De laatste dagen van het jaar nopen velen tot contemplatie over de tijdelijkheid van alles
Ten geleidepostuumspecial
Olaf Tempelman 26 december 2021, 05:00
Welkom in een speciale Editie waarvoor u de tijd moet nemen. De kans is aanwezig dat u er uren in verzonken zult blijven. Het kan zomaar dat u aan het einde van deze Tweede Kerstdag alle vijftig postuums hebt gelezen die hier chronologisch zijn verzameld.
Dat beweer ik niet op grond van kennis die ik heb opgedaan in een cursus koffiedikkijken. Ik baseer me op een wijsheid die niet van vandaag of gisteren is: de menselijke sterfelijkheid bepaalt het menselijke leesgedrag.
De dagbladpers was amper uitgevonden of het bleek al dat overlijdensberichten goed werden gelezen. Necrologieën van mensen die bij een groot publiek bekend waren, mogen sinds jaar en dag rekenen op nog forsere lezersaantallen.
Britse en Amerikaanse dagbladen begonnen in de 20ste eeuw met bijlagen waarin aan het eind van het jaar obituaries van bekende mensen uit de twaalf maanden daarvoor waren verzameld. Voor die verzamelde portretten van mensen die overeenkomstig hadden dat ze in hetzelfde jaar het tijdelijke voor het eeuwige verruilden, bestaat al decennia een groot publiek.
Het kan niet anders of dat heeft óók te maken met het einde van de maand december. In landen boven de 50 graden noorderbreedte is deze tijd van het jaar een donkere. Postuums worden nog beter gelezen dan normaliter als het daglicht schaars is en een jaar op zijn eind loopt. Die laatste dagen van het jaar nopen velen tot contemplatie over de tijdelijkheid van alles.
Dat is geen ervaring die is voorbehouden aan 60-plussers, twintigers overkomt het net zo goed. Een typisch kenmerk van ouder worden is wel dat ons alsmaar meer mensen ontvallen die we goed hebben gekend. Hoe meer we op leeftijd raken, hoe meer ruimte de levenden in ons geheugen moeten afstaan aan de doden. Vergelijk het met een spelbord waarop aan het eind van elk jaar minder pionnen overeind staan. De Britten zeggen: de vinger wijst naar ons allemaal.
Het overkomt velen dat ze zich de sterfmaand of het sterfjaar van een bekend iemand herinneren omdat in dezelfde tijd een van hun intimi overleed. Queen-husband Philip Mountbatten, dirigent Bernard Haitink, Stones-drummer Charlie Watts, schrijver Hafid Bouazza, zangeres Raffaella Carrà, cabaretier Jeroen van Merwijk – de overeenkomst is dat ze ons allemaal dit jaar verlieten.
De redactie heeft bewust gekozen voor een zo breed mogelijke selectie van postuums. U vindt in deze speciale editie de necrologie van misdaadjournalist Peter R. de Vries, maar ook die van actrice Sien Diels oftewel Sien van Sesamstraat. U vindt er het postuum van A.L. Snijders, schrijver van Zeer Korte Verhalen, maar ook dat van Ria van Dijk.
Op 5 september 1936 werd 'Luchtbuks Ria' voor het eerst vanuit de schiettent van de Tilburgse kermis gefotografeerd toen ze daar haar geluk met de luchtbuks kwam beproeven. Ze was toen 16 en had haar ouders bij zich. In juli dit jaar werd ze voor het laatst met de luchtbuks vastgelegd. Op 18 november overleed ze op 101-jarige leeftijd.