Boerderij Uiversnest | Mijn Gelderland
Van Heemstraweg 2B, Deest
Boerderij Uiversnest. Fotografie Hans Barten
Het boerderijcomplex Uiversnest ligt buiten de kom van Deest, met de rechterzijgevel gericht naar de Van Heemstraweg, de vroegere Koningstraat. Het complex bestaat uit de boerderij "Uiversnest", het bakhuis en een schuur. Het huidige voorhuis van de boerderij werd gebouwd rond 1850. Het achterhuis en bakhuis zijn waarschijnlijk later gebouwd.
Indeling erf
De boerderij is gelegen op een groot erf. Het voorerf wordt afgescheiden door een fraai smeedijzeren toegangshek met de naam Uiversnest. Het bakhuis ligt vóór de boerderij, haaks op de gevel hiervan. De grote schuur bevindt zich evenwijdig aan het achterhuis. Op het erf staan grote, oude bomen en er is ook een tuin.
In de huidige vorm is de boerderij betrekkelijk jong, maar in oorsprong is het een van de vier boerderijen die het klooster Grafenthal in Deest bezat. Deze abdij had de boerderij reeds in 1348. Het voorhuis bestaat uit een begane grond met lage verdieping onder een met riet gedekt overstekend schilddak met hoekschoorstenen. De vensters van het vijf traveeën brede voorhuis hebben zesruits schuiframen en luiken. Boven de voordeur bevindt zich een geornamenteerd bovenlicht met een ooievaar, de uiver.
Families Smits en Litjens
Vanaf de achttiende eeuw was de familie Smits eigenaar. Tot Johanna Smits in 1876 de Limburger Jan Christiaan Litjens huwde. De boerderij zelf was 55 bunder (hectare) groot, maar Jan Christiaan beheerde meer dan 150 bunder. De familie Litjens is nog steeds eigenaar.
Aan het boerenbedrijf is noodgedwongen een einde gekomen doordat de bij de boerderij liggende akkers en weilanden door ontzanding veranderden in een watervlakte, de Uivermeertjes (vernoemd naar de boerderij). De oude schaapskooi is compleet verbouwd en er vinden nu allerlei activiteiten in plaats. Zo zijn er onder meer Bed & Breakfast-mogelijkheden, een streekwinkel en een expositie van Romeinse voorwerpen die zijn gevonden bij de zandwinning. Het bakhuis is onlangs gerestaureerd en wordt ook als verblijfsruimte gebruikt.