Lozen op het riool is juridisch een milieubelastende activiteit. Bij deze milieubelastende activiteit gaat het om het brengen van stoffen, warmte of water op een gemeentelijk riool. Het is dus geen lozingsactiviteit, want die term is gereserveerd voor lozen op oppervlaktewater of rechtstreeks op de RWZI.
Bij een groot deel van de activiteiten in het Besluit activiteiten leefomgeving (Bal) staan algemene rijksregels over lozingen op de riolering.
De regels voor lozen op het riool staan in hoofdstuk 4 en 5 van het Bal. De regels moeten de riolering, de rioolwaterzuiveringsinstallatie en de kwaliteit van het oppervlaktewater beschermen.
Bij een lozing op een riool, moet de lozer op basis van de specifieke zorgplicht nagaan wat het effect van die lozing is op het milieu. Op basis van de zorgplicht moet een lozer het effect van de lozing nagaan. Hiervoor gebruikt men de emissietoets.
Het bevoegd gezag moet bij een handhavingsactie aan de lozer duidelijk maken aan welke eisen deze lozing moet voldoen. Directe handhaving ligt voor de hand als de specifieke zorgplicht evident wordt overtreden. Als er discussie mogelijk is over de vraag of de specifieke zorgplicht wordt overtreden, is het handiger om eerst een maatwerkvoorschrift op te stellen ter verduidelijking van de specifieke zorgplicht in het concrete geval.
Soms zijn er in een gebied vele bedrijven waarvan de (normale) lozingen samen de capaciteit van het riool overschrijden. In dat geval is het voor een bedrijf niet altijd duidelijk dat zijn lozing bijdraagt aan de overschrijding. Dan kan van de betreffende bedrijven niet verwacht worden dat zij zelf weten wat de specifieke zorgplicht inhoudt. Het bevoegd gezag kan dan gebruik maken van een maatwerkvoorschrift of maatwerkregel om de specifieke zorgplicht te verduidelijken. Dit maatwerk kan de totale hoeveelheid geloosd afvalwater begrenzen.
De lozingsvoorwaarden voor een lozing op de riolering gelden niet alleen voor het gemeentelijk riool. Dezelfde voorwaarden geldt ook voor een particulier stelsel. Lozingsvoorwaarden voor een lozing op een riool zijn namelijk bedoelt voor en de bescherming van het milieu én het rioolstelsel.
De term 'direct (rechtstreeks) werkende regels wordt ook gebruikt om deze regels te onderscheiden van instructieregels.