Franeker Friesland Sport
Een kaatshandschoen en kaatsballen in het Franeker Kaatsmuseum
Franeker - Het keatsen is naast het fierljeppen en het skûtsjesilen een van de typische Friese sporten. Het oude universiteitsstadje Franeker is de hoofdstad van het kaatsen, want hier vindt traditiegetrouw ieder jaar rond eind juli/begin augustus de PC plaats, de oudste sportklassieker van ons land.
Keatsen in Fryslân
Het kaatsspel wordt in verschillende landen gespeeld, maar in eigen land is alleen het Friese kaatsspel bekend. Wil je meer weten over het kaatsen? Dan kun je terecht in het Kaatsmuseum in Franeker. Behalve de collectie met kaatsspullen en trofeeën, leer je ook de spelregels van deze stoere Friese sport kennen.
Ook is het mogelijk om zelf te kaatsen, uiteraard onder begeleiding van een echte kaatstrainer!
En kom vooral ook nog eens terug voor de PC kaatspartij: ieder jaar op de 5e woensdag na 30 juni.
Het grote kaatsveld ligt in hartje centrum van Franeker
Kaatsen in het kort
Kaatsen wordt gespeeld met twee teams (parturen) op een grasveld van 61 x 32 meter. Elk partuur bestaat uit drie spelers waarvan één opslager (serveerder) en twee uitslagers (retourneerders). Bij het spel wordt een leren bal en kaatshandschoenen gebruikt.
De opslager moet vanaf de opslaglijn de bal met een onderhandse slagbeweging rechtstreeks in het perk slaan. In het perk staan twee spelers van het uitslagteam, die de bal zo ver mogelijk proberen terug te slaan. Hiermee kunnen punten worden verdient. Bij 2 onbesliste slagen wordt er gewisseld.
Het tennis is afgeleid van Kaatsen en beide sporten en de punten telling lijkt enigszins op elkaar. Een enkele wedstrijd duurt ongeveer 40 tot 50 minuten, maar meestal wordt het kaatsen gespeeld tijdens een toernooi waarbij de teams 4 tot 6 keer op een dag moeten spelen.
De belangrijkste kaatstermen
Als je in Friesland een keertje bij het kaatsen wilt kijken, moet je natuurlijk wel iets van de regels en terminologie weten. Hieronder een korte uitleg van de belangrijkste kaats-woorden. Klinkt ingewikkeld? Valt mee. Gewoon een keertje in het echt bij een wedstrijd kijken (of het Kaatsmuseum in Franeker bezoeken) en ontdek het spel vanzelf:
It-Sjûkelan
De locatie van de belangrijkste kaatswedstrijd van het jaar
Het langwerpige vak waarin de bal door de ' opslagger' (=opslager) moet worden geserveerd. De 'foarynse' (= voorste perkspeler) en de 'efterynse' (= achterste perkspeler) moeten de bal retourneren ('útslaan').
De lijn aan het einde van het veld wordt de 'boppe' (=boven) genoemd. Bij een 'boppeslach' ("boppe!"), wordt de bal over de bovenlijn uitgeslagen, in het publiek of misschien wel de kaatsarena uit. Dit levert een punt op.
Bij een 'útslach' kan de bal 'boppe' worden geslagen of er kan een 'keats' (= kaats) worden gemaakt. De bal passeert dan de voorlijn. Na twee kaatsen wisselen de partijen van kant.
De bal wordt laag over de voorlijn opgeslagen. Een 'pripper' is een lastige bal voor de spelers op het veld.
Sit bal
De opslagbal wordt niet verwerkt door de uitslagpartij.
De bal is 'kwea' (= kwaad) als de opslag over het perk wordt geslagen. Als de bal zonder stuiten buiten de lijnen landt, is het 'bûten' (= buiten of uit). Overigens is op de lijn bij kaatsen ook uit.
Tillegraaf
De wedstrijdstand wordt bijgehouden op het rood-witte scorebord, de 'tillegraaf' (=telegraaf). Dit gebeurt in 'earsten' en 'spullen'. Een 'earst' is vergelijkbaar met een game bij tennis: 2-4-6-earst. Twee 'earsten' is een 'spul'. Bij drie 'spullen' is de wedstrijd gewonnen.
Skjinne fiif
Bij een 'skjinne fiif' (= schone 5) is de tussenstand 5-0. Een skjinne fjouwer (= schone 4) of skjinne seis (= schone 6) kan ook.
Spul om't earst
Het spel nadert het einde. De stand is 5-5 6-6. Je wint als je nu een punt scoort.
Postcode en plaats: 8801 LC Franeker
Web: knkb.nl
`, className: "svg-icon", iconSize: [50, 50], iconAnchor: [25, 50], popupAnchor: [0,-40], }); const svgIcon2 = L.divIcon({ html: ` `, className: "svg-icon", iconSize: [50, 50], iconAnchor: [25, 50], popupAnchor: [0,-40], }); var map = L.map('map').setView([53.186649, 5.543595], 15); L.marker([53.186649, 5.543595], { icon: svgIcon }).addTo(map) .bindPopup('Kaatsmuseum
En de oudste sportklassieker van Nederland') .openPopup(); var circle = L.circle([53.186649, 5.543595], { color: 'orange', fillColor: '#ff9900', fillOpacity: 0.3, radius: 180 }).addTo(map); var locations = [ ["Eise Eisinga Planetarium