Elite heeft geen antwoord op opkomst populisme - Politiek - Voor nieuws, achtergronden en columns
Elite heeft geen antwoord op opkomst populisme
AMSTERDAM - De elite van Nederland vindt de opkomst van het populisme en de toegenomen invloed van Geert Wilders een groot probleem, maar moet een antwoord schuldig blijven. Ruim de helft van de bestuurlijke top heeft er geen vertrouwen in dat de bestuurlijke elite een krachtig alternatief kan bieden voor de boodschap van populistische partijen.
Van onze verslaggevers Wilco Dekker en Ben van Raaij 10 december 2010, 04:03
Dat blijkt uit een enquête van TNS Nipo in opdracht van de Volkskrant onder vierhonderd invloedrijke Nederlanders, onder wie CEO's, wetenschappers, topambtenaren, bankiers, (oud-)politici en cultuurpausen. Dat is zo ongeveer de groep die door Wilders geregeld onder vuur wordt genomen, omdat ze het land zou hebben laten afglijden.
Ruim 250 mensen reageerden, een respons van 63 procent. Ruim driekwart van die bestuurlijke elite vindt de opkomst van het populisme in Nederland een groot probleem. Ook driekwart vindt dat de toegenomen invloed van Wilders de internationale reputatie van Nederland schaadt.
De vraag of de PVV-leider een gevaar voor de rechtsstaat is, splijt de elite: de helft vindt van wel, de andere helft niet. In de democratie is wat meer vertrouwen: bijna tweederde vindt niet dat de opkomst van Wilders die in gevaar brengt. Eveneens tweederde vindt het ook goed dat een politicus als Wilders een stem geeft aan de maatschappelijke onvrede.
Vanwege de toenemende populistische aanvallen riep toenmalig PvdA-minister Guusje ter Horst zomer vorig jaar in het weekblad Vrij Nederland op tot 'een opstand van de elite'. Maar het zelfvertrouwen houdt niet over: 55 procent heeft er geen vertrouwen in dat de elite een krachtig alternatief kan bieden voor de populistische boodschap.
Vier op de tien respondenten zien wel kansen. Ze adviseren 'meer laten horen', 'visie ontwikkelen en perspectief bieden' en 'keuzes maken en stelling nemen' worden als mogelijkheden. Ook 'het debat aangaan in de media', 'leiderschap tonen' en 'goed luisteren naar de gewone man' worden genoemd.
Verder is de bestuurlijke top relatief mild over Geert Wilders: hij krijgt gemiddeld een 5,1, maar iets minder dan PvdA-leider Job Cohen, die het moet doen met een 5,3. De nieuwe liberale premier Mark Rutte is de lieveling van de 'bovenlaag': hij krijgt een 7,5. De VVD is ook de grootste partij in de bestuurlijke elite. De steun voor het koningshuis is gering. Net als vijf jaar geleden, toen de Volkskrant TNS Nipo eenzelfde enquete liet doen, wil een meerderheid een louter ceremoniële functie.
De door de Volkskrant opgestelde longlist van 400 invloedrijke Nederlanders die door TNS Nipo in oktober en november werd ondervraagd, vormde de basis voor de vijfde Volkskrant Top 200 van Invloedrijke Nederlanders, die morgen verschijnt. De afgelopen drie jaar werd de lijst aangevoerd door SER-voorzitter Alexander Rinnooy Kan. Hij heeft dit politiek roerige jaar die toppositie moeten afstaan.