Begin volgend jaar lanceert volksgezondheidsminister Maggie De Block een nieuwecampagne tegen het gebruikvan slaap- en kalmeerpillen. 'We slikken te vaak, te veel en raken verslaafd.'
In het laatste jaar van haar legislatuur wil De Block (Open Vld) het gebruik van benzodiazepines, de zogenaamde slaap- en kalmeermiddelen, doen afnemen. Begin volgend jaar stopt ze ongeveer 260.000 euro in een grote campagne die zowel artsen, apothekers maar ook consumenten ervan moet overtuigen om dat soort medicatie minder vaak voor te schrijven of te slikken.
"We blijven bij de grootste gebruikers in Europa", zegt De Blocks woordvoerder Els Cleemput. "We gebruiken het te vaak, te veel en raken eraan verslaafd. Dus moeten we naar een rationeler gebruik. Sowieso moet het minder voorgeschreven worden, maar daarnaast moeten de patiënten ook beseffen dat dit soort medicatie vaak geen oplossing is."
Hoe groot het probleem is, is niet eenvoudig te achterhalen. Benzodiazepines worden niet terugbetaald, waardoor er geen gedetailleerde gegevens zijn over het verbruik. Maar de gezondheidsenquête uit 2013 leerde ons dat in ons land een op de vijf vrouwen en een op de tien mannen slaap- en kalmeringsmiddelen of antidepressiva gebruikt.
Zeker bij ouderen is het een probleem. Bij 75-plussers grijpt zo'n 40 procent van de vrouwen en 26 procent van de mannen naar benzodiazepines. Cijfers van Test-Aankoop en de Algemene Pharmaceutische Bond (APB) tonen ook hoe België bij de grootgebruikers van Europa zit.
"Het is niet eenvoudig om het gebruik te doen dalen", zegt professor Thierry Christiaens (Ugent). "We bagatelliseren het vaak. 'Het is toch maar een pilleke', hoor je dan. Alsof het twee keer niks is. Terwijl het grote gevolgen kan hebben."
Benzo's kunnen namelijk heel wat ongewenste effecten hebben. "Niet alleen zijn ze verslavend, veel van die middelen werken door wanneer dat niet zou mogen", stelt Christiaens. Een perfecte dosis voor 'acht uur slaap' bestaat niet. Dus vallen oude mensen als ze moeten gaan plassen, of gebeurt er in het verkeer of op het werk een ongeval."
De farmacoloog wijst ook op de maatschappelijk druk. "We hebben een zeer hoge productiviteit. Dus als mensen niet goed slapen of angstig zijn, dan heeft dat een grote impact. As zij bij de dokter komen, verwachten ze hulp. Een 'pilleke' is dan nog altijd het gemakkelijkste antwoord."
Willen we het gebruik van benzo's aanpakken, dan moeten er alternatieven zijn, benadrukt Christiaens. Iets wat ook minister De Block erkent. "Daarom gaat deze campagne samen met het terugbetalen van de psycholoog", zegt Cleemput. "We kunnen mensen niet vragen om alternatieven te proberen, als die niet worden terugbetaald."
Naast een website komen er ook affiches, gericht aan patiënten en hulpverleners in wachtzalen, een animatiespot en een brochure. Huisartsen en apothekers zullen een interactief platform kunnen gebruiken, met richtlijnen voor het gebruik van benzodiazepines.