Bloed met e-gezondheid.be | Drupal
3. Bloedplasma
5. Gaswisseling
7. Bloedgroepen
Een volwassene met een gewicht van 70 kilogram bezit ongeveer 25.000 miljard rode bloedcellen met een totale oppervlakte van bijna 4000 vierkante meter. Daar hun levensduur ongeveer 120 dagen is, moet, onder normale omstandigheden, dagelijks eenhondertwintigste deel worden vervangen.Het beenmerg maakt meer dan 200 miljard rode bloedcellen per dag, of meer dan 2 miljoen per seconde. Naar behoefte kan deze productie worden verhoogd tot het zes- tot zevenvoudige. Gedurende een mensenleven worden 5.000.000 miljard rode bloedcellen geproéuceerd, hetgeen overeenkomt met een gewicht van ongeveer 500 kilogram. De belangrijkste taak van het bloed is het gelijk houden van de samenstelling van het vocht (interne milieu) van de lichaamscellen (het homeostatisch principe).Binnen het kader van dit principe kan men de volgende functies van het bloed onderscheiden:
overdracht van zuurstof en voedingsstoffen aan de cellen;
onttrekking van koolzuurgas en andere afvalstoffen aan de cellen en transport hiervan naar onder andere longen, nieren en lever;
zogenaamde chemische bufferfunctie voor het constant houden van de zuurgraad binnen nauwe grenzen;
warmtetransport ten behoeve van de warmteregeling;
vervoer van een aantal chemische signalen in de vorm van hormonen.
Bloed bestaat voor ongeveer 40 procent uit bloedlichaampjes of -cellen en bloedplaatjes, het resterende deel bestaat voornamelijk uit water, eiwitten en zouten. Van de bloedlichaampjes zijn de rode bloedcellen (erytrocyten) ver in de meerderheid: per kubieke millimeter bloed treffen we er ongeveer vijf miljoen aan, tegen ongeveer zesduizend witte bloedlichaampjes (leukocyten) - slechts een op de duizend bloedcellen is dus wit. Rode bloedlichaampjesDe rode bloedcellen danken de rode kleur aan de bloedkleurstof (hemoglobineë, een ijzerhoudend eiwitmolecuul dat een uiterst belangrijke rol speelt bij het vervoer van zuurstof en koolzuurgas. De rode bloedkleurstof bevindt zich in de rode bloedcellen; 100 milliliter bloed bevat ongeveer 15 gram hemoglobine.De bloedlichaampjes onderscheiden zich van de meeste andere lichaamscellen door het ontbreken van een celkern. Deze toestand is onder andere het gevolg van een opeenstapeling van bloedkleurstof in het celvocht (protoplasma).De ontwikkelingsvormen van de rode bloedcellen zoals we die in het zogenaamde rode beenmerg (voornamelijk in platte botten) kunnen aantreffen, hebben wel een celkern. Deze valt echter uiteen naarmate het bloedlichaampje rijpt. In jonge rode bloedcellen kunnen we deze fragmenten nog als een netwerk (reticulum) aantreffen. De jonge cellen worden dan ook reticulocyten genoemd. De levensduur van de rode bloedcellen is gewoonlijk ongeveer vier maanden, zodat per dag zo'n één procent van het totale aantal bloedcellen vernieuwd moet worden.Bij bloedtransfusies is de overlevingsduur van de rode bloedcellen echter aanzienlijk korter, slechts drie tot zes weken. In het beenmerg moet dus een geweldige productie plaatsvinden van rode bloedcellen. Dit geldt evenzeer voor de hemoglobine. Hiervoor zijn als bouwstoffen nodig: aminozuren, ijzer en bepaalde vitaminen (onder andere vitamine C en vitamine B-complex).Het is niet verwonderlijk dat het lichaam met deze bouwstoffen, vooral met het ijzer, voorzichtig omspringt. De rode bloedcellen worden namelijk door de milt gefilterd: oudere elementen worden afgebroken en voornamelijk als galkleurstoffen naar de lever afgevoerd.Het ijzer wordt niet uitgescheiden, maar naar het beenmerg vervoerd, waar het opnieuw wordt ingebouwd in de bloedkleurstof. De dagelijkse opneming van ijzer uit het voedsel kan hierdoor betrekkelijk gering zijn - namelijk 30 milligram. Er is een verhoogde behoefte aan ijzer bij vrouwen (menstruatie) en kinderen (groei). Witte bloedlichaampjesDe leukocyten of witte bloedlichaampjes of -cellen kunnen worden onderscheiden in korrelhoudende cellen (granulocyten)¾en korrelloze cellen. De granulocyten kunnen, al naar gelang de kleurbaarheid met verschillende daarvoor geschikte stoffen (bijvoorbeeld eosine en verschillende basen), worden verdeeld in:- eosinofiele granulocyten (2,5%);- basofiele granulocyten (0,5%);- neutrofiele granulocyten (52%).Tot de korrelloze cellen worden gerekend de lymfocyten (36%) en de monocyten (4%).De leukocyten spelen een belangrijke rol bij de ontstekings- en immuniteitsreacties; ze verdedigen het lichaam als het ware tegen vreemde stoffen en ziekteverwekkers. De leukocyten worden aangemaakt in het beenmerg en in het lymfstelsel. Het voorstadium van de korrelhoudende cellen is een cel met een grote plompe celkern (myeloblast), waarbij de korrels echter nog ontbreken. De korrels worden overigens pas zichtbaar als zij met een speciale weefselkleurstof gekleurd worden. Bij de uiteindelijke rijping van de cel wordt de celkern uitgerekt en in partjes gedeeld (segmentering) en het celvocht gekorreld. Bij sommige ziektetoestanden komen onrijpe witte bloedcellen in het bloed. Men spreekt dan van een linksverschuiving.De witte bloedcel leeft korter dan de rode. Bij de granulocyten bedraagt de gemiddelde levensduur slechts enkele dagen. Ook hieruit blijkt dus dat het beenmerg tot de weefsels behoort waarin zeer veel celdelingen plaatsvinden.Stoffen die de celdeling remmen (zoals de cytostatica die gebruikt worden bij de behandeling van kwaadaardige nieuwvormingen) en röntgenstraling kunnen de activiteit van het beenmerg in ernstige mate onderdrukken.Bij de behandeling van kanker met stoffen die de celdeling remmen moet men daarom bedacht zijn op de gelijktijdige remming van de activiteit van het beenmerg en het daaruit voortvloeiende gevaar voor bloedarmoede. BloedplaatjesDe trombocyten of bloedplaatjes zijn celfragmenten. Hun grootte is ongeveer een duizendste millimeter. Ze ontstaan als afsnoeringen van het protoplasma uit veelkleurige reuzencellen (egakaryocyten) die in het beenmerg aanwezig zijn. Het aantal bloedplaatjes bedraagt 200.000-500.000 per kubieke millimeter bloed. Zij spelen een rol in de bloedstolling.