Zondag 13 september, bij onze terugkeer in de Jachtlaankerk, hadden we meteen een pittig thema bij de hand, namelijk: vergeving. Dit n.a.v. de evangelietekst die op het rooster stond: Mattheus 18 : 21 – 35. Waarin Jezus oproept tot een zeer ruimhartig vergevingsbeleid van onze kant: zeventig maal zeven.
Schuld en vergeving, het zijn complexe begrippen. Het heeft zoveel kanten, dat je er wel tien preken over kunt houden. En voor een aantal van ons raakt het heel direct aan ons persoonlijk leven. Brengt het pijnlijke herinneringen of actuele toestanden boven, met alle ingewikkelde gevoelens die daarbij horen. Dat bleek ook wel uit enkele gesprekken die ik met kerkgangers voerde n.a.v. deze dienst. Over de (on)mogelijkheid van vergeven.
Diezelfde zondagmiddag las ik (toevallig?) een interview met de Zweedse auteur Ann Heberlein. Ze heeft net een boek geschreven over het kwaad, schuld en schaamte, en vergiffenis. De prikkelende krantenkop boven het artikel luidde: "Soms is het moreel fout om te vergeven."
Heberlein is geïnspireerd door de bekende filosofe Hannah Arendt (1906-1975), die veel over het kwaad heeft geschreven, zeker ook in relatie tot de Holocaust. Voor Hannah Arendt was duidelijk dat er dingen zijn die je niet kunt vergeven, die je niet mág vergeven. Sommige schuld is onophefbaar, daar mag je geen eind aan maken door vergeving, want dat zou het kwaad teveel relativeren.
Ann Heberlein, die zelf ook in het verleden door iemand beschadigd is, zegt: "Ik ben christen, en dan weet je dat vergeving belangrijk is. Het is moeilijk om daar anders over te denken." Lachend: "Zeventig maal zeven maal zul je vergeven, dat wist ik wel. Het was heel bevrijdend om daarna Arendt over het kwaad te lezen." En over de man die haar beschadigd had: "Vergeven zou onvergeeflijk zijn."
Dit deed me denken aan een beroemde uitspraak van een andere grote filosoof, Emmanuel Levinas (1906-1995), misschien niet toevallig net als Arendt van joodse komaf. Die zei: "Een wereld waarin de vergeving almachtig is, wordt onmenselijk."