ASML zit klem tussen stelende Chinezen en protectionistische Amerikanen - Het laatste China Nieuws | Hollandonenl.com
Home Economie ASML zit klem tussen stelende Chinezen en protectionistische Amerikanen
In 2015 kreeg de Amerikaanse tak van chipmachinemaker ASML in San Jose een kostbare nederlaag te verwerken. Schijnbaar vanuit het niets stapte een reeks belangrijke klanten, waaronder het grote Samsung, op bij de Nederlanders. Om te verkassen naar een piepkleine concurrent, een bedrijf met enkele tientallen medewerkers waar tot voor kort niemand van had gehoord: XTAL, gevestigd in een onbeduidend verzamelgebouw op nog geen 1600 meter van het ASML-complex.
Het was een onwaarschijnlijke coup: een bedrijf dat pas één jaar bestond had zomaar vele tientallen miljoenen euro's aan omzet op het gebied van 'computational lithography' weggekaapt bij ASML, de wereldleider op dit gebied. Hoe heeft dit kunnen gebeuren, vroegen de Nederlanders zich af. En wie zitten er achter het in Silicon Valley gevestigde XTAL?
Het geheime wapen: oude collega's
De oprichters van het bedrijfje waren oude bekenden, zou al snel blijken: Twee voormalige ASML'ers van Chinese afkomst, die jarenlang leidinggevende posities hadden bekleed op de R&D-afdeling in San Jose. Hun geheime wapen? Nog twee voormalige ASML-collega's. Terwijl die nog in dienst waren van ASML, hadden zij voor XTAL maandenlang externe Western Digital en Seagate harde schijven gevuld met broncodes, emails, prijsstrategieën, gebruikshandleidingen en geheime algoritmen van ASML.
In totaal laadden ze meer dan 100.000 bestanden op de schijven die voor het laatst nog in 2018 werden verbonden met XTAL-computers, bleek uit forensisch onderzoek. Zo'n 60 gigabyte aan bestanden werd met speciale software permanent gewist van de schijven op het moment dat XTAL doorkreeg dat zijn spionnen tegen de lamp waren gelopen.
De brutale diefstal leidde tot in totaal meer dan $200 mln bewezen schade voor ASML. XTAL vroeg na zijn veroordeling haastig faillissement aan, maar het is goed mogelijk dat de broncodes in China zijn beland via het moederbedrijf van XTAL, het in Beijing gevestigde Dongfang Jingyuan. Daar kan ASML in de toekomst nog wel eens last van krijgen. De oprichters zijn immers ook de grondleggers van XTAL, zo blijkt uit een vertrouwelijke rapportage van Dongfang in handen van het FD. Volgens ASML had XTAL 'significante steun' van een consortium rijke internationale geldschieters.
Volgens advocaten neemt ASML nu immense risico's
Juristen van het Amerikaanse advocatenkantoor Harris Bricken, gespecialiseerd in China en intellectueel eigendom, snappen daar niets van. ASML neemt immense risico's, vinden ze. 'Chinese bedrijven zijn berucht voor het stelen van intellectueel eigendom rond halfgeleidertechnologie', zegt Bill Perry vanuit Seattle. Hij werkte in het verleden bij de Internationale Handelscommissie in Washington en onder Robert Lighthizer, de huidige Amerikaanse minister van handel die met China onderhandelt over een akkoord om de handelsoorlog te beëindigen.
'China wil de komende jaren in totaal meer dan $100 mrd investeren in halfgeleiders om daar zelfvoorzienend in te worden', zegt Robert Maire, president van strategisch adviesbureau Semiconductor Advisors. Daarbij vindt het land ASML automatisch op zijn weg, zo blijkt.
Toch maken ze zich in Veldhoven wel degelijk grote zorgen over de harder wordende toon in de VS en EU tegen China. In het kader van de 'technologieoorlog' laat de VS weinig middelen onbenut om China klein te houden. Begrijpelijk vanuit Amerikaanse oogpunt. Maar moeten Nederland en de EU simpelweg met deze wind meewaaien?
Bij de chipmachinemaker heerste lang de overtuiging dat de risico's beperkt zijn vanwege zijn indrukwekkende technologische voorsprong. Het bedrijf werkte meer dan dertig jaar aan zijn EUV-machine en pompte er vele miljarden in. Maar de Nederlanders onderschatten China, zegt een voormalige ASML-bestuurder. 'Ze denken ze zo ver zijn dat ze niet kunnen worden gekopieerd door het apparaat uit elkaar te halen en opnieuw te ontwerpen, maar dat is echt heel naïef.'
'Onze industrie is gebaseerd op wederzijds vertrouwen', zegt ASML in een reactie. Het bedrijf stelt de bescherming van intellectueel eigendom regelmatig aan de orde bij hooggeplaatste Chinese ambtenaren. 'Zij spreken zich altijd uit als sterke voorstanders van bescherming. Het is natuurlijk belangrijk dat ze laten zien dat ze het serieus nemen, en daden bij woorden voegen.'
Amerikaanse bedrijven staan echter heel anders in de wereld, zegt Steve Dickinson van Harris Bricken vanuit Beijing. 'Geen enkel Amerikaans bedrijf heeft geprotesteerd tegen de ban van ZTE en Huawei, omdat de hele industrie gelooft dat het doel van ZTE en Huawei is om delen van de Amerikaanse telecomnetwerksector te vernietigen via oneerlijke middelen. Je verkoopt niet aan de vijand. Winst op korte termijn leidt tot vernietiging op lange termijn.'