Van Raam: 'Van Amsterdamse framebouwer tot Achterhoekse wereldspeler'
ArtikelOndernemen100 jaar TweewielermeestgelezenOndernemenVan Raam
Eerste publicatie op 08 okt 2020 | Laatst gewijzigd op 16 dec 2020
In dit jubileumjaar van Tweewieler portretteren we markante en aansprekende bedrijven of personen met een mooi verhaal. Zoals Van Raam, al ruim een eeuw oud. Wie het gloednieuwe, ruim 14.000 vierkante meter grote pand in Varsseveld binnenstapt, zal dat echter niet vermoeden. Dit verhaal gaat over hoe een metaalbedrijfje uit de Achterhoek een wereldspeler werd.
De directie van Van Raam (vlnr) anno 2020: Ronald Ruesink, Marjolein Boezel en Jan-Willem Boezel.
Die geschiedenis van Van Raam begint trouwens niet in het Achterhoekse Varsseveld, maar zo'n 140 kilometer verderop. In Amsterdam, aan de Schipperstraat. Daar opende de heer Van Raam rond 1900 een smederij. In 1933 stortte hij zich ook op de productie van fietsframes. Deze waren vooral bedoeld voor de 'zelfmonterende groothandel': Van Raam maakte de frames, de groothandel verkocht ze met naam en al aan rijwielhandelaren. In 1972 zou de buurt waarin het bedrijf was gevestigd worden gesaneerd en het fabriekspand worden gesloopt. Van Raam vertrok daarop uit Amsterdam naar de grensplaats Aalten in de Achterhoek. Waarom naar Aalten? Omdat Van Raam een flinke subsidie kreeg, lage prijzen betaalde voor grond en fabriek en omdat Duitsland dichtbij was. Saillant detail: het fabriekspand van Van Raam in Amsterdam staat er nog altijd, het is omgebouwd tot woning.
Verhuizen naar Aalten… en in 1983 failliet
De nieuwe, gunstige vestigingsplaats kon niet voorkomen dat Van Raam in 1983 failliet ging. Reden was dat de handel in gewone stalen frames tot ver onder nul was gedaald. De vrees bestond dat het faillissement het einde van het bedrijf zou betekenen. Daarbij was echter buiten Henk Kluver gerekend, een in 1922 'geboren en getogen' Amsterdammer.
Henk Kluver kende het bedrijf Van Raam als geen ander. Hij begon al in 1946, direct na de oorlog, bij de Amsterdamse framefabrikant. Daarvoor had hij onder andere als algemeen medewerker bij fietsenfabrikant Locomotief gewerkt. Binnen Van Raam had Kluver in de loop der jaren diverse functies vervuld. Zo was hij biezer geweest, specialist in het trekken van kaarsrechte lijnen op een frame.
Vanuit Amsterdam verhuisde Van Raam naar Aalten; de Achterhoek was aantrekkelijk vanwege subsidies, goedkope grond en het Duitse achterland.
Met succes op zoek naar nieuwe markten
Na de oorlog werkte Henk Kluver eerst bij Locomotief, waarna hij in 1946 overstapte naar Van Raam. Daarmee maakte hij financieel een flinke stap voorwaarts: van € 14,75 per week naar € 24,96.
Nadat het faillissement was uitgesproken, kreeg Kluver de opdracht samen met de curator te kijken naar de mogelijkheden die het bedrijf nog bood. Die mogelijkheden werd gevonden. In 1984 werd Van Raam voortgezet door Piet Boezel. Henk vertelt: "In de jaren daarna zijn we op zoek gegaan naar nieuwe markten. We hebben ligfietsen gemaakt en ook racefietsen op maat. Leuk, maar echte handel zat er niet in."
De zoektocht kreeg een verrassende wending, toen er een opdracht kwam voor een speciale driewieler. Henk Kluver vertelt: "Een kennis van mij had een beroerte gehad, maar wilde blijven fietsen. Ondanks dat hij zijn evenwicht moeilijk kon bewaren." Kluver maakte een driewieler met 20 inch wielen achter en een 26 inch voorwiel. "De kennis reed daar zo mee weg." De rest is volgens Henk geschiedenis.
"Zo simpel als het door Henk wordt gesteld was het natuurlijk niet", lacht de huidige directeur Ronald Ruesink. Ronald is getrouwd met de dochter van Piet Boezel en werkt al sinds 1991 bij Van Raam. Ook zijn zwager Jan-Willem Boezel en schoonzus Marjolein Boezel maken deel uit van de Van Raam-familie, respectievelijk sinds 1993 en 1998. In 2003 nemen de drie het bedrijf van (schoon)vader Piet Boezel over.
Ronald Ruesink: "Vanaf het moment dat Van Raam zich ging toeleggen op zoiets speciaals als een driewieler, hebben we ons daar ook echt op gefocust. De gewone fiets leverde te weinig op. Omdat wij geen Gazelle waren, maar gewoon een metaalbedrijfje met een man of acht moesten we iets anders verzinnen."
Vanaf het moment dat Van Raam zich ging toeleggen op de aangepaste fiets, focuste het bedrijf zich daar ook echt volledig op.
Komst elektromotor verandert alles
Dat 'iets anders verzinnen' is de afgelopen decennia goed gelukt. Daarbij zorgde de opkomst van de elektromotor voor een extra boost voor de industrie en zeker ook voor Van Raam. Ronald Ruesink: "De eerste gemotoriseerde driewielers hadden nog een SpartaMet-blokje. Dan trok je aan een hendel en kwam er een rookpluim uit de uitlaat. Inmiddels hebben we een eigen E-systeem, volledig geoptimaliseerd voor onze eigen driewielers." Ruesink vertelt dat een driewieler van pakweg 50 kilo een ander soort ondersteuning vraagt dan bijvoorbeeld Bosch kan leveren met zijn middenmotor. "Onze GoCab bijvoorbeeld, maar ook al onze fietsen, hebben een 'achteruit'. Daar moet de aandrijving natuurlijk wel in voorzien."
Vanuit Aalten verkaste het bedrijf naar Varsseveld. Totdat het bedrijf in 2018 uit haar jasje groeide, zat Van Raam hier.
We gaan met de tijd mee, zo hebben we een nagelnieuwe 3D-printer
Wat opvalt is dat bij Van Raam, nog net als in de beginjaren, alles in eigen huis wordt gemaakt. "We lassen de frames zelf en er komt altijd een poedercoating van drie lagen op. Maar we gaan ook mee met de tijd. Zo hebben we een nagelnieuwe 3D-printer." Ronald Ruesink vertelt dat Van Raam sterk was en nog altijd sterk is in kleine oplages. "Kijk, daardoor kwamen mensen al snel bij ons terecht. Hier in Nederland komen veel potentiële klanten langs om te passen. Vervolgens leveren we nooit rechtstreeks, maar altijd via een dealer."
Anno 2020 zit Van Raam met haar 180 medewerkers in een gloednieuw pand op het nieuwste industrieterrein van Varsseveld.
Van Raam boekt successen in het buitenland
De Amsterdamse fabriek waar Van Raam in de beginjaren was gevestigd.
Het Varsseveldse bedrijf werkt met een vaste collectie, gebaseerd op een aantal platforms. Zeg maar de duofiets, de driewieler enzovoorts. Elke fiets wordt zó gemaakt dat deze passend is voor de klant. Daarmee zijn de modellen van Van Raam niet alleen in ons land in trek, het bedrijf sloeg zijn vleugels de afgelopen decennia ook succesvol uit richting het buitenland. Ruesink: "We zijn vooral actief in Duitsland, maar via de Rehacare-beurs in Düsseldorf kwamen we ook in contact met mensen in de VS en Japan. We willen graag samenwerken, maar dan wel zorgvuldig." Dus is er een importeur die de aangepaste fietsen levert via een aantal dealers.
Doordat de groei gestaag ging was er ook steeds meer ruimte nodig. Aalten werd in 2003 verruild voor Varsseveld. Daar werd gebouwd en uitgebreid, maar na vijftien jaar verrees in 2018 toch een nieuw pand op industrieterrein Hofskamp. "Op de groei", benadrukt Ruesink. Ondertussen is er naast het bestaande pand alweer grond bijgekocht en wordt er een pand aan de overkant gehuurd. "Daar komt de afdeling die onze nieuwe GoCab gaat promoten." Inmiddels werken er bij Van Raam 180 medewerkers.
Ronald Ruesink is directeur van Van Raam. Hij kwam in 1991 in dienst bij het bedrijf van zijn schoonvader Piet Boezel.
Henk Kluver: doorwerken tot z'n 96e
En Henk Kluver? Hij werkte door tot zijn 96e, werd een voorbeeld voor velen als het ging om doorwerken na zijn pensioen, kwam in Hart van Nederland en ontving in 2012 een VW Transporter voor het feit dat hij de oudste medewerker was. En hij draagt nog steeds met trots de gouden erepenning van de Nederlandse Maatschappij voor Nijverheid en Handel.
Henk bezoekt nog regelmatig het bedrijf en voelt zich nog altijd welkom. Als we vragen naar het verschil met vroeger blijft het even stil. "Je moet natuurlijk met je tijd meegaan hé. Ik let er nog steeds op dat de kwaliteit hoog blijft. Je kunt wel snel iets maken, maar als het niet goed is komen de klanten niet meer terug. Kijk, een fiets moet gewoon goed lopen. Het frame moet recht zijn en alles moet kloppen. Ja, af en toe geef ik mijn mening nog. Maar ik zie ook wel dat als de fietsen niet goed waren geweest, Van Raam niet zo hard was gegroeid."
De productie van frames gebeurt bij Van Raam net als in de beginjaren volledig in eigen huis.
020 versus 010
En Amsterdam, de plek waar Van Raam het levenslicht zag? Kluver: "Dat is daar zo veranderd, daar vind ik niks meer aan. Ik mis van Amsterdam alleen dat ik niet met de tram naar Ajax kan gaan." Met die opmerking wordt meteen een gevoelig punt aangesneden. Ronald Ruesink is fan van Feyenoord, trots op zijn door de spelers gesigneerde shirt en het fameuze 860 pagina's dikke 'Feyenoord de grootste' boek dat altijd opengeslagen in zijn kantoor ligt. Hoewel Ronald en Henk elkaar al vele decennia kennen, vindt Henk dat 'Ronald er helemaal niks van snapt'. Ja, wel van fietsen, maar niet van voetbal. Als hij dat delibereert kijkt hij er ook bij als iemand die '010' zegt in plaats van Rotterdam…