Hoe komt het dat we kunnen schaatsen? - Universiteit van Amsterdam
De temperaturen duiken onder het vriespunt en het WK Afstanden staat voor de deur – ijs houdt ons deze dagen veel bezig. Iets wat iedereen weet is dat ijs glad, maar waarom eigenlijk? Die schijnbaar eenvoudige natuurkundevraag blijkt opvallend lastig te beantwoorden. In een nieuwe publicatie, deze week verschenen in Physical Review X, schijnt een groep UvA-natuurkundigen nieuw licht op hoe temperatuur, druk en de snelheid van de schaatser er samen voor zorgen dat schaatsen mogelijk is.
Hoe komt het dat we kunnen schaatsen? Foto van de Nederlandse achtervolgingsploeg (Jan Blokhuijsen, Koen Verweij en Sven Kramer) tijdens de Olympische Winterspelen van PyeongChang in 2018, door Andrew Schutzman.
In de experimenten worden verschillende ijzers met verschillende snelheden over een ijsoppervlak gesleept, waarbij voortdurend de kracht en temperatuur worden gemeten. De gladheid van het ijs wordt veroorzaakt door zeer mobiele ijsmoleculen, waarvan de mobiliteit – en dus de gladheid – kan worden onderdrukt door een hoge contactdruk of een lage temperatuur. Een scherpe rand van een schaats, die in het algemeen een hoge druk veroorzaakt, laat ploegsporen achter in het ijsoppervlak en verhoogt de wrijving.