De oeverkruid-klasse (Littorelletea) is een klasse van amfibische syntaxa die laagblijvende, oligotrafente tot mesotrofante pioniervegetatie omvat die is gebonden aan ondiepe wateren of littorale zones van diepere wateren. Het gaat hierbij uitsluitend om waterpartijen van zwak gebufferd water op een minerale bodem die niet, nauwelijks of slechts met een zeer dunne laag sapropeel bedekt is.

Naamgeving en codering 
 Synoniem: Littorelletea uniflorae 
 Natura2000-habitattypecodes (EU-codes): H3110, H3130
 Syntaxoncode voor Nederland (rVvN): r06
 BWK-karteringscodes: ao, aoo, aom

De wetenschappelijke naam Littorelletea is afgeleid van de botanische naam van oeverkruid (Littorella uniflora), een belangrijke kensoort van deze klasse. Binnen de Europese vakliteratuur is de klasse ook vaak onder de naam Littorelletea uniflorae beschreven. In De vegetatie van Nederland wordt geopperd dat het beter is de oorspronkelijke naam Littorelletea (zonder het epitheton uniflorae) te hanteren, zoals Josias Braun-Blanquet en Reinhold Tüxen het in 1943 initieel betitelden toen zij deze klasse opstelden. Immers komt er in Noord-Amerika vegetatie voor die ook tot de oeverkruid-klasse gerekend wordt, maar waarin Amerikaans oeverkruid (Littorella americana) diagnostisch is; Littorella uniflora komt aldaar niet voor.

Vegetatieaspect 
Het vegetatieaspect van begroeiingen van de oeverkruid-klasse is veelal betrekkelijk variabel aangaande de maand en de waterstand. Sommige gemeenschappen kunnen in de loop van de vegetatieperiode een opvallend rode of oranje kleur krijgen door een hoge abundantie van bijvoorbeeld knolrus of veelstengelige waterbies, die hun groene blad- en stengelkleur vrij snel kunnen verliezen. De meest voorkomende bloemkleuren die aspectbepalend optreden binnen deze klasse zijn wit en geel.

Vegetatiestructuur 
De gemeenschappen uit de oeverkruid-klasse hebben doorgaans een eenvoudige vegetatiestructuur. Het zijn laagblijvende begroeiingen met vaak een min of meer open karakter.

Ecologie 

Qua standplaatsfactoren is de oeverkruid-klasse tamelijk veeleisend. Het zijn amfibische pioniervegetatietypen die op uitgesproken minerale bodems in ondiepe (gedeelten van) waterpartijen met een wisselende waterstand; dikwijls betreft het vennen, poelen en oevers van meren die in de zomer ten dele droogvallen. Het water moet onvervuild, oligotroof maar meestal zwak gebufferd zijn. Veelal is sulfaat het dominante anion in het water, waarbij het van belang is dat door het dikwijls oxidatieve karakter van de bodem geen reductie tot sulfide optreedt. Zowel stilstaande als zwak stromende wateren voldoen.

Onderliggende syntaxa in Nederland en Vlaanderen 
De oeverkruid-klasse wordt in Nederland en Vlaanderen vertegenwoordigd door maar één orde met een viertal onderliggende verbonden. Daarnaast worden er alhier nog zes rompgemeenschappen onderscheiden.

 Oeverkruid-orde (Littorelletalia)
 Oeverkruid-verbond (Littorellion uniflorae)
 Associatie van biesvaren en waterlobelia (Isoeto-Lobelietum)
 Verbond van ongelijkbladig fonteinkruid (Potamion graminei)
 Associatie van ongelijkbladig fonteinkruid (Echinodoro-Potametum graminei)
 Associatie van kleinste egelskop (Sparganietum minimi)
 Verbond van waternavel en stijve moerasweegbree (Hydrocotylo-Baldellion)
 Pilvaren-associatie (Pilularietum globuliferae)
 Associatie van vlottende bies (Scirpetum fluitantis)
 Associatie van veelstengelige waterbies (Eleocharitetum multicaulis)
 Associatie van waterpunge en oeverkruid (Samolo-Littorelletum)
 Naaldwaterbies-verbond (Eleocharition acicularis)
 Naaldwaterbies-associatie (Littorello-Eleocharitetum acicularis)

 Rompgemeenschap met ondergedoken moerasscherm (RG Helosciadium inundatum-[Hydrocotylo-Baldellion])
 Rompgemeenschap met oeverkruid (RG Littorella uniflora-[Littorelletea])
 Rompgemeenschap met duizendknoopfonteinkruid (RG Potamogeton polygonifolius-[Littorelletea])
 Rompgemeenschap met moerashertshooi (RG Hypericum elodes-[Littorelletea])
 Rompgemeenschap met veelstengelige waterbies en veenmos (RG Eleocharis multicaulis-Sphagnum-[Littorelletea/Scheuchzerietea])
 Rompgemeenschap met knolrus en veenmos (RG Juncus bulbosus-Sphagnum-[Littorelletea/Scheuchzerietea])

Vegetatiezonering 
In de vegetatiezonering vormen syntaxa uit de oeverkruid-klasse veelal contactgemeenschappen met vegetatie uit andere klassen die gebonden zijn aan wisselende waterstanden. Aan de waterzijde van de zonering betreft het veelal contactgemeenschappen uit de fonteinkruiden-klasse, kranswieren-klasse of klasse van hoogveenslenken. Aan de landzijde betreft het meestal contactgemeenschappen uit de klasse van kleine zeggen of riet-klasse. Als tijdelijke inslaggemeenschappen kunnen ook syntaxa uit de dwergbiezen-klasse in contact staan met de oeverkruid-klasse.

Verspreiding 
Het verspreidingsgebied van de oeverkruid-klasse omvat de koelere en neerslagrijkere gebieden van het noordelijk halfrond. In Europa ligt het zwaartepunt van de verspreiding in het atlantisch-subatlantische deel van de boreale en gematigde klimaatgordels.

Diagnostische taxa voor Nederland en Vlaanderen 
In de onderstaande lijst staan de belangrijkste diagnostische taxa van de oeverkruid-klasse voor Nederland en Vlaanderen.

Bedreigingen 

Zowel in kwantitatief als in kwalitatief opzicht wordt de oeverkruid-klasse sterk bedreigd. De grootste oorzaken van het habitatverlies van deze klasse zijn ontginning, verdroging, eutrofiëring, verzuring en watervervuiling. Daarnaast vormen invasieve planten een groot gevaar voor deze vegetatietypen. In het bijzonder gedraagt de watercrassula zich extreem invasief binnen deze klasse.

Afbeeldingen

Zie ook 
 Vegetatiekunde van A tot Z

Externe links 
 Littorelletea op FloraVeg.EU

Oeverkruid-klasse