Wanneer is een aanslag gepleegd door een ‘terrorist’ en wanneer door een op hol geslagen individu? Of maakt dat niet uit? Na de dodemansrit in Nice en de Afghaanse bijlenzwaaier in de Duitse trein, is dit toch meer dan een definitiekwestie.
De Franse overheid was snel met het etiket ‘terreur’, waarmee ‘Nice’ automatisch in dezelfde politieke context werd geplaatst als de Parijse aanslagen. Het gezag in Duitsland was daar juist langzaam mee. Daar heette het eerst ‘een gruwelijke daad’; pas later bleek de 17-jarige vluchteling te voldoen aan het profiel van een radicale moslim met IS-motivatie. In diens geval op eigen houtje, en opgedaan via internet. Een solist, zo lijkt het, die zijn daad improviseerde. Van de Franse dader zijn profiel en motief minder duidelijk. Hij bereidde zijn daad voor en had medeplichtigen. Maar of hij werd geïnstrueerd door IS of op eigen initiatief handelde, is onzeker.
Deze twee lijken vooralsnog freelancers die op eigen kompas hun daden uitvoerden. Dat zij ‘niet bekend’ zijn bij de veiligheidsdiensten wekt dan ook geen verwondering. Dit lijken gelegenheidsdaders. Vergelijkbaar, maar van een andere orde dan de (getrainde) terrorist die met kalasjnikov en bomgordel een vertrekhal binnenloopt. In zekere zin ook bedreigender - deze daders zijn écht anoniem, wellicht ook voor de organisatie die ze zeggen te dienen. Hoe de samenleving tegen dergelijke aspirant daders te beschermen is een zeer moeilijke opgave. Wie zijn zij?
Uit onderzoek naar individuele ontvankelijkheid voor radicalisering komen steevast dezelfde kenmerken. Personen met vastgelopen levens, depressief, economisch uitzichtloos, gewelddadige jeugd, grote machteloosheid, vervreemd van de samenleving, grote boosheid, bedreigd in hun culturele of religieuze identiteit, een sociale omgeving die begrip heeft voor aanslagen, sterke identificatie met slachtoffers elders. Beloof deze individuen heldendom, succes, avontuur, kameraadschap, een doel met een script, een verhaal en een charismatische leider. En dan ontluikt een nieuwe identiteit, inclusief een nieuwe manier van waarnemen en interpreteren. Daarin wordt alles sluitend gemaakt. Terreur als vermeend legitiem concept, op maat van het individu dat het zich via internet eigen kan maken: dood aan de andersdenkenden, alle roem voor mij. Freelance daders zijn een bijproduct van de georganiseerde terreurgolf. Ze zijn terreur-autodidact dankzij sociale en andere media en gemotiveerd door de aandacht die het oplevert. Dat betekent dus terughoudendheid voor iedereen die de betekenis van een aanslag moet beschrijven. Wees voorzichtig met etiketten en houd mediatijd en -aandacht in proportie. De ene terrorist is de andere niet.
Het Rijksmuseum heeft een particuliere schenking ontvangen van meer dan 35 fotografische zeegezichten. De foto’s zijn gemaakt door internationaal bekende fotografen, onder wie Viviane Sassen en Jo Ractliffe. De schenker is een particuliere verzamelaar. Een selectie van dertien werken zal te zien zijn bij de tentoonstelling Sea Views, binnenkort te bezoeken in de Philipsvleugel.
Twee dagen geleden publiceerden de VN een onderzoek waarin zij Ortega’s regering onder meer beschuldigen van buitengerechtelijke executies.
Ortega houdt een pamflet omhoog waarin de 'terroristische coup' wordt veroordeeld. Foto Rodrigo Sura/EPA
De Nicaraguaanse regering eist dat een mensenrechtenorganisatie van de Verenigde Naties het land verlaat. Dit meldt het Nicaraguaanse mensenrechtencentrum vrijdag. Het nieuws komt twee dagen na de publicatie van een kritisch rapport van de VN, waarin het regeringsgeweld met harde bewoordingen wordt bekritiseerd.
Het bureau van de Hoge Commissaris van de Verenigde Naties voor de Rechten van de Mens deed onderzoek naar de onrust die sinds april plaatsvindt in het Centraal-Amerikaanse land. Volgens het orgaan heeft de politie onrechtmatig burgers gedood, ook zijn onschuldige burgers verdwenen en gemarteld. De VN rekenen het de regering bovendien aan dat niet-officiële milities straffeloos geweld kunnen inzetten tegen demonstranten.
Na de publicatie van het rapport zei de regering van president Daniel Ortega dat het onderzoek partijdig was. Volgens Ortega hield de onderzoekscommissie geen rekening met de context waarin het geweld plaatsvond. De regering stelt dat er een “terroristische coup” op handen is en dat de demonstranten zich agressief gedragen.
Volgens NRC-correspondent Nina Jurna wil Ortega met de uitzetting van de mensenrechtenorganisatie laten zien dat hij niet met zich laat sollen:
“Een officieel instituut uitzetten is een dictatoriale actie. Hiermee wil Ortega laten zien dat hij de baas is in Nicaragua en dat hij geen kritiek duldt. Het is opnieuw een keiharde manier om zijn autoriteit te tonen.”
De onrust in Nicaragua ontstond in april nadat president Ortega omstreden pensioenhervormingen aankondigde. Honderdduizenden demonstranten gingen de straat op om te protesteren tegen Ortega en het beleid. De hervormingen zijn uiteindelijk niet doorgevoerd, maar de Nicaraguanen eisen dat Ortega aftreedt. De protesten worden sinds het begin met harde hand neergeslagen. Tot nu toe kwamen meer dan driehonderd mensen om het leven, duizenden raakten gewond.
Volgens persbureau AP zal de VN-Veiligheidsraad woensdag bijeenkomen om de situatie in Nicaragua te bespreken.