‘De Engelse koning Charles II is een neef van de Franse koning Louis XIV, die een neef is van de Spaanse koning Carlos II, die een neef is van de Duitse keizer Leopold I. En hetzelfde rijtje nogmaals: de zus van Charles II is getrouwd met de broer van Louis XIV, die getrouwd is met de zus van Carlos II, een zwager van Leopold I. Dan zijn er spelers van het tweede plan, van wie prins Willem III van Oranje de voornaamste is. Wanneer hij ten strijde trekt tegen de Franse koning, gaat het om zijn achterneef. Wanneer hij de wapens opneemt tegen de Engelse koning, gaat het om zijn oom. Dat die laatste zijn schoonvader is, maakt de zaak saillant; dat is dichterbij dan gebruikelijk.’
Willem III van Oranje groeit uit van een speler van het tweede plan tot een van de hoofdrolspelers op het Europese podium. Zijn tegenstrever: de Engelse koning James II, ‘zijn oom en schoonvader, de broer van zijn moeder en de vader van zijn vrouw.’ Dwars door de familiebanden heen loopt de tegenstelling katholiek – protestant: James II tegenover Willem III en zijn vrouw Mary Stuart.
De protestantse Engelse koning Charles II heeft geen wettige kinderen. Er is geen troonopvolger in de directe lijn als hij onverwachts overlijdt in 1685. Zijn broer James II, die zich rond 1660 bekeerde tot het katholicisme, volgt hem op: ‘voor het eerst in ruim een eeuw […] wordt in Engeland een katholieke monarch gekroond.’ De nieuwe koning omringt zich met katholieke raadgevers en hij stelt katholieken aan in militaire functies. Hiervoor verleent hij hen ontheffing van de Test Act, de wet die erin voorziet dat publieke functies alleen openstaan voor belijders van de staatsgodsdienst.
Het overwegend protestantse Engeland verdenkt de nieuwe koning ervan dat hij de roomse kerk tot staatskerk wil maken. Zijn protestantse oudste dochter uit een eerder huwelijk, prinses Mary Stuart, geldt als de troonopvolgster. Maar dan raakt James’ tweede echtgenote Maria van Modena, na vijf kinderloze jaren, zwanger. Als het een meisje wordt, dan blijft Mary de rechtmatige troonopvolgster. Een jongetje krijgt de eerste rechten op de troon.