Normaal hangen hier alleen mannen, "want je moet een goede wetenschappelijke reputatie hebben, je moet dood zijn, en je moet door een redelijk goede schilder geportretteerd zijn", zegt Willem Otterspeer. Foto Roos Pierson
Dat er vrijwel alleen olieverfschilderijen van mannen in de senaatskamer hangen, is historisch zo gegroeid. "Het is een selectie, het puikje van onze professoren van vier eeuwen", zegt Willem Otterspeer, hoogleraar universiteitsgeschiedenis aan de Universiteit Leiden en conservator van het Academisch Historisch Museum. Je moet aan een aantal criteria voldoen om in de senaatskamer te mogen hangen, vertelt hij: "Je moet een goede wetenschappelijke reputatie hebben, je moet dood zijn, en je moet door een redelijk goede schilder geportretteerd zijn."
Hieronymus van der Meij (1687–1761) schilderde vanaf 1735 de eerste portretten in de galerij. Er wordt regelmatig een portret vervangen, zo komt er 'vers bloed' in, maar er hangt nog steeds maar één vrouw: Sophia Antoniades, in 1929 de eerste Leidse vrouwelijke hoogleraar (Grieks). "We proberen het wel in te halen", zegt Otterspeer, "maar er zit een enorme vertragingsfactor in." "De meeste van die schilderijen", zegt Judi Mesman, "dateren uit de tijd dat vrouwen nog geen hoogleraar kónden worden."
Bij elke carrièrestap vallen vrouwen af
Mannelijke wetenschappers verdienen bijvoorbeeld meer dan vrouwen voor hetzelfde werk, krijgen vaker subsidiegeld en bij elke stap hoger op de universitaire carrièreladder vallen meer vrouwen af. Moeilijker te kwantificeren zijn de seksistische opmerkingen die zij te verduren krijgen, zoals "bent u de secretaresse van de hoogleraar?", "je bent slimmer dan je eruitziet" of (toen een vrouw haar zwangerschap meldde): "heb je niet van voorbehoedmiddelen gehoord?".
De eerste actie van Athena's Angels, nog voor ze zich zo noemden, was eind 2014, toen het ministerie van OCW één fotopagina met louter mannen had opgenomen in de Wetenschapsvisie 2025 – de vier maakten toen zelf een alternatieve fotocollage met louter vrouwen.
In oktober stelden Athena's Angels voor om een vergelijkbaar project in de Leidse senaatskamer te herhalen. Het Leidse College van Bestuur reageerde enthousiast. Fotograaf Angela Verdam portretteerde zoveel mogelijk Leidse vrouwelijke (oud-)hoogleraren. En prinses Beatrix, die in 2005 een eredoctoraat van de universiteit kreeg, stemde toe om het oude portret van Willem van Oranje boven de schouw door een portret van haar te vervangen. Een print van het portret van de enige vrouw die normaal gesproken in de senaatskamer hangt, Sophia Antoniades, in 1929 de eerste Leidse vrouwelijke hoogleraar, is tijdelijk op een ereplaats gezet, want ook dat schilderij is bedekt.
De moderne vrouwenportretten blijven een maand hangen; daarna wordt een andere, permanente plek gezocht, aldus Mesman.