Er is nogal wat discussie over de herkomst van het woord 'carnaval'. Volgens de enen komt het van het Latijnse 'carne vale' (letterlijk: 'vlees, vaarwel'). Anderen wijzen op de Latijnse term 'carrus navalis' (letterlijk: 'scheepskar'), waarbij verwezen wordt naar het narrenschip of naar de intocht van de vruchtbaarheidsgoden? Meest waarschijnlijk is dat de term uit het Italiaans of neo-Latijn komt: 'carne lavare' of 'carnem levare', het 'wegnemen van vlees'. Waarbij uitgedrukt wordt dat het gedaan is met vlees eten zolang de vasten duurt. Wat ook weer niet helemaal lekker zit, want toen het woord ontstond, at de gewone mens nauwelijks vlees. Het enige wat zeker is, is dat het woord pas in de 17de eeuw in onze taal opdook. En dat 'vastenavond' of 'vastelavond' eigenlijk mooier klinkt.
Het groeten met 'alaaf' komt uit het Rijnland in Duitsland. Het carnaval in Nederland heeft veel rituelen, gebruiken en symbolen overgenomen uit dit carnavalsgebied. Allaaf komt in de zeventiende eeuw voor het eerst in schriftelijke bronnen voor. In een bede of verzoekschrift van vorst Metternich aan de keurvorsten van Keulen uit 1635 komt de begroeting alaaf voor. De betekenis van het woord is onduidelijk. Het gaat hoogst waarschijnlijk om een verkorting van de toast: Kölle Alaaf. Alaaf zou dan een samentrekking zijn van all af . Wat zo iets als ‘buiten Keulen kan alles weg’ betekent. Het voorvoegsel Kölle zou later verdwenen zijn. In Nederland is alaaf de meest gebruikte groet. De uitroep kan echter niet in heel Duitsland gebezigd worden door carnaval vierders. Op de rechter Rijnoever groeten carnavallisten elkaar met Helau. Helau is ook de meest verbreidde groet in Duitsland. Het zou een verbastering en afkorting zijn van ‘halleluja’ of van het Germaanse hel auf (weg met de hel). De carnavalsetiquette schrijft voor dat men de juiste groet moet gebruiken op de juiste plaats. Het is onethisch om in alaaf-gebieden, met helau te groeten. Naast Helau en Alaaf is ook ahoi, de begroeting van scheepslieden populair. De vierders identificeren zich wellicht met de opvarenden van het narrenschip of de blauwe schuit. Met name in Noord Duitsland gebruiken feestvierders deze groet.