Misverstanden over schrijven | Schriftelijke vaardigheden: studenten | HACV | Academische Communicatievaardigheden | Talencentrum | Maatschappij/bedrijven | Maatschappij/bedrijven | Rijksuniversiteit Groningen
Maatschappij/bedrijvenTalencentrumAcademische CommunicatievaardighedenHACVSchriftelijke vaardigheden: studenten
Schriftelijke vaardigheden: studentenAcademisch schrijvenArgumenterenBron- en literatuurgebruikFeedbackInvalshoek en probleemstellingJournalistieke vaktermenLezen als strategieMisverstanden over schrijvenOrdeningstechniekenPlagiaatSchrijfstrategieënSchrijftaken plannenSchrijven in teamsSchrijven voor de bèta-vakkenSchrijven voor het webSchrijverstypenSpellingStijlTekstsoortenAcademische schrijfvaardigheid NederlandsAcademische schrijfvaardigheid EngelsAcademische Communicatievaardigheden
Onderstaande 'Misverstanden over schrijven' bespreken de vooroordelen die bestaan over alle stadia van het schrijfproces. Ze zijn afkomstig uit het 'Handboek Stijl' van Burger en De Jong (1997).
1. De invalshoek komt vanzelf
Zonder centrale vraag- of doelstelling wordt een tekst een warrige grabbelton of een omgevallen boekenkast. Je kunt oeverloosheid en lang aanmodderen voorkomen door in een vroeg stadium vast te stellen wat je over je onderwerp wilt schrijven.
2. Het is onnodig na te gaan welke voorkennis lezers hebben
Zeker als je niet voor vakgenoten schrijft, is het verstandig om je voorafgaand aan het schrijven grondig te beraden op de kennis, de attitude, de informatiebehoefte en het bevattingsvermogen van je lezers.
3. Opdracht is opdracht
"Schrijf eens een leuk stukje over je onderzoek voor ons blad". Schrijfopdrachten zijn doorgaans rijkelijk vaag. Je doet er verstandig aan om met de opdrachtgever afspraken te maken over lezers, doel en inhoud, omvang en format, deadline, procedure, bezoldiging etcetera. Dat geldt overigens ook wanneer je je eigen opdrachtgever bent.
4. Eerst moet alle materiaal verzameld zijn
Vooral de schrijvers van het type "verzamelaar" hebben de neiging om zich te verliezen in het verzamelen van materiaal, en het schrijven voor zich uit te schuiven. Het kan dan gemakkelijk een uitvlucht voor het schrijven worden. Bovendien mist de oeverloze verzamelaar de gelegenheid om van zijn voorlopige schrijfproducten te leren.
5. Schiften gaat vanzelf
In tegenstelling tot wat sommige schrijvers denken, komen ordeningen en structuren niet vanzelf tot stand uit het verzamelde materiaal. Het verdient aanbeveling om de informatie te schiften, onder te brengen in categorieën, in thematische schema's en eventueel in argumentatieschema's. Dit schiftings- en ordeningsproces kan ook helpen bij het bedenken van een invalshoek.
6. De inhoudsopgave kan achteraf geschreven worden
Ook als je nog niet precies weet welk tekstonderdeel waar precies terecht komt, kun je al een voorlopige inhoudsopgave maken. Deze kan tijdens het schrijven dienen als structuurschema, zodat je het grote geheel voortdurend in de gaten kunt houden. Wees daarbij echter niet bang om het voorlopige schema te veranderen als je daar tijdens het werken aan de tekst aanleiding toe ziet. Je leert immers ook door het schrijven.
7. Het moet in één keer goed
W.A. Mozart, Bertrand Russell en Louis Couperus beweerden dat ze hun werk al bijna compleet in hun hoofd hadden voordat ze hun pen op papier zetten. Zij waren daarin echter uitzonderingen. In de regel is lang broeden een manier om moedeloos te worden en ten slotte maar helemaal van het schrijven af te zien. Bedenk bovendien dat schrijven ook nieuwe ideeën kan opleveren.
8. Schrijven kan niet zonder inspiratie
Passief wachten op inspiratie is een zinloze bezigheid. Meestal doen de belangrijkste momenten van inspiratie zich voor tijdens het schrijven. Maar ook andere activiteiten kunnen helpen: door de supermarkt lopen, een krabpaal bouwen voor de kat, een toneelvoorstelling bijwonen.
9. Schrijven kan alleen met de pen
Schrijvers van het zogenaamde Mozart-type kunnen erop vertrouwen dat wat ze op papier zetten niet veel revisie vergt. Maar voor schrijvers van het Beethoventype, die langdurig aan een tekst sleutelen, is de tekstverwerker een uitkomst. Door de beperkingen van het beeldscherm loop je echter het risico dat je bij het herzien van de tekst teveel op oppervlakteniveau blijven steken. Als je alleen maar reviseert op woord- en zinsniveau verlies je de structuur van de tekst gemakkelijk uit het oog.
10. Echte schrijvers schrijven alleen
Meelezers kunnen een belangrijke bijdrage leveren aan de kwaliteit van de tekst. Wel is het verstandig om ze vooraf duidelijke leesinstructies te geven, en om ze concrete vragen over de tekst te laten beantwoorden. Hiermee voorkom je dat het commentaar beperkt blijft tot algemeenheden of detailkritiek op het vlak van punten en komma's.
11. De eindredacteur zet wel de puntjes op de i
Het is beter de eindredacteur niet op de proef te stellen door slordige tekst af te leveren. Zorg dus dat spelling en interpunctie in orde zijn.
12. Lay-out is iets voor vormgevers
Je versterkt je concurrentiepositie als de kopij die je aanlevert, beantwoordt aan de stijl- en format-eisen die gelden voor het medium waarin je wilt publiceren. Eigenzinnige opsmuk wordt zelden op prijs gesteld.
Burger, P. & De Jong, J. (1997) Handboek stijl. Adviezen voor aantrekkelijk schrijven. Groningen: Martinus Nijhoff.