Het fascisme leek na de Eerste Wereldoorlog volkomen onverwacht uit de lucht te komen vallen, maar dat was niet zo; het had een lange ontstaansgeschiedenis. Na de Eerste Wereldoorlog was de westerse wereld voorgoed veranderd. Eeuwenoude keizerrijken als Oostenrijk-Hongarije, Duitsland, Rusland en het Ottomaanse Rijk verdwenen als sneeuw voor de zon, geheel nieuwe staten als Tsjecho-Slowakije, Joegoslavië en Oostenrijk kwamen op de tekentafel tot stand. Als vaststaand ervaren landsgrenzen werden uitgegumd en opnieuw vastgesteld waardoor velen hun nationaliteit gewijzigd zagen worden, waarbij met nationale en etnische sentimenten nauwelijks tot geen rekening werd gehouden. Politieke stabiliteit werd ingeruild voor onzekerheid, burgeroorlog en revolutie. Sommige landen kregen hyperinflatie te verduren. Het wijd verspreide geloof in continue materiële vooruitgang, dat na de Franse Revolutie en de Industriële Revolutie het denken beheerste, boette langzaam maar zeker aan kracht in vanaf 1890.
Oorlogsvlag van de Italiaanse Sociale Republiek (1943–45) met daarop de fasces, symbool van de fascisten – wiki
Een belangrijke voedingsbodem voor de opkomst van het fascisme lag in de maatschappelijke en wetenschappelijke innovaties van de laatste decennia van de negentiende eeuw. Deze innovaties vergrootten bij menigeen het gevoel van onzekerheid. Men kan slechts gissen naar het overweldigend gevoel van onzekerheid dat werd veroorzaakt door de opkomst van de automobiel en het vliegtuig. Ook de wetenschap bracht menige innovatie, waaronder röntgenstraling, relativiteitstheorie, telefonie en telegrafie. Het dagelijks leven onderging een ingrijpende wijziging door het aanbrengen van elektrisch licht in woningen. De enorme groei van de bevolking zorgde voor spanningen tussen de nieuwkomers en de oudgedienden. Tussen 1870 en 1920 verdubbelde de bevolking van Berlijn, Londen, Parijs, Wenen, Den Haag en Amsterdam. De bevolkingsaantallen van Rome en Rotterdam verdrievoudigden zelfs in die periode.
Ook op het sociale vlak waren de maatschappelijke veranderingen indrukwekkend: onderwijs werd toegankelijk voor meisjes terwijl vrouwen na langjarige feministische actie het stemrecht verwierven. Beide laatstgenoemde veranderingen hadden een blijvende invloed op de rolverdeling tussen man en vrouw. Er is ook een relatie met de ongebreidelde industrialisatie in de negentiende eeuw en met de daarmee gepaard gaande verwoestende uitwerking op eeuwenoude sociale infrastructuren. Menigeen ervoer een intens ongenoegen over het feit dat de samenleving waarin men leefde, vanaf het eind van de negentiende eeuw in toenemende mate te lijden had onder secularisatie, anarchie en decadentie. Deze modernistische negatieve aspecten riepen verzet op. Vele fascisten meenden dat deze veranderingen leidden tot desintegratie van de samenleving.