De toekomst van de zzp'er - ZZP-LOG
Onderwijl ging demissionair minister Asscher gewoon door met het nader omschrijven van vage begrippen uit de wet DBA. In het rapport ''Varianten-kwalificatie-arbeidsrelatie' doet hij samen met het ministerie van Financiën een poging de begrippen 'vrije vervanging' en 'gezagsverhouding' helder te definiëren. Of dat is gelukt, ligt ter beoordeling aan het nieuwe kabinet.
'Schrikbarend hoog'
In het rapport Zzp'ers en hun opdrachten bevestigde ook de Kamer van Koophandel dat de negatieve gevolgen van de wet DBA voor zzp'ers 'schrikbarend hoog' zijn. Enkele bevindingen:
18% van de ondervraagde zzp'ers heeft in het afgelopen jaar (2016) vaker meegemaakt dat opdrachtgevers liever geen zzp'ers meer inhuren.
15% van de zzp'ers kreeg te horen dat een opdrachtgever in het vervolg liever werkt met een tussenpartij (bemiddelaar, payrollbedrijf, uitzendbureau).
In de slibstream van al deze beschouwingen bleek uit een onlangs openbaar gemaakte Interne memo DBA en toezicht van de Belastingdienst dat de zzp'ers onder de uitgestelde handhaving van de wet DBA nog wel degelijk risico lopen. Kenmerkt de Belastingdienst een arbeidsrelatie achteraf toch als een dienstbetrekking dan volgen er weliswaar geen boetes of naheffingen voor beide partijen tot 1 juli 2018, maar kan een zzp'er wél zijn fiscale voordelen kwijtraken. Niet iedereen vindt dat even eerlijk (zie o.m. artikel van ZiPconomy), maar FNV ZZP legt uit waarom hieraan niet valt te ontkomen.
Aparte Box 4
En dan heb je nog het ontbreken van een politiek doortimmerde visie waarin de zzp'er eindelijk recht wordt gedaan. Drie zzp-organisaties – ZZP Nederland, Zelfstandigen Bouw en Platform Zelfstandige Ondernemers PZO – doen via de media (De Telegraaf) een aantal interessante suggesties:
Scheid de fiscale behandeling van werknemers en zzp'ers. Nu vallen ze beiden onder de inkomstenbelasting in Box 1 (bv's in Box 2). Geef zzp'ers een aparte Box (Box 4) en laat hen winstbelasting betalen. Afhankelijk van de hoogte van de winst kunnen bestaande aftrekposten vervallen.
Stimuleer zzp'ers fiscaal om een vangnet op te bouwen. Dit zou via een heffingskorting in Box 4 kunnen die hoger wordt naarmate de zzp'er meer geld opzij zet voor pensioen of arbeidsongeschiktheid.
De wet DBA moet worden vervangen door een 'verklaring zelfstandig ondernemer'. 'Daarin verklaar je bij de inschrijving bij de Kamer van Koophandel dat je ondernemer bent voor eigen risico, afziet van werknemersbescherming en aansprakelijk bent voor wat je doet', zegt Maarten Post, voorzitter van Stichting ZZP Nederland in de krant.
Naast de creatieve visie van de zzp-organisaties is er de verzameling betogen in het rapport van de WRR (zie Rapport WRR-Voor-de-zekerheid: over de economische en sociale gevolgen van de toename van flexibilisering en digitalisering). De teneur van het rapport is vooral gericht op het behouden van de verzorgingsstaat en dus het terugdringen en anders organiseren van flexibele arbeid (waaronder het werk van zzp'ers):
Ondernemende mensen binnen bedrijven en organisaties zijn volgens de onderzoekers een betere oplossing dan een groeiende groep zzp'ers en 'dan kan je niet om de modernisering van arbeidsorganisaties heen'. Ook coöperaties en 'samenwerkingsverbanden van zzp'ers' zouden volgens hen een optie kunnen zijn. Maar de éénpitter die solo onderneemt zorgt noch voor innovatie, noch voor werkgelegenheid en ondermijnt tegelijkertijd het sociale stelsel, betogen de onderzoekers.
De bal ligt nu bij de formerende partijen. Zal er een verrassende visie komen op het arbeidsbestel van Nederland 3.0 en is daar nog plaats voor de zzp'er anno nu?