De bij heeft een spanwijdte van meer dan zes centimeter! En toch waren we 'm bijna 40 jaar kwijt.
Jarenlang was 'ie zoek: 's werelds grootste bij met de naam Megachile pluto. Ondanks verwoede pogingen om de reuzenbij op te sporen, waren onderzoekers hem sinds 1981 uit het oog verloren. Tot nu. "Het is absoluut adembenemend om dit insect te zien waarvan we niet eens zeker wisten of hij nog bestond," zegt de trotse onderzoeker Clay Bolt.
Het team bestaande uit wetenschappers en natuurbeschermers herontdekten de bij op de Noordelijke Molukken, een eilandengroep in Indonesië. Vrouwelijke Megachile pluto bijen nestelen zich in boomachtige termietenheuvels en gebruiken hun kaken om kleverige boomhars te verzamelen waarmee ze het nest afdekken en beschermen tegen binnenvallende termieten. De onderzoekers wisten dus waar ze zoeken moesten: in termietenheuvels. Soms in de hozende regen zocht het team tientallen termietenheuvels af, op zoek naar een glimp van de reuzenbij. Pas op de laatste dag vond het team een vrouwtje dat in een nest in een boom op ongeveer 2,5 meter van de grond woonde.
De onderzoekers konden hun geluk niet op. "Het is prachtig om te zien hoe groot de soort in het echt is," zegt onderzoeker Simon Robson. "En het was ongelooflijk om te horen hoe haar gigantische vleugels trilden toen zij langs mijn hoofd vloog."
Megachile pluto is 's werelds grootste bij, die ongeveer vier keer groter is dan een Europese honingbij. © Clay Bolt: claybolt.com
Veel is er over het dier echter niet bekend. De bij werd voor het eerst in 1858 gespot door de Britse bioloog Alfred Russel Wallace op het Indonesische eiland Bacan. Hij omschreef de bij als 'een groot, zwart, wespachtig insect met enorme kaken'. De bij werd vervolgens in 1981 pas opnieuw waargenomen door entomoloog Adam Messer. Hij vulde de omschrijving iets aan. Zo constateerde hij dat vrouwelijke Megachile pluto bijen hun kaken gebruiken om hars en hout te verzamelen voor nesten. "De herontdekking van Messer gaf ons enig inzicht, maar we weten nog steeds bijna niets over dit buitengewone insect," zegt onderzoeker Eli Wyman. "Ik hoop dat de huidige herontdekking zal leiden tot onderzoek dat ons meer inzicht zal verschaffen over deze unieke bij."
De vondst doet hoop herleven dat er in de dichte bebossing van Indonesië nog meer Megachile pluto bijen schuilgaan. "Het is geweldig om te ontdekken dat deze iconische soort nog steeds bestaat," zegt Robson. Indonesië heeft op dit moment echter te maken met veel ontbossing. Zo werd er tussen 2001 en 2017 zo'n 15 procent van de bossen gekapt. De onderzoekers hopen dat toekomstige inspanningen de bij voor uitsterven zal behoeden.