Cornelis Bernardus (Kees) Rijvers (Princenhage, 27 mei 1926) is een Nederlands voormalig voetballer, international, voetbaltrainer en bondscoach.

Loopbaan

Als voetballer

Clubcarrière 
Rijvers, die als voetballer opgroeide bij de Bredase vereniging Groen-Wit, debuteerde in 1944, op 17-jarige leeftijd, in het eerste van NAC en wist in zijn debuutwedstrijd meteen het enige doelpunt van de wedstrijd te scoren. In de zes seizoenen die hij voor de club zou spelen, verwierf hij snel faam als linksbinnen en wist hij binnen twee jaar de status van international te bereiken. In 1950 werd hij vervolgens als een van de eerste Nederlandse voetballers professional, en wel in Frankrijk, bij AS Saint-Étienne. Hier kende hij een succesvolle periode, zo werd hij met de club in 1957 landskampioen van Frankrijk en werd hij ook eenmaal verkozen tot Speler van het Jaar. Valencia toonde belangstelling voor Rijvers, maar uitgerekend op dat moment werd hij getroffen door de bof. Rijvers adviseerde de Spanjaarden om Faas Wilkes aan te trekken, een advies dat opgevolgd werd. Rijvers kwam later nog uit voor Feyenoord en keerde daarna terug naar Saint-Étienne, waarmee hij de Franse beker won. Hij sloot zijn actieve loopbaan in 1963 af bij NAC. In april 1963 scoorde hij zijn laatste doelpunt in de Eredivisie in een uitwedstrijd tegen AFC Ajax. De wedstrijd werd met 3-1 door NAC gewonnen.

Nederlands elftal 
Rijvers speelde in totaal 33 wedstrijden voor het Nederlands voetbalelftal, waarin hij tien keer wist te scoren. Hij maakte zijn debuut op 3 oktober 1946 in een met 6-2 gewonnen uitwedstrijd tegen Luxemburg en wist Rijvers net als in zijn debuutwedstrijd voor NAC ook in zijn debuutwedstrijd voor het Nederlands elftal tot scoren te komen. Na zijn vertrek naar Frankrijk werd het Rijvers door de KNVB verboden om nog in het Nederlands elftal te spelen, omdat de voetbalbond weigerde om professionele spelers op te roepen, maar nadat in Nederland in 1954 het betaald voetbal werd ingevoerd, konden de in het buitenland spelende profs ook weer naar Nederland terugkeren en weer voor het Nederlands elftal uitkomen. Een jaar voor de invoering, in 1953, was Rijvers één van de spelers die namens de Nederlandse profs meededen in de Watersnoodwedstrijd in Parijs tegen het nationale elftal van Frankrijk. Het succes van deze wedstrijd wordt gezien als de aanzet voor invoering van het betaald voetbal in Nederland.

Samen met Abe Lenstra en Faas Wilkes vormde Rijvers in Oranje wat destijds het "Gouden Binnentrio werd genoemd. Van de tien interlands die zij samen speelden werd er slechts één verloren. Zijn laatste wedstrijd was op 7 maart 1960, toen hij in een uitwedstrijd tegen het Surinaamse elftal in de 58e minuut werd gewisseld voor Cees Groot. Nederland won uiteindelijk met 4-3.

Als trainer

FC Twente en PSV 
Direct na het beëindigen van zijn voetballoopbaan tekende Rijvers een contract als trainer bij de amateurvereniging TSC uit Oosterhout. Vanaf 1964 was hij als assistent van trainer Jaap van der Leck in dienst van Willem II. In januari 1966 slaagde hij voor het trainersdiploma-A. Enkele maanden later werd bekend dat hij per 1 juni 1966 aangesteld werd als hoofdtrainer van FC Twente, waar hij Friedrich Donenfeld opvolgde. Rijvers bleef zes jaar bij Twente. Hij voerde een drastische verjonging door in het team. Zo liet hij de tieners Jan Jeuring, Theo Pahlplatz en René Notten debuteren en haalde hij talenten als Epi Drost, Kick van der Vall, Dick van Dijk en Piet Schrijvers naar Enschede. In seizoen 1968/69 streed FC Twente lang mee om het landskampioenschap en werd het uiteindelijk derde. Dit was het begin van een langdurige periode waarin FC Twente uitgroeide tot een stabiele subtopper in de Eredivisie en waarin het zich geregeld plaatste voor Europees voetbal.

Rijvers vertrok in 1972 naar PSV en werd bij Twente opgevolgd door zijn assistent Spitz Kohn. PSV leidde hij in 1975 naar het eerste landskampioenschap sinds 1963. Ook in de seizoenen 1975/76 en 1977/78 werd het team landskampioen. Daarnaast wonnen Rijvers en PSV in 1974 en 1976 de KNVB beker en werd in 1978 de UEFA Cup binnengesleept. In twee wedstrijden werd het Franse SC Bastia in de finale verslagen. Nadat de resultaten in seizoen 1979/80 tegenvielen, werd Rijvers in januari 1980 te kennen gegeven dat zijn contract aan het einde van het seizoen zou worden verbroken. PSV stond op dat moment vierde in de competitie en was in de UEFA Cup in de tweede ronde uitgeschakeld door AS Saint-Étienne. Na een nederlaag in de competitie tegen FC Utrecht, besloot Rijvers op 24 januari 1980 per direct op te stappen. Hij werd opgevolgd door zijn assistent Jan Reker.

Nederlands elftal 
In mei 1980 tekende Rijvers een contract bij Beringen FC in België. Hij degradeerde met het team uit de Belgische eerste klasse. De degradatie werd later teruggedraaid nadat Beerschot, dat in een fraudeschandaal was verwikkeld, werd teruggezet. Rijvers had echter inmiddels de club verlaten en was coach van het Nederlands voetbalelftal geworden. In februari 1981 was hij door de Koninklijke Nederlandse Voetbalbond benaderd nadat zijn voorganger Jan Zwartkruis zijn functie had neergelegd, nadat na 2 nipte uit-nederlagen in de herfst van 1980 in de eerste 2 kwalificatieduels voor het WK Spanje 1982, de situatie uitzichtloos leek voor het Nederlands elftal. Officieel ging het contract in per 1 juli 1981, maar in de drie interlands die in de tussentijd werden gespeeld werd Rijvers door interim-trainer Rob Baan al nadrukkelijk betrokken bij het nationale elftal. Opmerkelijk was dat Rijvers zich direct inzette voor een terugkeer van de op dat moment 33-jarige Johan Cruijff. Nadat Cruijff was opgenomen in de selectie voor een wedstrijd tegen Frankrijk in maart 1981, bedankte hij echter op het laatste moment omdat hij vanwege zakelijke belangen niet in een shirt van KNVB-sponsor Adidas wilde spelen.

Hoewel Rijvers tussen maart 1981 en november 1981 vele oudgedienden terughaalde (Ruud Krol, John Rep; Willy van de Kerkhof, Jan Peters (AZ´67), Johan Neeskens, René van de Kerkhof en Piet Schrijvers), staat hij bekend als degene die Oranje drastisch verjongde vanaf september 1981 / februari 1982. Van het elftal dat in 1988 onder leiding van Rinus Michels Europees kampioen werd, liet Rijvers vanaf september 1981 negen spelers debuteren, te weten achtereenvolgens Wim Kieft, Frank Rijkaard, Ruud Gullit, Gerald Vanenburg, Jan Wouters, Ronald Koeman, Marco van Basten, Erwin Koeman en Adri van Tiggelen. Ook Edo Ophof debuteerde onder Rijvers, op 25 maart 1981 (Nederland-Frankrijk 1-0). Datzelfde deden Michel Valke, René van der Gijp, René Hofman en Peter van de Ven in 1982.

Onder Rijvers werd het WK van 1982 niet gehaald na een 2-0 uitnederlaag bij Frankrijk in het laatste kwalificatieduel (november 1981). Ook het EK in 1984 werd net niet gehaald, mede omdat Spanje met 12-1 won van Malta in december 1983, en zo Nederland nipt op doelsaldo voorbleef. Kees Rijvers was in zijn woonplaats Knegsel bij de buren "gaan kaarten". Met een eventuele plaatsing van de Spanjaarden had hij geen rekening meer gehouden. Enkele krantenkoppen de volgende dag: Rijvers: "Harde klap"; Muñoz (de Spaanse bondscoach in 1983): "Gerechtigheid". De grootste thuisoverwinning onder Rijvers werd behaald op 14 maart 1984 in het oefenduel Nederland-Denemarken (6-0), in dit duel debuteerde André Hoekstra. In oktober 1984 nam Rijvers zelf na een 1-2 thuisnederlaag tegen Hongarije ontslag, het eerste kwalificatieduel voor het Wereldkampioenschap voetbal 1986 in Mexico, waarvoor Nederland zich uiteindelijk wederom niet zou weten te kwalificeren. Een lobby van een groep trainers onder leiding van Leo Beenhakker van FC Volendam lag mede ten grondslag aan het vertrek van Rijvers. Rijvers sprak eind 1982 de hoop uit, dat het ooit tot een centrumspitsen-duo Kieft-van Basten zou komen bij Ajax, een 4-mans-voorhoede, met Vanenburg en Jesper Olsen op de vleugels rechts en links ("Dat zou uiteraard ook voor mij heel interessant zijn.").

In 1983 haalde Rijvers als hoofdcoach van het Nederlands elftal onder 20 jaar op het Wereldkampioenschap -20 de kwartfinale.

Latere carrière 
In 1986 keerde Rijvers terug bij FC Twente als technisch directeur met hoofdtrainer Theo Vonk onder zich, en drie jaar later werd hij technisch coördinator bij PSV. In oktober 1994 werd hij, tot zijn eigen ongenoegen, drie maanden interim-coach van PSV, omdat Aad de Mos op staande voet was ontslagen en er op dat moment geen andere vervanger was met een volledig trainersdiploma. De enige twee mensen met het A-diploma op zak die toen bij PSV werkten waren de toen al 74-jarige scout Rinus Gosens en Rijvers. Rijvers zette het elftal weer op de rails en werkte zijn opvolger Dick Advocaat, hoewel hij zelf Huub Stevens wilde, in.

Eerbetoon 
 In 2004 kreeg Rijvers de oeuvreprijs voor zijn hele trainersloopbaan uit handen van Rinus Michels. Rijvers was de eerste persoon ooit die deze prijs kreeg. Sinds het overlijden van Michels in maart 2005, reikt Rijvers deze prijs zelf uit, in 2008 bijvoorbeeld aan Wiel Coerver. Rijvers was voor PSV actief als scout in Frankrijk.

 In 2019 werd Rijvers benoemd tot erelid van FC Twente.

 Vier jaar later, in 2023, werd hij (op 96-jarige leeftijd) benoemd tot bondsridder van de KNVB, vanwege zijn brede verdiensten voor het Nederlands voetbal.

Privéleven 
Kees Rijvers is sinds 1949 getrouwd en is vader van zes dochters, waarvan de oudste in 2008 overleed. Een tweede dochter overleed in 2022. Ten tijde van zijn trainerschap bij FC Twente en PSV was hij woonachtig in respectievelijk het Twentse Oldenzaal en het Brabantse Knegsel. In 1991 vestigde hij zich met zijn echtgenote op het eiland Île d'Oléron aan de westkust van Frankrijk. In 2013 keerde hij terug naar Nederland en woont sinds die tijd in Breda.

Biografie 
In mei 2016 verscheen de biografie Prof, over het leven van Kees Rijvers. Rijvers' kleindochter Antje Veld, in het dagelijks leven freelance journaliste, schreef dit boek en interviewde behalve haar opa ook vele oud-spelers met wie Rijvers tijdens zijn loopbaan werkte.

Erelijst 
Als speler

Als trainer

Individueel als trainer

Trivia 
Sinds 14 oktober 2018 is Rijvers, door het overlijden van Germ Hofma, de oudste nog levende oud-international van Oranje. Rijvers is sinds het overlijden van de Spanjaard Marcelino Campanal in 2020 de laatste nog in leven zijnde voetballer die in de allereerste Ballon d'Or verkiezing van 1956 minstens één stem kreeg. Tevens is Rijvers sinds het overlijden van Raymond Kopa in 2017 de laatst overlevende deelnemer aan de Watersnoodwedstrijd.

Als trainer staat Rijvers op de tweede plaats wanneer het aankomt op gewonnen wedstrijden in de eredivisie. Alleen Bert Jacobs boekte als coach meer zeges, maar Jacobs coachte ook veel meer duels in de hoogste klasse van het Nederlandse betaalde voetbal.

Zie ook 
 Lijst van spelers van Feyenoord
 Lijst van spelers van NAC Breda
 Lijst van spelers van AS Saint-Étienne
 Lijst van trainers van PSV
 Lijst van spelers van het Nederlands voetbalelftal

Publicaties 
 Antje Veld: Prof. De biografie van Kees Rijvers. Amsterdam, Thomas Rap, 2016. 
 Maas, Rinie, Giftum Kèès! 75 jaar Groen-Wit en driekwart eeuw dorpsleven in Princenhage. Breda: Jubileumcommissie Groen-Wit, 2007, p. 20-23, 36-39.
 Leo Pagano: Vier pioniers van ons profvoetbal. [Over Kees Rijvers, Faas Wilkes, Arie de Vroet en Bertus de Harder]. Naarden, Arena, 1954

Externe link 
Statistieken van Kees Rijvers

Nederlands voetballer
Nederlands olympisch deelnemer
Nederlands voetbalcoach