De nieuwe Spaanse premier: de man die links Spanje weer laat ademhalen | De Volkskrant
ProfielPedro Sánchez
De nieuwe Spaanse premier: de man die links Spanje weer laat ademhalen
De nieuwe Spaanse premier Pedro Sánchez (links) legt de eed af voor koning Felipe VI. Beeld AFP
Het was een stunt van jewelste in het Spaanse parlement – de regering in Madrid verschoot vrijdag van kleur. Pedro Sánchez, sociaal-democraat, volgt de conservatief Mariano Rajoy op. Wie is Sánchez, en wat wil hij met Spanje?
Maartje Bakker 1 juni 2018, 14:40
Nog maar een jaar geleden gaven weinigen iets voor het politieke leven van Pedro Sánchez (46). Nu heeft hij in één beweging PP-premier Rajoy van de troon gestoten en er zelf zitting op genomen.
Nadat Sánchez vrijdagochtend een meerderheid achter zich had gekregen, barstte het Spaanse parlement uit in een lang applaus en gejoel. 'Ja, het kan!', scandeerde het links-activistische Podemos. Sinds deze week is Podemos-leider Pablo Iglesias de trouwste strijdmakker van Sánchez. Iglesias hoopt zelfs op deelname aan Sanchéz' kabinet. Hij was een van de eersten die de man omhelsde. Als Iglesias de emotionele straatvechter is, dan is Sánchez de rationele strateeg. Zijn belangrijkste kenmerk: hij houdt nooit iets voor onmogelijk.
Sánchez dook in 2014 uit het niets op in de hogere regionen van de Spaanse politiek. Hij stelde zich dat jaar onverwacht kandidaat als leider van de sociaal-democraten. Op een verkiesbare plek voor het parlement had hij nooit gestaan. Hij had enige parlementaire ervaring doordat anderen tussentijds waren opgestapt en hij kon inschuiven. In de tussentijd promoveerde hij op de economische diplomatie van Spanje. Hij trouwde, kreeg twee dochters en basketbalde in zijn vrije tijd.
Toch koos de partij de outsider als politiek leider. Hij was lijsttrekker bij de verkiezingen in 2015 en 2016. Tot vreugde van de Spaanse vrouwenbladen: zij zetten 'Pedro de Knappe' graag in zwembroek op de cover. Niettemin vielen veel linkse kiezers voor de charmes van nieuwkomer Podemos, waardoor Sánchez twee keer een tegenvallende uitslag behaalde. De enige opsteker was dat zijn PSOE toch iets groter bleef dan de protestpartij.
Wel kreeg Sánchez te maken met een grimmige machtsstrijd in zijn eigen politieke groepering. De oude garde, bestaande uit regionale partijbaronnen en oud-premiers als Felipe González en José Luis Zapatero, weigerde zich te onderwerpen aan de wil van de nieuweling. Het belangrijkste twistpunt tussen de generaties: moest de partij een nieuwe regering van aartsvijand PP mogelijk maken?
Sánchez had liever voor de derde keer in een jaar verkiezingen. Voor zijn partijgenoten stond de bestuurbaarheid van het land voorop. Die slag verloor Sánchez, maar hij won de oorlog. Hij trad af als partijleider, stelde zich herkiesbaar, en was een half jaar later terug als partijleider. Hij beloofde dat zijn partij een zuiver linkse koers zou varen, mogelijk in samenwerking met Podemos.
Het liep anders. In het afgelopen jaar werd Sánchez een graag geziene gast op het regeringspaleis Moncloa. Het leek erop dat PP-premier Rajoy en Sánchez vrede hadden gesloten. Ze trokken zij aan zij op tegen de Catalaanse onafhankelijkheidsbeweging. Gezamenlijk besloten ze de Catalaanse premier Puigdemont af te zetten en nieuwe verkiezingen uit te schrijven in de opstandige regio.
Tot de dag waarop bleek dat enkele PP-politici, waaronder een penningmeester, zich schuldig hadden gemaakt aan schaamteloze zelfverrijking ten koste van publiek geld. Sánchez trok het wapen van de motie van wantrouwen en liquideerde Rajoy.
De euforie van links was vrijdag voelbaar. Eindelijk wraak op de PP, waartegen de weerzin was gegroeid met elk corruptieschandaal en elke nieuwe bezuiniging. Eindelijk links aan de macht, na zeven jaren rechts.
Toch zal het niet lang duren voor de harde werkelijkheid tot Sánchez doordringt. Zijn regering is nog niet gevormd, maar nu al wordt gesomberd dat deze 'niet levensvatbaar' zal zijn. Zijn motie van wantrouwen steunde op acht verschillende partijen. Met zo veel hoofden en zo veel wensen zou het onmogelijk zijn te regeren. Ook Rajoy leidde overigens een minderheidsregering.
Een extra probleem voor Sánchez is dat zijn partij in de minderheid is in zijn eigen coalitie. Hij wordt overvleugeld door groeperingen die voorstander zijn van het 'recht om te beslissen' over regionale onafhankelijkheid een recht waarvoor zijn eigen kiezers niet warmlopen.
Sánchez kondigde aan enkele ergernissen van de afgelopen jaren direct weg te nemen. Hij belooft een onpartijdige publieke zender, meer vrijheid om te betogen, een uitgebreidere werkloosheidsuitkering en maatregelen tegen klimaatverandering. Hij wil zich houden aan de Europese begrotingsregels: reden, zegt hij, om Rajoys begroting voor 2018 niet te wijzigen.
Over een verkiezingsdatum is de vandaag aantredende premier vaag. In de peilingen staat zijn partij er niet goed voor. Hij kan nu maximaal twee jaar in het paleis Moncloa blijven zitten. Sánchez' hoop is dat hij op zeker moment presidentiële allure verwerft. Zijn voorgeschiedenis leert dat niets onmogelijk is maar het is onmiskenbaar een gok.