08/04 Manieren van herdenken | Nederlands Genootschap van Burgemeesters
Dinsdag a.s. is het twee jaar geleden dat in Alphen aan den Rijn het vreselijke schietincident plaatsvond. Vorig jaar is daar een grote herdenking voor georganiseerd, waarbij ook een monument werd onthuld. Dit jaar vindt de herdenking in een bescheidener vorm plaats.
Herdenkingen vormen altijd een precair onderdeel van de nafase. Hoe lang blijf je herdenken? En ligt het initiatief bij de gemeente of elders? De behoeften van de getroffenen zullen onderling verschillen. Waarbij de een de draad weer oppakt en geen behoefte heeft aan een herdenkingsmoment, zal een ander er juist voor voelen om de droefenis tot in lengte van jaren met een bredere groep lotgenoten te delen. Er ontstaat sociale druk, waarbij het soms schipperen is tussen de verschillende behoeften en intenties van betrokkenen.
Veel gemeenten kiezen er voor om alleen tijdens de lustra iets te organiseren. En zelfs dat is niet altijd nodig. In Bovenkarspel werd op 12 maart 1999 voor het eerst duidelijk dat het de legionellabacterie op de bloemenflora tot de vele zieken en doden leidde. Slachtoffers weten dat ze elkaar jaarlijks kunnen treffen op de 12e maart, zonder dat er een officiele herdenking plaatsvindt. Er is koffie en thee voor wie dat wil, maar de invulling van de dag wordt aan de mensen en hun lotgenotenstichting zelf overgelaten. Een mooie alternatieve vorm was de recente herdenking van het ongeluk met de bus met schoolkinderen uit Lommel. Op de avond voor de dag van het fatale ongeluk is een gezamenlijke herdenkingsplechtigheid gehouden, om plek te geven voor het collectieve gevoel. Tegelijkertijd gaf het de betrokken families de ruimte om de dag erna hun eigen invulling te geven aan de sterfdag van hun kind.
De organisatie van herdenkingen is een vak apart dat begint met het - durven - stellen van de vraag "voor wie en met welk doel organiseren we de herdenking?" Als die vraag is beantwoord, is het goed om te beseffen dat er meerdere wegen zijn die naar Rome leiden. Het is vooral een kwestie van aftasten bij de direct betrokkenen om tot een passende invulling te komen.