Recyclage van gebruikte EV-batterijen - Aftersales Magazine BE
Geef schadeherstel een…7,4 procent minder…
Geplaatst op: 19 maart 2020, 09:03 door: Eduard Coddé
In België recycleren 126 erkende centra circa 150.000 auto's die gemiddeld 16,6 jaar oud zijn. Catherine Lenaerts, Directeur Febelauto, het Belgische beheersorganisme voor afgedankte voertuigen en industriële batterijen, geeft nog wat extra duiding: "In 2018 werd niet minder dan 97,3 procent van een afgedankt voertuig hergebruikt of gerecycleerd tot zuivere en gescheiden materialen die als grondstof dienen voor de bouw van nieuwe auto's. Er rest nog slechts 2,7 procent met divers heterogeen materiaal." België positioneert zich daarmee als een voorbeeldige leerling in de Europese klas. Een vijftal jaren geleden ontstond dan ook het idee om een waterdicht systeem op te zetten voor de inzameling, verwerking en recyclage van accu's uit geëlektrificeerde auto's – zowel zuiver elektrische voertuigen (BEV) als plug-inhybrides (PHEV).
Febelauto heeft specifieke normen opgesteld voor bedrijven die erkend willen worden als centrum voor de verwerking van EV-batterijen.
Nog voor er sprake was van een echte doorbraak van de elektrische auto, werd dus al nagedacht over de totale 'lifecycle' van dit voertuigtype en in het bijzonder over het 'levenseinde' van zijn belangrijkste component: het accu- of batterijpack. "In eerste instantie lag Bebat als partner voor de hand," verduidelijkt Catherine Lenaerts, "maar deze organisatie is vooral b2c-gericht." In de praktijk gaat het hier dus voornamelijk om batterijen voor kleinere consumptiegoederen. "Bij de verkoop wordt een ecotaks geheven die toelaat een systeem te financieren dat later voor de inzameling, verwerking en recyclage instaat. Dat soort batterijen heeft een relatief korte levenscyclus, alleszins veel korter dan de te verwachten gebruiksduur van de industriële accu's in elektrische auto's en plug-inhybrides."
Hoewel het vandaag nog moeilijk is om de levensduur van de beoogde accu's precies te bepalen, wordt ervan uitgegaan dat ze in elektrische auto's ongeveer tien jaar dienst kunnen doen, om ze nadien buiten het voertuig nog eens ongeveer tien jaar in te zetten als buffer voor tijdelijke opslag van elektrische energie. "Vandaar dat we zelf als Febelauto deze uitdaging zijn aangegaan", zegt Catherine Lenaerts. Febelauto slaagde erin 42 automerken te overtuigen om in te stappen in het project. "In 2018 hebben we ook een beleidsovereenkomst afgesloten met het Vlaams Gewest. Het Brussels Gewest is hierin gevolgd en onderhandelingen met het Waals Gewest zijn lopende." Streefdoel is maximaal hergebruik na te streven of – als dat niet mogelijk is – maximaal grondstoffen terug te winnen.
"De diagnose wordt via Febelauto voorgelegd aan de automerken, die vervolgens beslissen wat er precies met de accu moet gebeuren."
De omgang met hoogspanningsaccupacks zoals die van elektrische en hybride voertuigen vereist de nodige veiligheidsmaatregelen en kennis. Daarom heeft Febelauto specifieke normen opgesteld voor bedrijven die erkend willen worden als centrum voor de verwerking van dergelijke batterijen. Zo sloot het Limburgse recyclagebedrijf Out Of Use vorig jaar een meerjarencontract af met Febelauto voor het fijnmazig ophalen, hergebruiken en recycleren van afgedankte lithium-ionbatterijen uit elektrische en plug-inhybride voertuigen. Het bedrijf, dat is gevestigd in Beringen en vooralsnog Febelauto's enige contractor is voor ophaling, werd eind 2009 opgericht door Mark Adriaenssens, die intussen al meer dan 25 jaar ervaring heeft in de wereld van afgedankte elektrische en elektronische apparatuur (in de sector ook AEEA genoemd).
Aanmelding en transport
Febelauto heeft een website gecreëerd voor het aanmelden van op te halen accu's uit geëlektrificeerde voertuigen. De garage vult het online formulier in, waarna Febelauto na goedkeuring opdracht geeft aan Out Of Use om de accu op te halen. Heel wat opgevraagde informatie heeft als doel het juiste transport volgens de ADR-wetgeving te plannen. "Wanneer de batterij zich in kritische staat bevindt, moet ze ter plekke worden verpakt in een specifieke veiligheidscontainer, waarin de accu volledig stabiel rust", verduidelijkt Mark Adriaenssens van Out Of Use. "De transportcontainer wordt volledig opgevuld en is beveiligd tegen zelfontbranding. In niet-kritische staat mag de accu in zijn originele verpakking vervoerd worden."
"Wij halen de uitgediende accu's uit elektrische auto's en plug-inhybrides op bij de merkenconcessies en een aantal door Febelauto erkende recyclagecentra", vertelt Mark Adriaenssens. "De accu's kunnen in sommige gevallen slechts twee weken gediend hebben – bijvoorbeeld na een ongeval – of een normale levensduur van een aantal jaren achter de rug hebben. Het transport moet voldoen aan de ADR-wetgeving, wat betekent dat zowel de chauffeur als de vrachtwagen gecertificeerd moet zijn. Zelfs voor wie goed vertrouwd is met de ADR-regels, is het transport van de accu's een moeilijke materie, in het bijzonder wat de rapportering betreft." ADR is de wetgeving in verband met het transport over de weg van gevaarlijke goederen en stoffen.
De verpakking van de op te halen accu's moet strikt voldoen aan de wettelijk opgelegde normen. Bij een gewicht hoger dan 30 kilogram mag slechts één accu in een hermetisch gesloten container vervoerd worden. Accu's met zeer grote afmetingen vereisen een specifieke aanpak: hiervoor moet soms een transportcontainer op maat worden gemaakt, wat een zeer grote investering meebrengt. Op de site van Out Of Use, die vergund is voor gevaarlijk afval, allerhande batterijen en bepaalde pyrotechnische systemen zoals airbags, worden de veilige transportcontainers in een grote speciaal op maat gemaakte container opgeslagen, voorzien van diverse veiligheidssystemen, waaronder een automatische blusinstallatie.
Febelauto, Out Of Use, Revolta, Intigo en Eco Lithium hebben begin dit jaar een joint venture opgericht onder de naam Watt4Ever. De specifieke taak van Watt4Ever bestaat erin om de ingezamelde batterijen te demonteren tot op module- of celniveau, deze te testen en te sorteren naar mogelijk hergebruik. De herbruikbare modules zullen dan weer samengesteld worden tot een nieuwe batterij die inzetbaar zal zijn als energiebuffer voor met name industriële toepassingen. De niet-herbruikbare modules en cellen worden extern gerecycleerd tot secundaire grondstoffen.
Nadat de batterijen onschadelijk zijn gemaakt, kan het eigenlijke sorteerproces beginnen. "Elke accu wordt onderworpen aan een onderzoek om de exacte staat in kaart te brengen", verduidelijkt Mark Adriaenssens. "De diagnose – een soort gezondheidsrapport van de accu – wordt via Febelauto voorgelegd aan de automerken, die vervolgens beslissen wat er precies met de accu moet gebeuren. Als de batterij in kwestie niet wordt teruggeroepen door het automerk zelf, wordt ze klaargemaakt voor een tweede leven of ontmanteld voor recyclage tot secundaire grondstoffen." Afhankelijk van hun finale bestemming worden de batterijen opnieuw op transport gezet, wat gepaard gaat met herverpakken en bestickeren conform de ADR-wetgeving.