Twee meter uit elkaar en speelgoed is verboden: de Deense scholen zijn open - NRC
Denemarken In Denemarken zijn de scholen vanaf woensdag open en ligt een verdere versoepeling van de lockdown op tafel. De angst voor besmettingen lijkt mee te vallen. "Ik ben bezorgder dat mijn kind geen knuffel kan krijgen, als het van het klimrek valt."
Lunchpauze op een school in het Deense Randers, die woensdag na de lockdown van ruim een maand open is gegaan. Foto Bo Amstrup / AFP
De dochter (6) van Signe Nielsen uit Kopenhagen weet niet beter: op school zit je twee meter uit elkaar, moet je ieder uur je handen wassen, blijven de leraren op voldoende afstand en mag je alleen met een klein, vast groepje kinderen spelen. Speelgoed is verboden en meer dan tien klasgenootjes per dag zul je niet snel aantreffen.
Nielsens dochter had woensdag de allereerste basisschooldag van haar leven, juist op het moment dat de lagere scholen weer open gingen. De Denen willen de samenleving langzaam opstarten na een strikte lockdown van een maand, te beginnen bij de kinderopvang en het onderwijs voor kinderen tot 13 jaar. "De achterliggende gedachte is dat ouders zo hun handen meer vrij hebben om productiever te zijn", zegt Nielsen, die ook nog moeder is van een 8-jarige. "Om eerlijk te zijn ben ik er heel erg blij mee."
Denemarken is uniek in Europa, waar het gaat om de heropening van het basisonderwijs na de eerste coronagolf. Donderdagochtend kwam de Onderwijsraad in Nederland nog met de wens aan het kabinet om de zomervakantie in te korten. Op die manier kunnen volgens de raad leerachterstanden ingelopen worden, wat nodig is als de scholen in Nederland na de meivakantie nog gesloten zouden blijven. Ook doet het RIVM nog onderzoek rond heropening van het onderwijs.
De Deense politiek schat de risico's collectief laag in. Bijkomend praktisch voordeel ten opzichte van Nederland is dat de groep 13 tot 16 jarigen op dezelfde scholen zit, maar nog minimaal een maand thuis moet blijven. Daardoor hebben basisscholen meestal genoeg ruimte om klassen kleiner te maken.
Foto Bo Amstrup / Reuters
'Kleine bedrijven ook open'
Er is in Denemarken een duidelijke honger naar verdere versoepeling, aangewakkerd door politici die zich zorgen maken over de staat van de economie. Daarom mogen komende maandag ook kleine bedrijven als kappers en rijscholen weer open, liet premier Mette Frederiksen vrijdagochtend weten op Facebook.
Uit modellen van het SSI, het Deense RIVM, blijkt dat openstelling van dergelijke ondernemingen niet zou bijdragen aan een stijging van het aantal besmettingen. Voorwaarde is wel dat de afstandsregels van kracht blijven, wat bij veel van die beroepen lastig is.
Dat er vooruitgekeken wordt naar verdere verlichting van de maatregelen betekent niet dat de maatschappelijke discussie over het scholenbesluit is uitgedoofd, merkt ook Nielsen, die voorzitter is van de Deense bond van ouders (FOLA). "Er is nog altijd veel debat over en sommige ouders weigeren hun kinderen naar school te brengen. Daar moet je begrip voor hebben, vind ik."
Lees ook: Gaan de scholen nog open voor de zomervakantie?
De zorgen van ouders hebben volgens FOLA niet alleen betrekking op een mogelijke besmetting met het virus. Nielsen: "Natuurlijk hebben mensen vragen als: worden de maatregelen wel nageleefd? Is het wel schoon genoeg in de lokalen? Maar voor ouders is de vraag of hun kinderen op dit moment goed onderwijs kunnen krijgen net zo relevant. Zelf ben ik bezorgder dat mijn kind geen knuffel kan krijgen als het van het klimrek valt."
Op Facebook hebben zo'n 40.000 mensen zich aangesloten bij een groep die vindt dat hun kinderen niet 'mogen dienen als proefkonijn'. Bezorgde ouders melden zich daar met van allerlei vragen (is er wel genoeg handgel op de scholen?) of met verhalen over scholen waar de kinderen tijdens de pauze toch met elkaar aan het ravotten zijn. En bij de kinderdagverblijven voor de allerjongsten is het gewoon moeilijk, heeft ook Nielsen van haar leden gehoord. "De ruimte is daar meestal beperkter en je kunt nu eenmaal moeilijk tegen een tweejarige zeggen dat er niet geknuffeld of gespeeld mag worden."
'Verstandig overheidsbeleid'
Virusonderzoeker Christian Wejse van het academisch ziekenhuis in Aarhus vindt dat de meest kritische groep ouders niet bevattelijk is voor de feiten. In Denemarken ligt door een snelle lockdown – een week na de eerste gevallen – het dodental relatief laag, op circa 320. Mensen die terugkwamen van de wintersport in Oostenrijk en Noord-Italië moesten in thuisquarantaine. De afgelopen weken belandden vijftien kinderen met Covid-19 in het ziekenhuis en die zijn volgens hem inmiddels allemaal weer gezond thuis.
"Uit alles blijkt dat kinderen er niet of nauwelijks ziek van worden", zegt Wejse. "Dan is het helemaal niet onlogisch om juist met deze groep weer terug te keren naar een soort normaal. Bij griep zijn kinderen vaak grote besmettingshaarden, maar dit is echt een ander virus. En als je tegelijk zorgt dat kwetsbare groepen goed beschermd blijven door social distancing, zie ik het als verstandig overheidsbeleid."