IVN-wandeling Pailjaart – Best – AMBULARE
IVN-wandeling Pailjaart – Best
Door Henrie van Zoggel 18 september 2019 september 19th, 2019 Geen berichten
De Pailjaart, edelherten en oude paden (947/1000)
DE WANDELING GAAT DOOR HET GEBIED DE PAILJAART. HET IS EEN MOERASSIG GEBIED WAAR IN VROEGERE TIJDEN WEGEN OMHEEN GELEID WERDEN IN PLAATS VAN ERDOORHEEN. DE PADEN WAAROVER JE LOOPT ZIJN AL 150 JAAR OUD EN NOOIT VERANDERD. IN 2017 ZIJN HIER DOOR HET BRABANTS LANDSCHAP EDELHERTEN UITGEZET.
Het Groene Woud ligt hier ingeklemd tussen de A2 en de spoorlijn Den Bosch-Eindhoven. Een zeer gevarieerd landschap met bossages, weilandjes, bomenrijen en prachtige doorkijkjes. Het edelhert waar ik naar op zoek was, ben ik niet tegengekomen. Maar onder de najaarszon was het een mooie korte wandeling na mijn werk.
Pailjaart
Heel lang is aangenomen dat de naam Pailjaart afkomstig is van het Latijnse woord palus (moeras), naar het moerassige gebied dat het eeuwenlang was en waar wegen omheen leidden in plaats van erdoorheen. Het is ook mogelijk dat de naam afkomstig is van de familie Paljart, die eeuwenlang veel grond in Best bezat. De bodem bestaat uit dekzand met laagjes leem ertussen. Bovendien is hij sterk kalkhoudend en laat nauwelijks water door. Daardoor zijn er in dit gebied typische leembossen ontstaan, die sterk afwijken van bossen op louter zandgrond. Omdat er vaak water blijft staan, is het nooit tot ontginning gekomen. Naast populieren vind je hier de zomereik, es, berk, fladderiep, zwarte els, hazelaar en diverse wilgensoorten. De onder begroeiing is ruig en rijk aan kruiden. Er komen ook heel wat soorten mossen en paddenstoelen voor. Dit landschap is bij uitstek geschikt voor edelherten, reeën, runderen, dassen, vogels, amfibieën, slakken en insecten.
In 2017 is een roedel van deze voormalig inheemse soort uitgezet in De Scheeken en de Pailjaart. De natuurbrug over de A2 verbindt beide gebieden, die samen ongeveer 320 ha. groot zijn. Na de aanleg van ecobrug De Mortelen over de spoorlijn is het terrein voor de edelherten verdubbeld. Op de eland na zijn edelherten de grootste hertachtigen. Bij deze zoogdieren bepaalt de omgeving mede hoe groot ze worden. Ze kunnen een schofthoogte van 1.40 m. bereiken en tot 200 kilo wegen. Ze worden ook wel roodwild genoemd naar de kleur van de zomervacht. In het najaar maakt die plaats voor een grijsachtige wintervacht. De mannetjes onderscheiden zich door hun gewei, dat wel 90 cm. kan worden en maximaal 15 kilo weegt. In de bronsttijd strijden de mannetjes met hun geweien en met een karakteristiek burlend geluid, om het recht om met de hindes te paren. Na een draagtijd van 8-9 maanden wordt eind mei, begin juni meestal één gevlekt kalfje geboren, dat ongeveer 60 cm. groot is, 7 kilo weegt en reukloos is. Het ligt verscholen op een beschut plekje, waar de moeder alleen naar toe gaat om het te zogen. Edelherten redden zich in zeer uiteenlopende omgevingen. Van drogere loofbossen en heidevelden tot vennengebied en moerassige streken. Ze hebben een voorkeur voor overgangsgebieden, zoals waterkanten en bosranden, waar ze dekking kunnen zoeken. Ze eten alleen plantaardig voedsel en zijn daar uren per dag mee bezig. Door hun gedrag en begrazing maakt de koning van het woud het gebied geschikt voor andere dier- en plantensoorten. Hij geeft daarmee een krachtige impuls aan de biodiversiteit.
Midden in provincie Noord-Brabant ligt het Groene Woud, een unieke aaneenschakeling van verschillende natuurgebieden. Het spoor tussen Eindhoven en Boxtel loopt hier dwars doorheen. ProRail bouwt daarom een nieuw ecoduct. Zodat de dieren veilig van het ene natuurgebied naar het andere kunnen. Het nieuwe ecoduct, zo'n 50 meter breed, komt te liggen midden in het Groene Woud. Het verbindt de kernnatuurgebieden Kampina, de Mortelen, de Scheeken en het Dommeldal weer met elkaar. Daarmee is het een belangrijke ecologische impuls voor het gebied.