Elf tips om minder te drinken - NRC
Nog even een borrel met collega's. Een koud wit wijntje tijdens het koken. Na het eten nog een stukje varen – koelbox met biertjes mee. En dan is de vakantie nog niet eens begonnen. Wat zitten we hier lekker te lunchen, flesje Pinot Grigio erbij? En op welke vijf moeten we eigenlijk letten om te weten of-ie in de klok is? Vijf over drie! Gin-o'clock!
Het advies van de Gezondheidsraad luidt: drink geen alcohol of in ieder geval niet meer dan één glas per dag. Maar in de zomer, waarin elke zonnige dag gevierd wordt, ligt die goede raad als een hoopje as onderin de barbecue. Elk jaar met hetzelfde katerige gevoel in september: weer te veel gedronken deze zomer, kijk maar naar de weegschaal.
Wie meer dan 14 (vrouw) of 21 glazen (man) per week drinkt, is volgens de officiële definitie een overmatige drinker. Het is schrikbarend hoe snel je die grens aantikt. Geheelonthouding is natuurlijk het beste. Om de kans op kanker zo klein mogelijk te houden, om niet te dik te worden, om je fit en fris te voelen. Maar de helft van de inname zou ook al winst zijn.
Psychiater René Kahn schreef een boek over de gezondheidseffecten van alcohol. Hij heeft de indruk dat meer mensen de laatste tijd proberen te minderen. "Vooral vrouwen, als ze horen dat met elk glas dat ze gemiddeld per dag extra drinken, de kans op borstkanker met 10 procent toeneemt. Alcohol is ongezond, dat besef lijkt steeds meer door te dringen." Zoals de flexitariër de pragmatische mens is tussen vleeseter en vegetariër, zo is de halfonthouder de drinker die steeds vaker even bedankt.
Thérèse Boer, gastvrouw en sommelier van sterrenrestaurant De Librije, ziet de vraag naar halve glazen wijn stijgen. Dat juicht ze toe, "want zo proef je wel de wijn-spijscombinatie, zonder dat je te veel wordt beïnvloed door alcohol." Volgens NRC-wijnschrijver Harold Hamersma bloeit de anti-alcohollobby al een paar jaar. "Drinken is het nieuwe roken." Geen wonder dat lichtere wijnen in opkomst zijn. En dat 'dry january' – een maand zonder alcohol – zo populair is.
Dit is, kortom, het jaar van de halfonthouder. En hier zijn de tips waarmee iedere drinker zijn voordeel kan doen.
Van oudsher begint de borrel rond 5 uur. Dat kan voor vakanties al een goed begin zijn: geen drank bij de lunch en op het strand. Harold Hamersma hanteert thuis de regel 'regelmatig met mate bij de maaltijd'. Geen uitschieters en niet drinken vóór het eten. Ook René Kahn drinkt alleen bij de maaltijd. Bij de borrel drinkt hij een alcoholvrij biertje. "Probeer af te komen van gewoontes als een glas bij het koken of voor het slapengaan."
Het is een bekend patroon. Lange dag gehad vol vergaderingen, daarna in de file, dan kom je thuis en wat drink je dan? Geen witte wijn! Geen bier! Les eerst je dorst en neem dan pas een drankje. "En als je toch drinkt, neem dan rood", zegt Hamersma, "daar drink je minder van door." Een andere tip: neem voordat je met bier begint een alcoholvrij biertje. Niet extra maar in plaats van. Dat scheelt er ook weer eentje.
Drink lichter
Tegenover heel veel zware wijnen (15 procent) is een dwars trendje te zien van wijnen die minder alcohol bevatten, rond de 12 procent. Denk aan vinho verdes, sommige sauvignons, Gascognes, Rieslings. Wijnen die gemaakt zijn van minder zoete druiven die minder alcohol opleveren. Daarnaast zijn er wijnmakers die met de techniek van omgekeerde osmose het alcoholpercentage weten te verlagen tot soms onder de 10 procent. Kijk op het etiket. Ook cider en poiré bevatten weinig alcohol (circa 5 procent) en lichtere biervarianten zijn er volop. Vakantietip: bestel in Frankrijk eens Panaché of Monaco, bier met limonade. Lijkt op Radler, maar dan vakantie-achtiger want in Nederland (nog) niet ingeburgerd.
Mijd emmers en bellen
In een jeneverglaasje met jenever zit 10 gram alcohol, zoals de wijn in een wijnglas ook ongeveer 10 gram alcohol bevat. Gebruik je een groter glas dan de standaardmaat voor een drank, dan schenk je al snel meer. Voorbeeld: in een klassiek longdrinkglas gaat circa 250 ml gin-tonic. In veel tumblers kan wel 300 ml en in een 'copa' (zo'n buitenformaat wijnglas) zelfs 600 ml. Gin bevat meer dan 40 procent alcohol. Dus: gebruik kleinere glazen of pas de gin goed af. Of vervang de gin door eenzelfde maatje port, daar zit 20 procent alcohol in. Blaadje munt erbij: lekker. En de port-tonic is ook heel modern.
Bestel halve glazen
Restaurants zetten het niet altijd op de kaart, maar het is helemaal niet gek om een wijnarrangement van halve glazen te bestellen. Restaurants bieden het zelf soms ook aan op de wijnkaart. Drink na elk glas alcohol een glas water.
Doe er een plens water bij
Bill Murray doet het, aan de Zuid-Franse kust doen ze het: ijs in de champagne. Moët & Chandon en Veuve Clicquot hebben zelfs champagnes die bedoeld zijn om met ijs te drinken. Overigens verdun je de alcohol meer met een plens water. In Duitsland heet half wijn, half bruiswater Weinschorle of Spritzer. Spritz is de Italiaanse variant met bijvoorbeeld Aperol en prosecco. Hoe dan ook, meer water heeft alleen zin als dat betekent: minder alcohol.
Bied je aan als Bob. Neem de auto als je naar een feestje gaat zodat je niet kunt drinken. Of nog beter: drink altijd alsof je nog moet rijden, zelfs als je nergens naartoe gaat. Dus nooit meer dan twee à drie glazen, verspreid over minimaal drie uur.
Een beetje ongezellig maar psychologisch wel effectief: bedenk dat 1 gram alcohol gelijkstaat aan 7 kilocalorieën (een gram vet is 9 kcal). In een glas alcoholvrij bier zitten 52 kilocalorieën, in een grote bel gin-tonic zomaar 300. Zeker weten dat je er nog eentje wilt?
Neem droge dagen
Een maand zonder alcohol kun je niemand afraden. Maar volgens Eric Tjwa, leverarts in het Nijmeegse RadboudUMC, die onderzoek deed naar Dry January, doet een maand zonder alcohol op de lange termijn te weinig voor je gezondheid om als serieus advies te gelden. Het kan wel helpen voor de bewustwording, zodat je daarna ook minder drinkt. Episodisch drinken (bijvoorbeeld alleen in het weekend) of regelmatig (dagelijks) drinken maakt niet uit. "Voor de gezondheid lijkt het geen verschil te maken of je zeven glazen over drie of zeven dagen verdeelt. Duidelijk is wel dat meer dan één glas gemiddeld per dag altijd te veel is."
Mieke Kosters ontdekte Het geheim van slanke mensen. Ze leerde 'nee' zeggen en schreef daarover een veelverkocht dieetboek. 'Nee' is ook alles wat je nodig hebt om een drankje te weigeren. Kosters: "Vaak drink je mee omdat je bang bent om saai te zijn, of omdat je jezelf dan saai vindt. Die angst is nogal puberaal en ook onterecht. Niemand vindt jou saai als je eens een borrel afslaat. Sterker: niemand telt jouw drankjes, de meeste mensen zijn vooral met zichzelf bezig."