Column | Oorlog in Jemen mag van Westen nog wel doorgaan - NRC
Wat zich afspeelt in Oost-Ghouta is verschrikkelijk, en terecht dat daar veel aandacht aan wordt besteed, al zullen Assad en Poetin zich er niets van aantrekken. Integendeel, als dit offensief klaar is, voorspel ik, krijgen de burgers in een volgend rebellenbastion de volle laag. Zoals eerder ook in Homs en Oost-Aleppo gebeurde. Het Westen heeft alle initiatief in Syrië aan Rusland gelaten en is machteloos.
Maar er zijn veel meer conflicten waar burgers nógal de dupe van zijn, mensen! Misschien zou ik voor vandaag Zuid-Soedan hebben gekozen, of de Koerden. Maar ik zag vorige week hoe in Londen Theresa May en Boris Johnson de Saoedische kroonprins Mohammed bin Salman in gouden watten legden, en toen dacht ik: het moet toch Jemen weer worden.
De Saoedische sterke man – want dat is hij – kwam namelijk langs met honderden miljoenen dollars, wat zeg ik, 100 miljard, voor mogelijke Britse (wapen)orders en investeringen en de beursgang van Aramco in zijn koffers. Britse banen. Daar zijn de Britten begrijpelijk zeer gevoelig voor, want Brexit. Dus het spreekt vanzelf dat May en Johnson de nadruk legden op het feit dat MbS, zoals we hem gezellig noemen, vrouwen straks laat auto rijden en de ban op de bioscoop heeft opgeheven. Dat iedereen in Saoedi-Arabië die ook maar enige kritiek heeft, direct wordt opgesloten – u kunt de lange lijst van me krijgen als u me niet gelooft – dat kwam nauwelijks aan de orde. In de verklaring van Johnson ter gelegenheid van het hoge bezoek, die ik drie keer heb nagelezen, kwam ik mensenrechten zelfs helemaal niet tegen.
Maar de oorlog in Jemen kwam wel aan de orde. Sinds MbS drie jaar geleden éven de Houthi-rebellen naar hun holen zou bombarderen, hebben de Britten de Saoediërs voor zeker 4,6 miljard pond wapens geleverd. De Amerikanen hebben hun eveneens voor miljarden wapens verkocht. Trump stuurde vorig jaar nog voor 650 miljoen dollar bommen.
Waar maken de Britten zich nu druk om? Om de bedreiging van de Saoedische veiligheid, door Houthi-raketten vanuit Jemen. De Saoediërs zijn aan het zelfverdedigen. Aldus Johnson, die voor hen een levering van 48 Typhoon-gevechtsvliegtuigen voorbereidt. Bedenk: Saoedi-Arabië, een van de rijkste Arabische landen, bombardeert al drie jaar Jemen, het armste Arabische land, met die enorme hoeveelheden Amerikaanse en Britse wapens. Daarbij zijn zeker zesduizend burgers gedood en is civiele infrastructuur gericht verwoest, waardoor een cholera-epidemie ongekende omvang kon aannemen en een voedselcrisis is aangericht.
De Houthi's worden in Riad gezien als voorpost van Iran, maar dat wordt door experts vrij algemeen betwist. Het spreekt voor zich dat de Houthi's geen raketten op woongebieden in andermans land moeten afschieten. Oorlogsmisdaad. Maar het is wél de reactie op het Saoedische geweld, en niet omgekeerd, zoals Johnson zegt.
Dus als er een staakt-het-vuren komt en onderhandelingen over een politieke oplossing, zou dat opgelost zijn. En dat zou een stuk dichterbij komen als de Britse en Amerikaanse (en ook Franse en Italiaanse) wapenleveranties zouden stoppen. In het Congres wil een groep senatoren inderdaad een einde te maken aan de Amerikaanse wapensteun aan Saoedi-Arabië – maar als ik u was zou ik me maar niet verheugen op een goede afloop. Zeker niet omdat MbS daar óók met zijn gouden koffers langskomt. In Syrië kan het Westen geen einde maken aan de oorlog, in Jemen wil het dat niet.