Een brug als stadspoort naar iconische plekken Almere - Land en Water
maandag, 09 september 2019 08:43
Een brug als stadspoort naar iconische plekken Almere
De door wUrck ontworpen fiets- en voetgangersbrug over de Waterlandseweg en de Hoge Vaart in Almere verwelkomt weggebruikers in Almere, verrijkt het netwerk van fietspaden en vestigt de aandacht op twee naburige landmarks.
Als invalsroute naar Almere voert de Waterlandseweg langs een aantal iconische objecten en bijzondere locaties, zoals de Groene Kathedraal, het monument voor de Founding Fathers, Kasteel Almere, het Cirkelbos en het Floriadeterrein. De Groene Kathedraal is een project van kunstenaar Marinus Boezem. De plattegrond van de Kathedraal van Reims is op ware grootte nagebootst door aanplant van populieren. In het veld ernaast is dezelfde vorm gecreëerd in de vorm van een uitsparing in de aanplant van eiken- en beukenhagen.
Door de nabijheid van al deze objecten heeft de brug de kans om zichzelf als een soort stadspoort te manifesteren. Door te verwijzen naar de attracties die zich in zijn nabijheid bevinden, wint de brug – en de locatie – aan betekenis. De overspanning is daarmee een aankondiging van de stad en een teken van de aanwezigheid van de andere bijzondere plekken.
De nieuwe brug is een functioneel object dat niet alleen de bushaltes langs de Waterlandseweg ontsluit en onderdeel wordt van het fietspadennetwerk in dit deel van Almere, maar dat bovendien de kwaliteit van dit netwerk aanzienlijk laat toenemen. Hij overbrugt de barrière die de Hoge Vaart opwerpt en creëert daarmee nieuwe en efficiëntere routes voor fietsers en voetgangers.
Daarnaast is de brug gemaakt tot een verblijfsplek die de relaties met de omgeving verbijzondert. In de constructie zijn twee uitzichtpunten opgenomen. Aan de zuidwestzijde is dit uitzichtpunt opgetild teneinde een beter uitzicht te hebben in de richting van het monument voor de Founding Fathers. Het naar beneden duikende noordoostelijke deel levert een nieuw en onverwacht perspectief op de Groene Kathedraal op. Een lange houten zitbank – geplaatst in het verlengde van de hoofdas van de kathedraal – nodigt uit om de tijd te nemen het schouwspel te overzien. In de rand van de brug is in reliëf een citaat van Marinus Boezem aangebracht: "Pas als zij niet meer te zien is en als mensen tegen elkaar zeggen: 'Vroeger stond hier een kathedraal', dan is Almere een stad met een eigen geschiedenis."
De bouwlocatie bevindt zich op de grens van polder en bos. Aan de zuidzijde sluit de brug aan bij de rechtlijnigheid van het polderlandschap. Aan de noordzijde schrijft de brug zich met ronde vormen in het bosgebied in. In de plattegrond bemiddelt de brug tussen beide gebieden. Het strenge, rechte zuidelijke deel transformeert geleidelijk, via twee vloeiende uitstulpingen, naar een spiraalvorm op de boomrijke noordoever. Deze aanlanding is ook te lezen als een stille verwijzing naar het spiraalvormige pad van Almere Boven, dat leidt naar het dertig meter hoog gelegen monument voor de Founding Fathers.
Ook de doorsnede heeft een subtiel meanderende vorm. Het deel van de brug dat de verkeersweg overspant is enigszins robuust en opgetild, terwijl het deel dat het kanaal overspant transparanter is en iets naar beneden duikt. De verschillende hoogten corresponderen met respectievelijk de vereiste doorrijhoogte van de rijbaan en de vereiste doorvaarthoogte van het kanaal. Het brugdek zelf vormt overigens één vloeiende, doorgaande lijn. De meandervorm wordt gegenereerd door te variëren met de hoogte van de randligger.
De totale lengte van de brug is 250 meter, met twee hoofdoverspanningen van circa 50 en 60 meter, respectievelijk over de weg en het kanaal. Om de brug zoveel mogelijk tot zijn recht te laten komen als een zwevend, sculpturaal element is besloten geen steunpunten te plaatsen in de middenberm van de verkeersweg of in het water van de Hoge Vaart. Vanwege de verschillen tussen het polderlandschap op de zuidoever en het bosgebied op de noordoever hebben de aanlandingen ieder hun eigen uitwerking gekregen: een aardebaan in de polder, een spiraalvormige hellingbaan bij het Kathedralenbos. Halverwege de brug ligt ten behoeve van busreizigers in de richting van Almere een extra stijgpunt, bestaande uit een spiltrap en een lift.
Terwijl het wat slankere en transparantere noordelijke deel van de brug elegant boven het water zweeft, benadrukt het wat robuustere en opgetilde zuidelijke deel, boven de rijbaan, de poortfunctie van de brug. De randligger van de brug wordt hier voorzien van de tekst 'Almere', als een verwelkoming in de stad.
Voor de brug worden twee materialen gebruikt: Cortenstaal en hout. Cortenstaal is een materiaal dat goed veroudert, goed is her te gebruiken, geen afwerking nodig heeft en vrijwel geen onderhoud behoeft. Het gebruikte hout is lokaal van oorsprong; het is gerecycled hout uit Almere.
De keuze voor Cortenstaal is geïnspireerd door de vele Cortenstalen-constructies die in de directe omgeving en langs de recreatieve routes te vinden zijn. De kolommen onder de brug zijn conisch van vorm. Door deze verjonging lijkt de brug los te komen van de ondersteuningen. Hout wordt vanwege het comfort toegepast voor de onderdelen waarmee gebruikers fysiek contact hebben: de brugleuningen en zitbanken. Aan één kant is in de onderzijde van de houten brugleuning led-verlichting geïntegreerd; door de variabele afstand tussen de brugleuning en de randligger ontstaat in aanzicht een eigenzinnig lichtpatroon. Het zwarte asfalt op de taluds gaat op de brug over in een zwarte epoxy coating met carborundum, wat zorgt voor een glinstering in het wegdek.
wUrck won de door de provincie Flevoland uitgeschreven tender voor ontwerp en realisatie van de brug in 2018, in samenwerking met Reimert Bouw en Infrastructuur, Arup en Demako. De bouw is inmiddels begonnen en de oplevering vindt plaats in het begin van 2020.