Stichting Een Joodse Erfenis | Canon - 1727 | Introductie
BAFLO, 1727
Benjamin Hertog (van Zanten)
. 19e eeuwse joodse slagerij in
. openluchtmuseum warffum
thema: godsdienstvrijheid ..
Slager Benjamin Hertog (van Zanten) woont vanaf zijn geboortejaar 1727 in Baflo.
Volgens het archief zijn de ouders van Benjamin Hertog Joods. Hij trouwt rond 1747 met Roosje Salomons en in 1774 gaat hun oudste dochter Leentje Benjamins van Zanten samen met haar man, slager Izaäk Marcus van Berg, in Winsum-Obergum wonen. Zo komt met dit echtpaar ook de Joodse vestiging in Winsum-Obergum op gang.
. onbegrip en strijd Jodendom, christendom en islam zijn drie religies die veel met elkaar gemeen hebben, zoals het scheppingsverhaal en het verhaal over vader Abraham en zijn vrouw Sara. Die verhalen zijn allemaal ontstaan in het Midden-Oosten maar worden verschillend begrepen en doorverteld. Daardoor ontstaat er vaak onbegrip en onderlinge strijd. Het jodendom is de oudste van de drie religies, daarna volgt het christendom en tenslotte de islam. In ons land is het christendom in de Middeleeuwen geïntroduceerd, maar vroege verspreiding vindt al plaats via het Imperium Romanum, het Romeinse rijk.
. geloofsvernieuwing
. sefardische joden
. asjkenazische joden Andere religies krijgen in Nederland, net als in de rest van West-Europa, pas veel later erkenning. Daar gaat in de 16e eeuw een vernieuwingsstrijd binnen het christendom aan vooraf. Dan vestigen zich rond 1600 ook de eerste Joodse kooplieden uit Zuid-Europa ('Sefardim') in Nederland. In die tijd is er in ons land sprake van 'gewetensvrijheid'. Dat wil zeggen dat andere geloven wel worden getolereerd, maar dat openbare godsdienstuitoefening niet altijd is toegestaan. Zo mogen katholieken hun geloof in die tijd niet meer in het openbaar belijden omdat het katholicisme sinds de komst van het protestantisme niet langer officieel erkend wordt. Vanaf de 17e eeuw komen er ook steeds meer Joden uit Duitsland en Oost-Europa ('Asjkenazim') naar Nederland. Dit is het gevolg van de godsdienstoorlogen in de Duitse landen, maar ook de vestigingsvrijheid in ons land en het gunstige economische klimaat spelen hierbij een rol. Al met al leidt dit er toe dat vooral in de 18e eeuw het aantal Joodse inwoners in ons land sterk toeneemt. Maar pas aan het eind van de 18e eeuw komt er in Nederland echt ruimte voor mensen om hun geloof in vrijheid en naar eigen inzicht vorm te geven. Vanaf die tijd komen er dan ook steeds meer Joden in ons land wonen.
. gronings jodendom In Noordwest-Groningen begint die Joodse vestigingsgeschiedenis in het jaar 1727 in het dorp Baflo. Maar net als elders in Europa komt ook deze geschiedenis op abrupte wijze tot stilstand als zich tijdens de Tweede Wereldoorlog het drama van de Holocaust aandient. We volgen de lijn aan de hand van de Joodse familie van Zanten uit Baflo anno 1727 tot aan de familie Benninga die als een van de weinigen de Holocaust overleeft en Israël heeft verkozen als haar nieuwe thuisland.
§1. Godsdienstvrijheid in Nederland > klik
§2. Joden in Noord-Groningen > klik
§3. 'A Paradise Lost' > klik
Lees na §3 ook het interview met Hans Hamurger uit Groningen. Omdat er in Nederland godsdienstvrijheid is, hebben ook de ouders van Hans Hamburger, net als de ouders van Benjamin van Zanten in Baflo, de vrijheid gehad om hun kinderen op te voeden in de traditie van hun eigen joodse religie temidden van andersdenkenden. Maar in de twintigste eeuw komt die vrijheid in gevaar als Nederland in de Tweede Wereldoorlog bezet wordt door de Duitsers. Dan moeten Hans en zijn familie onderduiken omdat het vijandige Naziregiem alle Joden wil vermoorden.