Trouwens: gedachten behoeven niet altijd te degenereren. Ze kunnen ook carrière maken. Er heerst hier geen absolute ‘zwaartekracht’. Wij hopen b.v. in dit boek aan te tonen, hoe vaag, hoe pantheïstisch nog, hoe hoogmoedig en ik-zuchtig vaak, de religie der romantici was. En toch zijn zij het geweest, de dwepers, die - naar Chateaubriand het formuleerde - ‘het anti-godsdienstige vooroordeel hebben doen plaatsmaken voor het godsdienstige’. Daarmee hebben zij de baan vrij gemaakt voor leven en werk van groter, zuiverder geesten, als Kardinaal Newman, Kierkegaard en tenslotte François Mauriac. Doch zijn deze laatsten nog romantici? Niemand zal het met recht kunnen beweren. ‘Potentiële veelvormigheid’ betekent hier dus: de blijvende vruchtbaarheid der ideeën, wier zaden her en der stuiven, en op soms afgelegen, onverwachte plaatsen wonderlijk ontkiemen.
Deze vruchtbaarheid nu, brengt tevens continuïteit met zich mee: uit één bron stromen velerlei wijdvertakte en soms ondergrondse rivieren. Eén enkele figuur kan voldoende zijn, om een bepaalde ideeënkern levend te houden in een bepaald historisch milieu, dat er toch principieel aan vijandig zou moeten zijn. En wanneer zulk een continuïteit wordt georganiseerd in Universiteiten en