Historie | Doopsgezinde Gemeente Berltsum
De Doopsgezinde gemeente van Berlikum is ver voor 1550 ontstaan. Zo was Mathys van Berlikum in 1538 op een doperse bijeenkomst aanwezig in het Duitse Bocholt. De eerste Doopsgezinden, ook hier in Friesland werden streng vervolgd, meer dan tweeduizend mensen moesten hun nieuwe geloof met de dood bekopen. In de provincie Friesland waren dat er 49, onder wie Sicke Frericks (Snyder) (Zie: Thieleman J. van Braght, De Martelaren Spiegel). Tijdens de tachtigjarige oorlog, 1568-1648 werd Antwerpen door de Spanjaarden veroverd. Vele Doopsgezinden uit Vlaanderen vluchten na de vervolging die uitbrak, naar het noorden. Ook moeten een aantal Vlaamse Doopsgezinden toen een 'thuis' gevonden hebben in Berlikum.
De Doopsgezinde gemeente van Berlikum is in bezit van een Biestkens Bijbel uit 1610. Ooit behoorde deze Bijbel, van voor de Dordtse Synode toe aan Jilles Jantz Hellebuyk, een 'asielzoeker' uit Vlaanderen. Deze Bijbel, oude Martelaren Spiegels, originele boeken van o.a. Menno Simons en veel meer, zijn te zien in het Martelaren Spiegel Museum wat gevestigd in de achterzaal van de Vermaning in Berltsum.
Als Christenen van de daad stond het hulpverlenen ook bij de Doopsgezinden in Berlikum hoog in het vaandel. Behoeftige Doopsgezinde geloofsgenoten, maar ook anderen kregen materiële steun. In de 17e en 18e eeuw werd druk gecollecteerd voor de buitenlandse met name Zwitserse Broeders en Zusters in nood. Buitenlandse Noden financierde met deze gelden de overtocht van veel van deze Zwitserse Doopsgezinden naar Amerika. Door sober te leven en zich ook zo te kleden, wat we vandaag de dag nog steeds zien bij de Old Order Mennonites en Amish, o.a. in de Verenigde Staten en Canada en het verbod om overheidsfuncties uit te mogen voeren, werden veel Doopsgezinde koopman families welgesteld. Tot 1850 zijn het aantal gemeenteleden (doopleden) van de Doopsgezinde gemeente Berlikum, kinderen niet meegerekend, nooit meer dan zestig geweest en daalde zelfs in 1838 tot maar 12 lidmaten.
Ondanks het kleine ledenaantal en tegen de verdrukking in werd besloten tot de bouw van een nieuwe Vermaning aan de huidige Vermaningsstrjitte 3 in 1841. Dit met financiële steun van de FDS (Friese Doopsgezinde Sociëteit) en de ADS (Algemene Doopsgezinde Sociëteit) in Amsterdam en inspanningen van de toenmalige predikant S. van der Goot en Steven Blaupot ten Cate.
In 1873 werd er naast de Vermaning een pastorie gebouwd. Ds. Molenaar uit Workum werd de eerste bewoner van de nieuwe pastorie. 1873 werd ook op andere wijze een hoogtepunt. Acht doopleden waaronder de zes broers Kuperus werden lid. Het echtpaar Schiphof-Kuperus schonk toen ook een zilveren doopbekken en vier avondmaal bekers.
Ook de nieuwe tijd was niet (meer) tegen te houden en er kwam een harmonium. In 1916 werd er een van Dam orgel aangeschaft. Voor het eerst komt er ook een vrouw in de kerkenraad, mevrouw H. Klasing-Schonegevel. Ds. Luurdo Reinders zou 40 jaar lang predikant zijn van de Doopsgezinde gemeente Berlikum. Na de oorlog werd een aantal Russische Doopsgezinden in Doopsgezinde gezinnen opgevangen in Berlikum. Met de boot 'de Volendam' vertrokken zij naar Paraguay om daar een nieuw bestaan op te bouwen.
Vanaf de eindjaren zestig en jaren zeventig van de vorige eeuw nam het aantal lidmaten langzaam maar zeker af. Berlikum verliest haar landbouwveiling. Het aantal tuinders nam drastisch af. Jonge inwoners van Berlikum moeten elders trachten werk te vinden. De Vermaning verloor tal van functies aan andere instanties en aan de overheid. Het ledenbestand verouderde. Het onderhoud van de Vermaning liet toen ook te wensen over.
In 2006 bestond de Vermaning 165 jaar. Met deskundige hulp werd een groot aantal brieven geschreven. Een groot subsidie bedrag werd binnengehaald. De monumentale Vermaning werd grondig gerestaureerd. De voormalige kosters-woning, voorin de Vermaning, is nog in gebruik door Oudheidskamer 'de Grusert' en is ook opgeknapt. Met behulp van diverse financiële hulp werd ook de zaal achter de Vermaning grondig onder handen genomen.
Een Bijbelstudie groep komt op vrijdag en woensdagmiddag bijeen. Een mannenkoor oefent er op de woensdag avond. Er worden verschillende diensten gehouden op zondagen (zie informatie boven aan de pagina). Regelmatig ontvangt de gemeente buitenlandse groepen Mennonites en Amish uit Amerika, Canada en Duitsland die opzoek zijn naar hun Doperse achtergronden in Friesland. "Kerkvader" Menno Simons was immers afkomstig uit Witmarsum Friesland. In de achterzaal is het Martelaren Spiegelmuseum gevestigd met Martelaren Spiegels uit 1660 / 1681, werken van Menno Simons en anderen.
In de Vermaning in Berltsum is ook het Menno Simons centrum gevestigd. Vanuit hier kunt u, al dan niet onder begeleiding het oude schuilkerkje in Pingjum en het Menno Simons monument in Witmarsum bezoeken. Een lekker kopje koffie en/of thee ontbreekt natuurlijk niet. U bent van harte welkom.
Tevens kan zowel de Vermaning als de achterzaal gehuurd worden. Deze zijn beide geschikt voor allerlei evenementen / bijeenkomsten. Hiervoor is een complete keuken met inventaris aanwezig in de achterzaal. Bij mooi weer kan ook gebruik worden gemaakt van het buitenterras achter de Vermaning. Informatie hierover almede reserveringen lopen via de koster (zie gegevens boven aan de pagina.)