De stem van de HTM
terug naar overzicht 03 september 2016
Duizenden reizigers horen dagelijks haar mededelingen. En dat al tien jaar. Hoogste tijd voor de vraag: van wie is die stem van het openbaar vervoer van HTM?
AD, 3 september 2016, tekst: Albert Kok, foto's: Frank Jansen & Jan de Groen
Ze speelde ooit de rol van La Commodia in Beauty and the Beast in het Circustheater en momenteel komt ze de huiskamer binnen als Yvonne in de dramaserie Familie Kruys. Maar veel Hagenaars en Hagenezen kennen haar – zonder het te weten – van een heel andere rol. De rol van de Stem van HTM.
Beheerste rol
,,Het is waarschijnlijk de meest beheerste rol die ik ooit heb gespeeld," zegt Carolina Mout over haar werk voor de Haagse vervoerder. Prompt volgt een korte proeve van bekwaamheid: ,,Deze lijn rijdt richting Scheveningen Strand", klinkt het strikt neutraal. Gevolgd door: ,,De volgende halte is Madurodam."
De 54-jarige Amsterdamse ziet zichzelf bij haar werk voor HTM als een gids voor de stad. ,,Zij het in mijn geval als een gids die de stad amper kent. Maar dat geeft niet. Ik hoef de tramroute van Den Haag naar Delft niet te kennen om de reiziger wegwijs te kunnen maken."
Waar menige acteur die net als zij een degelijke theateropleiding heeft gevolgd liever niet of met lichte gêne over commerciële klusjes praat, doet Carolina daar totaal niet moeilijk over. ,,Het is al enorm veranderd hoor, maar zeker toen ik in 1986 van de Kleinkunstacademie kwam, was het nog 'not done' om reclamewerk te doen. Ik heb dat nooit begrepen. Zag het als een onderdeel van het vak. Ik voel me in de eerste plaats actrice en zangeres, maar in deze onzekere business is dit stemmenwerk het enige wat altijd doordruppelt."
Druk Den Haag
Die financiële zekerheid is niet alleen aan HTM te danken. Ook voor de Rotterdamse vervoerder RET zet ze haar stem in. ,,Maar in Den Haag heb ik het drukker," klinkt het opgewekt. ,,Want er zijn bij jullie in de stad doorlopend omleidingen, lijkt het wel. Dus word ik om de haverklap gevraagd om nieuwe routes in te spreken."
Zoals gezegd is het dedain voor commercieel stemmenwerk sterk verminderd in de loop der jaren, wellicht ook door aanhoudende bezuinigingen in de kunstsector. Nu wil iedereen een graantje meepikken.
,,Ik geef nu zelfs workshops. Dat lijkt misschien niet zo slim – ik zit feitelijk mijn eigen concurrentie op te leiden – maar er is werk genoeg. En ik denk dat ik wat door te geven heb. Bovendien kan ik me behoorlijk ergeren aan wat ik soms hoor. In mijn begintijd was het nog echt een niche: een handjevol stemacteurs deed alles. Dat is veranderd. Er zijn veel inferieure cursussen op de stemmenmarkt en mensen krijgen hierdoor valse hoop, want het is een echt vak."
ABN in OV
Bij HTM kwam ze onder de pannen toen de Haagse vervoerder tien jaar geleden naar een nieuwe 'stem' op zoek was. ,,Bij het openbaar vervoer is ABN (Algemeen Beschaafd Nederlands) gewenst," legt ze uit. ,,Ook mensen van buiten de stad pakken de tram. Je moet vooral neutraal blijven. Maar ik herinner me wel dat er bij de eerste Haagse sessie even een echte Hagenees aanschoof."
Tot afgrijzen van Carolina en haar vakgenoten maken reclamemakers op verzoek van hun opdrachtgevers er steeds vaker een gewoonte van om bekende Nederlanders in te huren. ,,Dat kunnen wij niet uitstaan, want wij vinden onszelf uiteraard veel beter, haha."
Maar er is ook veel ten goede veranderd. Met dank bijvoorbeeld aan de voortschrijdende techniek, die het tegenwoordig mogelijk maakt om vanuit een handzaam studiootje thuis teksten in te spreken en op te sturen. Dat bespaart reistijd die ze dan kan steken ander werk. Zoals Club Carolina, een eigen theaterprogramma, waarmee ze elke zondagmiddag in het Amsterdamse Tobacco Theater staat, met telkens wisselende gasten. ,,Want ik ben zelf niet zo bekend, maar dankzij mijn spel in musicals en tv-series ken ik wel half bekend Nederland."
Toch is ze ook ooit stiekem zelf een beetje beroemd geweest. En wel hier in Den Haag, toen ze hier zoals gezegd in het Circustheater stond met Beauty and the Beast. ,,Dan pakte ik vanaf het Centraal Station de tram naar Scheveningen. Met op de buitenkant van de tram een foto met mij als La Commodia. En met binnenin de tram bij elke halte mijn eigen stemgeluid. Toen voelde ik me wel even gearriveerd."