Het dilemma wat 'het imago van de ouderenzorg' heet - Medical Groep
Het dilemma wat 'het imago van de ouderenzorg' heet
Door Nynke de Vos
'Tevreden cliënten die zich waardig voelen en zorgverleners die trots zijn op hun beroep en op wat ze doen.'
In de zorg werken is geen pretje. In de ouderenzorg werken is al helemáál een regelrechte ramp. De hele dag mensen wassen, geen zekerheid op een vast contract én dat ook nog eens voor een laag salaris; dat ziet toch niemand zitten? Het klinkt misschien overdreven maar het is de keiharde werkelijkheid. Zo kijkt onze jongere generatie namelijk tegen de ouderenzorg aan. Zorgwekkend? In mijn ogen zeer zeker wel. Het aantal ouderen blijft maar groeien, maar het aantal jongeren dat bereid is deze groep te helpen daalt.. Juist deze jonge generatie is zo hard nodig in de ouderenzorg. Hoe zorgen we ervoor dat ze weer een zorgopleiding willen gaan volgen en uiteindelijk ook willen werken in de ouderenzorg die zoveel mooier is dan ze ooit voor mogelijk hadden gehouden? Want kom op zeg; ondertussen moet toch iederéén gewoon weten dat de ouderenzorg zoveel meer is dan bovenstaande?!
Op dit moment kiest maar respectievelijk 3 op de 400 studenten voor de specialisatie ouderenzorg. Dit heeft alles te maken met het imago van deze specialisatie. Wat is een imago eigenlijk? Volgens Ensie (2018) is een imago het beeld dat van een persoon, instelling of bedrijf bestaat. Dit imago wordt door verschillende factoren bepaald. Allereerst door meningen van anderen. Daarnaast spelen prestaties een grote rol. Wordt er geleverd zoals verwacht, of zijn er veel afwijkingen? Deze afwijkingen zijn schadelijk voor het imago. In dit geval betrekken we het imago niet op een persoon, instelling of bedrijf maar op een branche in onze zorgsector; de ouderenzorg.
Tegenwoordig vallen diverse marketingtermen waaronder de term imago geregeld in de zorgwereld. Ook wordt er vaker gesproken over een merk. Merken spelen meer en meer een belangrijke rol. Ook de term 'ouderenzorg' is tegenwoordig gebombardeerd tot merk. Maar wat houdt dit in? Een merk is volgens Van den Beld (Hugo van den Beld, 2018) niets meer dan een associatienetwerk in het hoofd van iemand, dat van invloed is op zijn houding en gedrag ten opzichte van de zorgaanbieder. Het woord breinpositie zou daarom misschien beter geschikt zijn. Een sterke breinpositie krijg je door bekendheid en door je te onderscheiden.
Ondertussen zijn er al verschillende projecten (zowel regionaal als landelijk, online als offline) geweest met allemaal hetzelfde doel; het imago van de ouderenzorg opkrikken. Zo sloegen Vilans en Zorgbelang Nederland de handen inéén, doet de Week van Zorg en Welzijn wat hij kan en de campagne 'Werken in de Zorg' is net van start gegaan. Ik moet zeggen, ze proberen van alles. Van alles om het rotsvaste beeld van de ouderenzorg te doorbreken. Ze zetten crossmediale media in om de doelgroep zo effectief mogelijk te bereiken, zijn origineel, innovatief én maken gebruik van verschillende strategieën. Maar helpt het? Is het genoeg? Dat blijft de grote vraag.
Als Marketing en Communicatie Manager bij Medical Groep houdt mij deze kwestie natuurlijk erg bezig, want hoe kan het nou dat het imago van de ouderenzorg (met name onder jongeren) zo slecht is? Is het misschien domheid of worden ze door ons, de overheid en de media verkeerd geïnformeerd? Is het simpelweg een geval van onbekend maakt onbemind? Weten ze eigenlijk wel waar ze over praten en wat het werk precies inhoudt? Dat het naast mensen wassen, ook betekent dat je het verschil kan maken voor mensen? Dat de kwaliteit van leven van de ouderen centraal staat, en dat zij hieraan kunnen bijdragen? Dat ze voor andere mensen, in de laatste fase van hun leven, zoveel kunnen betekenen? Vertel me dan; wat is er voor nodig, lieve jongere? Hoe kunnen wij ervoor zorgen dat jij, met al je talenten, jezelf weer wilt inzetten voor onze oudere generatie?
Natuurlijk baart het mij ook op werkgebied zorgen. Medical Groep is natuurlijk met name actief in deze veelbesproken ouderenzorg. Mijn team en ik doen er vanzelfsprekend alles aan om zoveel mogelijk mensen te enthousiasmeren voor een baan in de zorg. Maar ook wij zitten soms met de handen in het haar. We adverteren via Facebook om zo een jonge doelgroep aan te trekken en we hebben een online community opgebouwd met de naam 'Vrijheid in de Zorg' waar we vandaag de dag maar liefst 60.000 zorgmedewerkers hebben verzameld. Op dit platform delen we mooie verhalen uit het werkveld (zorgverhalen), plaatsen we grappige cartoons over het dagelijkse leven in de zorg en snijden we luchtige maar soms ook hele serieuze onderwerpen aan. Hier ligt de focus met name op het plezier hebben in je werk en de leuke en positieve kanten van het werken in de (ouderen)zorg. Ook op andere manieren proberen wij medewerkers die we al hebben tevreden te houden. Ze krijgen scholing en rijden rond in hippe lease auto's. Allemaal dingen die volgens mij ook bijdragen aan het imago van een bepaald beroep. We hopen ons hiermee te onderscheiden en door de bekendheid die het ons geeft een sterke breinpositie te creëren.
Wat we nog meer kunnen doen?
Ik weet het niet. Ik ben ten einde raad en dus richt ik me nu eventjes tot jou. Jij, als leergierige jonge student, met het leven nog aan je voeten. Ik start met je uitleggen dat de grootste vooroordelen die jij hebt eigenlijk helemaal niet gegrond zijn. Dat je de hele dag mensen zou wassen heb ik denk ik nu wel uit je hoofd gewist. De ouderenzorg is écht wel complex en zeer zeker ook interessant. Je bent ook onzeker over het werk dat je met je studie kan vinden, of dit wel goed betaalt en of je er wel een vast contract mee zou kunnen krijgen. Dit is in mijn ogen de grootste misvatting ooit. Er is volop werk voor mensen in de zorg! Zou het beeld misschien bij je ontstaan zijn door te strenge bezuinigingen uit het verleden? Of door de vele ontslagen op de lagere niveaus? Het tegengestelde is juist waar; door die bezuinigingen is er nu veel werk en geld (ook voor je salaris!) beschikbaar.
Komen verwachtingen overeen?
Om weer op de theorie terug te vallen; eerder leerden we dat een imago wordt beïnvloed door de mening van anderen en door prestaties. Heb je als jongere dus geen vrienden/vriendinnen/ouders of andere familie die in de zorg werken, dan schiet het dus niet op. Er is niemand in de buurt die je kan vertellen dat je het mis hebt; dat werken in de zorg wel degelijk leuk is. Prestaties zouden in dit geval pas aan de orde zijn wanneer de student gestart is. Komen de verwachtingen van de opleiding overeen met de werkelijkheid? Of zijn er juist stribbelingen of negatieve ervaringen? Lopen er negatieve werkbegeleiders rond op de stageplekken? Dan schaadt dit het imago.
Samenvattend wil ik terugkomen op de vraag die ik aan het begin van dit stuk introduceerde; Hoe zorgen we ervoor dat onze jongeren weer een zorgopleiding willen gaan volgen en uiteindelijk ook willen werken in de ouderenzorg die zoveel mooier is dan ze ooit voor mogelijk hadden gehouden? Een lastige vraag die ik, zelfs na dit betoog en vanuit mijn huidige functie, niet zo 1 2 3 kan beantwoorden. Britt Roelvink (21, 4e jaars HBO-V verpleegkundige) brengt mij toch tot een inzicht. Zo vertelt ze aan Trouw (Melanie Zierse, 2017) dat ze niet blij was toen ze zag dat ze voor een verplichte stage was ingedeeld in een verzorgingshuis. Ze vult aan; ''Wat moet ik daar als vierdejaars? Ik vond het echt verschrikkelijk! Mijn beeld van de ouderenzorg was toen nogal stereotiep. Van zeven tot elf mensen wassen, naar de wc brengen en eten geven''. Door het te ervaren en gewoon te doen kwam Britt uiteindelijk terug op haar mening. Ze werkt nu zelfs (ja, geheel vrijwillig) in de ouderenzorg! Een verplichte stage? Is dat dan gewoon de voor de hand liggende oplossing voor dit probleem? De praktijk leert ons dat de meeste opleidingen dit al doorvoeren, tevergeefs. Misschien leggen we de focus gewoon verkeerd. Dat het imago van de ouderenzorg verbetert, blijft natuurlijk een prachtig streven. Misschien moeten we meer focussen op een uitdagende en boeiende werkomgeving en een bijbehorende duidelijke taakomschrijving voor onze toekomstige zorgmedewerkers. Wat ik stiekem nog veel liever zou zien is dat dit weerspiegeld wordt in de dagelijkse praktijk; tevreden cliënten die zich waardig voelen en zorgverleners die trots zijn op hun beroep en op wat ze doen. Jong of oud!