Mensen zijn rare wezens. We zeggen het één (“Ik ben een verstandige professional die hard werkt”), maar doen het ander (“OK, nog één glaasje dan, die afspraak morgen is toch niet zo belangrijk”). Voor marktonderzoeker is dit lastig en ook relevant. Want hoe kun je nou goed meten wat mensen niet alleen zeggen, maar ook doen? Hoe krijg je met een onderzoek helder wat je klanten écht vinden en wat hun écht gedrag bepaalt? Voor dat probleem biedt de Net Promotor Score een oplossing die ik graag met je wil delen.

Oh! Val me niet lastig met je horloge. Een horloge loopt altijd voor of achter. Ik laat me de wet niet voorschrijven door een horloge.”
Dergelijke “verstoorde tijdsbelevingen” kunnen als gevaarlijk voor de gebruiker worden gezien (en dat is natuurlijk ook zo als ze optreden tijdens het rijden onder invloed). Aan de andere kant vinden veel gebruikers deze verandering van tijdsbeleving in veilige situaties erg waardevol. We hebben gedetailleerde verslagen over de vertraging van tijd van leden van de “Club des Hashischins” (“hasjetersclub”), een groep die medio 19e eeuw werd opgericht door Franse intellectuelen om de geestverruimende effecten van marihuana te bestuderen. De leden van deze club aten grote hoeveelheden hasjmarmalade, dus het is geen verrassing dat veel van hen bekend raakten met het fenomeen dat met name bij hogere doseringen optreedt. Charles Baudelaire, een van de oprichters van de club, schreef het volgende:
De verklaring van Baudelaire duidt al op twee effecten van marihuana waarvan ik denk dat ze relevant zijn voor de subjectieve beleving van vertraging van tijd. Hij beschrijft iets wat een vriend van me tijdens een high ooit mindracing noemde: “een stroom van ideeën … zuigt je mee … en de persoon is volledig overweldigd door de veelheid (…) aan ervaringen en ideeën.” Baudelaire maakt verder melding van de “intensiteit” van de ervaringen en ideeën waardoor hij “werd meegezogen”. Volgens mij komt deze intensieve ervaringsbeleving voort uit wat ik een “sterke aandachtsfocus” heb genoemd tijdens een high. Tijdens een high richten we onze aandacht sterk op onze ervaringen, gedachten of fantasieën en vergeten we vaak wat er om ons heen gaande is. Datgene waar we onze aandacht op richten, wordt dan intenser beleefd. In het dagelijkse leven bestaat een soortgelijk maar meer subtiel effect: als we onze ogen sluiten en onze aandacht richten op de smaak van het ijs dat in de mond smelt, wordt de smaakbeleving intenser en neem je ook meer smaakdetails waar. Een gerichte aandacht zorgt altijd voor meer intensiteit bij datgene wat we doen.
In zijn beroemde boek “The Hasheesh Eater” (1857) gaf de Amerikaanse schrijver Fitz Hugh Ludlow ons een nog gedetailleerdere beschrijving van een vertraagde tijdsbeleving tijdens een heftige high. Net zoals Baudelaire had ook Ludlow grote hoeveelheden hasj ingenomen en werd hij gedurende zijn high overspoeld door intense fantasieën en gedachtestromen: