De cognitieve functies als Koninklijke weg
van ontwikkeling en leren
Tijdens het symposium stond de omgekeerde piramide met 22 cognitieve functies centraal. Cognitieve functies vormen de Koninklijke weg voor allerlei leer- en ontwikkelprocessen. Ze bepalen ons denken, kleuren onze sociale processen, hebben invloed op emotionele en affectieve processen, beïnvloeden de wijze waarop we communiceren et cetera. De deelnemers lieten wij gedurende het symposium in een lezing en tijdens verschillende workshops en (inter)actieve bijdragen kennismaken met de omgekeerde piramide met cognitieve functies als praktisch handvat de ontwikkeling en het leren van het kind, de jongere en/of volwassene. Centraal tijdens de dag stond het maken van een vertaalslag van dit denk- en handelingsmodel naar de dagelijkse praktijk. Er werd speciaal aandacht besteed aan het belang van de cognitieve functies in relatie tot de thuissituatie, het onderwijs en de zorg, omdat juist deze kennis kan voorkomen dat kinderen/jongeren ongemotiveerd raken of ongewenst gedrag gaan vertonen omdat ze steeds weer geconfronteerd worden met het 'niet kunnen'. Daarnaast werd er aandacht besteed aan het werken met de cognitieve functies in (grotere) groepen. Speciale aandacht kreeg de relatie cognitieve functies en de executieve functies.
Cognitieve functies zijn de functies in de hersenen die cognitieve, sociale, affectieve, emotionele en communicatieve processen aansturen. Als bijvoorbeeld een jongolwassene moeite heeft met wiskunde, spelling, topografie, de Nederlandse wet, het maken van planningen en de sociale omgang, worden er vaak vele, inhoudelijke, goedbedoelde interventies gepleegd of methoden toegepast. Maar als dat ook niet werkt, wat dan? Dan is het wellicht een idee stil te staan bij de vraag welke cognitieve functies iemand nodig heeft om in het Engels te communiceren, zelfstandig of juist in een team te werken, flexibel te zijn, te kunnen internetten, te plannen, koffie te kunnen zetten, om aan zijn omgeving duidelijk te maken dat hij juist wel wil dat die ene begeleidster hem uitdaagt et cetera. Door te kijken naar welke cognitieve functies aan deze uitdagingen ten grondslag liggen kunnen we als begeleidende ouder/professional nadenken wat dit betekent voor onze benadering. Op soortgelijke manier kunnen we nadenken over onze begeleiding aan baby's, peuters, kleuters, kinderen en pubers, met en zonder ontwikkelingsachterstanden/-voorsprong.