Lode Ceyssens: “En toch stel ik vandaag vast dat er nog steeds dossiers uit de eerste 2 werkjaren op een arrest wachten en dat de raad niet eens in staat blijkt om het gewone contentieux, los van de achterstand, te beheersen, wat ze nochtans met zoveel woorden beloofd had.Het lezen van dit nieuwe jaarverslag was ontzettend ontmoedigend. Wat kan ik nog zeggen aan een burger die een dossier heeft dat in voorjaar 2010 ingediend werd en misschien voor 2017 geen uitspraak gaat kennen?”
Volgend jaar zal wellicht de Dienst voor het Vlaams Bestuursrechtscolleges opgestart worden. Daardoor kan de aanwezige kwaliteit in de verschillende, te fusioneren bestuursrechtscolleges, samen gevoegd worden om pieken en kwantitatieve uitdagingen beter het hoofd te bieden.
Lode Ceyssens: “Ik hoop dat dit nieuwe bestuursrechtscollege zal functioneren op een wijze die in niets lijkt op deze van de Raad voor Vergunningenbetwistingen en dat deze daardoor snel uit het collectieve geheugen mag gewist worden.”
[i] Er werden in het vijfde werkjaar weliswaar 859 uitspraken ten gronde gedaan tov 717 uitspraken ten gronde in vierde werkjaar maar 292 daarvan gebeurden door de aanvullende rechters. cfr Jaarverslag p.50
[ii] Jaarverslag p. 63 – ‘Ten slotte heeft de Raad 917 einduitspraken geformuleerd tijdens het vijfde werkjaar. Rekening houdend met een instroom van 792 nieuwe dossiers heeft de Raad tijdens het vijfde werkjaar – mede dankzij de inzet van de aanvullende raadsleden – een uitstroom gekend die hoger lag dan de instroom.’ Maar van die 917 einduitspraken gebeurden er al zeker 287 door de aanvullende rechters.
[iii] Van die 362 eindarresten gebeurden er 287 door de aanvullende rechters, 75 door de vaste raadsleden cfr jaarverslag p. 56
Om aan oplossingsgerichte rechtspraak te doen werd het instrumentarium van de Raad voor Vergunningsbetwistingen uitgebreid. Beide nieuwe instrumenten hebben tot doel procesvoerende partijen genoegdoening te doen zonder de verregaande consequenties van een bestuurlijke vernietiging.
De bestuurlijke lus is een rechtsfiguur die in Nederland en Duitsland al langer bestaat en die in de VCRO werd ingevoerd en intussen (in een andere vorm) ook in de wet op de raad van state.
De bestuurlijke lus houdt in dat een bestuursrechter, bij het vaststellen van een vormgebrek aan een bestreden overheidsbeslissing, de overheid de tijd en de ruimte kan geven om een poging te doen dit vormelijke gebrek te remediëren.
Voorbeeld 1 - Als bij de betwisting van een ruimtelijk uitvoeringsplan blijkt dat een van de openbaar onderzoeken enkele dagen te kort geduurd heeft, kan de bestuursrechter de overheid de tijd geven dit vormgebrek te remediëren door het openbaar onderzoek opnieuw (en ditmaal correct) te voeren. Op die manier hoeft de bestuursrechter niet onmiddellijk naar het drastische wapen van de volledige vernietiging van het plan te grijpen.
Voorbeeld 2 - bij een RUP voor een tramlijn blijkt dat de verkeersafwikkeling van eventueel sluipverkeer niet voldoende onderzocht werd. Intussen zijn de werken wel al vergund en opgestart. Door het onderzoek voor de verkeersafwikkeling te hernemen kan een volledige vernietiging van het RUP en van de daarop gebaseerde vergunningen vermeden worden, kan de tramlijn sneller voltooid worden maar worden de rechten van de omwonenden toch gerespecteerd.
Bemiddeling, ook vaak ‘mediation’ genoemd, is een situatie waarin een onafhankelijk ‘bemiddelaar’ bemiddelt tussen 2 of meerdere procesvoerende partijen met potentieel een beëindiging van de procedure zonder inhoudelijke uitspraak door de Raad. Dit is vooral mogelijk waar tussen partijen nog onderhandelingsmarge is zonder dat er nieuwe problemen ontstaan.
Voorbeeld - Een huiseigenaar verzet zich tegen een plan om achter zijn woning een industrieterrein in te richten. Bemiddeling kan leiden tot een kleine planaanpassing met een groenbuffer. Ze kan niet leiden tot een nieuwe inrichting waarbij het terrein verplaatst wordt van het huis van de klager naar het huis van een niet-betrokkene. Dan worden immers diens rechten geschonden, doordat deze zich niet kan verweren tegen een voor hem potentieel nadeliger plan.