Maar liefst een op de tien Belgen laat zich kalmeermiddelen voorschrijven door een arts. Die middelen werken inderdaad meestal, maar weet dat er vaak ongewenste neveneffecten zijn. Waarom zou u geen alternatief overwegen?
Uw spieren staan strak gespannen. Doemgedachten spoken door uw hoofd. Uw handen zijn klam en uw hart bonkt in uw keel. Slapen lukt niet en u hebt een wee gevoel in de maag. Herkenbaar? Dat zijn typische symptomen van angst en spanning. Bij sommige mensen gaat het zo ver dat ze hun arts om een kalmeermiddel vragen.
Kalmeermiddelen werken …
In ons land worden vooral twee soorten van kalmeermiddelen voorgeschreven.
De zogenoemde benzodiazepines (Xanax, Valium, Temesta en hun generische varianten …) hebben binnen 15 tot 20 minuten een ontspannend en/of angstwerend effect. Dat maakt ze zo verleidelijk op momenten dat de spanning hoog oploopt. De piek van spanning wordt bijna ogenblikkelijk afgesneden.
Met de SSR's of selectieve serotonineheropnameremmers (Serlain, Seroxat, Prozac en hun generische varianten …) hebt u meer geduld nodig. U moet ze enkele weken tot maanden op regelmatige tijdstippen innemen voor u enig effect waarneemt. Ze verlagen uw algemene spanningsniveau, waardoor u minder sterk reageert op de prikkels om u heen. In feite zijn het antidepressiva, maar sommige SSR's worden steeds vaker voorgeschreven bij ernstige angstklachten.
… maar hebben vaak ook ongewenste effecten
Frequente bijwerkingen zijn slaperigheid, geheugenproblemen, stemmingswisselingen en verwardheid. Daarnaast kunt u ook te kampen krijgen met maag- en darmklachten, duizeligheid en slaapmoeilijkheden.
Alcohol verhoogt het risico op bijwerkingen en versterkt het versuffende effect.
U riskeert ontwenningsverschijnselen als u stopt met de kalmeermiddelen, zeker als u dat op eigen houtje beslist. Vaak gaat het om een toename van angst, rusteloosheid, slaapmoeilijkheden en irritatie. Maar ook persoonlijkheidsveranderingen en zelfmoordgedachten zijn niet uit te sluiten, zelfs zelfmoordpogingen komen voor.
Specifiek voor benzodiazepines is dat het gevaarlijk kan zijn om met de auto te rijden, vooral als u ook nog eens alcohol gebruikt. Daarnaast loopt u een hoog risico op psychische afhankelijkheid: u geraakt ervan overtuigd dat u de situatie niet meer zonder uw pillen de baas kunt. Op die manier kunnen de kalmeermiddelen uw zelfvertrouwen ondermijnen.
In plaats van u meteen kalmeermiddelen te laten voorschrijven door een arts kunt u ook andere oplossingen uitproberen:
kalmeermiddelen op basis van kruiden (bv. valeriaan) gebruiken. Die hebben minder bijwerkingen;
de buikademhaling toepassen;
minder perfectionistisch proberen te zijn;
naar rustgevende muziek luisteren of een vriend of dierbaar familielid opbellen om mee te praten;
uw weerbaarheid beetje bij beetje verhogen, onder meer door uw fysieke conditie te verbeteren en doelbewust om te gaan met situaties die u angst inboezemen.
Verder is het aangeraden om niet te roken, en niet te veel koffie en alcohol te drinken.
Wij deden een representatieve steekproef in dat verband. Kalmeermiddelen bleken vooral te worden geslikt door vrouwen, 55- tot 74-jarigen, mensen met financiële moeilijkheden en mensen met een gezondheidsprobleem en/of een ongezonde levensstijl. Eén op de vier personen was er vóór zijn 26e mee begonnen. Nog meer interessante vaststellingen vindt u in het artikel "Kalmte op voorschrift" (Test Gezondheid 113 van februari/maart 2013).