Mag een coach mee onder de douche? | De Volkskrant
Mag een coach mee onder de douche?
Seksuele intimidatie in de sport is een taboe. De drempel om aangifte te doen is bovendien veel te hoog, vooral wegens de angst voor negatieve publiciteit....
Van onze verslaggeefster Tynke Landsmeer 4 april 2003, 8:20
`In de afgelopen vijf jaar is er inderdaad veel te weinig veranderd', zo moet projectleidster Petra Moget tot haar spijt erkennen. De nieuwe campagne, onder de naam www.watisjouwgrens.nl, moet vooral de weerbaarheid van de individuele sporter vergroten. Posters en folders met uitdagende teksten als `Mag een coach mee douchen?' geven daartoe een eerste aanzet.
De projectgroep, waarmee in 1996 een start werd gemaakt nadat drie judoka's hun coach in de media hadden beschuldigd van seksuele intimidatie, hoopt bovendien dat met die actie het aantal meldingen van seksueel geweld omhoog zal gaan. In 2002 kwamen er in totaal slechts 59 telefoontjes binnen, maar dat is naar schatting nog niet een kwart van het werkelijke aantal incidenten binnen de sportwereld.
Volgens Nelli Cooman (39), oud-atletiekkampioene en donderdag één van de gastsprekers op Papendal, heeft dat alles te maken met een gebrek aan openheid. Zelf verhaalde de Rotterdamse openhartig over de nauwe relatie met haar voormalige trainer Henk Kraaijenhof. Om kosten te besparen deelden trainer en pupil vaak een hotelkamer.
`En als ik niet kon slapen dan vroeg ik of Henk bij mij op bed wilde zitten tot ik in slaap was gevallen', aldus Cooman. `Alles op basis van vertrouwen. Hij was een vaderfiguur voor mij. Het ging nooit verder dan dat. We stonden nooit samen onder de douche.'
Voor Bert Bode, één van de in totaal tien vertrouwenspersonen van NOC*NSF en tevens directeur van de Nederlandse Gymnastiekunie KNGU, ging dat overigens al veel te ver. `Dat komt bij mijn bond niet voor, anders liggen ze er direct uit', zei hij. Bode hanteert strengere omgangsregels voor zijn trainers en pupillen. Hij houdt bovendien een zwarte lijst bij van trainers die niet meer welkom zijn binnen de KNGU.
`Dat is op het randje van wat juridisch mogelijk is', zo geeft hij toe. In de afgelopen vier jaar belde hij vijf keer een vereniging om de aanstelling van een trainer af te raden. Tien keer werd hij door verenigingen gevraagd om advies. `Binnenkort ga ik een medebestuurder van een andere bond op de hoogte stellen, omdat een trainer naar een andere sport is overgestapt', aldus Bode. `Die probeert het nu ergens anders.'
Eigen rechter spelen wordt overigens niet gestimuleerd binnen het project van NOC*NSF. De instelling van de vertrouwenspersonen, zowel voor slachtoffer als voor de beschuldigde, is er vooral op gericht om mensen goed te begeleiden. De werkelijke aangifte gebeurt altijd bij de politie.
Nog veel te weinig wordt niettemin daadwerkelijk aangifte gedaan, terwijl het in dertig procent van de bij NOC*NSF bekende gevallen wel degelijk draait om seksueel misbruik (aanranding en verkrachting). Niet alleen is seksuele intimidatie binnen veel clubs nog steeds taboe, maar bovendien kan een officiële aanklacht tot publiciteit leiden en die wordt liever vermeden. Niet alleen door de beschadigde sporter zelf, maar zeker ook door sponsors en bestuursleden van de club.
De nieuwe campagne zal zich daarom ook op scholen (in zestig procent van de meldingen betreft het kinderen onder de vijftien jaar), ouders, bonden en verenigingen richten. Bovendien is er een handboek voor omgangsvormen in ontwikkeling en worden weerbaarheidstrainingen voor sporters georganiseerd.
Judoka Deborah Gravenstijn, de enige actieve sportster die aanwezig was bij het symposium, vindt vooral de betrokkenheid van ouders en scholen belangrijk. `Maar het blijft een lastige materie. Wie bepaalt of een trainer te ver gaat? Dat is per individu verschillend. Soms moet de buitenwacht ingrijpen, maar soms oordeelt de buitenwacht ook veel te snel.'