Ik vertelde dat er enkele jaren geleden schoorvoetend een begin is gemaakt met een voor Nederland heel innovatief fenomeen: de praktijkverpleegkundige. Niet voor iedereen natuurlijk, en onder strikte voorwaarden van de verzekeraars.
De monden van mijn toehoorders vielen open, niet alleen die van de artsen, maar ook van de verpleegkundigen, van wie sommigen al een lange staat van dienst in de eerste lijn hebben en die hier niet zijn weg te denken.
In Zweden gaat het namelijk anders: er is hier een vergaande vorm van taak­delegatie, waardoor de arts alleen die mensen ziet die deze competentie ook werkelijk nodig hebben. De verpleegkundigen hebben een eigen spreekuur voor onder andere hypertensie, diabetes, wondverzorging, uitstrijkjes, anticonceptie- en SOA-voorlichting en doen daarnaast de triage voor het artsenspreekuur.
In dat spreekuur is een aantal organi­satieprincipes consequent doorgevoerd. Elke toebedeelde taak is gelabeld: er staat een zekere tijd voor. Aan herhaalrecepten en telefoontjes wordt per stuk een tijdswaarde gehecht. Is je tijd volgeboekt, dan is het gewoon klaar en wordt er niets bijgezet, behalve als je de acute dienst draait.
In Nederland wordt er vaak van alles op je bord gelegd zonder dat er tijd voor is ingeruimd. De vraag bepaalt de hoeveelheid werk. Het nieuwe verzekeringssysteem buit dit principe uit en versterkt het: meer doen in kortere tijd wordt vertaald als beter werk en levert een betere beloning op. Dat tijd soms ook een voorwaarde is voor kwaliteit, wordt daarbij genegeerd. Kwaliteit is dan ook veel minder direct zichtbaar op het kostenplaatje.
In het Zweedse model gaat men uit van de capaciteit die men kan leveren, met als principe dat kwaliteit vaak ook tijd kost. Is er meer vraag dan capaciteit, dan moeten patiënten - behoudens spoedeisende gevallen - gewoon wachten of wordt extra personeel ingehuurd.
In Nederland is dat lastig, want dat gaat ten koste van de winst en dus heeft de verzekeraar daar geen oren naar. Als een individuele huisarts terwille van de kwaliteit of service extra personeel inzet, krijgt hij de rekening direct gepresenteerd in de vorm van een lager inkomen. En daar zit hem het grote verschil met Zweden, waar de kwaliteit van zorg hoger op het prioriteitenlijstje van de politiek staat.
De ANW-diensten zijn per regio anders georganiseerd. De hieronder beschreven organisatievorm van onze regio wordt ook elders toegepast.
De diensten worden toebedeeld aan de respectievelijke medische centra, waar ze onderling worden verdeeld. Het aantal diensten per huisarts is laag; als je wilt, kun je meer diensten draaien (met compensatie in inkomen of tijd), minder kan ook.
Tijdens de diensten verdeelt een triagezuster in het ziekenhuis de binnen­komende gevallen onder de huisarts, chirurg en interne. De dienstdoende huisarts is aanwezig in het ziekenhuis tot 20.00 uur; daarna is hij thuis bereikbaar. Spoedeisende gevallen worden door de arts-assistenten in het ziekenhuis opgevangen. De huisarts wordt tussen 20.00 en 08.00 uur alleen opgeroepen voor overlijdensgevallen buiten het ziekenhuis en voor acute psychiatrie waarbij een gedwongen opname nodig lijkt.