Garnalenvissers in troebel water | De Morgen
Garnalenvissers in troebel water
De garnalenvissers in Noord-Nederland staken vier weken lang omdat ze te weinig verdienen aan hun vangst. Tekorten of prijsstijgingen van garnalen blijven voorlopig uit in de Belgische supermarkten, want de koelkasten zitten nog vol genoeg. Maar de Vlaamse vissers vrezen wel dat ook zij aan lage prijzen moeten verkopen wanneer ze deze zomer op zee gaan.
De vraag naar 'tomates crevettes' voor het paasmenu kwam te laat. Het aanbod aan garnalen was op dat moment al veel groter dan de vraag. Wat leert les één in economie dan? Juist, er komen prijsdalingen. Vooral voor de Nederlandse, Duitse en Deense garnalenvissers in Noord-Nederland in dit geval. Hun visserijverenigingen spraken tot voor kort af hoeveel garnalen vissers mochten vangen. Zo hielden ze de prijzen kunstmatig hoog. Nu de Nederlandse Mededingingsautoriteit daar recentelijk een einde aan maakte, stuikte de garnalenprijs er in elkaar. De prijs per kilo daalde de voorbije week van 1,57 naar 1,29 euro.
"De laatste prijsdaling was inderdaad echt niet goed voor de vissers", vertelt hoofd inkoop Noordzeegarnalen Willem Smit van het Nederlandse bedrijf Heiploeg, de grootste garnalenleverancier van Europa. Hij is onderweg naar een overleg met de stakende vissers. Niet voor het eerst trouwens. De Nederlandse vissers legden de voorbije maanden al meerdere keren het werk neer.
"De mededingingsautoriteiten moeten een middenweg vinden tussen wat goed is voor de consument en waar de vissers nog van kunnen leven", vindt Jean-Marie Logghe, die voor de Nederlandse garnalengroothandel verantwoordelijk is voor de Belgische markt. "De consument mag geen slachtoffer worden van te hoge prijzen, maar nu gaan de vissers kapot doordat er geen Europese quota zijn voor de garnalenvangst."
Ironisch genoeg hebben veel Nederlandse garnalenvissers het nu moeilijk omdat hun collega's net geld hadden geroken in de garnalenvangst. Veel vissers specialiseerden zich namelijk wanneer de prijzen nog hoog waren en stimuleerden zo het overaanbod. Maar ook de stijgende olieprijzen maken dat de garnalenvissers niet langer uit de kosten geraken. "Je kunt minder vissen om kosten te besparen, maar dan heb je ook meteen minder opbrengsten", legt Emiel Brouckaert, directeur van de Oostendse Redercentrale, de vicieuze cirkel uit. "Het veilingsysteem maakt het ook moeilijk om een goede prijs te krijgen voor je garnalen wanneer het aanbod zo groot is."
Goed nieuws voor consument
Dit alles is goed nieuws voor de consument, zo lijkt het. Zolang de garnalen tot in de winkel geraken, tenminste. Daar hoeven we ons volgens de handelaars geen zorgen om te maken. "Deze staking zal niet echt vier weken duren", denkt Logghe. "De vorige stakingen duurden ook maar enkele dagen. Een boot kost geld en de vissers kunnen het niet volhouden om zonder inkomsten te vallen. In sommige gevallen verplichten hun financiers hen zelfs om uit te varen. Terwijl de staking pas na enkele weken invloed heeft op de garnalenprijzen."
Ook Smit is er gerust in dat Belgische consumenten weinig last zullen ondervinden van de stakingen. Hoewel zo'n 95 procent van de garnalen die worden verkocht in Belgische winkels uit Nederland komt. "Garnalen worden niet per week verkocht, wij maken langetermijncontracten met afnemers", verzekert Smit. "We hebben altijd voorraden, voor wanneer het bijvoorbeeld slecht weer is."
Het overaanbod aan garnalen heeft al langer invloed op de Belgische markt. Hier bestonden volgens de visserijsector nooit afspraken om de garnaleninvoer te beperken. Door de recordvangst van 600 ton daalde de garnalenprijs vorig jaar daarom al met 9,4 procent. Zo blijkt uit cijfers van de Federale Overheidsdienst Economie.
"We zien het ook dit jaar somber in", vertelt reder Charles Beuckels, een van de dertien Vlaamse vissers die vanaf de zomer voor garnalen op zee trekt. "De Belgische afnemers hebben meestal genoeg aan een paar kisten voor de versmarkt. Een groot deel van onze garnalen wordt dus opgekocht door Nederlandse bedrijven. Zij zullen geen hoge prijzen willen neertellen. We krijgen misschien een hoger bedrag per kilo dan de Nederlandse visser, maar de hoeveelheden die we vangen, zijn veel kleiner dan die van hen."
De tussenkomst van de Nederlandse mededingingsautoriteiten kan toch ook positieve gevolgen hebben voor de Vlaamse vloot. De Nederlandse vissers die in het verleden onder Belgische vlag voeren om hier onbeperkt garnalen te vissen, vormen in de toekomst waarschijnlijk geen concurrentie meer.