Op tientallen tafels liggen kunstboeken tentoongesteld – het specialisme van Strand. Onder die tafels liggen soms onvermoede schatten, boeken waarvan je het gevoel hebt dat Fred Baas ze daar dertig jaar geleden zelf heeft neergelegd. Daar ligt grijs van het stof Swan’s Way, een Engelse vertaling van Marcel Proust’s eerste deel van A la recherche du temps perdu. Het boek heeft een lila kaft en komt in een zwarte doos, met gekleurde platen. Met potlood staat de prijs voorin geschreven: $12.50. Een vondst als deze leidt tot het Strand-gevoel, de lichte euforie die een bezoeker voelt als hij stuit op een prachtig boek.
Achter een deur in de zijwand ligt de schatkamer van Fred Baas. Een goud gespoten kluis staat precies in het midden. Aan een tafel zit, als een schatbewaarder, een jongeman lederen banden te poetsen met boenwas. Hij kijkt licht op als iemand binnenkomt, maar hij doet net alsof hij alleen maar oog heeft voor zijn boeken. Overdag staan de deuren van de gouden kluis wijd open. Je ziet glazen deurtjes en daar achter de duurste boeken van de collectie. Nuance Baas heeft een minuscuul sleuteltje waarmee ze de deurtjes kan openen. Het pronkstuk is een Shakespeare, Second Folio, uit 1632. Vraagprijs: $50.000. Kort geleden verkocht haar vader een eerste druk van Ulysses voor hetzelfde bedrag aan een Texaanse belegger. Naast Shakespeare staat nog een ander boek van James Joyce met tekeningen van Henry Matisse. Nuance Baas zegt dat het een extra bijzonder exemplaar is omdat het de handtekeningen van beiden bevat. ‘Op een gegeven moment had James Joyce ruzie met Henry Matisse en weigerde nog langer samen met hem te signeren. Joyce was boos omdat Matisse gezegd had dat hij Ulysses niet kende.’
De wanden van de zijkamer zijn bekleed met planken die vol staan met zware volumes die bijzonder zijn vanwege eerste druk, een handtekening of een lage oplage in combinatie met historische betekenis. Dat levert het mooiste deel van Strand’s boekenvoorraad op, gerangschikt onder de onderwerpen Books on Books, New York, Americana en Travel. Alle tot de verbeelding sprekende Amerikaanse presidenten hebben een eigen deel van de plank. Hoe belangrijker de president volgens historici was, hoe dikker de boeken. Washington is aanwezig in twee dikke gebonden boeken in dieprode lederen band met op de rug: Life and Times of Washington, Volume l en ll. De staten hebben eigen plank. De Amerikaanse revolutie en de burgeroorlog ook. Een hoekkast heeft alleen maar boeken over New York. Voor 35 dollar – een van de goedkopere uitgaven in deze kamer – staat daar de maritieme geschiedenis van New York uit 1941. Het boek bevat zwart/wit foto’s van Europese stoomboten die de oceaan overstoken en natuurlijk staat ook de Holland America Line erin. Het boek heeft een voorwoord van Fiorello H. La Guardia, toenmalig burgemeester van New York. Op zo’n vanzelfsprekende tekst te stuiten – het is een van de dingen die burgemeesters doen, het schrijven van een voorwoord voor een belangrijk boek over hun stad – is niet zonder effect. Opeens komt de man tot leven: ooit was La Guardia ècht de burgemeester van New York en niet slechts synoniem met het vliegveld dat naar hem vernoemd is.
De tweede en tiende verdieping van het pand aan Broadway dienen als opslag. Nuance Baas schiet snel door de lange paden heen om een indruk te geven hoeveel boeken dat wel zijn. Ingepakt in dozen, opgestapeld tot aan het plafond. Op de dozen staan haastig geschreven krabbels van zwarte viltstift. In dit doolhof moeten de tientallen medewerkers – Baas heeft rond de honderdvijftig mensen voor hem werken – de bestellingen zoeken die hen vanuit het hele land bereiken. Grote klanten zijn bibliotheken die voor hetzelfde geld bij Strand twee keer zoveel boeken kunnen kopen dan bij andere winkels. Zij bestellen telefonisch aan de hand van de catalogus en betalen geen verzendkosten. In een hoek van de opslagplaats zitten mensen achter kleine bureautjes onafgebroken telefonische bestellingen op te nemen. Verder naar achteren worden dozen dichtgeplakt die klaar voor verzending zijn. Baas schiet in de lach als ze The Tunnel op een van de dozen ziet staan. ‘Dat is een lawaaierige hippe nachtclub die de hele wand vol boeken wilde hebben – waar niemand ooit een letter van zal lezen.’
De kelder heeft behalve recensie exemplaren, vele kasten vol boeken onder het bordje Americana. Hier kan elke Amerikanist en elke Amerika-gek zijn hart ophalen. Rij aan rij staan er boeken over de Amerikaanse geschiedenis, economie, politiek, industrie, internationale betrekkingen, trivia, èlk onderwerp heeft zijn eigen plank. Van Alistair Cooke’s The Americans en America Observed staan tientallen exemplaren in de kast. De president die een hele kast voor zichzelf heeft is natuurlijk John F. Kennedy. Helemaal achterin de kelder staan schots en scheef dozen en hoge stapels oude gebonden boeken met prachtige kaften. Deze boeken verkoopt Baas per meter. Nancy Bass zoekt zo hele fake bibliotheken bij elkaar voor set designers en mensen die een boekenkast in hun nieuwe appartement te vullen hebben. Hen gaat het om de mooie lederen kaften en niet om de inhoud.
Openingstijden: maandag tot vrijdag van 9:30 – 21:30, zondag van 11:00 – 21:30. Rare Book Department: maandag tot zaterdag van 9:30 – 18:30, zondag van 11:00 – 18:30.