De nieuwe Volgermeer ligt hoger dan het omringende landschap. Op dit hoge gebied houdt een netwerk van dijkjes regenwater vast, dat gunstig is voor de gewenste natuur- en veenontwikkeling. Het opgetilde waterlandschap maakt het gebied bijzonder. De dijkjes nodigen wandelaars uit door het gebied te zwerven en van de natuur te genieten. Lepelaars, eenden en futen, kikkers en libellen. De zeldzame Noordse woelmuis scharrelt rond in de rietlanden. Ook is een groot deel van het gebied afgedekt met een droge leeflaag. Dit zijn vooral vlinderrijke graslanden. Op sommige plaatsen zijn keien en wat struweel aangebracht. Dit is goed om de ringslang (ongevaarlijk) een goed leefgebied te geven. Ook de droge gebieden nodigen wandelaars uit rond te gaan zwerven.
De hoogste punten bieden prachtige vergezichten over Waterland. In de meertjes wordt regenwater opgevangen, met name in de winter. In de zomer is dit voldoende om de natte natuur te behouden zonder voedselrijk water te hoeven inlaten. In de eerste fase van de veenontwikkeling wordt het regenwater in enkele meertjes opgeslagen. Van hieruit worden in de zomer de bodems van de vlakken waarin zich de rietbegroeiing ontwikkelt, nat gehouden.