Jean Edmond Cyrus Rostand (Parijs, 30 oktober 1894 - Ville-d'Avray, 4 september 1977) was een Frans bioloog, essayist, moraalfilosoof en wetenschapshistoricus. Hij was lid van de Académie française.

Levensloop

Afkomst en opleiding 
Rostand was de zoon van toneelschrijver Edmond Rostand en van dichteres Rosemonde Gérard. Hij was een broer van de dichter Maurice Rostand. Zijn jeugd bracht hij door in Cambo-les-Bains in het Franse deel van het Baskenland. Op 10-jarige leeftijd raakte hij gefascineerd door de wetenschap na het lezen van Souvenirs entomologiques van de entomoloog Jean-Henri Fabre.

Aan de Universiteit van Parijs studeerde Rostand filosofie, fysiologie, biochemie en mineralogie. Ondertussen had hij met behulp van zijn vader zijn eigen laboratorium geïnstalleerd in Cambo-les-Bains. Rostand bleef in dienst van de Parijse universiteit en vestigde zich in 1922 in Ville-d'Avray, niet ver van de Franse hoofdstad .

Als bioloog 
Rostand hield zich voornamelijk bezig met populairwetenschappelijk onderzoek. In 1936 installeerde hij in zijn woonplaats zijn eigen onafhankelijk laboratorium zodat hij zich ver kon houden van de universitaire structuren die hij te dwangmatig vond. Hij interesseerde zich voor de oorsprong van het leven en bestudeerde de biologie van de amfibieën (en vooral de kikkers), de parthenogenese, de invloed van de koude op de voortplanting (dit onderzoek vormde de basis voor de onderzoeken van Robert Ettinger, de vader van het cryonisme) en de erfelijkheid (waarbij hij als een van de weinigen in Europa tot in 1967 axolotls gebruikte).

Naar aanleiding van de speciale tentoonstelling Arts et Techniques dans la Vie moderne die tussen mei en november 1937 zou plaatsvinden, richtten Jean Perrin (afdeling natuurkunde) en Rostand (afdeling biologie) eind 1936 het Palais de la Découverte op, een museum en centrum voor de populaire wetenschap in de linkervleugel van het Grand Palais in Parijs.

Rostand spande zich in om de biologie te vulgariseren naar een groot publiek toe. Hij kreeg hiervoor in 1959 de Prix Kalinga van de Verenigde Naties.

Als filosoof en activist 
Naast zijn wetenschappelijk onderzoek was Rostand ook gekend als moraalfilosoof en activist. Hij publiceerde verscheidene filosofische essays en verdeelde zijn tijd tussen zijn onderzoekswerk en zijn zeer omvangrijke literaire en wetenschappelijke publicaties. Hij vond het zijn plicht om de publieke opinie te waarschuwen voor de ernst van sommige menselijke problemen.

Rostand ondersteunde een vorm van eugenetica en bevestigde de reeds eerder geponeerde stelling van Alexis Carrel dat menselijke sterilisatie zou kunnen leiden tot bepaalde vormen van psychische aandoeningen. Als activist was hij tegen de kernwapens en als vrijdenker was hij voor abortus.

Académie française 
In 1959 werd Rostand, na een eerdere poging het jaar voordien, verkozen tot lid van de Académie française in navolging van zijn vader die van 1901 tot aan zijn dood in 1918 eveneens lid was van de academie.

Werk

Literair werk 
 Le Retour des pauvres, Parijs, 1919 (onder het pseudoniem Jean Sokori)
 La Loi des riches, Parijs, 1920
 Pendant qu'on souffre encore, Parijs, 1921
 Ignace ou l'écrivain, Parijs, 1923
 Deux Angoisses : la mort, l'amour, Parijs, 1924
 De la vanité et de quelques autres sujets, Parijs, 1925
 Les Familiotes et autres essais de mystique bourgeoise, Parijs, 1925
 De l'amour des idées, Parijs, 1926
 Le Mariage, Parijs, 1927
 Valère ou l'exaspéré, Parijs, 1927
 Julien ou une conscience, Parijs, 1928
 Journal d'un caractère, Parijs, 1931
 Pensées d'un biologiste, Parijs, 1939
 Nouvelles pensées d'un biologiste, Parijs, 1947
 Carnet d'un biologiste, Parijs, 1959
 Inquiétudes d'un biologiste, Parijs, 1967
 Le Courrier d'un biologiste, Parijs, 1970

Wetenschappelijk werk 
 Les Chromosomes, artisans de l'hérédité et du sexe, Parijs, 1928
 La Formation de l'être. Histoire des idées sur la génération, Parijs, 1930
 De la mouche à l'homme, Parijs, 1930
 L'état présent du transformisme, Parijs, 1931
 L'Évolution des espèces. Histoire des idées transformistes, Parijs, 1932
 L'Aventure humaine, Parijs, 3 delen, 1933-1935
 La Vie des crapauds, Parijs, 1933
 Les Problèmes de l'hérédité et du sexe, Parijs, 1933
 Les Sciences. Les sciences mathématiques, les sciences biologiques, les sciences physico-chimiques, Parijs, 1933 (in samenwerking met Augustin Boutaric en Pierre Sergescu) 
 La Vie des libellules, Parijs, 1935
 Insectes, Parijs, 1936
 Introduction à la génétique, Parijs, 1936 (in samenwerking met Lucien Cuénot)
 La Nouvelle Biologie, Parijs, 1937
 La Parthénogenèse des vertébrés, Parijs, 1938
 Claude Bernard, Parijs, 1938
 Biologie et Médecine, Parijs, 1939
 La Vie et ses problèmes, Parijs, 1939
 Science et Génération, Parijs, 1940
 L'homme. Introduction à l'étude de la biologie humaine, Parijs, 1941
 Les Idées nouvelles de la génétique, Parijs, 1941
 L'Homme, maître de la vie, Parijs, 1941
 Hommes de vérité. Tome 1: Pasteur, Bernard, Fontenelle, La Rochefoucauld, Parijs, 1942
 La Genèse de la vie. Histoire des idées sur la génération spontanée, Parijs, 1943
 L'Avenir de la biologie, Parijs, 1943
 La Vie des vers à soie, Parijs, 1944
 Esquisse d'une histoire de la biologie, Parijs, 1945
 L'Avenir de la biologie, Parijs, 1946
 Qu'est-ce qu'un enfant ?, Alençon, 1946
 Charles Darwin, Parijs, 1947
 Hommes de vérité. Tome 2: Lamarck, Davaine, Mendel, Fabre, Barbellion, Parijs, 1948
 L'Homme devant la biologie, Parijs, 1949
 La Parthénogenèse, reproduction virginale chez les animaux, Parijs, 1949
 La Parthénogenèse animale, Parijs, 1949
 La Biologie et l'avenir humain, Parijs, 1950
 Les Grands courants de la biologie, Parijs, 1951
 Les Origines de la biologie expérimentale et l'abbé Spallanzani, Parijs, 1951
 La Génétique des Batraciens, Parijs, 1951
 L'Hérédité humaine, Parijs, 1952
 Pages d'un moraliste, Parijs, 1952
 Ce que nous apprennent les crapauds et les grenouilles, Parijs, 1953
 Ce que je crois, Parijs, 1953
 Instruire sur l'homme, Nice, 1953
 La Vie, cette aventure. Entretiens avec Paul Bodin, Parijs, 1953
 Notes d'un biologiste, Parijs, 1954
 Les Crapauds, les grenouilles et quelques problèmes biologiques, Parijs, 1955
 Le Problème biologique de l'individu, Parijs, 1955
 L'Atomisme en biologie, Parijs, 1956
 Peut-on modifier l'homme ?, Parijs, 1956
 L'Homme de l'an 2000, Parijs, 1956
 Science fausse et fausses sciences, Parijs, 1958
 Aux sources de la biologie, Parijs, 1958
 Bestiaire d'amour, Parijs, 1958
 Anomalies des Amphibiens anoures, Parijs, 1958
 Carnet d'un biologiste, Parijs, 1959
 Les Origines de la biologie expérimentale, Parijs, 1959
 Espoir et Inquiétudes de l'homme, Parijs, 1959
 Discours de réception de Jean Rostand à l'Académie française et Réponse de Jules Romains, Parijs, 1959
 L'Évolution, Parijs, 1960
 La Biologie et les Problèmes humains, Parijs, 1960
 La Biologie inventrice, Parijs, 1961
 Aux Frontières du surhumain, Parijs, 1962
 La Vie, Parijs, 1962 (met Andrée Tétry)
 Le Droit d'être naturaliste, Parijs, 1963
 Biologie et Humanisme, Parijs, 1964
 Hommes d'autrefois et d'aujourd'hui, Parijs, 1966
 Maternité et Biologie, Parijs, 1966
 Inquiétudes d'un biologiste, Parijs, 1967
 Le Courrier d'un biologiste, Parijs, 1970
 Quelques discours (1964-1970), Parijs, 1970
 Les Étangs à monstres. Histoire d'une recherche (1947-1970), Parijs, 1971
 L'Homme. Initiation à la biologie, Parijs, 1972 (met Andrée Tétry)
 Entretiens avec Eric Laurent, Parijs, 1975

Literatuur 
 J. TESTARD, Des grenouilles et des hommes. Conversations avec Jean Rostand, Parijs, 2000
 D. BUICAN, Jean Rostand. Le patriarche iconoclaste de Ville-d'Avray, Parijs, 1994
 A. TÉTRY, Jean Rostand, un homme du futur, Parijs, 1990
 A. TÉTRY, Jean Rostand, prophète clairvoyant et fraternel, Parijs, 1983
 M. MIGEO, Les Rostand, Parijs, 1973
 O. LUTGEN, De père en fils. Edmond Rostand, Jean Rostand : psychobiographie, Parijs, 1965
 A. TÉTRY, Jean Rostand, Parijs, 1962
 A. DELAUNAY, Jean Rostand, Parijs, 1956

Externe link 
 Biografie op de website van de Académie française 

Frans bioloog
Frans filosoof
Moraalfilosoof
Frans essayist
Lid van de Académie française