Hoofdartikel Van de zijlijn naar de boer wijzen helpt niet
Een boer heeft veel te verhapstukken. De Nederlandse veehouderij is de efficiëntste en milieuvriendelijkste in zijn soort ter wereld, met de laagste CO2-uitstoot bovendien, toch kleeft de sector een negatief imago aan. Want hoe boeren het elders in de wereld doen is niet onze zaak. Wij willen kruidenrijke weilanden met grazende koeien erin en een gezond bodemleven eronder, we willen schoon oppervlaktewater en geen last van de longen door een overmaat aan ammoniak en fijnstof. Hoe de boer dat voor elkaar krijgt maakt niet uit, als het maar gebeurt. En dan komt de Raad voor de Leefomgeving en Infrastructuur (Rli) ook nog met een rapport dat samengevat kan worden als 'boer, u faalt'. Het constateert dat ondanks het Programma Aanpak Stikstof de stikstofdepositie door ammoniakuitstoot op de meeste natuurgronden te hoog blijft. En dat hoewel boeren hun medicijnkast spectaculair hebben leeggeruimd (tussen 2009 en 2012 64 procent minder antibioticatoediening), maar dat de voor 2015 afgesproken 70 procent reductie nog steeds niet is gehaald. En ook dat de afspraken uit de Europese Kaderrichtlijn Water voor schoner grond- en oppervlaktewater niet nagekomen worden.
En dan hebben we het nog niet eens over het Klimaatakkoord. Zelfs bij directe breedschalige toepassing van alle mogelijke technologische vernieuwingen zou de CO2-uitstoot van de veehouderij alleen al hoger blijven dan het voor heel Nederland afgesproken plafond. Met andere woorden: blijft de veestapel zo groot als nu, dan overschrijdt die in zijn eentje het op de Parijse klimaattop overeengekomen maximum - zelfs al zouden bedrijfsleven en huishoudens hun CO2-uitstoot terugbrengen tot nul.
Rap en radicaal reduceren dus, die veestapel, zegt de Rli. Waarop politici en de brancheorganisatie, voorspelbaar, meteen steigerden: eenzijdig verhaal, niks nieuws, het buitenland zou zich in de handen wrijven als we zo het braafste jongetje in de klas spelen. Weer een nieuw quotumsysteem met verhandelbare emissierechten zou zeer onrechtvaardig zijn. Enzovoorts.
Maar de sector hoeft niet al te zeer te vrezen. Een revolutionaire aanpak van overheidswege, zoals in de jaren vijftig het vraagstuk van voedselzekerheid werd aangepakt, valt van het huidige kabinet niet te verwachten. Premier Rutte heeft geen faam verworven als visionair.
En zolang dat niet verandert, is het interessanter te kijken naar de tweede pijler van het Rli-advies: 'burger, doe het zelf'. Koop wat minder vlees en zuivel. Doorzie de supermarktcampagnes (die 40 procent van hun reclamebudgetten besteden aan de promotie van vlees en 1,5 procent aan die van vleesvervangers). We krijgen vergeleken met 1960 een kwart meer dierlijk eiwit binnen, meer dan goed is voor de gezondheid. Een kleine verschuiving naar meer plantaardig eten zou al veel schelen. Zowel voor de staat van de aarde als voor de eigen gezondheid. RK