In het LMMLandelijk Meetnet effecten Mestbeleid meten we de fosforconcentratie in het water dat uitspoelt uit de wortelzone. Dit is het water in de bovenste meter van het grondwater (Zand- en Veenregio), in het bodemvocht onder de wortelzone (Lössregio) of het water uit drainagebuizen (Kleiregio). Samengevat uitspoelend water genoemd.
Fosfor kent in de Zand- en Lössregio normaal gesproken lage concentraties in het uitspoelend water. In de Klei- en Veenregio is de concentratie stabiel, overschrijdingen van de KRWKaderrichtlijn Water-norm worden vrijwel niet gevonden.
In de Veenregio was de gemiddelde concentratie tussen de meetjaren erg variabel, maar de laatste jaren gelijkmatiger. De fosforconcentratie in de Kleiregio is redelijk stabiel. Het uitspoelingswater in de Lössregio, maar de laatste 15 jaar ook in de Zandregio, kenmerkt zich door zeer lage opgelost fosforconcentraties (Figuur 1). Het gemiddelde zoals getoond in deze grafiek wordt beïnvloed door de manier waarop met detectiegrenzen is omgegaan. Vaak komen de berekende gemiddelden dan ook onder deze grens te liggen (zie Databehandeling 2017). Het gebied onder de detectiegrens wordt dan in de grafiek grijs gemarkeerd. De detectiegrens voor deze meetreeks is 0,06 mg P/l.
Figuur 1. Bedrijfsgemiddelde opgelost fosforconcentratie in het uitspoelend water per grondsoortregio. Het gebied onder de detectiegrens is grijs gemarkeerd. De jaartallen op de x-as markeren 1 januari van elk jaar. In de legenda wordt het gemiddeld aantal deelnemers gedurende de getoonde meetperiode aangegeven.
Voor uitspoelend water geldt de KRWKaderrichtlijn Water-norm voor zand- en lössgronden van 2,0 mg P/l voor fosfor. Vrijwel alle bedrijven voldoen aan deze waarde. De gemeten waarden zijn zelfs zo laag, dat deze dichtbij of onder de detectiegrens komen. De KRW-norm voor fosfor is minder streng voor klei- en veengronden (6,9 mg P/l). Alle bedrijven die zijn gelegen in de Klei- en Veenregio voldoen aan deze norm. Zie voor de gebruikte normen ook de pagina Databehandeling 2017.