In ‘De Klimaatupdate’ geeft Arne Ven, adviseur klimaatverandering voor het onderwijs in het Global Change Ecology centrum van de Universiteit Antwerpen, ons meer informatie – goed en slecht nieuws – over wat er afgelopen maanden zoal ter sprake kwam dat te maken heeft met klimaatverandering. In deel 7: nieuws van de maanden september tot november 2020 over het orkaanseizoen en de invloed van La Niña op het weer. Deze blog werd opgesteld in samenwerking met gastauteur Samuel Helsen (KU Leuven).
De maand november is voorbij, waarmee ook het orkaanseizoen op de Atlantische Oceaan officieel afgelopen is. (1) Het had dit jaar een recordaantal stormen. Er waren dit jaar zo veel orkanen en stormen dat men letters tekort kwam om ze een naam te geven.(2) Onder meer in Centraal-Amerika, in landen zoals Nicaragua en Honduras, wordt de vraag naar humanitaire hulp steeds groter. Veel eilandbewoners hebben er een tekort aan voedsel, water en kleding doordat hevige windstoten alles verwoest hebben. (3)
Volgens experten is de toename van vooral de hevigheid van orkanen, ook buiten de Atlantische Oceaan, een gevolg van de stijgende temperatuur van het (diepe) zeewater als gevolg van klimaatverandering. Ook het Clausius-Clapeyron effect speelt hierin een rol: doordat de atmosfeer opwarmt kan deze per °C opwarming 7% meer waterdamp bevatten. Dit heeft tot gevolg dat ook orkanen meer neerslag bevatten. Bovendien gaat deze temperatuurstijging sneller dan verwacht en zal het in de toekomst nog meer toenemen. (4) Het is een zoveelste reden om de broeikasgasuitstoot zo snel mogelijk terug te dringen. Enkel wanneer we er in slagen onze broeikasgasuitstoot tot nul te reduceren (of zelfs negatief te maken), zal de temperatuurstijging kunnen stabiliseren (of terug dalen). (5)
Naast klimaatverandering is er echter ook een natuurlijk verschijnsel dat invloed heeft op de huidige kracht van de orkanen: La Niña. Dit is een onderdeel van de ‘El Niño – Zuidelijke Oscillatie’ (ENSO), dat drie cyclische fases heeft: El Niño (een warme fase), La Niña (koude fase) en een neutrale fase. Deze zijn gelinkt aan veranderingen in de temperatuur van het oppervlaktewater in de Stille oceaan. De algemene gevolgen van een La Niña zijn:
een verzwakking van de winden tussen het oceaanoppervlak en de hogere luchtlagen, waardoor de kans dat een tropische depressie doorgroeit tot een actieve orkaan verhoogt;
de straalstroom krijgt de neiging om boven Noord-Amerika een duik te nemen, waardoor het typisch een koude winter wordt in Canada terwijl het zuiden van Noord-Amerika een drogere en warmere winter krijgt;