Afgelopen week stonden we stil bij hen die hun leven gaven in Europa en Azië tijdens de Tweede Wereldoorlog. Ik mocht daarbij voor het eerst mijn overwegingen delen. Het lijkt haast onvermijdelijk de vergelijking te maken met de actualiteit, dat bleek ook uit de woorden van collega's uit het hele land. Vandaag de dag in Oekraine is het opnieuw dat men zich moet verzetten tegen de aanval van een buurland.
Ondenkbaar, op Europees grondgebied leek oorlog immers iets uit het verleden. Optimisten hadden het einde van de geschiedenis al aangekondigd. Nu het dan toch gebeurt grijpen we terug op onze eigen verhalen over de oorlog, hoe ver weg ook. Dat is nou eenmaal hoe we als mens proberen te begrijpen. Te begrijpen wat misschien wel helemaal niet te begrijpen is. Vrijheid en leven in vrede is geen vanzelfsprekendheid. Een verschrikkelijk cliché maar daarmee niet minder waar. De actualiteit drukt pijnlijk onze neus op de feiten.
De parallel houdt niet op bij de oorlog. Horn werd net als andere delen van Limburg bevrijd in november 1944. Door heel Limburg werd destijds een keten gevormd door mensen die vele vluchtelingen naar de vrijheid leidden. Ze deden dit in alle eenvoud en liepen daarbij grote risico's. Honderden krijgsgevangenen, Joden en vliegtuigbemanningsleden werden naar de vrijheid geloodst. Ook vandaag de dag zijn het gewone mensen die in actie komen door hun woning beschikbaar te stellen, hulpgoederen te verzamelen of door te doneren. Ook in ons dorp in groten getale.
Naar de verhalen luisteren, dat is misschien nog wel het belangrijkste. Verhalen van dorpsgenoten die erbij waren voor dat deze voor altijd verstommen. Verhalen van toekomstige dorpsgenoten die hals over kop huis en haard moesten achterlaten in de Donbas. In die verhalen moeten we zoeken naar een sprankje hoop. Hoop om in te geloven -om Adriaan van Dis te citeren- al is het maar omdat er niks anders op zit.