Commotie om trage evacuatie Afghaanse tolken: 'Pure onzin dit' | Het Parool
Vluchtelingen vragen om hulp. Uit angst voor de Taliban trekken Afghanen vanuit het hele land naar hoofdstad Kabul. Beeld Getty Images
Niet alleen het trage tempo van de evacuatie van Afghaanse tolken en de uitsluiting van ander voormalig personeel leiden tot commotie, ook de aantallen die Defensie overlegt staan ter discussie.
Hans van Zon 11 augustus 2021, 07:20
Volgens het ministerie van Defensie zijn tot nu toe 108 Afghaanse tolken met hun gezin naar Nederland gehaald. Maar volgens hulporganisaties, waaronder Vluchtelingenwerk, valt er op die cijfers wel wat af te dingen. Het gaat bij dit aantal van 108 lang niet allemaal om recente, urgente gevallen in verband met de opmars van de Taliban in Afghanistan.
Door de opmars dreigt een 'bijltjesdag' voor alle Afghanen die met de westerse strijdmachten hebben samengewerkt. Honderden Afghanen zijn ten einde raad omdat hun evacuatie door procedures veel tijd in beslag neemt en er door strenge Nederlandse criteria alleen tolken, en bijvoorbeeld geen bewakers, voor in aanmerking komen.
Bij het aantal van 108 heeft Defensie gerekend vanaf 2014. Vanaf 1 juni dit jaar, toen de situatie in Afghanistan voor het lokale personeel van de westerse strijdmachten nijpend werd door het aanstaande vertrek van de westerse troepen, zijn er tot 8 augustus pas 38 tolken met gezinnen geëvacueerd. Ten minste 84 aanvragen van tolken zijn nog altijd in behandeling, aldus berekeningen van Vluchtelingenwerk.
In het licht van de opmars van de Taliban maakt Anne-Marie Snels, oud-voorzitter van de Defensievakbond AFMP, zich nu sterk voor een vlugge evacuatie met versnelde procedure. "Het belangrijkste is dat alle aanvragers die op de lijst staan met chartervliegtuigen worden opgehaald," aldus Snels. "Als er geen officieel paspoort is dan moet dat maar met een ander document of een zogeheten laissez-passer."
Dat geldt volgens haar zeker voor de 53 aanvragers van wie inmiddels is vastgesteld dat ze als tolk voor Nederland hebben gewerkt maar die nog in de procedure zitten. Gezien het gevaar dat met de dag toeneemt, moeten zij snel in veiligheid worden gebracht, stelt Snels.
Datzelfde geldt voor de zeker veertien Afghaanse tolken die hebben gewerkt voor Eupol, de politiemissie van de Europese Unie in Afghanistan. Nederland werkte met de tolken bij de politietrainingsmissie in Kunduz en in de hoofdstad Kabul. Toen de evacuatie aan de orde kwam, werden zij in eerste instantie over het hoofd gezien. "Het kabinet ging hiermee pas aan de slag nadat we over de Eupoltolken de publiciteit hadden gezocht. Dat zegt weer genoeg over de lakse houding van Den Haag," zegt Snels.
Ook gepensioneerd advocaat-generaal Jan Gras trekt zich het lot van de politietolken aan. "Er is grote paniek in Afghanistan. Ik krijg veel mails van Afghanen die om hulp vragen," aldus Gras, die drie jaar werkte voor de Europese politiemissie Eupol in Kabul. "Het gaat niet alleen om tolken. Iedereen die met ons heeft samengewerkt, loopt nu groot gevaar." Vandaag werd bekend dat Nederland het komende halfjaar geen uitgeprocedeerde Afghaanse asielzoekers gedwongen zal uitzetten.
Gras begrijpt niet dat de evacuatie van de Eupoltolken zo lang op zich laat wachten. "Het is pure onzin dat Nederland niet precies weet wie er voor ons heeft gewerkt. Er zijn contracten getekend. Daar moet administratie van bestaan."
Ook in Groot-Brittannië groeit het debat over de repatriëring van Afghaans personeel. Twee van hen, allebei tolken, deden een dramatische oproep op Sky News: het vertrek van de Britse troepen voor wie ze hebben gewerkt, betekent voor hen 'een doodvonnis', stellen zij.
Het tweetal, dat 'N' en 'W' werd genoemd om hun identiteit te beschermen, leeft ondergedoken 'ergens in Kabul'. Beide tolken dienden een aanvraag in voor evacuatie naar Groot-Brittannië, maar die werd afgewezen. Zij zouden ontslag hebben gekregen wegens wangedrag, maar ze ontkennen met klem dat ze zich daaraan schuldig hebben gemaakt.
"Het is een kwestie van tijd dat de Taliban me te grazen nemen," smeekte de 35-jarige 'N'. Samen met zijn drie jonge kinderen liet hij borden zien met daarop de tekst: 'Red onze levens.'
"Ze zullen mij en mijn kinderen onthoofden," stelde de man. De 31-jarige 'W' belde met Sky News vanuit een ander onderduikadres. "Pas alsjeblieft jullie toelatingsbeleid aan. Laat mensen die zo lang hebben gewerkt voor de Britse strijdkrachten niet aan hun lot over."