Mijn laatste toernooipartij heb ik dan tenminste gewonnen. “Zie je wel”, zei Ljubo toen ik in de perskamer kwam, “volhouden en veel spelen”. Joop vroeg: “Volgend jaar weer?” Ik denk echter niet dat ik van mijn immer bezorgde vrouw toestemming krijg en ik ben een zeer volgzaam echtgenoot. Al met al waren het prachtige weken in Munchen, die ik me tot mijn laatste snik zal blijven herinneren, ondanks de pijnlijke ervaringen. Op het moment dat ik dit schrijf zijn we alweer twee weken verder en ik ben er nog tamelijk moe van. Het zal wel bijkomen.
De toekomst? Ik zal blijven genieten van de vele mooie boeken, de weinige mooie tijdschriften en de vele prachtige eindspelstudies. Ik zal de schoonheid van Caissa blijven prediken zoals ik dat al een leven lang heb gedaan met de pen en met het gesproken woord. Schaken is een deel van het cultureel bezit van de mensheid, en, in vergelijking met andere takken van kunst of sport, het is zo goedkoop. Misschien daarom hebben de schakers ook verleerd om er eens iets voor uit te geven. Maar daarover een volgend keer.