Misverstand: Antieke sculptuur - Mainzer Beobachter
On maart 21, 2020 augustus 5, 2021 door Jona LenderinginArcheologie, factcheck, Geschiedenis, Klassieken, Oudheid
Toch gebruikten de Griekse marmerhouwers, net als hun Romeinse collega's, wel degelijk kleur, zoals is te zien op het omslag van Spijkers op laag water. Op sommige beelden en reliëfs zijn de verfsporen nog te zien, en als dat met het blote oog niet langer mogelijk is, kunnen technici met behulp van speciale belichtingstechnieken de oorspronkelijke kleuren reconstrueren. Het Allard Piersonmuseum in Amsterdam bood in 2006 onderdak aan een tentoonstelling waar enkele reconstructies van beschilderde beelden werden geëxposeerd. Naar onze maatstaven was de antieke sculptuur buitengewoon schreeuwerig van kleur, ja zelfs kitscherig.
Dezelfde veelkleurigheid – de vakterm is polychromie – was overigens aanwezig in de architectuur. Vrijwel alle gebouwen op het Forum Romanum in Rome zijn opgetrokken uit groen, rood, wit of purper marmer en grijs of paars graniet, terwijl op de vloer combinaties lagen van paarsgeaderde, gele en groengeaderde natuursteen. Tegenwoordig oogt het gesteente flets, maar wie loopt over de middeleeuwse mozaïekvloeren van de Romeinse kerken, waarvan de stenen zijn gehakt uit antiek marmer, krijgt een idee van de kleurenpracht van de stad in de Keizertijd. En voor wie Rome te ver is, is Trier een alternatief: daar staat op de binnenplaats van het Rheinisches Landesmuseum het onderstaande, opnieuw beschilderd Romeins grafmonument.
Torengraf uit Igel (Rheinisches Landesmuseum, Trier)
Allard PiersonGriekenlandGriekse sculptuurpolychromieSpijkers op laag water
10 gedachtes over "Misverstand: Antieke sculptuur"
"Naar onze maatstaven was de antieke sculptuur buitengewoon schreeuwerig van kleur, ja zelfs kitscherig."
Dat komt natuurlijk ook omdat die maatstaven zijn gevormd door de veronderstelde abstractie van de klassieke witte beelden. Kip-ei.
maart 21, 2020 om 1:24 pm
Alleen heeft de biologie het kip-ei probleem al lang opgelost, dus de uitdrukking gaat niet goed meer op.
maart 21, 2020 om 8:52 pm
Toen ik jaren geleden in Trier was stond de toren van Igel in de steigers voor restauratie. Deze bij het museum is een reconstructie? Graftoren is een rare term, het zal een herrinneringsmonument zijn.
maart 21, 2020 om 1:28 pm
Wie ooit de film van Jean Luc Goddard Le Mépris uit 1963 heeft gezien zal zich de gekleurde Griekse beelden herinneren. Dat was niet alleen maar een filmische truc. Het werd ook uitgelegd. Die tentoonstelling in het Allard Pierson in 2006 herinner ik me nog goed. Nu ik weer door de catalogus blader, vind ik die opzichtige kleuren eigenlijk wel meevallen. Een zestienjarige gymnasiaste zei toen tegen mij dat ze dat van die kleuren allang wist.
maart 21, 2020 om 2:10 pm
En zo was een complete kunststroming, het classicisme, gebaseerd op een misverstand.
maart 21, 2020 om 4:04 pm
Vanwege dit 'abstracte kunstbegrip' heeft men in de negentiende eeuw heel wat middeleeuwse polychrome houten beelden van hun oorspronkelijke verf ontdaan. Zie je een oude eikenhouten sculptuur met een caustic soda-look dan is er alle kans dat dat tot zeg 1850 nog een middeleeuwse beschildering had.
maart 21, 2020 om 4:06 pm
Dat geldt overigens niet alleen voor de klassieke oudheid. Ook middeleeuwse kerken hebben dat. Bezoek maar eens in parijs de Sainte Chappell of St. Germain-des-Près en ontdekt hoe hier de kleuren (soms heel erg opzichtig gerestaureerd) een onuitwisbare indruk achterlaten. Zelfs nu nog. Hoe moet dat voor de middeleeuwse toeschouwers zijn geweest !!!
maart 21, 2020 om 6:32 pm
Het leveren duurt wel even nu. Wacht sinds 14 maart op de boeken 👏
maart 21, 2020 om 6:35 pm
Ja, dat merk ik ook.
maart 21, 2020 om 6:57 pm
Ik heb jaren geleden wel eens een reconstructie in kleur gezien van het Parthenon — een verschrikkelijke suikertaart, naar onze huidige smaak (tenzij u een RTL5 kijker bent). Jona heeft gelijk: wij noemen dat kitscherig. Maar de smaak was toen anders: hoe 'levensechter', vooral bij beelden, hoe beter. Als je een vermogen aan zoiets uitgeeft moet het er natuurlijk wel een beetje leuk uitzien, want de alledaagse werkelijkheid zal behoorlijk grauw zijn geweest. Gelukkig hebben we heel veel Etruskische terracotta tempelfragmenten over en andere objecten in kleur: dan zie je wat de intentie was, in "full colour".
Een marmeren beeld was duur, maar vast niet zo duur als het bronzen origineel. Een kopie werd ook seriematig gemaakt omdat ze precies de maten wisten en een beeld vrijwel mechanisch in marmer konden reproduceren. Dus daar ging dan (oneerbiedig gezegd) een kwastje verf overheen.