Radio & Audio Artikelen
by-rutgers, PA0SU
Een site voor: zelfbouwers, DIY, op het gebied van (kortegolf) radio(zendamateurs), HiFi, HiEnd Audio, ESL, luidsprekers, Motional Feedback, CD-spelers, oscillatoren, faseruis, jitter, het maken van audio-opnamen, recording, zingen, etc.
>>>>>>>>>>>> Bold articles are in English! <<<<<<<<<<<<
Decennia lang schreef ik (zendamateur: PA0SU) artikelen over kortegolf-radio in 'Electron', het orgaan van de VERON en in de Nieuwsbrief van de Benelux QRP Club. Daar ben ik maar eens mee opgehouden. Die wereld boeit me niet meer sinds PA0KSB en PA0DKO dood zijn bijvoorbeeld. Er wordt niet meer gebouwd en SDR is een grote architectonische puinhoop.
Tegenwoordig richt ik mij op audio waar ik zo'n 70 jaar geleden al mee bezig was. Niet alleen de techniek interesseert mij maar vooral muziek. Ik heb zo'n 12 jaar zangles gehad en zing niet onverdienstelijk.
Bovendien kan ik mooie audio-opnamen maken. Er is hier een groeiend aantal artikelen over Hi End audio die niet eerder gepubliceerd zijn. Die gaan voor een groot deel over luidspreker-systemen, versterkers, microfoons en CD-spelers. Ik mag mij een specialist noemen op het gebied van (clock)-oscillatoren.
Om de artikelen voor een breder publiek toegankelijk te maken publiceer ik ze op Internet. De helft daarvan is in het Engels.
Niettegenstaande ik zo'n dertig jaar geprogrammeerd heb, is web sites maken niet mijn hobby. Ik houd het zeer eenvoudig. Het gaat om de inhoud, toch?
Filosofische en andere niet-technische gedachten
De begrippen Architectuur, Uitrusting en Realisatie als hulpmiddel bij het ontwerpen
Modelbegrip
'Straling' en Gezondheid
Het 40-puntenplan van Urgenda
Vertrouwen ...
Waar terreur voor vreest
Vrijheid van meningsuiting....
Armoede (in Nederland)
Een universeel welvaartsdivident
De troebele ideeën in het brein van Poetin
DAM-therapie
Adaptatie van Hoorapparaten... en zo..
Artikelen over Radio
De zendamateur frequenties
Prefix lijst
Het kiezen van frequenties bij de bouw van een transceiver
Choosing Frequencies in Hetrodynes
Hoe SDR de User Interface naar de ratsmodee hielp....
Enkele Frontend Concepten
Frontend Berekeningen
Dynamic Range en zo.....
Breedband-versterker met BUF634
Excellente Kortegolf-ontvangers
Versterker tussen DBM en Xtal-filter
Post-DBM-versterker, een kleine verbetering
Automatische Volumeregeling in Ontvangers
Digitale Signaalverwerking in Ontvangers
Hoe het begon met die Oscillatoren.....
- Zijbandruis van LC-oscillatoren
- LC-oscillatoren, VCO's en Faseruis
Microfonie in ruisarme Oscillatoren
Q van Kring in Zand
De Beste Oscillator
Reproducible Low noise oscillators
Direct Conversion receiver for noise-measurements
De Beste Oscillator beter begrepen
De Beste Xtal-Oscillator
Hoe maak je een Xtal-oscillator met weinig 'close-in noise'?
De Beste Xtal-Oscillator met HC-51
De Si570 als Local Oscillator?
Quasi-continue Regelingen
Luidspreker voor Communicatiedoeleinden
A Loudspeaker for Voice Communication
Noise Canceling Microfoons
Magnetische koptelefoon voor hoorapparaten
High Frequency Detection in Audio Installations (EMC)
De W3DZZ nog maar eens een keer .....
A Simple DX-antenna
Diodetedectie en de 0V2
Nep-SSB voor QRP
Een betere buizenmengtrap
Fet in geaarde source schakeling met hoog IP3
Electret microfoons
Speech Processing en 'all pass filters'
Het wijzigen van HC-18/U kristallen
Het Ri = Ru-syndroom
HF-breedband-eindtrap met Power MOSFETs
Bredeband-ringkerntransformatoren en dergelijke voor de kortegolfbanden
De Flux in Trafo's & Baluns (en verzadiging)
Artikelen over Audio
De Jack en de Cinch-plug
I/V-converter (for CD-players)
Op Amps in Audio
The Balanced I/V-converter (for the PCM1792/5)
Ombouw van een CD624 met FPGA en PCM1792
I2VC, details on sub-elements
What about SACD with Sony?
What about SACD met MARANTZ?
Überhaupt SACD?
DSD van Internet, hoe dan?
SDIF-3 v1.0 Sony aug 1999
Perceptie van Distorsie
Effects of Jitter on AD/DA conversion
Specification of Clock Jitter Performance
The rutgerS'Clock
The rutgerS'Clock at diyaudio.com
Meet-microfoon
De KE 4 van Sennheiser als meetmicrofoon
Bootstrapped KE 4-electret
Ontwikkelpad gebootstrapte Electret microfoons
Condenser microphone pre-amp with bootstrapped op amp
Another Phono Amp for MM-cartridge
Evaluatie 'Testing Loudspeakers' van d'Appolito
Electronische Smoorspoel
Low Drop Rectifier
De Keuze van Dynamische Luidsprekers en Crossover-filters
Spoel- en Condensatorbank voor luidsprekerfilters
10 kOhm stappenverzwakker als audio volumeregelaar
Another 35 watt Solid State Amplifier (SSA35)
A 120 watt Solid State Amplifier (SSA120)
De SSA405
Servo's in Amplifiers
Het meten van de geluidskwaliteit
Metingen van de geluidskwaliteit: Jitter in het LF-domein
A Solid State Headphone Amplifier
Luidspreker-opstellingen en Koptelefoon
Bewegingstegenkoppeling bij luidsprekers
Motional FeedBack loudspeaker system (MFB)
ESL + MFB = the best of 2 worlds?
Pictures of the ESL/MFB-prototype
Pictures of some details
De ontwikkeling van een Luidspreker Array als Quasi Dipool / Cardioïde
High End Cardioid Loudspeaker Array
High End Circular Cardioid Loudspeaker Array
Rondstralende luidsprekers..........
The BMR: Balanced Mode Radiator
Explanation of the Balanced Mode Radiator (BMR)
BMR in afgeronde kast
OmniwAve met BMRs?
2 BMRs in een Baffle <== De Beste !!!
Met de coaxiale speaker van KEF (UniQ)
BMRs in een Array
Review of the Loudspeaker Systems
Thiele - Small - parameters
Digitale Recorder voor Live Opnamen
Er waren in 1990 maar weinig goede opnamen verkrijgbaar zodat ik me noodgedwongen beziggehouden heb met het maken van audio-opnamen. Het geval wil dat ik mij in die tijd ook bekwaamd heb in zingen bij Dineke van der Sman en Paul van den Bemt.
Hieronder staat een aantal liederen die gesorteerd zijn op de tijd dat de componisten hun werken vervaardigden: van klassiek tot hedendaags. Het laatste lied is zelfs voor mij gecomponeerd! De volgorde heeft dus niets te maken met de voortgang van mijn opnametechniek. Laat u verrassen.
'Nr.17: Rezetativ und Arie' uit Figaro, W.A. Mozart [piano: Jeremy Weißmann]
'Die Rose, die Lilie, die Taube' III uit Dichterliebe, R. Schumann/H. Heine [piano: Dieneke van der Sman]
'Alnächtlich, im Traume' XIV uit Dichterliebe, R. Schumann/Heinrich Heine [piano: Karin Paling]
'Die alten, bösen Lieder' XVI uit Dichterliebe, R. Schumann/H.Heine [piano: Dieneke van der Sman]
'Der Leiermann', uit Winterreise, Schubert/Müller [accordeon: Harald Ihle]
'Anakreons Grab', Hugo Wolf [piano: Karin Paling]
'Tot', Arnold Schoenberg/Jakob Haringer [piano: Jeremy Weißmann]
'The Knight of the Road', Benjamin Britten [piano: Dieneke van der Sman]
'An den kleinen Radioapparat', Bertolt Brecht/Hanns Eisler [piano: Huub van Daal]
'Die Maske des Bösen', Bertolt Brecht/Hanns Eisler [piano: Huub van Daal]
'Hotelzimmer 1942', Bertolt Brecht/Hanns Eisler [piano: Huub van Daal]
'Ostersonntag', Bertolt Brecht/Hanns Eisler [piano: Huub van Daal]
'Spruch', Bertolt Brecht/Hanns Eisler [piano: Dieneke van der Sman]
'Celdroom', 2007, John Henning/Henk van Randwijk [piano: Huub van Daal]
Muziek- & Geluidsfragmenten
Iedere HiFi-bug heeft zo zijn stukjes muziek en geluiden om naar te luisteren via een te beoordelen audio-installatie. Ik ben van mening dat dat opnamen moeten zijn van echte bronnen. Hiermee bedoel ik geluid dat voortgebracht wordt door echte muziekinstrumenten en geluidmakende objecten en subjecten. De menselijke stem, al of niet zingend, is een dankbare bron die iedereen kent.
Electronisch voortgebrachte muziek heeft voor zulke beoordelingen nauwelijks waarde.
De weergave moet gecontroleerd kunnen worden aan de echte bronnen. Aangezien ik vaak bij een piano sta om liederen te vertolken (zoals hierboven te horen is) zal ik vaak gebruik maken van de piano als bron. Ik weet hoe zo'n ding klinkt! Ook strijkers zult u veel tegenkomen.
De hier gegeven muziek- en geluidsfragmenten zijn .wav-files die zorgvuldig zijn geselecteerd. Elk fragmant gaat vergezeld van opmerkingen die ter harte genomen kunnen worden bij het luisteren.
Het toneel van de concertzaal in de muziekschool in Eindhoven wordt gereedgemaakt. Geniet van de fraaie akoestiek.
Bach op piano en een zelfgebouwde klavecimbel. De piano staat (veel) verder weg dan de klavecimbel. Eigen opname in de Muziekschool.
Artemis speelt Schubert. De strijkers moeten 'boterzacht' klinken, ook als het hard gaat. (Begin Strijkkwartet in c, Vergin Classics 50999 502113 2 6)
Martha Argerich en haar lief Mikhail Pletnev spelen diens bewerking van Cinderella van Prokofiev op twee piano's. Hier: 'Strijd'. (Deutsche Grammophon 28947 48172)
Uit: 'Concert voor Orkest' van Bartok. Mooie ruime opname met schitterde blazers! (Philips 411 132-2)
Het Nederlands Blazersensemble van 1968 met Edo de Waart speelt een stukje uit de Serenade in Bes "Grand Partita" KV 361 van Mozart. Pak weg zo'n 15 blazers moeten allen te onderscheiden zijn en over het hele klankbeeld verspreid staan, helemaal los achter de luidsprekers. Als u niet van blazers hield is dat voortaan verledentijd! (uit track 4, Philips 420711-2)
Je hoeft het Yiddish van Shura Lipovsky niet te kunnen verstaan om de smart in dit lied te ondergaan. (Tsart: track 14, MWCD 4056)
'Rosario' indertijd opgenomen door Norbert Veel. Let op de medeklinkers van de zanger, vooral de S-en. Die moeten allen verschillend klinken en nooit scherp!
De gitaar klinkt rechts van de zanger terwijl de geluiden van zijn vingers op de snaren in het midden zitten! Kennelijk straalt de gitaar meer aan de achterkant van het instrument tegen de muur achter hen.
Begin van: 'Sonate voor 2 piano's & slagwerk' van Bartok (CHAN 9398). De piano's beginnen heel zacht. Als zij sterk worden, moeten ze in het klankbeeld op hun plaats blijven staan! Geniet ook van het slagwerk wat af en toe zeer laag komt.
'Gedeelte van "Circuit for two pianos and orchestra"' van Fitkin(BIS-SACD-1517). Ook hier moeten de piano's blijven staan.
De mooiste piano-opname uit mijn verzameling is de Steinway D in 'Seven (1988)' van John Cage. Het 20 minuten durende stuk heb ik tot de helft ingekort (sorry John!).
'Bradshaw' op Hidden History van Eric Vloeimans. (Challenge CHR 70109)
'Alone Together' van Chet Baker. Vroeger (1958!) konden ze ook al mooie opnamen maken! Let ook eens op de piano in de achtergrond. De drie blazers zijn schitterend! (DIGITAL REMASTER van tape door Schallplatten Vertrieb gmbh 090204 020218)
'Alleen uit leed', een lied van Annie M.G. Schmidt, gezongen door Joke op haar eindexamen in het conservatorium van Tilburg.
'Gruppen for three orchestras', van Karlheinz Stockhausen met het Schönberg Ensemble, het Asko Ensemble, Amsterdam Simfonietta, het Nederlands Blazers Ensemble, Nieuw Ensemble en Slagwerkgroep Den Haag in het Concertgebouw Amsterdam op 3 september 1995 KTC 9000 - SACD 09 uitgebracht op ET'CETERA.
Ik heb het 23 minuten durend stuk "ingekort" tot ruim 8 minuten... Het strereo-beeld is zo ongelooflijk mooi, en de akoestiek van het Concertgebouw is zo fraai vastgelegd dat ik het niet kon nalaten om deze muziek (gedeeltelijk) te laten horen.
Een Radio-1 buiten-opname voor een blinde vriend. De opname is zwaar gecomprimeerd natuurlijk en loopt niet veel verder dan 12 kHz. Ondanks dit alles is er veel in te horen: Eerst komt er een motorboot voorbij. Het klotsende water is nat en is 'vooraan in het klankbeeld'. De hamerende man slaat tegels van de muur in een gebouw met akoestiek en moet ver weg links boven in het klankbeeld hangen. Er komt een fluitende roeier voorbij, etc.
Van vinyl (1959!): 'In de sauna'. De opname klinkt 'zeer nat', vooral bij het zachte klotsen.....
Onweer boven Eindhoven. De regen klinkt laag in het klankbeeld evenals de auto. Het onweer echter moet van het plafond komen !! Bij 1 min 17 loopt de zaak vast. De klap is echter zo fraai dat ik hem in de opname heb laten zitten....(De opname is gemaakt met de 'meet-microfoon', zoals elders op deze website te vinden is.)
Van vinyl (1959): In het boeren landschap vliegt een reiger over (op twee meter hoog in de kamer), een trekker komt van links en draait recht voor om dan 'van je af' te rijden.
Er komen twee 'jumbo jets' over die op de hoogte van het plafond moeten gaan....
Een paar stukjes uit een CD van Gubaidoelina. Als de vrouwenkoren er goed uit komen is de installatie in orde!
Joost Prinsen voor Radio-1 met 'leugenaars'. Een zeer gecomprimeerde knappe opname met spraak en muziek. Compressie staat een goed stereo-beeld niet altijd in de weg! De sterke compressie toont onmiddellijk dat het zeer luid klinkt.