De evangelische beweging in Nederland is nu ongeveer veertig jaar oud. In de jaren zeventig ontstond zij als tegenbeweging in reactie op de opkomende vrijzinnigheid in de traditionele kerken. Als beweging van middelbare leeftijd zou je verwachten dat de evangelische beweging zich meestal als een volwassene zou gedragen. Niets is minder het geval. Zonder dat zij dit wellicht door heeft, lijkt de evangelische beweging te lijden aan een jongerensyndroom en misschien zelfs vast te zitten in een tiener psyche. Als je echt goed kijkt, valt het op hoe tienerachtig de evangelische beweging in haar uitingen en denkwijze nog is.
In mijn werk als christelijke spreker en verhalenverteller kom ik in zo’n honderd kerken en gemeentes per jaar. Ik zie ze allemaal. Van de meest traditionele dorpskerken tot de grote, succesvolle, evangelische gemeentes. Binnen deze laatste groep komt de tiener psyche heel duidelijk naar voren. Ze hebben een soort van ‘EO-jongerendag’achtige uitstraling. Dan moet je bijvoorbeeld denken aan een groot podium, een gelikte lichtshow, een flitsende band, een succesvolle uitstraling en een charismatisch podium leiderschap. Maar dat is slechts buitenkant. Er is vaak ook een gezamenlijke binnenkant, met als overeenkomsten zoals een krachtig zwart/wit denken, een overtuigd zijn van het eigen (theologische) gelijk, een gebrek aan echte vragen, een gevoelig zijn voor groepsdruk en het voortdurend aanpassen van het individu aan verwachting van de groep. Precies hoe tieners zich in een middelbare school ook gedragen!
Het was ongeveer vijfenveertighonderdjaar geleden. Het volk van Israël is eindelijk bevrijd uit de handen van Egypte. Na twee jaar door de woestijn te hebben getrokken, komen ze aan bij de Jordaan. De scheidingslijn tussen wat voor hen bekend is en het grote onbekende. Voorbij de Jordaan ligt Kanaän, het beloofde land. Mozes kiest twaalf verspieders die Kanaän gaan verkennen. In het beroemde zondagschoolliedje klinkt het aldus:
De twaalf verspieders komen terug. Tien komen met een boodschap van ‘wee’. Het is een gevaarlijk land. Een land vol onzekerheid. Jozua en Kaleb komen terug met een boodschap van hoop. “Het is inderdaad een land vol onzekerheid, maar God gaat met ons mee. Het wordt een avontuur. Ja, we zullen zekerheden moeten achterlaten, maar wat een schatten liggen er op ons te wachten.“
Het volk kan deze onzekerheid echter niet aan. Als gevestigde orde kunnen ze niets anders dan hun territorium verdedigen.¹ Deze vernieuwingsbeweging moet de kop ingedrukt worden. Substantiële weerstand dient geboden te worden. De stenen worden al verzameld. We maken ze dood! Gods oordeel volgt. Veertig jaar lang zullen ze zwerven door de woestijn. Deze generatie zal het nieuwe land niet ervaren. Niemand van het huidig leiderschap zal de tocht over de Jordaan gaan maken. Dit is het eindpunt voor deze generatie.
Hieronder een prachtig gedicht van James Stephens dat Gods onvoorwaardelijke liefde heel mooi weergeeft. Het is geen theologie, het is een gedicht. Een ingrijpend vergezicht van een universum, waarin het uiteindelijk Gods liefde is die alles overwint. Zelfs Zijn laatste tegenstander.