Handelsoorlog om C02 | Jelmer Mommers
door Belia Heilbron, Jelmer Mommers, Thomas Muntz & Huib de Zeeuw
OKTOBER 2011. De top uit het bedrijfsleven, de politiek en de luchtvaartsector komt bijeen voor het jaarlijkse Schiphol-diner. Vlak bij de ingang van het Sheraton Amsterdam Airport Hotel praten Camiel Eurlings en Maxime Verhagen met elkaar, nippend aan hun wijn. Eurlings is nog maar net transportminister af en nu al benoemd tot topman van klm, Verhagen is vice-premier.
Er hangt een donkere wolk boven de avond. Vliegtuigen stoten in verhouding weinig CO2 uit – naar schatting tussen de drie en zes procent van het wereldwijde totaal. Maar de luchtvaart groeit en de Europese Commissie wil een actief klimaatbeleid voeren. Vanaf volgend jaar moeten luchtvaartmaatschappijen voor vluchten binnen, van en naar Europa CO2-'rechten' kopen, net als andere industrieën. Deze poging om de luchtvaart onder het Europese handelssysteem voor CO2-rechten te brengen, het zogenoemde ets, heeft een economisch gevolg: vliegen op Europa wordt duurder. Volgens de aanwezige gasten staat de positie van Schiphol onder druk. 'Schiphol is van levensbelang voor de Nederlandse economie', zegt Maxime Verhagen tegen een tv-ploeg van Schiphol. 'Goed voor meer dan honderdduizend banen in de regio Amsterdam', benadrukt de Amsterdamse vvd-wethouder Eric van der Burg. Staatssecretaris van Infrastructuur Milieu, Joop Atsma, maakt zich zorgen. 'De VS, Rusland, China en India dreigen de Europese luchthavens te mijden als Europa deze klimaatplannen doorzet. Dat is funest voor Schiphol', zegt hij in zijn toespraak. 'We gaan alles op alles zetten om te voorkomen dat dit alleen in Europa wordt ingevoerd.'
Anno 2013 blijft de luchtvaart nog altijd buiten het ets. Dát de poging om ook de luchtvaart onder dit systeem te brengen is mislukt, is inmiddels breed bekend. Maar dat Nederland in 2011 rechtstreeks onder druk werd gezet door China en Rusland bleef indertijd vooralsnog bij vage geruchten. Uit onderzoek van De Groene Amsterdammerblijkt nu dat toenmalig staatssecretaris Joop Atsma inderdaad de daad bij het woord heeft gevoegd en voorop heeft gelopen bij het overbrengen van met name de Chinese bezwaren naar Europa. Wij spraken hiervoor met betrokkenen uit de luchtvaartsector en de Nederlandse en Europese politiek die we, vanwege de gevoeligheid van het dossier, niet allemaal citeren.