier boven genoemde rapport uit het VK vergelijkt naast de opbrengsten ook de verschillen in biodiversiteit: sparing versus sharing. Boeiend.
Zonder boeren was je waarschijnlijk zelf boer geworden, Gert.
Maar er komen interessante tijden aan: minder kunstmest, minder fossiel, een veel andere essentieel grondstoffen zijn ook binnen 100 jaar wel op. Ben benieuwd hoe we ons daar uitwurmen. Dat gaat wel wat verder dan de biologische discussie.
Het gaat niet om de monniken Jan Peter, dat was een aardigheidje, het gaat om de boeren. Een aantal jagers/verzamelaars gingen iets doen met granen. Steeds meer. Granen kun je bewaren, je kunt belasting heffen, daardoor ruimte voor specialisatie van - inderdaad - religieuze stand, soldaten, ambachtslieden, meer ruimte voor handel. Alle beschavingen zijn zo tot stand gekomen. En ten onder gegaan als het niet goed ging met de landbouw.
Zonder boeren zat ik nu niet achter een laptop. Maar: in de 19e eeuw dreigden de boeren uitgeboerd te raken, er was guano, nog wel, maar de uitvinding van kunstmest heeft hen - en ons, de samenleving als geheel - gered. En mede bijgedragen aan de wereldwijde ontwikkelingen tot vandaag de dag. Nu komt als centraal punt in het EU beleid: geen kunstmest meer toepassen in 25% van onze landbouw. Dat wordt interessant.
Toen jager/ verzamelaars boeren werden zorgden ze voor hun eigen gezinnen. Veel ruimte voor anderen was daar niet. Je had meer dan honderd gezinnen nodig om 15 monniken in leven te houden.
Honger op brede schaal (naast ziekte en oorlog) lijkt een beetje over als doodsoorzaak. Welvaart als doodsoorzaak is daarvoor in de plaats gekomen. Maar die zal door de klimaatcrisis wel weer vervangen worden door de aloude honger.
Jan Harm en Gert, het was een grapje, maar de steun voor de monnik is aandoenlijk. Over monniken gaan ook wel wat andere verhalen de ronde.