Op 20 augustus 1672 slachtte een woedende menigte in Den Haag twee belangrijke politici af, de broers Johan en Cornelis de Witt, de één raadpensionaris van de Staten-Generaal , de ander ruwaard van Putten. Zij werden de zondebokken voor de slechte situatie in de Nederlandse Republiek. 1672 is in het noorden de geschiedenis ingegaan als het Rampjaar, met het motto: radeloos (de regering), redeloos (het volk), reddeloos (het land). Ook de schrijvers mengden zich in het gekrakeel.
Oudaan kocht de wijsvinger niet om de broers te bespotten, maar als eerbewijs, zoals hij in een gedicht duidelijk maakte. Hij was een fel aanhanger van raadpensionaris Johan de Witt, die volgens hem het slachtoffer was geworden van een samenzwering. Zijn tegenstanders hadden hem met valse beschuldigingen van landverraad uit de weg geruimd om hun ideale leider, Willem III, prins van Oranje, als stadhouder aan de macht te helpen. In het toneelstuk Haagsche Broeder-Moord of Dolle Blydschap gaf Oudaan een reconstructie van de orangistische samenzwering en het schijnproces tegen Cornelis de Witt. Johan de Witt krijgt hierin de heldenrol; de Oranje-aanhangers worden als valse volksmenners neergezet. De rechtbank verbant Cornelis de Witt uit Holland. Als zijn broer Johan hem komt ophalen uit de Gevangenpoort, stroomt een menigte toe. Zijn broer ontsteekt in wanhopige woede, maar Johan blijft rustig, hoewel hij beseft dat ze kansloos zijn:.
Het stuk was een tragedie , maar volgens Oudaan heeft de hoofdpersoon De Witt eigenlijk geen fout gemaakt. Als een sterke, oprechte leider blijft hij steeds beschaafd en beheerst. Zijn zus vergelijkt hem zelfs met Christus, verraden door een judaskus en geslacht als een lam.
Niet iedereen dacht er zo over. Integendeel, veel schrijvers stonden aan de kant van Oranje en maakten dat duidelijk in pamfletten . Pamfletten waren populaire, journalistieke blaadjes en boekjes die de actualiteit op de voet volgden. Ze verschenen in grote oplagen, kostten niet veel en werden in de boekwinkels en door marskramers op straat verkocht. Uit pamfletten kon je afleiden welke meningen er onder het publiek leefden, zoals bij ons uit opiniepeilingen. Maar de zeventiende-eeuwse auteurs waren daarbij niet neutraal. Met slimme tactieken probeerden ze de lezer tot goed- of afkeuring van hun standpunt te verleiden. Vanwege hun gewaagde standpunten hielden de schrijvers zich meestal anoniem of gebruikten ze een pseudoniem . In 1672 verscheen een stortvloed aan pamfletten over het conflict tussen de politici De Witt en hun orangistische tegenstanders. Zo klonk het bijvoorbeeld:
Schrijver worden – over de regels voor de kunst
Meer informatie over Joachim Oudaan vind je op de DBNL
J. Oudaan, Haagsche Broeder-moord of Dolle Blydschap. Treurspel. Ed. Werkgroep Utrechtse neerlandici. Utrecht 1982. Ruygh-Bewerp XII (2e druk Utrecht 1984).
'De gebroeders De Witt vermoord'; 'Aanhanger Johan de Witt koopt diens rechter wijsvinger'. In: René van Stipriaan (ed.), Ooggetuigen van de Gouden Eeuw in meer dan honderd reportages. Amsterdam, Prometheus, 2000, p. 232-237.