"Het gaat bij kunst om de beleving" | HalloHeusden
24 mei 2019 | Rieky Schalken
"Het gaat bij kunst om de beleving"
Voormalig burgemeester Henk Willems bepaalde jarenlang als voorzitter van de kunstadviescommissie van de gemeente Heusden mede het kunstbeleid. Nu is hij nog actief als bestuurslid. Vorig jaar trad hij aan als nieuwe voorzitter van het bestuur van Route van de Kunst. Door de jaren heen veranderde zijn kijk op kunst; is hij meer kenner geworden. In een gesprek over zijn voorkeuren gaat het niet zozeer over mooi of lelijk, maar meer over de emotie die kunst oproept, over het verhaal dat schuilgaat achter iets dat je boeit.
Het is typisch voor zijn voorliefde voor kunst en typerend voor de stijl waarvan hij houdt. De drie abstracte werken die hij bij zijn afscheid als burgervader van Heusden (december 2011) aan de gemeente schonk. Ze staan respectievelijk aan de stadshaven in Heusden, op de hoek Wolput- Groen van Prinstererlaan in Vlijmen en de Statenlaan in Drunen. Het zijn objecten, uitgevoerd in corten-staal, van de hand van de gerenommeerde kunstenaar Helen Vergouwen uit Oosterhout. In een gemeente die wat moderne kunst betreft niet rijk bedeeld is, zijn het opvallende objecten met het stratenstramien van Heusden.
Noem de naam Niko de Wit en Willems begint enthousiast te vertellen over deze Tilburgse beeldhouwer die je met zijn bronzen objecten totaal op het verkeerde been zet. In zijn werk speelt hij met plastische vormen, die hij stapelt, omdraait, vervormt of laat balanceren. Willems is geobsedeerd door het werk van De Wit, waarin hij zoekt naar balans, evenwicht en spanning opbouwt. De liefde voor dit werk stamt uit zijn waarnemingsperiode in de gemeente Oisterwijk.
Ruim 10 jaar geleden op een kunstmanifestatie in Oisterwijk zocht Willems, in gezelschap van zijn echtgenote Marian (†) of hij een passend kunstwerk kon vinden voor Drunen. Willems met zijn voorkeur voor abstracte kunst, viel voor het werk dat nu in de Hugo de Grootstraat/Joost van Den Vondellaan in Drunen staat. Zijn echtgenote bleek echter een grote voorkeur te hebben voor het werk van glaskunstenaar Richard Price, dat een totaal andere stijl heeft. Zij sprak haar voorkeur uit voor een bombastisch en barokachtige glazen sculptuur met een metaalachtige schittering, een werk dat neigt naar 'camp'. "Ook al houd je nog zoveel van elkaar, je hoeft nog niet dezelfde smaak te hebben", zegt hij daarover.
Abstracte kunst heeft vaak een eenvoudige uitstraling, maar kent ook verrassingen, zoals een vaas, vervaardigd door een Israëlische kunstenaar, die je op twee manieren neer kunt zetten. Dit is ook wat Willems boeit. Dat abstracte kunst lang niet altijd wil zeggen dat er aan het ontwerp geen beeld ten grondslag zou liggen, toont hij bij het werk van Irene Sormani-Visser. "Je moet het weten, maar neem de kaart van Italië erbij", doceert hij, "dan zie in het schilderij de contouren van Toscane". Daarnaast bekoort de kleurstelling waarin het geschilderd is hem bijzonder.
Een speciaal voor Willems gemaakt bronzen object van een onbekende kunstenaar stamt ook uit zijn Oisterwijkse waarnemersperiode. "Een bloemenknop die de parel van Brabant voorstelt heeft drie knollen waaruit stengels groeien, die waarschijnlijk voor de kernen staan. Zwaar symbolisch", zegt Willems die het werk mooi vindt, maar ook vanwege het goede gevoel; om de herinnering aan een aangename periode.
Dat geldt zeker ook voor een schilderij uit het Heusdense kunstenaarscircuit, dat niet onder de term abstracte kunst valt, eerder gerekend kan worden tot de traditionele, ambachtelijke schilderkunst. Het is een schenking als dank voor zijn bestuurlijke kwaliteiten en om die reden voor hem van waarde.
In het afscheidscadeau dat alle raadsleden van Heusden krijgen zie je de stijlvoorkeur van Willems terug. Het gaat om een transparante schaal van kunstenaar Felicitas Engels, waarin de kleuren en de waterdruppels van het logo van Heusden verwerkt zijn. Willems geldt als een grote bewonderaar van deze uit Wenen afkomstige beeldhouwer, glasgraveur en glaskunstenaar.
Willems is ook burgemeester geweest in het west-Brabantse Wouw. Daar kwam hij in aanraking met Harrie Schalken, die les gaf aan een middelbare school in Zeeland. Het lijnenspel in dit drieluik, een typisch Zeeuws strand- en duinentafereel, boeit hem. In Schalken, die in Wouw zijn eigen streekmuseum heeft, 'In Den Groenen Zonck' genaamd, herken je de ware graficus met een voorliefde voor zeefdrukkunst.
Zeer waarschijnlijk ligt de oorsprong van zijn voorliefde voor abstracte kunst bij zijn eerste kunstwerk dat het echtpaar Willems cadeau kreeg bij hun vertrek uit Limburg naar Brabant. Het gaat om een vrij donker schilderij van de Peel, gemaakt door een goede amateurschilder. Wanneer Willems direct licht op dit schilderij laat schijnen komt de paarse hei als het ware tot bloei, een fascinerende gewaarwording.
"Mijn liefhebberij voor kunst is ontstaan omdat je op allerlei plekken komt en dan iets mee krijgt. En dan ga je op een bepaald moment zelf kunst kopen. Het gaat bij kunst om de beleving en niet zozeer om de waarde van het werk. Ook kleine dingen kunnen heel waardevol zijn." Het verhaal achter een kunstwerk daar draait het dus volgens Willems ook om. Hij bepaalde mede de keuze voor de kunstenaars die met Pinksteren aan de 12e Route van de Route van de Kunst deelnemen. Dat daarbij ook zijn eigen voorkeur een rol heeft gespeeld, moge duidelijk zijn.