Antoni van Leeuwenhoek bestraalt als eerste Europese ziekenhuis tumoren met 4D-scan | Het Parool
Antoni van Leeuwenhoek bestraalt als eerste Europese ziekenhuis tumoren met 4D-scan
Het Antoni van Leeuwenhoek heeft afgelopen week als eerste ziekenhuis in Europa een kankerpatiënt bestraald met behulp van een 4D-scan. Met de nieuwe techniek lopen gezonde cellen in de toekomst minder schade op.
Olga Ketellapper 5 november 2019, 11:27
Dit is een voorbeeld van een 4D-film. Dat wil zeggen: een 'platte' versie ervan. Artsen kunnen hier nog in de diepte doorheen scrollen, van voor naar achter. Beeld Antoni van Leeuwenhoek
Het ziekenhuis ontwikkelde software om een 4D-scan te kunnen maken van een tumor die beweegt, bijvoorbeeld door ademhaling. Zo hopen de artsen patiënten in de toekomst nauwkeuriger te kunnen bestralen, waardoor gezonde cellen minder schade oplopen.
"Dat vermindert de kans op bijwerkingen en biedt misschien zelfs de mogelijkheid om de stralingsdosis te verhogen als dat nodig is," zegt radiotherapeut Edwin Jansen, die de eerste tumor met de 4D-scan behandelde.
In eerste instantie doet het ziekenhuis een proef met maximaal twintig patiënten met beperkte leveruitzaaiingen. "Een tumor in de lever is heel moeilijk zichtbaar en gevoelig voor bestraling," legt een woordvoerder de keuze uit. Als het onderzoek goed verloopt, wordt de techniek uitgebreid naar andere tumoren in zachte weefsels die bewegen tijdens bestraling, zoals bijvoorbeeld de long of bijnier.
Een groot voordeel van een filmpje is dat de artsen de hele bewegende tumor direct kunnen zien. Nu nog gebruiken artsen medische scans om de exacte locatie van een tumor te bepalen. Omdat tumoren in zachte weefsels slecht te zien zijn, worden kleine staafjes geplaatst als markers om te bepalen waar de straling terecht moet komen. Dat is niet meer nodig met de 4D-scan. "Dat is mooi, want patiënten vinden het een vervelende ingreep en ze kunnen pijn, infecties en nabloedingen krijgen," zegt Jansen.
De 4D-scan wordt voor het bestralingsplan gemaakt. In vijf minuten maakt een scanner 720 2D-scans van de tumor, die met de nieuwe software worden verwerkt tot een bewegende 4D-film. Zo kan de arts het bestralingsapparaat nauwkeurig aansturen. Ook tijdens de behandeling worden beelden gemaakt om bij te sturen.
Op welke termijn de nieuwe behandelmethode wordt aangeboden aan patiënten met andere uitzaaiingen dan in de lever is nog niet bekend. In Nederland worden jaarlijks ongeveer 60.000 mensen bestraald omdat ze kanker hebben.