Debat 'Humanities. Veerman tussen de culturen? ' — Universiteit Gent
Debat 'Humanities. Veerman tussen de culturen? '
Debat 'Humanities. Veerman tussen de culturen? ' Moderator Johan Braeckman in gesprek met Roland Soetaert. https://www.giis.ugent.be/nl/agenda/debat-humanities-veerman-tussen-de-culturen https://www.giis.ugent.be/logo.png
09-11-2021 van 19:30 tot 21:30
GUM (Gents Universiteitsmuseum), Karel Lodewijk Ledeganckstraat 35, 9000 Gent
Moderator Johan Braeckman in gesprek met Roland Soetaert.
Op 9 november vindt in het kader van het educatieve project, UNIVERSITAS, het tweede gesprek plaats tussen Roland Soetaert, Ann Buysse, Sofie Bekaert en de moderator Johan Braeckman.
Het project UNIVERSITAS is de vlag waaronder met collega's en studenten van de alfa-, bèta- en gammawetenschappen gesprekken worden geïnitieerd, een "derde cultuur" verkend, waarbij vanuit disciplines wordt gereflecteerd over cultuur en maatschappij. De reeks lezingen, vanaf oktober 2021, omvat bijeenkomsten met collega's van de wetenschapsfamilies, met gesprekken die worden gemodereerd in Gentse cultuurhuizen en het Gents Universiteitsmuseum (GUM). UNIVERSITAS genereert tweerichtingsverkeer tussen disciplines met cultuur (in de brede zin van het woord) als uitgangspunt. Cultuur van de wetenschap, wetenschapscultuur.
Humanities: Veerman tussen de culturen?
In het Nederlands noemt men de humanities doorgaans de geesteswetenschappen. Die term is wat ongelukkig, aangezien het niet erg duidelijk is wat het begrip geest precies betekent. De omschrijving alfa- en cultuurwetenschappen is meer helder, al bestaat ook hier discussie over de disciplines die er al dan niet onder vallen. In elk geval, doorgaans verstaat men onder de humanities de wetenschappen die onderzoek doen naar de taal, de geschiedenis en de culturele producten van de mens, zoals kunst, religie, literatuur en muziek. Ook de wijsbegeerte, de zoektocht naar een rationele benadering van problemen waarvoor (nog) geen wetenschappelijke oplossingsmethodes bestaan, rekent men tot de humanities.
De Duitse pedagoog en filosoof Wilhelm Dilthey (1883) zag de humanities als sterk onderscheiden van de natuurwetenschappen. De laatste dienen te erklären, de eerste te verstehen. De natuurwetenschappen doen beroep op zintuiglijke ervaring, experimenten en de wiskunde. De geesteswetenschappen kunnen niet op dezelfde wetenschappelijke wijze tewerk gaan. Het verstehen komt voor Dilthey voornamelijk neer op aanvoelen, inleven en interpreteren.
Het onderscheid tussen humanities en natural sciences nestelde zich in de loop van de twintigste eeuw in de hoofden van academici en in de universitaire structuren. De schrijver en wetenschapper C.P. Snow had het over The Two Cultures (1959). Die twee culturen, aldus Snow, communiceren niet langer met elkaar en zijn niet vertrouwd met elkaars inzichten en verwezenlijkingen. Nochtans, aldus Snow, is zowel kennis uit de natuurwetenschappen als de humanities nodig om de problemen waarmee de wereld zich geconfronteerd ziet, op te lossen.
Snows publicatie dateert van meer dan zestig jaar geleden. Toch is ze nog steeds relevant. Misschien is de kloof tussen de culturen ondertussen zelfs vergroot, en hebben de globale problemen die zich de voorbije zestig jaar voordeden, nog meer behoefte aan geïntegreerde kennis? Hoe kunnen we de kloof verkleinen, en waarom precies zou daar nood en behoefte aan zijn? Wat zou dit betekenen voor de opleidingen in de (toegepaste) Wetenschappen en de Letteren en Wijsbegeerte? Bieden de humanities ons mogelijkheden om een brug te slaan tussen pakweg Darwin, Faraday en Einstein enerzijds, en Shakespeare, Beethoven en Picasso anderzijds? En hebben we inderdaad, zoals Snow aangaf, nood aan kunst en literatuur om de grote problemen van onze tijd aan te pakken? Of moeten we de middelen voor onderzoek en onderwijs nog meer investeren in de STEM vakken?