Een Amstelstation met drie perrons – Rails in Amsterdam
Een Amstelstation met drie perrons
9 april 2019 ~ railsinamsterdam
Wie – zoals ik – wel eens aan de noordzijde van een van de perrons van het Amstelstation (officieel "Amsterdam Amstel") heeft gestaan en in de verte heeft getuurd, zal zich vast weleens hebben afgevraagd waarom de spoordijk ter plaatse zo breed is. Ik dacht altijd dat dat te maken had met de metro: die heeft hier immers de ruimte nodig om bovengronds te komen en doet dat tussen de treinsporen in.
In het boek "Amsterdam-Utrecht | Van Rhijnspoor tot Randstadspoor ", dat ik onlangs aan mijn collectie toevoegde, staat echter de werkelijke geschiedenis van deze brede spoordijk. Deze blijkt er al vanaf de opening van het Amstelstation – en het opgehoogde spoortracé door Amsterdam-Oost heen – te hebben gelegen. Station en spoordijk waren onderdeel van de Spoorwegwerken Oost, die in de jaren dertig van de vorige eeuw werden uitgevoerd om de oostelijke stadsdelen van de barrièrewerking van het toen nog op maaiveld gelegen spoor te verlossen.
Het Amstelstation heeft altijd al de huidige twee perrons gehad. Aan weerszijden van het station is de spoorlijn tweesporig. Dat de spoordijk ten noorden van het station zo breed is, komt omdat men indertijd nog rekening hield met de mogelijkheid dat de spoorlijn naar vier sporen verbreed zou worden. Dat zou niet een viersporige lijn tussen Amsterdam en Utrecht zijn geweest, zoals uiteindelijk tussen Amsterdam Bijlmer en Utrecht Centraal is uitgevoerd. De viersporigheid zou onderdeel zijn geweest van een ringspoorlijn rond de stad, die indertijd al in meerdere plannen opdook, maar nooit gerealiseerd werd.
Daarbij zou het Amstelstation niet over twee perrons met vier sporen, maar over drie perrons met zes sporen hebben beschikt. Het huidige westelijke perron had daarbij het middenperron met treinverkeer in twee richtingen moeten worden. Door de centrale ligging in zo'n uitgebouwde situatie was dit perron ook de ideale locatie voor de bouw van een voorzieningengebouw dat er tot op de dag van vandaag nog staat. Daarom is dit perron ook breder.
Naast de brede spoordijk zijn er meer sporen die getuigen van deze nooit gebruikte voorbereidingen. Wie vanaf de Berlagebrug over de Meester Treublaan rijdt, kan vlak voor de onderdoorgang van de eerste brug goed zien dat het landhoofd een extra ruimtereservering heeft voor een extra brug. Hierover had het meest westelijke spoor moeten lopen:
De huidige westelijke brug draagt momenteel één spoor, maar is al geschikt gemaakt voor een extra spoor. Samen met het spoor over de nooit gebouwde brug, had dit spoor aan het derde perron van het Amstelstation moeten liggen. Vanuit de lucht is goed te zien hoe de situatie er aan de noordkant van het station dan had uitgezien:
Gele lijnen: vijfde en zesde spoor. Dikke rode lijnen: ligging westelijke brug over Mr. Treublaan. Dunne rode lijnen: contouren westelijke uitbreiding stationsoverkapping.
De ligging van de brug, sporen en stationsoverkapping op bovenstaande afbeelding is indicatief. In het boek worden geen technische details vermeld over de exacte ligging van de brug en de afmetingen van de te verbreden stationsoverkapping. Maar het ligt voor de hand dat als deze plannen ten uitvoer waren gekomen, het westelijke perron en overkapping een spiegelbeeld van het oostelijke perron en overkapping waren geweest.
Van de ringspoorbaan is nooit wat terechtgekomen. De Westtak en Zuidtak zijn uiteindelijk op het vrijgehouden tracé aangelegd, maar vormen geen gesloten ring rond de stad. Op de plek waar de spoorlijn vanaf het Amstelstation naar de westelijke ringbaan (de huidige Zuidtak) had moeten afbuigen, is uiteindelijk wel de spoorboog voor de aansluiting van de Amstelveenlijn op de Oostlijn aangelegd. Met de omlegging van lijn 51 naar Isolatorweg is daarmee, tachtig jaar na de opening van het station, alsnog een groot deel van de ringlijn gerealiseerd, zij het als metro.
‹ PreviousDe (on)mogelijkheden van tram 21
Next ›De terugkeer van tram 14?
2 gedachten over "Een Amstelstation met drie perrons"
11 april 2019 om 21:33
Ook op het station Muiderpoort zijn reserveringen gemaakt voor twee extra inhaalsporen richting Utrecht. De situatie richting Utrecht kan precies zo ingericht worden als richting Hilversum. Helaas ziet het er naar uit dat de ruimte deels gebruikt gaat worden voor een fietsenstalling. De viaducten zijn voorbereid, dus twee extra (inhaal)sporen kunnen bij wijze van spreken zo neergelegd worden.
Helaas heeft men na de oorlog prefab woningen aan de Populierenweg gebouwd op de reservering voor twee extra sporen tussen station Muiderpoort en het Amstelstation
Ik heb altijd gedacht dat het feit dat er alleen op het westelijke perron een kiosk is, is omdat dat richting 'stad-uit' is. Maar het is gewoon het middelste perron.