eTwinning: interview met Marie-Leet Bens by Bart Verswijvel - issuu
Interview met Marie-Leet Bens
Marie-Leet Bens, lerares Frans en esthetica in het Immaculata Instituut van Oostmalle, werd enkele jaren geleden benoemd tot ambassadeur van eTwinning. Zij vertelt over haar ervaringen met deze online community voor scholen uit heel Europa. DOOR CAROLINE LENAERTS
Marie-Leet Bens 'DANKZIJ ETWINNING KRIJGEN JONGEREN ZIN IN TALEN LEREN ÉN KRIJGT TALEN LEREN ECHT ZIN!'
ijdens de Franse les ontwerpen de leerlingen van Marie-Leet Bens didactische spelletjes voor andere jongeren, in het computerlokaal ontwikkelen ze enthousiast een Franse weblog met zelfgemaakte filmpjes en in de schoenwinkel verstaan ze de opdruk 'This is not a shoe' als een knipoogje naar René Magritte. De eerste schooldag van Marie-Leet Bens als lerares Frans en esthetica ligt ondertussen al enkele decennia achter haar, maar haar uitgangspunten bleven al die jaren dezelfde: 'Frans leren, dat doe je met plezier' en ' kunst brengt mensen samen'. Sinds de jaren '90 voegde zij een derde premisse aan het lijstje toe: 'iedereen mee met ICT'. Met deze drie grondgedachten kwam ze als vanzelf uit bij eTwinning. Waarvoor staat het woord 'eTwinning' precies? MARIE-LEET BENS: 'Twinning' is het Engels voor 'verbroederen' en de 'e' staat voor 'Europa' en ook voor 'elektronisch'. Omwille van dat elektronische aspect schrijf je eTwinning met een kleine 'e' vooraan, zoals bij 'e-mail' en een hoofdletter 'T'. Zou u even kort willen uitleggen wat eTwinning inhoudt? BENS: eTwinning is een community voor scholen in Europa. Leerkrachten en leerlingen uit de deelne1| 11 december 2011
mende landen gebruiken het eTwinning-platform om samen te werken, om samen te leren en om ICTvaardigheid te ontwikkelen. Wat is precies het verschil met uitwisselingsprogramma's zoals bijvoorbeeld Erasmus en Comenius? BENS: Bij Erasmus en Comenius staan de verplaatsingen centraal. eTwinning daarentegen staat voor virtuele uitwisselingen. Maar de contacten zijn daarom zeker niet minder inspirerend! In welke talen wordt er gecommuniceerd? BENS: Voor conferenties, workshops en seminaries is Engels meestal de voertaal, maar voor projecten komen alle talen in aanmerking. Het spreekt ook voor zich dat vreemde talen leren wordt aangemoedigd door al die contacten met het buitenland. Ik ben lerares Frans vreemde taal en ik kan me een Franse cursus zonder eTwinning al lang niet meer voorstellen. Het werkt echt motiverend. Hoe bent u in contact gekomen met eTwinning? BENS: Dat was in oktober 2007. Ik heb toen een eTwinning-workshop gevolgd in Oostmalle. Twee collega's van onze school, het Immaculata Instituut in Oostmalle, waren echte pioniers qua internationalisering in het onderwijs. Dankzij hen kreeg onze school zelfs jaren vóór eTwinning bestond, al bezoek
van leerkrachten uit Finland Hoe communiceren de en Nederland. Die contacten leerlingen dan? Via brieven? waren zo vruchtbaar dat Via Facebook? Christel Verheyen en Bart BENS: In principe verlopen Verswijvel er als de kippen bij alle contacten virtueel, maar waren om met eTwinning te niemand weerhoudt je ervan starten in onze school. Zij om ook gewoon via de post waren zo enthousiast dat ze in brieven of pakketjes uit te wisOostmalle prompt een workselen. eTwinning stelt zelf een shop organiseerden, samen veilig uitwisselingsplatform ter met de verantwoordelijke van beschikking, de 'Twinspace'. de nationale ondersteuningsVoor ieder project krijg je zo'n dienst, Sara Gilissen. Twinspace toegewezen. Wanneer het project officieel gereWat trok u zo aan in het gistreerd en goedgekeurd is, uitwisselingsprogramma? BENS: Al dertig jaar brengt kan je van start gaan. Op die een taaluitwisseling animo in Twinspace kunnen de leerlinmijn lessen. Deze verbroedegen zich voorstellen aan de ring met Libramont, een hand van een klassieke brief, school in de Ardennen, zorgt maar ze kunnen ook een Poer ieder jaar weer voor dat werPoint-voorstelling maken mijn leerlingen van het vijfde of iets uitwerken met Publisjaar Secretariaat-talen met her. 'eTwinning raakt alsmaar veel plezier Frans leren. OmWas uw eerste eTwinmeer verspreid en gewaardat ik moeilijk met al mijn ningproject een succes? deerd in onze school. Het is als klassen twee keer drie dagen BENS: Voor mijn eerste op uitwisseling kan trekken, eTwinning-project vond ik vrij een olievlek die uitdijt.' waren deze virtuele uitwissegemakkelijk een partnerschool lingen voor mij echt een in Spanje. In een eerste fase geschenk uit de hemel. Ik heb heb ik heel wat e-mails uitgeme tijdens die eerste workwisseld met Elena Peleato. Zij shop dan ook meteen geregiwas ook lerares Frans vreemde streerd. taal in een secundaire school in Barbastro. Eén van Heb u ondertussen al veel ervaring met eTwin- haar eerste reacties was dat onze landen al een band hadden. Onze koningin was toch een Spaanse? Het ning? BENS: eTwinning ging officieel van start in 2005. vergde wat moeite om duidelijk te maken dat we Vorig schooljaar was een jubileumjaar: vijf jaar twee koninginnen hebben in België, namelijk onze eTwinning. Zelf ben ik in 2007 ingestapt, maar ik huidige koningin, die uit Italië afkomstig is, en heb samen met mijn leerlingen toch al een tiental koningin Fabiola, die inderdaad van Spaanse afkomst projecten uitgewerkt. Dit schooljaar zijn er al twee is. Het grappige is dat mijn eerste project uiteindelijk projecten geregistreerd, en een derde zit in de pijp- 'Fabiola' als naam gekregen heeft. Fabiola was lijn. De leerlingen van dit derde project, een groep ondertussen wel een letterwoord geworden. Dat 19-jarigen van 7 Kantooradministratie, hebben zelfs stond voor 'Fantaisies Amicales Belgo-Ibériques à hun eerste presentaties voor de correspondenten al Objectifs Ludiques et Artistiques'. In dit project klaar, maar ik moet tot mijn schande bekennen dat ik hebben onze leerlingen elkaars cultuur leren kennen de tijd nog niet heb gevonden om het project offici- en ze hebben, in het Frans, hun fantasie de vrije loop eel te registreren. gelaten, ze hebben vriendschapsbanden gesmeed, ze hebben kennisgemaakt met elkaars kunstpatrimoni2| 11 december 2011
um en in een laatste fase hebben ze ook spelletjes en Ook vanuit de hogescholen, en dan vooral de leraquizjes uitgewerkt. In het kader van het Europese renopleiding, is er heel wat interesse. Voorlopig is 'Lifelong Learning Programme' hebben we met dat eTwinning voor hen nog niet opengesteld, maar ik project zelfs de Vlaamse Prijs voor de Interculturele heb me laten vertellen dat dat iets voor de nabije Dialoog gewonnen! toekomst zou zijn. Vallen er nog andere prijzen te winnen met de Heeft u enkel projecten met leerlingen uit deprojecten? zelfde leeftijdscategorie? BENS: Ieder schooljaar kan je in mei een projectBENS: Ik heb niet alleen projecten met leeftijdsgebeschrijving indienen om een kwaliteitslabel te noten, en ik heb zelfs niet alleen Franse projecten! Ik halen. Projecten die in minstens twee deelnemende ben namelijk ook lerares esthetica. In al onze klassen landen het nationale kwaliteitslabel halen, krijgen van het vierde en het vijfde jaar, TSO én BSO staat automatisch het Europese kwaliteitslabel toegekend. esthetica geprogrammeerd. Zo heb ik een Engelstalig Zo'n label is in de eerste plaats een vorm van erken- project gekaderd in deze lessen. ning. De leerlingen krijgen dan een eTwinningHoe kwam u op het idee voor dit Engels proattest, een soort eTwinning-diploma. ject? Met een nationaal kwaliteitslabel kan je bovenBENS: In 2009 mocht ik als nieuwbakken eTwindien meedoen aan de nationale eTwinning-wedstrijd. ning-ambassadeur deelnemen aan de eTwinningHet prijzenpakket omvat allerlei ICT-materiaal. conferentie in Praag. Een fantastische ervaring was Onze school is zo intussen al twee Smartboarden dat! Drie dagen in het gezelschap van meer dan 200 rijker! Dankzij mijn collega's hoor! (lacht) leerkrachten uit alle uithoeken van Europa. Daar Projecten met een Europees kwaliteitslabel kun- konden we leerrijke workshops volgen en ervaringen nen ook meedingen naar de Europese eTwinning- uitwisselen met andere leerkrachten. prijzen. Die laureaten worden uitgenodigd op de Ik volgde een workshop 'creativiteit' in deze jaarlijkse eTwinning-conferentie. Die wordt ieder prachtige stad. We moesten met een internationaal jaar in een ander land georganiseerd. Voor de leer- samengesteld groepje brainstormen rond 'Creativity lingen van het uiteindelijk winnende project kan er in the classroom'. We waren volop in de weer met de ook wat uit de bus vallen. Zij mogen deelnemen aan uitwerking van een mindmap, toen plots één van de een internationaal jongerenkamp. monitoren een afbeelding van een reuzengrote aardU bent leerkracht in het secundair onderwijs. beientaart midden op onze mindmap kwam kleven. Zijn het alleen secundaire scholen die kunnen Vraagtekens alom natuurlijk. Zijn reactie: we moesten maar zien wat we ermee aankonden! Het werd deelnemen aan eTwinning-activiteiten? BENS: Zeker niet! In sommige landen zijn de lagehet onderwerp van een kunstzinnig en origineel re scholen beter vertegenwoordigd dan de secundaire project rond aardbeien dat de naam 'Strawberry scholen. Er zijn zelfs heel wat kleuterscholen die een United' kreeg. Het werd een heel speciaal project, eTwinning-project hebben lopen. Die kleintjes wis- gekaderd in mijn lessen esthetica, waarbij de kindeselen tekeningen, foto's en ren uit de vier deelnemende filmpjes uit. In sommige landen landen allemaal van een andeis de overheid heel streng qua re leeftijdscategorie waren. Over eTwinning-projecten: foto- en filmmateriaal op het De Portugese kinderen waren internet, maar de Twinspace kleuters en die gingen aan het biedt dan een zeer veilige oplos- 'Geef toe, veel leuker dan een planten, oogsten, bakken en sing. De leerkracht-administra- opstel schrijven voor je leerlekker smullen. Wij konden tor kan zelf beslissen welke van hun werk genieten via onderdelen van het project hij kracht of een dialoogje spelen fotoreportages en filmpjes op met een klasgenoot, toch?' publiek wil maken en welke hij de Twinspace. De Britse kinenkel zichtbaar wil maken voor deren van de lagere school de partnerschool of –scholen.
3| 11 december 2011
Marie-Leet Bens met enkele collega's op een eTwinningseminarie voor ambassadeurs in Nottingham
ontwierpen het logo van het project, uiteraard met veel aardbeien. Ze beschilderden T-shirts en organiseerden een aardbeienfestival voor de hele school. De Deense leerlingen waren 14 jaar oud, maar die school zijn we onderweg verloren. Dat kan gebeuren. En uw leerlingen? BENS: Ik heb een groep vrijwilligers verzameld die wilden deelnemen aan het eTwinning-project in plaats van een eindwerk te maken voor het vak Esthetica. Ze moesten dan wel bereid zijn om er ook buiten de lessen aan te werken, want er staat maar een lesuur esthetica per week geprogrammeerd. Ze hebben spelletjes ontworpen met kunstwerken over aardbeien. Je houdt het niet voor mogelijk hoeveel schilderijen en beelden er te vinden zijn met deze fruitsoort! De spelregels van de 'aardbeiendomino', de 'memory' en de 'kwartetspelletjes' die mijn leerlingen maakten, werden tijdens de Engelse lessen aangepakt. Deze spelletjes kennen zelfs niet alleen een virtueel bestaan, ze werden ook geprint en vervolgens opgestuurd via de post naar de andere scholen! Heeft u ook vele Franse projecten? BENS: Die heb ik er een heleboel! In de meeste van deze projecten is Frans de lingua franca omdat de deelnemers een verschillende moedertaal hebben. De leerlingen leren dus Frans in een authentieke context. Frans wordt de voertaal om ideeën uit te wisselen rond verschillende thema's als muziek, mode, cultuur enzovoort. Ook qua werkvormen 4| 11 december 2011
wordt er volop geëxperimenteerd. De moderne media hebben definitief een plaatsje veroverd in mijn Franse lessen: blog, chat, mp3, film… Alle mogelijkheden worden benut. Geef toe, veel leuker dan een opstel schrijven voor je leerkracht of een dialoogje spelen met een klasgenoot, toch? Helpen de projecten de leerlingen om de leerstof beter te begrijpen? BENS: Zeker! De leerlingen beseffen het misschien zelf niet altijd, maar ze doen echt meer moeite om de leerstof te begrijpen en om preciezer te werken. Ze willen natuurlijk een goede indruk maken op hun correspondenten. Zo was de vraagstelling in het Frans vroeger altijd een heel karwei. Nu zetten de correspondenten foto's van bijvoorbeeld excursies op de Twinspace en die prikkelen uiteraard de nieuwsgierigheid van mijn leerlingen. Zij stellen vervolgens met plezier allerlei vragen in het Frans, zeker omdat ze nadien ook nog een echt antwoord krijgen van die correspondenten! Zijn alle leerlingen dan goed mee? BENS: Dat iedereen altijd volledig mee is, is een illusie. Maar eTwinning werkt wel motiverend. Leerlingen die tijdens 'gewone' lessen Frans soms allerminst geïnteresseerd lijken, ontpoppen zich bij het horen van de titel van het project iedere keer tot een actieve duivel-doet-al. Vooral aan de computer zijn zij soms de steun en toeverlaat van andere klasgenoten. Zij hebben dan helemaal niet de indruk dat ze Frans aan het leren zijn, maar hun Franse taalkennis gaat er wel op vooruit! U bent ondertussen ook eTwinning ambassadeur. Wat houdt dat in? BENS: Naast mijn fulltime job als leerkracht, zet ik me als eTwinning-ambassadeur in bij de organisatie van eTwinning-workshops in Vlaanderen. Sara Gilissen, de verantwoordelijke van de nationale ondersteuningsdienst en Bart Verswijvel, die vroeger mijn collega was en die ondertussen ook lid is van deze ondersteuningsdienst, nemen de algemene inleiding en de technische kant op zich bij zo'n workshop. Zij geven toelichtingen bij de theorie. eTwinning-ambassadeurs zoals ik stellen tijdens workshops onze projecten voor als praktijkvoorbeelden. Heeft u een extra opleiding gekregen? BENS: Ik heb al de kans gekregen om twee contactseminaries te volgen. Daar heb ik niet alleen
Op een contactseminarie in Brussel met enkele projectmedewerkers
'Deze virtuele uitwisselingen waren voor mij echt een geschenk uit de hemel!'
leerkrachten uit verschillende landen leren kennen, maar heb ik ook heel wat ICT-ervaring opgedaan. Ook op de jaarlijkse ambassadeurstweedaagse met de Nederlandse ambassadeurs krijgen we altijd interessante trainingen. Moet of mag u voor die seminaries en workshops soms naar het buitenland? BENS: De contactseminaries die ik volgde waren in Luxemburg en in Rijsel. Meestal vallen die op een schooldag, een vrijdag bijvoorbeeld, en een aansluitend weekend. Vorig jaar was ik ook uitgenodigd op het seminarie voor ambassadeurs in Nottingham. Ik heb al enkele presentaties mogen geven op zulke internationale bijeenkomsten. Onlangs was er een contactseminarie in Brussel en daar heb ik samen met een collega Frans ons nieuwste project voorgesteld. In het Engels trouwens! Waarom precies uw nieuwste project? BENS: Dat laatste project is zeer origineel. De eTwinning-verantwoordelijken zijn gefascineerd door de originele invalshoek van dit project. De titel is 'Bon voyage, Maus Kätti'. Mijn leerlingen van de derde graad Secretariaat-talen en de leerlingen van 4 Handel-talen van mijn collega Ann Vermeiren, 5| 11 december 2011
coördineren een project voor vier lagere scholen. Kinderen van het zesde leerjaar uit het Groothertogdom Luxemburg, uit Braine-L'Alleud, Brussel en Oostmalle leren met én aan elkaar Frans en Nederlands. Onze leerlingen van het secundair schrijven de blog, gaan in onze lagere school helpen bij het inoefenen van Franse dialoogjes… Zelfs de leerlingen van de afdeling Mode werken mee! Zij hebben de mascottes gerealiseerd voor het project: knuffelmuizen! Werken er in uw school veel collega's mee? BENS: eTwinning raakt alsmaar meer verspreid en gewaardeerd in onze school. Het is als een olievlek die uitdijt. Sommige collega's hebben zelf al enkele projecten opgestart. Andere collega's die zich nog niet zo thuis voelen in die technische wereld, bieden met plezier ondersteuning bij bestaande projecten. Weg met die muurtjes tussen onze klassen dus: vakoverschrijdend werken wordt in onze school volledig geïntegreerd! Ook de directie, ICTcoördinatoren, media- en bibliotheekverantwoordelijken… kunnen toetreden tot de eTwinning Community. Iedereen kan eTwinner worden, zolang ze maar verbonden zijn aan een school. Nog een anekdote? BENS: Ik heb vele anekdotes! Met leerlingen van het zesde en het zevende jaar Mode heb ik bijvoorbeeld twee jaar geleden het project 'Créations Mode Jeune' gerealiseerd met een school uit Spanje. Hoewel deze leerlingen maar twee uurtjes Frans per week volgen, hebben zij dat schooljaar veel meer voor Frans gewerkt dan gewoonlijk. Geen inspanning was voor hen te veel. Foto's van hun stageplaats maken en becommentariëren in hun beste Frans, Belgische couturiers voorstellen, vragen voor interviews in het Frans bedenken… Het ging allemaal! Ook het filmpje van de modeshow die ze hadden georganiseerd op de opendeurdag mocht op de blog. De week na de opendeurdag riep midden in de les één van mijn leerlingen uit: 'Maar mevrouw, dat onze modeshow nu zelfs bekeken wordt in Spanje, dat is toch ongelooflijk! En dat allemaal omdat zowel 'onze' Spanjaarden als wij Frans leren!' (lacht) Van een opwaardering gesproken! Nog een vraag om af te sluiten: wat is uw motto? BENS: Dankzij eTwinning krijgen jongeren zin in talen leren én krijgt talen leren echt zin!