'Er is drama, maar er is ook licht en optimisme' - NRC
De Finse dirigent Klaus Mäkelä
Interview Klaus Mäkelä Het Finse supertalent Klaus Mäkelä dirigeert de Kerstmatinee van het Concertgebouworkest met Beethoven en Debussy. Voor een lege zaal, maar uitgezonden op tv. "Ik heb geluk gehad."
"Er is een zeker patroon", geeft dirigent Klaus Mäkelä lachend toe. Maar liefst drie keer bood een orkest de 24-jarige Fin op basis van één concert prompt een positie aan. Zo is hij benoemd tot chef in zowel Oslo (in functie sinds dit seizoen) als Parijs (vanaf 2022) en werd hij in 2017 de jongste vaste gastdirigent ooit van het Zweedse radio-orkest. Deze Kerst dirigeert Mäkelä live op televisie de prestigieuze Kerstmatinee van het Concertgebouworkest, waar hij in september een spetterend debuut maakte.
Lees ook: Dirigent Klaus Mäkelä maakt droomdebuut bij Concertgebouworkest
"Het is heel prettig om hier weer te zijn", zegt Mäkelä aan de telefoon, na afloop van de eerste repetitie. "Soms ontmoet je een persoon – of een orkest – en voelt het alsof je elkaar allang kent. Het is een kwestie van chemie. We hebben een geweldige muzikale klik."
De 24-jarige Fin Klaus Mäkelä dirigeert de Kerstmatinee
Foto Jerome Bonnet / Orchestre de Paris
In Amsterdam zijn ze ook nog op zoek naar een nieuwe chef, en de zoektocht lijkt weer open te liggen, nu droomkandidaat Andris Nelsons onlangs zijn contracten in Boston en Leipzig verlengde. Maar hoewel hij met natuurlijke autoriteit op de bok staat: Mäkelä is wel érg jong. En nuchter: met diplomatieke antwoorden dirigeert hij het thema naar de coulissen. Hij is zeer gelukkig met zijn betrekkingen bij het Oslo Filharmoniske Orkester en het Orchestre de Paris, waar hij als 'adviseur' al geregeld te vinden is. "Mijn focus ligt op de relaties met mijn orkesten en op de muziek, niet op carrièreplanning. Iedere week dat ik ergens dirigeer, wil ik alles eruit halen. Ik hoop dat die benadering zorgt voor artistieke duurzaamheid."
Hij zegt het een beetje besmuikt, maar in tegenstelling tot veel collega's heeft Mäkelä dit najaar volop gewerkt: "Ik heb geluk gehad." Na zijn debuut bij het KCO zou hij twee weken in quarantaine moeten, maar door de steeds veranderende regels bleef dat beperkt tot een paar dagen. En een paar coronatests – hij heeft er inmiddels zo'n veertig ondergaan. Gek genoeg is het ook dankzij de pandemie dat hij terugkeert in Amsterdam: veteraan Fabio Luisi moest de Kerstmatinee wegens een coronabesmetting op het laatste moment afzeggen. Het orkest belde Mäkelä vorige week op zijn eerste vrije dag in tijden, vertelt hij: "We nemen het concert op 23 december op, dus ik ben zelfs op tijd thuis voor Kerstavond – het is gewoon perfect."
Bij zijn eerste bezoek maakte Mäkelä veel indruk in een divers programma, met Sibelius – uiteraard – en Tsjaikovski, maar ook eenentwintigste-eeuwse muziek. Hoe kan het dat hij zo jong al zo kalm en ervaren oogt? Mäkelä lacht en omzeilt de vraag. Er is het "psychologische aspect, het leiden van een groep", zegt hij. Maar het belangrijkste is de wil om samen muziek te maken: "Als je musici ervan kunt overtuigen dat wat jij vraagt hen beter laat spelen, dan geloven ze dat het de moeite waard is. In het algemeen", voegt hij er snel aan toe. "Het is niet mijn bedoeling hoog op te geven van mezelf."
Ditmaal koos Mäkelä een "traditioneler" programma, met twee pieken uit de orkestliteratuur: Beethovens Zesde symfonie 'Pastorale' en Debussy's La mer. De stukken vragen om heel verschillende benaderingen, maar hij ziet ook een verband: La mer is "de briljantste, kleurrijkste partituur die er bestaat", een orkestfantasie, maar wel een die er heimelijk van droomt een symfonie te zijn. Beethovens Zesde is juist een buitenbeentje in diens oeuvre, vrij van het zware juk van de symfonische structuur: "Haast een toongedicht of klankschilderij."
Vrolijk: "Ik had ook stukken kunnen kiezen die beter bij de Finse volksaard passen, dat wil zeggen: melancholisch en verdrietig. Maar het leek me beter om dit jaar te af te sluiten met muziek die enigszins feestelijk is én een hoog soortelijk gewicht heeft. Er is drama, maar er is ook licht en optimisme. Misschien is het naïef, maar laten we hopen dat dat de trend wordt voor 2021."
Kerstmatinee van KCO o.l.v. Klaus Mäkelä: 25/12 NPO Radio 4 (14u) en NPO2 (15u) & 26/12 14u, livestream op concertgebouworkest.nl