Stormachtig Stil – Roze Rimpels
7 januari 2015 9 januari 2015
Het is een koude decemberdag in Harmelen. Waar Eveline van de Putte, schrijfster van het boek Stormachtig Stil haar 27ste boekpresentatie geeft. Een suf woord voor een educatieve tour die ogen opent. Eveline zag na het schrijven van het boek gevuld met levensverhalen van roze ouderen de noodzaak het onderwerp verder bespreekbaar te maken. Daarom neemt ze, met hulp van Het Consortium Roze 50+, haar kennis en boek mee naar verschillende zorgcentra en scholen om daar met bewoners en medewerkers te spreken over roze ouderen en seksuele diversiteit. Harmelen was haar een-na-laatste bestemming in 2014, en Roze Rimpels was er bij.
Aangekomen in het woon- zorgcentrum, dat zo groot is als een vakantie park, blijkt de opkomst tegen te vallen. Tien personen, dit keer bij uitzondering alleen medewerkers, schuiven aan. Eveline lijkt niet verrast. 'Met deze tour weet je het nooit, soms verwacht je niemand en dan krijg je een volle zaal en omgekeerd. De plaats maakt daarin opvallend genoeg weinig verschil. Meer conservatieve plaatsen verrassen mij bijvoorbeeld soms met een enorme opkomst.'
Eveline introduceert haar boek. 'Dit boek bevat 27 levensverhalen van roze ouderen met verschillende achtergronden, 25 daarvan staan erin met naam en toenaam. Ik ben gevraagd hierover te schijven door het COC Leiden en Stichting Radius Leiden. Dit omdat er nog te weinig aandacht is voor deze groep. Sommige van hen leven zorgeloos maar anderen heel zorgwekkend. Mijn doel met deze ontmoeting is te praten over de situatie van deze ouderen. Te vaak hoor ik nog 'dat bestaat bij ons niet.' In de periode dat ik deze verhalen schreef kwam ik erachter dat dit niet gaat, zoals in mijn andere werk, over oud zijn, niet over van ver komen, maar over de liefde.'
Ze start met een aangrijpend verhaal. 'In een verpleeghuis in Noord Holland woonde een 96-jarige vrouw, niet getrouwd en zonder kinderen. Wel had ze minimaal één keer in de week bezoek van een andere vrouw. Daar werd nooit over gepraat, niet door de vrouwen zelf maar ook niet door de werknemers van de zorginstelling. Toen de vrouw overleed bleek dat de 'anonieme' bezoeker al dertig jaar lang haar partner was. De reden dat de twee het nooit hebben verteld kan aan veel dingen liggen. In de tijd dat zij jong waren werd vaak gezegd dat homoseksualiteit niet bestond. En als het werd erkent vaak op een negatieve manier, het was iets slechts. Mensen zijn voor homoseksualiteit veroordeeld, ontslagen, gevangen genomen en behandeld met elektroshock therapie.'
Dan vraagt Eveline of iemand uit de groep weet sinds wanneer homoseksualiteit volgens de psychiatrie geen psychische aandoening meer is. Als de groep hoort dat dit pas in 1973 was schrikken ze hier duidelijk van. 'Dat meen je niet, dat is echt niet lang geleden' zegt een vrouw.
'En dat verklaart ook wel waarom veel ouderen het eng vinden om uit de kast te komen', legt Eveline uit. 'Dit herkende ik in het verhaal van Ans, een Rotterdamse die na een huwelijk met een man iets met een vrouw kreeg. 'Ik ging naar de dokter en vroeg hem om een pilletje tegen mijn gevoelens voor vrouwen.' vertelde zij mij. Dit geeft ook wel de tijdsgeest weer. Seksuele voorlichting was er amper dus veel mensen wisten niet wat homoseksualiteit was. Het verhaal van een vrouw die zich anders voelde maar niet goed wist waarom is daar ook een voorbeeld van. Ze ging als meisje naar de bieb om te kijken of ze kon vinden wat er 'mis' met haar was. Ze zocht in boeken over biologie en seksualiteit. Een biebmedewerker had dat gezien en haar moeder gewaarschuwd. Waardoor ze haar zoektocht moest stopzetten.'
'Veel roze ouderen hebben geworsteld met de normen en waarden van vroeger. Vaak ook met het geloof', vertelt Eveline. 'En degene die mij hebben verteld dat ze eindelijk zichzelf waren geworden voelden opnieuw angst als zij naar een zorginstelling moesten verhuizen. Met dit boek probeer ik deze mensen een stem en gezicht te geven. Zij zijn de pioniers van de vrijheden van nu. Hun verhalen vormen een stukje geschiedenis. Met deze tour en mijn boek probeer ik een steentje bij te dragen aan gelijkheid en emancipatie.
Dan vraagt Eveline of een van de werknemers op dit moment kennis heeft van een homoseksuele man of lesbische vrouw binnen het zorgcentrum. Het blijft voor minstens tien seconden stormachtig stil voordat één man zegt; 'Misschien wel ja, een man die hier een aantal jaar geleden woonde en balletdanser was geweest.' Een collega haakt in en zegt 'oh die, ja die herinner ik me ook nog wel.' Geen van de werknemers kent een homoseksuele oudere die op dit moment in het enorme woon- zorgcomplex verblijft.'
Eveline vervolgt haar verhaal. 'Het is belangrijk dat juist in instellingen als deze roze activiteiten plaatsvinden. Deze ouderen moeten zich op hun gemak voelen. En natuurlijk is een roze activiteit een groot woord, waar het gaat om een gezellige open en vrije sfeer creëren. Maar soms zijn er binnen de emancipatie extremen nodig om uiteindelijk op een normaal peil te komen. Een goed begin zou zijn om erover te praten met de bewoners en misschien hier en daar een regenboog vlaggetje neer te zetten tijdens de Gay Pride. Aan iets 'nieuws' wennen kost voor iedereen tijd en dat is ook logisch maar het is wel belangrijk dat er niet wordt weggekeken. Kleine veranderingen die nieuwsgierig maken kunnen de denkwijze geleidelijk veranderen. Uiteindelijk zouden roze activiteiten natuurlijk helemaal niet nodig moeten zijn. Want als die open sfeer er is, hoeft het geen specifieke benaming meer te krijgen, maar zover zijn we nog niet. De werknemers lijken geraakt en Eveline rond de bespreking af met opnieuw een overweldigend verhaal uit het boek. Eveline signeert haar boek en de werknemers lopen, in gesprek over hetgeen zij net gehoord hebben het pand uit.
Dan spreek ik Eveline nog even face to face. Ik vraag haar waar haar motivatie vandaan komt om over deze groep te schrijven. 'Bijna al mijn werk gaat over minder bekende en kwetsbare groepen. Ik hou van ouderen en vind het enorm belangrijk dat dit onderwerp bespreekbaarder wordt. De dialoog aangaan op een laagdrempelige manier werkt daarbij het beste. Daar is deze tour voor. Het is ook nooit saai omdat je zoveel mensen ontmoet. En ik heb tijdens deze tour nooit echt negatieve reacties gehad. Soms komen ouderen naar mij toe na het gesprek en bedanken ze me met een dikke knuffel. Laatst zij een negentigjarige dame: 'Als ik dit allemaal eerder had geweten, was ik vast ook lesbisch geworden.' Gelukkig is het nooit te laat voor de liefde! We moeten van onbekend maakt onbemind naar gewoon bekend maakt gewoon geliefd.
Een mooie afsluiter voor een inspirerend gesprek. dit jaar zet Eveline de tour met haar boek Stormachtig Stil door. Benieuwd naar het boek? Bestel deze dan hier >> KLIK!
Foto (header): Haydi Cameron
Geplaatst in DeskundigenGetagged Eveline van de Putte, homoseksualiteit, Liefde, Roze ouderen, Stormachtig StilBy barbaravollebregt1 reactie