Suffragette | Marcel van Ellen
Kent iemand Herbert Jones nog? Herbert Jones was één van de jockey's van King Edward VII en George V. Hij bereed vanaf 1900 diverse malen het koninklijke rijpaard in wedstrijden. Reeds als vijftienjarige jongen won hij in 1896 zijn eerste trofee. Met onder andere de volbloedpaarden Diamond Jubilee, Minoru en Anmer behaalde hij glorieuze overwinningen.
Hij ging in 1923 op zijn 53e met pensioen en overleed in 1951 in een met gas gevulde keuken. Aangenomen wordt dat deze tragische dood zelfmoord is.
Naast zijn hippische successen is er nog iets opvallends aan zijn leven. In 1928 legde Herbert Jones een krans tijdens de begrafenis van Emmeline Pankhurst ter ere van haar en van de vijftien jaar eerder overleden Emily Davison. Wat bewoog hem daartoe?
De naam van Herbert Ebsworth Jones is voor altijd verbonden met die van Emily Wilding Davison. Op zonderlinge wijze kruisten zich – volgende week honderd jaar geleden – hun wegen en dat liet hun beiden niet onaangeroerd.
Het was de Epsom Derby van 4 juni 1913 en deze zou de geschiedenis ingaan als de wonderlijkste tot dan toe: het meest kanshebbende paard werd gediskwalificeerd, een '100 tegen 1-kans' won en een vrouw werd bijna gedood door het paard van de koning (aldus de Daily Sketch van 5 juni).
Vier dagen later overleed deze vrouw, die doelbewust voor het aanstormende paard was gaan staan.
Emily Davison was één van de fanatiekste voorvechtsters voor het vrouwenkiesrecht in Engeland. Geïnspireerd door Emmeline Pankhurst, die omstreeks 1903 de beweging nieuw leven inblies door het organiseren van spectaculaire manifestaties, schroomde zij niet om soms met anarchistische methoden aandacht op zich te vestigen. Zo wierp ze metalen bollen met een kaartje 'Bom" eraan door ruiten, stak ze brievenbussen in brand en liet ze zich insluiten in het regeringsgebouw. Meermalen belandde ze in de gevangenis. Zij was de eerste die daar begon met hongerstakingen, waardoor ze aanvankelijk eerder werd vrijgelaten. Later echter ging men over tot dwangmatige voeding, wat haar in 1912 bewoog tot een weloverwogen zelfmoordpoging door zich van het balkon van de Holloway-gevangenis te werpen, om zo de mensonterende behandeling onder de publieke aandacht te krijgen. Een net brak haar val en ze overleefde. (Zelfmoord was overigens tot 1961 strafbaar in Engeland.)
Als nieuwe strategische zet in haar missie koos ze de jaarlijkse en drukbezochte koninklijke Derby van 1913 uit, waar ook koning George en koningin Mary aanwezig waren. Davison wachtte achter het hek van de beroemde Tattenham Corner (een soort Tarzanbocht van het Circuit van Zandvoort). Zodra het eerste paard voorbijkwam, glipte ze onder het hek door, wachtte op Anmer, het paard van de koning, en poogde het bij de teugel te grijpen. Dacht ze werkelijk het 35 mijl per uur dravende paard te kunnen stoppen? Ze werd geraakt door de borst van het dier, neergeworpen en vertrapt onder de hoeven. Bloed vloeide uit haar neus en mond. Anmer maakte een salto en viel op zijn berijder Herbert Jones die hierdoor eveneens ernstig gewond raakte.
Vier dagen lag Emily in het ziekenhuis, buiten bewustzijn. Op haar nachtkastje stond een brief van haar moeder met de woorden 'please give this to Emily' op de envelop. Nooit las ze de brief.
Vermoedelijk verwachtte de onfortuinlijke vrouw werkelijk dat ze het paard kon stoppen. Het was niet haar bedoeling te sterven gezien haar retourkaartje voor de trein naar huis en haar uitnodiging voor een Suffragette-bijeenkomst diezelfde avond. Het is eigenlijk een tragisch uit de hand gelopen actie die haar dood veroorzaakte. Suffragettes waren vrouwen die zich in Engeland beijverden voor vrouwenrechten (soort 'dolle mina's'). Zij waren militanter dan de gematigde nederlandse vrouwenbeweging. Aanvankelijk was 'suffragette' een scheldnaam, maar werd al gauw een erenaam, vergelijkbaar met onze 'geuzen'.
In de wetenschap dat ze strategisch gebruikt maakten van het feit dat de begrafenis werd gefilmd, trok op zaterdag 14 juni 1913 een stoet van zesduizend vrouwen onder het tromgeroffel van tien drumfanfares door de straten van Londen om Emily Wilding naar haar laatste rustplaats te brengen.
Het moet een indrukwekkende manifestatie zijn geweest.
Het incident heeft Herbert Jones nooit losgelaten. Ooit zei hij achtervolgd te worden door het gezicht van de vrouw, een gevoel dat ook treinmachinisten kennen na een 'springer'.
Toen in 1928 Emmeline Pankhurst overleed, reisde Jones naar Londen om een krans te leggen voor haar en de vijftien jaar daarvoor overleden Emily. Waarschijnlijk droeg hij de herinnering aan haar met zich mee tot zijn dood in juli 1951.
Volgende week is het precies honderd jaar geleden dat Emily Wilding Davison onder de hoeven van Anmer terechtkwam en overleed.
Wij zijn gewend dat we alle gebeurtenissen die tegenwoordig plaatsvinden, bijna direct kunnen zien via de media. Maar ook dit tragische ongeluk is gefilmd, jawel. We kunnen nog steeds de beelden zien van de vrouw die onder het hek door de renbaan oploopt, doelbewust het paard van de koning opwacht dat op dat moment als tiende komt aanstormen, vervolgens met opgeheven armen voor het paard gaat staan en na een dramatische klap neervalt, evenals het paard en zijn berijder. De aangrijpende en trieste beelden zijn te zien op http://www.nickelinthemachine.com/2009/03/the-epsom-derby-and-the-deaths-of-emily-wilding-davison-and-herbert-jones/
Een incident in de geschiedenis. Maar een incident dat is voortgekomen uit een ideaal. Het soort idealen dat de wereld verandert. Idealen die meewerken aan een betere wereld. Triest dat dit altijd ten koste gaat van levens.
Wie meer wil weten over de strijd voor het vrouwenkiesrecht en de emancipatie in het algemeen, leze het boek 'Van Moeder op dochter' (W.H. Posthumus van der Goot en Anna de Waal) of het monumentale werk 'De klop op de deur' van Ina Boudier-Bakker.