De Erasmusprijs is een oeuvreprijs die jaarlijks wordt toegekend aan een persoon of instelling die een buitengewone bijdrage heeft geleverd op het gebied van de geesteswetenschappen, de sociale wetenschappen of de kunsten, in Europa of daarbuiten. Deze prijs wordt jaarlijks uitgereikt door Stichting Praemium Erasmianum (stichting Erasmusprijs).

Geschiedenis 
De Erasmusprijs is vernoemd naar Desiderius Erasmus, een Nederlandse priester, augustijner kanunnik, theoloog, filosoof, schrijver en humanist die leefde van circa 1466 tot 1536. De organisatie noemt Erasmus' humanistische waarden als "tolerantie, culturele veelvormigheid en ondogmatisch, kritisch denken" als inspiratie en als keuzegrond voor het kiezen van laureaten.

De Erasmusprijs wordt sinds 1958 jaarlijks door de Stichting Praemium Erasmianum georganiseerd in het Koninklijk Paleis op de Dam in Amsterdam. Deze stichting werd op 23 juni 1958 opgericht door prins Bernhard. Sinds het overlijden van prins Bernhard is koning Willem-Alexander regent van de stichting.Tijdens de plechtigheid reikt Zijne Majesteit de Koning Willem Alexander de Erasmusprijs uit aan de laureaat. 

De hoogte van de prijs bedraagt sinds 2012 150.000 euro. Daarnaast wordt er sinds 1975 een publicatie over het werk van de laureaat uitgebracht.

Versierselen 

De versierselen van de Erasmusprijs dragen de tekst Honos praemium virtutis (Eer is de beloning voor de deugd), en is ontworpen door Buno Ninanber van Eyben. De versierselen, een harmonica gevouwen lint met een titaniumplaatje aan beide uiteinden, wordt door de Regent bij de laureaat omgehangen. De versierselen samengevouwen vormen een boekje, daarin staat een Latijns citaat uit een brief van Erasmus (in zijn handschrift) aan Jean de Carondolet, geschreven in Bazel op 5 januari 1523. De Nederlandse vertaling van dit citaat luidt: De talenten van begaafde mensen zijn verschillend, en ieder tijdperk heeft zijn eigen karakter. Laat ieder tonen waartoe hij in staat is en laat niemand jaloers zijn op een ander die op zijn manier en naar de mate van zijn krachten probeert iets bij te dragen tot het onderricht van allen.

Laureaten 

1958 · Het Oostenrijkse volk, vanwege het laten herleven van Wenen en Salzburg als Europese culturele centra
1959 · Robert Schuman, Frans grondlegger van de Europese Gemeenschap voor Kolen en Staal
1959 · Karl Jaspers, Duits psychiater en filosoof
1960 · Marc Chagall, Frans-Wit-Russisch kunstschilder
1960 · Oskar Kokoschka, Oostenrijks kunstschilder, graficus en schrijver
1962 · Romano Guardini, Duits theoloog en filosoof
1963 · Martin Buber, Joods Oostenrijks-Israëlisch godsdienstfilosoof
1964 · Union Académique Internationale,  federatie academies wereldwijd op het gebied van humane en sociale wetenschappen
1965 · Charlie Chaplin, Brits komiek, acteur, regisseur en componist
1965 · Ingmar Bergman, Zweeds toneel- en filmregisseur
1966 · Herbert Read, Brits dichter, kunstfilosoof en kunstcriticus
1966 · René Huyghe, Frans conservator, kunsthistoricus en -psycholoog en estheticus.
1967 · Jan Tinbergen, Nederlands econoom en natuurkundige
1968 · Henry Moore, Brits beeldhouwer
1969 · Gabriel Marcel,  Frans filosoof, muziekcriticus en toneelschrijver
1969 · Carl Friedrich von Weizsäcker, Duits natuurkundige en filosoof
1970 · Hans Scharoun, Duitse architect
1971 · Olivier Messiaen, Frans componist, organist en pianist
1972 · Jean Piaget, Zwitsers cognitief kinderpsycholoog
1973 · Claude Lévi-Strauss, Frans cultureel antropoloog
1974 · Ninette de Valois, Iers balletdanseres en choreografe
1974 · Maurice Béjart, Frans choreograaf
1975 · Ernst Gombrich, Oostenrijks-Brits kunsthistoricus
1975 · Willem Sandberg, Nederlands ontwerper, typograaf en directeur van het Stedelijk Museum
1976 · Amnesty International, internationale mensenrechtenorganisatie
1976 · René David, Frans jurist op het gebied van rechtsvergelijking
1977 · Werner Kaegi, Zwitsers geschiedkundige en biograaf
1977 · Jean Monnet, Frans grondlegger van de Europese Economische Gemeenschap
1978 · La Marionettistica Fratelli Napoli, Italiaans poppentheater
1978 · Ţăndărică, Roemeens poppentheater, op dat moment onder leiding van Margareta Niculescu
1978 · Yves Joly, Frans poppenspeler
1978 · Bread and Puppet Theater, Amerikaans poppentheater van Peter Schumann
1979 · Die Zeit, Duits liberaal weekblad
1979 · Neue Zürcher Zeitung, Zwitsers liberaal dagblad
1980 · Nikolaus Harnoncourt, Oostenrijks cellist en dirigent
1980 · Gustav Leonhardt, Nederlands klavecinist, organist en dirigent
1981 · Jean Prouvé, Frans architect en meubel- en industrieel ontwerper
1982 · Edward Schillebeeckx, Belgisch dominicaan, theoloog en hoogleraar
1983 · Raymond Aron, Frans socioloog en politiek filosoof
1983 · Isaiah Berlin, Brits liberaal filosoof en politicoloog
1983 · Leszek Kołakowski, Pools politiek filosoof
1983 · Marguerite Yourcenar, Frans schrijver en essayist
1984 · Massimo Pallottino, Italiaans archeoloog, gespecialiseerd in de taal en de cultuur van de Etrusken
1985 · Paul Delouvrier, Frans stadsontwikkelaar
1986 · Václav Havel, Tsjechisch schrijver, dissident en laatste president van Tsjecho-Slowakije
1987 · Alexander King, Brits pionier op het gebied van duurzame energie
1988 · Jacques Ledoux, Belgisch filmhistoricus, -conservator en -archivaris
1989 · Internationale Commissie van Juristen, gericht op toetsen van rechtszaken in de gehele wereld
1990 · John Grahame Douglas Clark, Brits archeoloog
1991 · Bernard Haitink, Nederlands dirigent
1992 · Simon Wiesenthal, Joods-Oostenrijkse nazi-jager
1992 · Archivo General de Indias, archief voor de geschiedenis van het Spaanse Rijk
1993 · Peter Stein, Duits regisseur en theaterdirecteur
1994 · Sigmar Polke, Duitse kunstschilder en fotograaf
1995 · Renzo Piano, Italiaans architect en industrieel ontwerper
1996 · William Hardy McNeill, Canadees wereldhistoricus
1997 · Jacques Delors, Frans voorzitter van de Europese Commissie
1998 · Peter Sellars, Amerikaans regisseur van theater en opera's
1998 · Mauricio Kagel, Argentijns-Duits componist, dirigent, librettist en theaterregisseur
1999 · Mary Robinson, Iers president en Hoge Commissaris voor de Mensenrechten
2000 · Hans van Manen, Nederlands balletdanser, choreograaf en fotograaf
2001 · Claudio Magris, Italiaans schrijver van romans, toneelstukken, novelles en essays
2001 · Adam Michnik, Pools publicist, essayist, schrijver, historicus en politiek activist
2002 · Bernd en Hilla Becher, Duitse kunstfotografen
2003 · Alan Davidson, Brits cultuurhistoricus op het gebied van de voedselgeschiedenis
2004 · Sadiq Jalal al-Azm, Syrisch filosoof
2004 · Fatima Mernissi, Marokkaans sociologe
2004 · Abdulkarim Soroush, Iraans filosoof
2005 · Steven Shapin, Amerikaans wetenschapshistoricus en -socioloog
2005 · Simon Schaffer, Brits wetenschapshistoricus
2006 · Pierre Bernard, Frans grafisch kunstenaar en ontwerper
2007 · Péter Forgács, Hongaars fotograaf, mediakunstenaar en filmmaker
2008 · Ian Buruma, Nederlands oriëntalist
2009 · Antonio Cassese, Italiaans jurist, voorzitter van het Joegoslaviëtribunaal en van het Libanontribunaal
2009 · Benjamin Ferencz, Amerikaans-Zevenburgs jurist, hoofdaanklager van het Einsatzgruppen-proces
2010 · José Antonio Abreu, Venezolaans klassiek musicus en dirigent
2011 · Joan Busquets, Spaans architect en stedenbouwkundige
2012 · Daniel Dennett, Amerikaans filosoof op het gebied van bewustzijn, de filosofie van de geest en kunstmatige intelligentie
2013 · Jürgen Habermas, Duits filosoof en socioloog
2014 · Frie Leysen, Belgisch festivaldirecteur en curator
2015 · Wikipediagemeenschap
2016 · A.S. Byatt, Brits schrijver
2017 · Michèle Lamont, Canadees socioloog
2018 · Barbara Ehrenreich, Amerikaans onderzoeksjournalist
2019 · John Adams, Amerikaans componist
2021 · Grayson Perry, Brits kunstenaar, schrijver en documentairemaker
2022 · David Grossman,  Israëlisch schrijver van kinderboeken, romans en essays
2023 · Trevor Noah, Zuid-Afrikaans komiek en presentator

Zie ook 
 Stichting Praemium Erasmianum

Externe link 
Officiële website

Desiderius Erasmus
Cultuurprijs in Nederland
Maatschappelijke prijs
Wetenschapsprijs