Argentijnse rechter onderzoekt moord op Spaanse dichter Lorca
Het schilderij 'De executie van Garcia Lorca van Renato Gottuso. Beeld photo_news
Drie dagen na zijn arrestatie haalden onbekenden dichter Federico Garcia Lorca uit zijn cel en namen hem mee naar een weg even buiten het Andalusische dorp Alfacar. Daar, in de buurt van een waterbron, wachtte hem de dood. Wie waren de mannen die Lorca precies tachtig jaar geleden vermoordden, en wat deden zij met het lichaam van de beroemdste dichter en toneelschrijver uit de Spaanse geschiedenis?
Redactie 18 augustus 2016, 18:56
Dat gaat een Argentijnse rechter onderzoeken, maakten Spaanse mensenrechtenactivisten gisteren bekend. Lang dachten de Spanjaarden dat Lorca begraven was onder een olijfboom in Alcafar, dat in de buurt ligt van de bekende toeristenplaats Granada. Die plek was in 1966 aangewezen door een man die gedwongen zou zijn het lichaam van Lorca te begraven.
Maar toen onderzoekers in 2009 het graf openmaakten, vonden zij geen resten van de dichter. Dat maakte het raadsel rond de dood van Lorca alleen maar groter. Was de dichter ergens anders begraven, of was hij later opgegraven en verplaatst?
Lorca werd in de zomer van 1936 gedood, tijdens de eerste weken van de Spaanse burgeroorlog. Rechtse nationalisten vochten onder leiding van de latere dictator Francisco Franco drie jaar lang tegen de Republikeinen, een verzameling van communisten en socialisten.
Lorca werd gezien als aanhanger van de Republikeinen en werd daarom gearresteerd door de gouverneur van Granada. Aangenomen wordt dat deze gouverneur ook de opdracht heeft gegeven tot de executie. Maar Lorca had meer vijanden. Hij was openlijk homoseksueel, iets dat in het conservatieve Spanje van die tijd niet zonder gevaar was.
Dat er in 2016 nog altijd vragen zijn over Lorca, de burgeroorog en het Franco-regime, heeft te maken met de politieke gevoeligheden in het land. Het regime van dictator Franco duurde tot 1975, het jaar waarin hij stierf. Veel Spanjaarden hebben de dictatuur dus bewust meegemaakt.
Hoeveel mensen zijn overleden in de periode Franco is niet bekend. Schattingen gaan uit van ongeveer een half miljoen dodelijke slachtoffers tijdens de burgeroorlog en nog eens vele tienduizenden executies in de periode tussen 1939 en 1975.
Hoe gevoelig de dictatoriale tijd nog altijd ligt, ondervond de Spaanse mensenrechtenadvocaat Baltasar Garzon toen hij in 2008 een onderzoek wilde starten naar misdaden van het regime Franco. Hij werd geschorst omdat hij bij zijn onderzoek de regels overtreden zou hebben.
Daarom richtte de Spaanse mensenrechtenvereniging zich tot de Argentijnse rechter, die al bezig was met een onderzoek naar martelingen in de tijd in Franco. Dat is mogelijk volgens het principe van universele jurisdictie voor misdaden tegen de menselijkheid.