Kritische kiezers | De Volkskrant
Kritische kiezers
Het turbulente 'lange jaar 2002', dat voor Nederland begon met de aanslagen in de VS van 11 september 2001 en eindigde met de Kamerverkiezingen van 25 januari 2003, heeft tot een trendbreuk geleid in de relatie tussen burgers en overheid....
In 2000 was driekwart van de Nederlandse bevolking tevreden met de regering en tweederde was positief over de publieke dienstverlening. Twee jaar la ter bleek nog maar 49 procent tevreden over de regering en was nog maar een derde positief over het functioneren van de overheid.
Deze gegevens van het Sociaal en Cultureel Planbureau onderstrepen de grote invloed van het optreden van Pim Fortuyn en de daaropvolgende aardverschuivingen op het Binnenhof. De burgers zijn veel kritischer dan tijdens de kabinetten-Kok.
Tegelijkertijd is de politieke betrokkenheid toegenomen. Het toenemende maatschappelijke engagement van de burgers blijkt uit vrijwilligerswerk en het deelnemen aan acties. Hoopgevend is dat het cynisme over het politieke bedrijf is afgenomen. De kiezers hebben meer het gevoel dat ze invloed kunnen uitoefenen en dat Kamerleden naar hen luisteren.
De kiezers zijn echter slecht te spreken over de prestaties van de overheid. Dan gaat het om de kwaliteit van het onderwijs, het openbaar vervoer, de zorg en de bestrijding van de criminaliteit. Ze hebben gelijk, want de publieke dienstverlening in Nederland is mager vergeleken met de ons omringende landen.
Het ophelderingspercentage van misdrijven bedraagt in Nederland nog geen 16 procent. In de ons omringende landen is een ophelderingspercentage van rond de 30 normaal. Aan zorg en onderwijs besteedt Nederland beduidend minder dan het gemiddelde in de Europese Unie.
De sjofele staat van de publieke dienstverlening kan niet langer op begrip rekenen. De goede prestaties van Nederland (de helft van het gemiddeld aantal werklozen in de Europese Unie, een laag financieringstekort, solide pensioenen) worden voor kennisgeving aangenomen.
Zolang Nederland kampt met een zeer groot aantal mensen dat buiten het arbeidsproces staat (ziek thuis, in de WAO of in de bijstand), is er weinig financiële ruimte om het niveau van de collectieve voorzieningen op te krikken. Wel valt er nog veel te bereiken door meer efficiency, een beter personeelsbeleid en mede daardoor beter gemotiveerd personeel in de publieke dienstverlening. Wanneer het kabinet er niet in slaagt het niveau van de publieke diensten zichtbaar te verhogen, zal het de rekening van de kritische kiezer gepresenteerd krijgen.