rolduc - Tits UA-105762165-1
Arnold Tits 1807 - 1851
Stel u eens voor dat u docent bent op een seminarie; zou u dan de evolutieleer van Darwin of het boek Der Antichrist van Nietzsche in uw lesprogramma opnemen? Het eerste ondermijnt het geloof in het scheppingsverhaal en het tweede het geloof in de verrijzenis van Jezus.
Weerbaarheid tegen eigentijdse, geloofsondermijnende filosofen.
Welnu, iets vergelijkbaars doet Arnold Tits in zijn filosofieonderwijs aan het Luikse seminarie te Rolduc en aan de Leuvense theologische faculteit. Hij behandelt de leer van een aantal filosofen die het geloof ondermijnen; hij doet dat in de oprechte overtuiging dat hij zijn studenten zo weerbaar maakt. Het gaat dan o.a. om Spinoza, Descartes, Hume en Kant. Tits is zeer afkerig van deze filosofen en is een aanhanger van de filosofie van F.H. Jacobi (1743-1819) en diens leerling J.P. Ancillon (1767-1837). De filosofie van deze laatste twee behandelt hij uiteraard ook.
In 1834 komt Tits naar Rolduc en wordt daar professor filosofie; in 1840 gaat hij naar Leuven en wordt daar hoogleraar in de algemene dogmatiek. Op Rolduc geeft hij naast het reguliere onderwijs jaarlijks een aantal filosofische lezingen, de zogeheten Conferences. Zijn filosofieonderwijs te Leuven is terug te vinden in het eerste gedeelte van zijn hoofdwerk de Theologia generalis dat stamt uit de periode 1848-1850. Dit gedeelte werd in Leuven als verloren beschouwd; toen ik in Leuven met veel plezier in 2011 een masterthesis schreef over Tits vond ik dit gedeelte terug in de bibliotheek van Rolduc. De KU-Leuven heeft inmiddels een digitale kopie ervan. Beschouw deze vondst maar als mijn kleine bijdrage aan de wetenschap.
Malou, een Leuvense collega van Tits, was het niet eens met de wijze waarop Tits de studenten in contact bracht met de eigentijdse filosofen. Malou zag allerlei gevaren; u kunt er zich wel wat bij voorstellen. Tits heeft het onderspit gedolven, de tegenkrachten waren te groot; de richting voor het theologisch onderwijs die Tits voorstond werd niet gevolgd. U kunt er meer over lezen in het artikel hierna van Leo Kenis waarin hij schrijft over de theologische faculteit te Leuven in de negentiende eeuw.
Oorspronkelijk vernieuwer van het leerplan Rolduc en Leuven.
Tits vernieuwt het filosofieonderwijs zowel in Rolduc als in Leuven. Hij gaat zijn eigen gang en kijkt niet naar mogelijke richtlijnen vanuit "Rome". Van Bommel heeft zeker geweten waar Tits op Rolduc mee bezig was. In Leuven werd het problematischer. Dat Tits niet direct naar "Rome" kijkt is heel eenvoudig te verklaren: hij is wat filosofie betreft een autodidact; hij heeft zich op eigen kracht filosofisch geschoold; een drietal jaren heeft hij op de boerderij van zijn vader in Aalst zijn eigen weg gezocht in de filosofie: o.a. Kant, Descartes, Spinoza, Ancillon en Jacobi. Hij kent de werken van Augustinus en Thomas overigens zeer goed. Tits heeft niet in Rome gestudeerd.
Als men over Tits en de 'Leuvense school' leest is het belangrijk een aantal concepten goed te begrijpen: ontologisme, traditionalisme, traditionalistisch ontologisme, positieve- en speculatieve theologie. Ik heb ze voor u op een rijtje gezet.
concepten.pdf (449.16KB)
In de pastorie van Aalst bij St. Truiden hangt boven de schoorsteenmantel nog steeds in een 'gouden' lijst een litho met het beeld van Arnold Tits.
Van deze litho is een kopie gemaakt die u in de tabel beneden aantreft in pdf. In die pastorie aan die tafel heb ik met een aantal dorpsbewoners over Tits gesproken; zij wisten mij mooie verhalen te vertellen. Uiteraard hebben we een toost uitgebracht op Tits. Het graf is me door hen aangewezen, nogmaals een toost. Het graf was bijna geruimd; aan hen is dat te danken dat dit niet gebeurd is. Was het ook maar zo gegaan met het geruimde graf van Pothast in Sittard.
Uitmuntend leraarschap.
Tits was een zeer goede leraar; uit verslagen en getuigenissen weet ik dat hij door zijn studenten op handen gedragen werd. Lees maar de getuigenis van zijn biograaf Laforet. Het blijkt ook uit de volgende twee toespraken:
Een jaar na zijn dood op 18 november 1852 vindt er een plechtige ceremonie plaats in Aalst bij St Truiden waar hij een jaar eerder begraven werd; er wordt een monument onthuld op zijn graf op initiatief van zijn leerlingen en collega's uit Leuven. Professor Joseph Thonissen (1817-1891) houdt aan de voet van het monument een ontroerende toespraak; de kern van de toespraak is dat zij het monument oprichten opdat hun geliefde leraar altijd herinnerd zal worden. Op dezelfde dag houdt Servatius Dirks een indrukwekkende lijkrede in de kerk van Aalst, de vader van Tits wordt op het einde toegesproken. Hiernaast onder de boom het grote neo-gotisch monument te Aalst bij St. Truiden waar Tits begraven ligt.
redet.pdf (770.24KB)
Toespraak gehouden door J.J. Thonissen bij het grafmonument. Hij heeft ook op Rolduc II gezeten
reded.pdf (1.49MB)
Lijkrede uitgesproken door Servatius Dirks in de kerk van Aalst.
Er is nog een anekdote over Tits door Pothast opgeschreven in zijn Annales, waaruit het motiverend vermogen en enthousiasme van Tits duidelijk blijkt
"Op 27 augustus 1848, op de dag van de prijsuitreiking aan de leerlingen, is Tits op Rolduc en tijdens een diner temidden van alle leerlingen en leraren brengt hij zo enthousiast een toost uit op Rolduc dat de leerlingen op de banken klimmen en met de handen klappen en met de voeten trappelen".
Het moet een mooi schouwspel geweest zijn daar in de eetzaal met ongeveer driehonderd leerlingen.
Video filosofiecolleges aan de KU-Leuven.
Indien u geïnteresseerd bent in colleges filosofie via video aan de KU-Leuven dan kunt er een aantal hier bij het H.I.W van de KU-Leuven volgen. Zo geeft Russell Friedman een college over middeleeuwse filosofie. Hij was met Leo Kenis de begeleider van mijn thesis over Arnold Tits in 2011. Het was een samenwerking tussen de faculteit filosofie en de faculteit theologie en religiewetenschappen. Dat had alles te maken met de persoon van Tits die zowel filosoof als theoloog was.
Meer informatie over Arnold Tits.
Biografie van Arnold Tits geschreven door Leo Kenis in het Nationaal Biografisch Woordenboek van de Koninklijke Academiën van België. Leo Kenis is goed op de hoogte van het werk van Tits en de context waarbinnen hij zijn onderwijs verzorgde.
Tits Leo Kenis.pdf (1.54MB)
De theologische faculteit te Leuven in de negentiende eeuw, Leo Kenis; In paragraaf 2, pagina 210-215, vint men de tegenstelling tussen Arnold Tits en Jean Baptiste Malou; Daar komt ook de Theologia generalis aan bod. Het artikel vindt men in de volgende collectie hier.
Tits in Leuven.pdf (1.98MB)
La vie et les travaux d'Arnold Tits van zijn leerling Nicholas Joseph Laforet; Laforet was van 1865-1872 rector van de Katholieke Universiteit Leuven. Laforet bewondert Tits zeer zoals blijkt als u de biografie leest.
Biografie door Laforet.pdf (4.89MB)
Een inleiding op de filosoof Friedrich Heinrich Jacobi bij de Stanford Encyclopedia of Philosophy; deze website is betrouwbaar en wordt op het H.I.W. de studenten aanbevolen om informatie op te zoeken. Uiteraard staat de fantastische bibliotheek in Leuven ook ter beschikking. De filosofie van Jacobi spreekt Tits zeer aan.
Hier de entry F.H. Jacobi
Essai sur la science et sur la foi philosophique geschreven door Frederic Ancillon. Hij was een leerling van Jacobi. Tits citeert uit dit boek in Rolduc. Tits bespreekt Ancillon en Jacobi in de Theologia generalis. Ook de filosofie van Ancillon spreekt Tits aan. In het boek staat het weten tegenover het geloven centraal. Op pagina 275 staat een inhoudsopgave.
Essai van Ancillon.pdf (7.7MB)
Idem maar dan in het Duits. Lees eens het voorwoord, de naam van Jacobi valt direct en Ancillon neemt het voor hem op,verdedigt hem en spreekt zijn bewondering voor hem uit.
Duitse versie Ancillon.pdf (5.55MB)
De inhoud van de Theologia generalis, de Rolducse versie. In het filosofische, eerste deel komt u namen tegen als Kant, Descartes, Malebranche, Fenelon, Locke, Wolff, Spinoza, Hume, Huet, Pascal, Lamennais, Bautain, Jacobi, Ancillon; In het tweede theologische deel vindt u een verweer tegen de filosofie van Fichte, Schelling en Hegel; Het dogma van de Triniteit wordt behandeld; de geschiedenis ervan en de benaderingswijzen van het dogma van Anselmus, Hugo en Richard van St. Victor, Bonaventura, Augustinus. Tits prefereert de benaderingswijze van Richard van St. Victor. Ook de vrije wil van God wordt besproken zoals bij Anselmus, Bonaventura, Thoma en Don Scotus. Het is het eerste deel van de Theologia generalis, het filosofische deel, dat als verloren werd beschouwd. In Rolduc was nog een exemplaar aanwezig.
Primaire en secundaire literatuur m.b.t Tits die ik gebruikte bij de thesis.
Literatuur Tits.pdf (482.06KB)
De samenvatting van de masterthesis filosofie die ik in 2011 aan de KU- Leuven met succes verdedigde, ten overstaan van Leo Kenis en Russell Friedman.