Orphanet: Mnohocetn�� sebehoj��c�� skvam��zn�� epiteliom
Meervoudig zelfhelend plaveiselepithelioom
Meervoudig zelfhelend plaveiselepithelioom (ook gekend als ziekte van Ferguson-Smith (FSD)) is een erfelijk kankersyndroom van de huid, en wordt gekarakteriseerd door de ontwikkeling van meerdere lokaal invasieve huidtumoren lijkend op keratoacanthomen aan het gelaat en de ledematen, die meestal spontaan helen na enkele maanden en putvormige littekens achterlaten.
Familiaal primair zelfhelend plaveiselepithelioom van de huid, Ferguson-Smith-type
Meervoudig keratoacanthoom, Ferguson-Smith-type
Zelfhelend plaveiselepithelioom type 1
Ziekte van Ferguson-Smith
ICD 10: C44.3 C44.6 C44.7
OMIM-nummer: 132800
De prevalentie is niet gekend, maar tot op heden werden meer dan 100 gevallen gerapporteerd, waaronder verscheidene grote getroffen families met een oorsprong in het westen van Schotland.
Tumoren starten doorgaans als een roodachtige macula die papulair, groter en ge�lcereerd wordt. Naarmate de tumor involueert, vormt zich een hoornige prop die uitvalt en een diepe kuil met onregelmatige, overhangende randen achterlaat. Tumoren komen eerder voor op delen van het lichaam die worden blootgesteld aan de zon, voornamelijk de neus, de oren en de streek rond de mond. Letsels op de ledematen zijn vaak groter en laten vlakke littekens achter. De romp wordt zelden getroffen. Het aantal levenslange tumoren gaat van enkele tot meer dan honderd. De aanvangsleeftijd voor de eerste tumor is zeer variabel, gaande van 8 tot meer dan 70 jaar (mediaan bedraagt 28 jaar). Histologische beoordeling van deze tumoren toont goed gedifferentieerde plaveiselcarcinomen. Behandeling met radiotherapie dient vermeden te worden aangezien in er meer en invasievere tumoren ontstaan in eerder bestraalde huid.
FSD kan het gevolg zijn van verliesmutaties in het gen TGFBR1 (9q22), dat codeert voor een transmembranaire serine/threonine-kinasereceptor met een rol in TGF-b�ta signalering. Mutaties in het gen TGFBR1 worden ook aangetroffen bij syndroom van Loeys-Dietz (LDS; zie deze term), maar het spectrum van TGFBR1-mutaties verschilt en de mutaties die worden gevonden bij de meeste FSD-families werden niet geassocieerd met een predispositie voor aorta-aneurysma en andere ontwikkelingsdefecten die voorkomen bij LDS. Er wordt vermoed dat FSD een oligogene eigenschap is. Overge�rfde permissieve varianten in TGFBR1 en een tweede, tot nog toe niet ge�dentificeerde, gekoppelde locus op de lange arm van chromosoom 9 lijken nodig te zijn voor ontwikkeling van de tumor. In getroffen families ontwikkelt 90% van de dragers van een TGFBR1-mutatie de ziekte voor de leeftijd van 60 jaar. De huid op handpalmen en voetzolen wordt niet getroffen, wat doet vermoeden dat de tumoren ontstaan uit haarfollikels.
Hoewel FSD waarschijnlijk een oligogene eigenschap is, wordt de conditie op een autosomaal dominante manier overge�rfd doordat de TGFBR1-mutaties en de predisponerende varianten op de tweede gekoppelde locus meestal samen worden overge�rfd in getroffen families.
Deskundige recensent(en) : Pr. Malcolm FERGUSON-SMITH - Dr. David GOUDIE - Laatste update: Februari 2015