Het is bijna aan me voorbij gegaan, maar vandaag is het “Everybody Draw Mohammed Day“. Dat is een initiatief van een cartooniste die profielensite Facebook frequenteert.
Ze heeft op dat platform inmiddels zo’n honderdduizend zelfverklaarde aanhangers, dus over animo heeft ze niet te klagen. Met haar initiatief roept ze iedereen op vandaag te protesteren tegen censuur. Daar geef ik graag gehoor aan, al is het op de valreep.
Met die censuur bedoelt de dame in kwestie eerst en vooral de dreigementen vanuit radicaal-islamitische hoek die kortgeleden geuit werden omwille van een aflevering van animatieserie Southpark, waarin Mohammed ten tonele werd gevoerd.
Wanneer Stan, een van de bewoners van Southpark, tijdens een schoolreisje naar een fudgefabriek ongewild de toorn van Tom Cruise wekt door hem voor “fudge packer” te verslijten (de goede man staat genoemde zoetigheid inderdaad in dozen te doen) is voor Cruise en de vele andere beroemdheden die in de serie op de hak genomen werden de maat vol. De tekenfilm-Cruise dreigt Southpark met een rechtzaak. Wanneer Stan hem netjes zijn verontschuldigingen aanbiedt wil hij die onder slechts een voorwaarde aanvaarden; hij eist dat Stan profeet Mohammed zoekt en naar Southpark brengt, zodat hij diens “impervious to being made fun of” goo kan stelen.
Het te stelen goedje, zo gelooft Cruise, zal hem voor eens en altijd vrijwaren van beschimping en bespotting.
Het idee alleen al jaagt de Southparkers angst aan (“we’ll get bombed!”) want ze weten als geen ander dat het afbeelden van de profeet niet bij iedereen in even goede aarde valt en ze verzinnen allerlei manieren om Mohammed dan toch in elk geval ongezien naar hun stadje over te brengen. Uiteindelijk hijsen ze hem in een berenpak en de gewraakte episode eindigt met een cliff-hanger. De afloop laat zich echter raden, want inmiddels is de profeet uit de tekenfilm gegumd en zelfs zijn naam is weggebliept. Mohammed is dus overduidelijk nog altijd in bezit van zijn “impervious to being made fun of” goo.
De bedreigingen die tot deze verregaande censuur leidden werden op een website de openbaarheid ingeslingerd, begeleid door beelden van onze eigen filmmaker Theo van Gogh, die in 2004 vermoord werd. Of de makers van Southpark hem al waren vergeten? Daarnaast prijkten foto’s van Ayaan Hirsi Magan, Geert Wilders, sir Rushdie en de Deense cartoonisten Kurt Westergaard en Lars Vilks.
Met die Deense cartoonisten is het hele gedoe rondom (spot-) prenten van Mohammed vijf jaar geleden overigens begonnen. In Denemarken durfde destijds geen enkele illustrator het nog aan om een eenvoudig kinderboekje over de profeet van leuke plaatjes te voorzien, simpelweg uit angst voor represailles. De Jyllands-Posten, een Deens dagblad, besloot op die actualiteit in te haken met een artikel over zelf-censuur en de vrijheid van meningsuiting. Daarbij drukte ze een twaalftal satirische spotprenten af.
Kort na publicatie werden de journalisten telefonisch met de dood bedreigd. Een Deense moslim-organisatie Islamisk Trossamfund eiste excuses van de krant, die dat uiteraard weigerde. Er volgde nog een vreedzame protestdemonstratie voor het kantoor van Jyllands-Posten en daar bleef het in eerste instantie bij. Zes van de spotprenten werden weliswaar nog in een Egyptisch dagblad afgedrukt, maar geen haan die ernaar kraaide.
Dan brengen vijf Deense moslims een bezoekje aan Egypte, met een kleine collectie cartoons waar ze een aantal eigen maaksels aan hebben toegevoegd, waaronder onder andere een prent van Mohammed als demonische pedofiel en een bewerkte foto van een man met een varkenssnuit, die ook Mohammed zou voor moeten stellen. Althans, dat claimt het illustere vijftal. Later blijkt het een foto te zijn van een Fransman, die meedoet aan een folkloristische competitie schreeuwen-als-een-varken.
Ook Libanon, Syrië, Marokko en Algerije worden met zo’n bezoekje vereerd en tijdens dat gezellige samenzijn wordt driftig met de tekeningen gewapperd. Langzaamaan begint dan de hysterie. Van handelsboycotten, ambassades die in het beste geval gesloten en in het slechtste geval gebrandschat worden, pogingen tot aanslagen op onder andere Kurt Westergaard tot heuse volksoplopen waarbij uiteindelijk zelfs doden vallen. Tegen die tijd leiden de cartoons, en dan met name de door ons illustere vijftal zelfverzonnen platen, een eigen leven en is iedereen vergeten dat de Deense cartoons nooit getekend zijn met het oogmerk moslims te beledigen.
Oprechte kritiek te berde brengen is ook nog eens iets heel anders dan simpelweg willen beledigen, maar ook aan die nuance ging men voorbij. Wanneer de Islam misbruikt wordt om geweld te billijken mag dat best gezegd worden en zulks benoemen is op generlei wijze beledigend voor de Islam. Dat ’t de misbruiker tegen het zere been is, dat is weer een tweede.
Zoals ik al zei is de actie van vandaag bijna aan me voorbij gegaan, ware het niet dat er in het Centrum van Rotterdam posters zijn opgehangen waarop Mohammed prijkt, samen met Boeddha en Jezus. De drie hebben zich duidelijk geïnstalleerd voor een avondje televisie en het in arabisch-aandoende letters geschreven “Southpark is da bomb” laat weinig te raden voor wat betreft de programmering. Het lijken wel drie koddige oude hippies, zo.
Nu is er dan ook niets dat mij aan zo’n plaatje stoort, maar goed, ik ben dan ook geen moslim en islamitische religieuze regels doen me dus maar weinig. Sowieso heb ik moeite met de notie dat je de regeltjes van je geloof niet alleen op jezelf en desnoods de leden van je eigen geloofsgemeenschap zou willen betrekken, maar ze ook aan willekeurige anders- en ongelovigen op denkt te moeten leggen.
Idem dito overigens voor ons allereigenste wetsartikel tegen smalende godslastering, te vinden in het wetboek van strafrecht. Waar het om wetgeving tegen belediging van groepen mensen gaat is ’t nu maar raar geregeld in ons landje; voor ongelovigen is er artikel 137c, voor gelovigen is er 137c én het verbod op godslastering. Hoe kan iemand die in het geheel niet in een god gelooft een god smalend lasteren? Wat dat betreft is het hoog tijd ook ons wetboek van strafrecht eindelijk de eenentwintigste eeuw in te sleuren en dat stuk rechtsongelijkheid uit te bannen.
Voor wat betreft het verbod Mohammed af te beelden bestaat ook enige discrepantie. Er zijn door de eeuwen heen heel wat portretten en plaatjes van Mohammed gemaakt, die vroegste ik zo gauw vinden kon dateren van de twaalfde eeuw. Er zijn er legio gemaakt door Islamitische kunstenaars, zoals die boven mijn episteltje prijkt. Die deed mij overigens denken aan Gustave Doré, William Blake en Salvador Dalí, die allen de passage uit Dante’s La Divina Commedia uitbeeldden waarin de rollen omgedraaid zijn Dante ziet hoe Mohammed ter helle verblijft. Dat rijmt niet met de stelligheid waarmee ik dat verbod vandaag de dag verkondigd hoor worden.
Dat alles daargelaten vraag ik me af of zo’n radicale dwingeland, eender welker kunne, op zijn beurt met andermans religieuze fijngevoeligheden rekening houdt en bijvoorbeeld het rundvlees achterwege laat omwille van de heilige koe van de Hindoes of eeuwenoude uit de rotsen gehakte boeddhabeelden in ere houdt of zelfs maar schroomt anders- en ongelovigen lastig te vallen met beloftes van straf en hellevuur…