gaan, die hij op zo'n avond met een publiek dat speciaal voor hem kwam, kan wegen in hun geestelijke zwaarte. De dagen dat men als jongeling zich het meeste tot schrijven geroepen voelde, waren die Zondagachtermiddagen als er weer een van die stralende afgezanten der letteren het podium betrad en van uit zijn hoge roem zich verwaardigde de kleine jongelingschap toe te spreken. Gewoonlijk werden, zoals dit heden nog gebeurt naar ik verneem, de grapjassen der semi-literatuur daarvoor uitgekozen, die met vier moppen en een liedje bij guitaar-muziek reeds de avond half hadden gevuld. Wij zijn die grapjassen vergeten, en ook die moppen, helaas. Wij hebben ons niet verveeld dan met korte pozen als de man aan de droge inleiding zijner grap begon. Het wordt hun die anderen in heerlijke eensgezindheid kunnen doen lachen als een grote verdienste aangerekend, maar een afstotend iets schijnt het wanneer een lezer in een eenzame hoek plotseling begint te schateren. De lach is een gezelschapsgenot, de ontroering daarentegen voor de afzondering. Slechts een enkele maal kwamen dan ook op een der Zondagmiddagen die voor spreekbeurten en de verkoop van een streng gedistribueerd aantal repen chocolade waren bestemd, de ernstige jonge belijders der schoonheid. Maar dan groeide en poperde ook het hart der jongelingschap, het applaus zwol aan tot een orkaan. Nooit echter verscheen voor ons die enige katholieke schrijfster wier boeken we nooit genoeg zouden kunnen lezen zoals men ons zei en dat zonder enige reserve. Later, toen wij het geluk hadden de thans zeventigjarige in het pelgrimshuis Casa Nova te mogen bezoeken, beleefden wij mee van de prettigste uren die wij met schrijvers mochten doorbrengen. Zij moet geen slechte inleidster zijn geweest, dachten wij. Wanneer wij in onze prille jongelingsjaren haar ooit over haar werk en ontroeringen hadden horen spreken, zou zij voor ons niet zo lang die reeds historisch-versteende figuur zijn geweest, die wij ergens in de buurt van Mevr. Bosboom-Touissant en de dames Wolf-Deken hadden bijgezet. Hadden wij haar vroeger gehoord in plaats van de dure grapjassen, haar werk zou zeker anders, want ontdaan van het vooroordeel dat zij uit een andere tijd was, tot ons zijn gekomen. Hadden wij Marie Koenen en Ka-
rel van de Woestijne, Streuvels en waarom niet Henriëtte Roland Holst mogen horen in plaats van... wie waren het ook weer die befaamde olijkaards?