Poetins MacMansion heeft gele muren - NRC
Poetins MacMansion heeft gele muren
Onze correspondent vliegt dezer dagen mee in het gevolg van president Bush en houdt een dagboek bij. ,,Na middernacht werd het bezoek al tot een succes verklaard.''
Al vóór de 747 op het vliegveld van Moskou stond werd het menens met de presidentiële reis. De Witte Huis-correspondenten kregen hun paspoort terug. Speciale gunsten zijn in Rusland niet te verwachten, werd gemeld. Anders dan in Letland en Nederland, waar we zonder douane-contact wegreden van het vliegveld.
De lichte spanning onder de uiterlijk zelfbeheersing van de Witte Huis-staf bleek bij de opsomming van de aankomst-afspraken met de Russen. ,,Maar er kan best van alles gebeuren waar we niet over onderhandeld hebben.'' De helft van de pers was (sneller dan buitenlanders in Washington) door de douane, toen president Loekasjenko van Wit-Rusland vertrok, en het vliegveld een half uur werd stilgelegd.
Details, het bezoek van president Bush werd kort na middernacht al een succes verklaard door zijn Nationale Veiligheidsadviseur Steve Hadley. Hij verscheen in de tot wifi hotspot [plek waar draadloos internet mogelijk is] omgebouwde eetzaal van Hotel Rossija, waar de Witte Huis-correspondenten als een ploeg krekels waren neergestreken. Zonder veel aandacht voor het uitzicht, het Kremlin, klapten zij hun apparatuur uit en begonnen weer feiten uit te spuwen en gezaghebbend commentaar te leveren.
De travel pool, het handjevol collega's dat bij toerbeurt mee mag in de auto-optocht van de president, kon Hadley niet weerspreken over de uitstekende chemie tijdens het téte-à-téte van Poetin en Bush. Maar zij rapporteerden wel over de datsja van Poetin, nu ja, uitgestrekte villa, ,,op een half uur van de stad in een buitenwijk vol MacMansions''. En: ,,De lichtgele muren zijn gedekt met een soort trouwtaart.'' Poetins particuliere gymzaal ziet er uit als een kerk.
Misschien liet Hadley, de bekwame ivoordraaier van de presidentiële `freedom and democracy agenda', misschien de ware agenda van het particuliere gesprek Bush-Poetin doorschemeren door te vertellen dat de heren veertig minuten lang voornamelijk hadden gesproken over Bush' freedom-toespraak in Riga (zaterdag) en zijn soortgelijke toespraak dinsdag in Tbilisi.
Maar zij besloten kennelijk de herdenkingsdag van vandaag met een front van vriendschappelijkheid in te gaan. Lachend samen achter het stuur van Poetins oude Wolga. En als deze twee iets beslissen, dan is dat nog steeds min of meer wet. Wat niet wegneemt dat de Amerikanen benieuwd zijn of in de ceremonie nog streekjes worden uitgehaald die de Russische lezing van het einde van de Tweede Wereldoorlog onderstrepen.
De militaire precisie, waarmee White House Travels het bezoek aan Letland kon regisseren, was in Nederland waarschijnlijk niet haalbaar. De wegen in Zuid-Limburg waren netjes gestofzuigd, maar de momenten van samenwerking met The Dutch maakten een geïmproviseerde indruk. Zoals een lezer van het Weblog Amerika schreef: ,,Na twee uur rondrijden door de omgeving van Margraten en eindeloos wachten in een fruitveiling om door metaalpoortjes te gaan, werd meegedeeld dat de begraafplaats dichtging.'' Hij en vele anderen waren voor niets gekomen.
Oude bondgenoten kennen elkaars eigenaardigheden. De Nederlanders van de A-lijst vulden hun speciale zitplaatsen op het ereveld van Margraten zo informeel dat Amerikaanse collega's vroegen waar de hoogwaardigheidsbekleders toch waren. De aanwezigheid van de secretaris-generaal van de NAVO op een paar meter afstand was ook lang niet iedereen opgevallen. Veel `gewone' Nederlanders, die de begraafplaats wel hadden bereikt, lieten zich niet hinderen door het superruime tijdschema waar Amerikanen hun president graag mee watteren. Zij kwamen massaal en lieten zich niet verjagen door een buitje.
De meeste Amerikaanse radio- en televisiesterren waren niet eens begonnen aan het uitstapje naar Margraten. Zij lieten de voor televisie bedachte beelden in het `media filing centre' in Maastricht tot zich komen. De mooie Nederlandse luchten waren niet aan hen besteed, evenmin als de ijverig uitgereikte informatie over Maastricht of Nederland. Een dik boek met achtergrond-informatie bevatte observaties die niet snel in een Nederlands krantencommentaar te vinden zijn. Zo werd de bezoekende Amerikaanse media van Witte Huis-wege gemeld: ,,Het koninklijk huwelijk schijnt gelukkig te zijn geweest. Twee zusters van Koningin Beatrix, Irene en Christina, verging het minder goed: zij beleefden echtscheidingen.'' Een `update' meldde: ,,October 12, 2003. Queen Beatrix was blindsided by a scandal involving her family. Her middle son, prince Johan, admitted to having been less-than-forthcoming about his fiancee's ties to gangster and drug baron Klaas Bruinsma.'' Dan begrijp je zo'n land ineens beter als je weinig tijd hebt.
President Bush leek in Zuid-Limburg meer ingehouden dan in Riga, waar hij zich misschien meer welkom wist. Zijn toespraak in Margraten was ernstiger van toon, helden met en zonder naam moesten worden herdacht, maar hij sprak goed gekozen woorden, soms ontroerend. Vlak na de bevrijding, memoreerde hij, ,,verzamelden Nederlanders uit zestig dorpen [rond Margraten] vrachtauto's vol bloemen. Tegen zonsopgang op Memorial Day was ieder graf versierd''.
Zaterdagmiddag gaf president Bush voor de `Who is who' van de Baltische republieken een toespraak waarin hij voluit ging over `the freedom movement'. Het was een inspirerend en geïnspireerd betoog, waarin hij Poetin de hand reikte door de verdeling in invloedssferen op de conferentie van Jalta te betreuren. In Riga kreeg Roosevelt er van langs, in Margraten gaf Bush zijn voorganger met de oorspronkelijk Nederlandse naam weer wat krediet terug.