De geneeskracht van prei | Mens en Gezondheid: Gezonde voeding
Prei is familie van de ui en kun je prima na het kopen in water zetten om de wortelgroei te stimuleren. Vervolgens zet je hem in de aarde. Je kunt elke dag vijf tot tien centimeter eraf knippen om te gebruiken in een soep, omelet, groentemix bij rijst of over de gebakken aardappelen. Prei past overal goed bij. Prei is familie van de lookachtigen zoals ui, selderij en knoflook. Let op! Dit artikel is geschreven vanuit de persoonlijke visie van de auteur en bevat mogelijk informatie die niet wetenschappelijk onderbouwd is en/of aansluit bij de algemene zienswijze.
Waar is de prei het eerst verbouwd?
Vitaminen in prei
Fytonutriënten in prei
Geneeskracht van polyfenolen
Prei is goed voor de stembanden
Eettips prei
Prei is in de geschiedenis het eerst beschreven door de Sumeriërs. De Sumerische koning Urnammu liet 4000 jaar geleden prei verbouwen in de tuinen van Ur, een van de belangrijkste Sumerische steden. Dat is niet verwonderlijk; voor veel mijlpalen in de historie van de moderne mens geldt dat de Sumeriërs ze hebben neergezet. In onze tijd wordt prei over de hele wereld verbouwd. Prei wordt in Nederland het hele jaar op het land verbouwd. Boeren maken gebruik van verschillende rassen prei; sommige kunnen beter tegen de kou; deze worden in de wintermaanden gekweekt.
Prei bevat uitermate veel voedingsstoffen. De prei zit vol vitaminen. Het meest bevat een preitje vitamine A; van deze stof zit in 100 gram prei 55% van de Aanbevolen Dagelijkse Hoeveelheid(ADH). Het gehalte aan vitamine K mag er ook wezen: 39% van de ADH. Daarnaast zit er vel vitamine C in een prei, 20% van de ADH. Van pyridoxine of vitamine B6 zit er 18% van de ADH in. Voor foliumzuur of vitamine B11 geldt een waarde van 16% van de ADH. Vervolgens bevat een ons prei 6% van de ADH voor vitamine E en 5 % van de ADH voor thiamine of vitamine B1.
Prei op het land / Bron: Jeantosti, Wikimedia Commons (CC BY-SA-3.0)
Prei is een mooie bron voor mineralen. Een ons prei levert 26% van de ADH voor het mineraal ijzer. Koper kan de helft van dit aantal noteren: 13%. Voor zink geldt dat er 11% van de ADH in zit. Magnesium heeft een ADH-percentage van 7%. Wat calcium betreft zit er 6% van de ADH in prei. Er zit nog eens 5% van de ADH voor fosfor in. Hekkensluiters in deze opsomming zijn seleen en mangaan met beide 2% van de ADH.
Prei bevat naast vitaminen en mineralen ook veel fytonutriënten. De flavonoïde kaempferol is een stof die vooral goed is voor de bloedvaten. Kaempferol stimuleert de aanmaak van stikstofmonoxide (NO) dat de spieren rond de bloedvaten relaxeert. Foliumzuur in prei is ook goed voor de bloedvaten omdat deze stof de homocysteïneniveaus in het bloed in balans houdt. Een te hoog homocysteïneniveau verhoogt het risico op hart- en vaatziekten. Voorts bevat een prei zeer veel polyfenolen. Het niveau van polyfenolen is hoger in de familieleden van de prei knoflook en ui. Toch bevat het preitje per 100 gram meer polyfenolen dan bijvoorbeeld tomaten, wortelen en rode pepers. Polyfenolen spelen een belangrijke rol in het neutraliseren van schadelijke effecten die worden toegebracht door vrije radicalen.
De polyfenolen zijn samen met alle andere fytonutriënten, vitaminen en mineralen ervoor verantwoordelijk dat prei vele ziekten kan voorkomen of het risico op het krijgen van ziekten kan verlagen. De meest sprekende voorbeelden hiervan zijn aderverkalking, obesitas, diabetes type 2, reumatoïde artritis en luchtwegeninfecties veroorzaaakt door allergische reacties.
De oude Grieken en de Romeinen prezen de prei om zijn goede eigenschappen voor de keel. Aristoteles zei dat hij zo´n heldere stem had door de prei en keizer Nero zei dat hij door het eten van prei zijn stem sterker had gemaakt.
Preibloem / Bron: Jeantosti, Wikimedia Commons (CC BY-SA-3.0)
In Frankrijk wordt graag een koude preisoep gegeten. Dat is een delicatesse. Eerst worden prei en aardappels gekookt. Deze worden vervolgens geblenderd en op smaak gebracht met gefruite uitjes met knoflook, zout en peper. Een prei kun je elke dag in een macaroni- of rijstgerecht doen. Het is zelfs lekker bij gebakken aardappels of door een omelet. Je gebruikt dan niet zoveel; slechts een paar centimeter prei snijd je af. Na een week of tien dagen is de prei op. Wanneer je prei bakt, houd je de baktijd kort want hij wordt snel zwart. Prei is ook lekker door de soep. Prei is helaas geen lekkere groente om rauw te eten door zijn overheersende smaak. Een kok die rauwe prei door een salade doet moet nog erg veel leren.