Vereniging Rembrandt | Entrance of the theatre
1866 Lourens Alma Tadema Fries Museum
70,4 x 98,4 cm
particuliere collectie, VS, 2015; Fries Museum, Leeuwarden, inv.nr. S2015-001
Lourens Alma Tadema schilderde Entrance of the theatre in 1866 in opdracht van de Londense kunsthandelaar Gambart. Het was een van zijn eerste Romeinse onderwerpen. De anekdotische benadering van de voorstelling en de compositie van een groep mensen voor de ingang van een gebouw herinnert nog sterk aan Alma Tadema's eerdere werk dat veelal in de (vroege) middeleeuwen of de Hollandse 17de eeuw gesitueerd was. Maar de context is anders en verraadt een gedegen studie naar de klassieke oudheid. Het monumentale stuk, in een door Tadema zelf ontworpen lijst, kwam al snel in de Verenigde Staten terecht en werd in 1877 gekocht door William H. Vanderbilt. Mede dankzij Entrance of the theatre en diens beroemde eigenaar, werd de reputatie van Alma Tadema in Amerika gevestigd.
Het Fries Museum heeft de grootste verzameling schilderijen in Nederland van de van oorsprong Friese Alma Tadema. Een groot deel daarvan is een schenking van de dochters van de kunstenaar. Het gaat daarbij om vroeg werk. Dankzij steun van de Vereniging Rembrandt heeft het museum sinds 2005 ook een voor Nederland uniek later stuk verworven: Amo te ama me (1881). Entrance of the theatre wordt internationaal gezien als het belangrijkste overgangswerk naar de Romeinse voorstellingen van de kunstenaar. Het is een sleutelstuk in het oeuvre van een kunstenaar wiens werk vooral de laatste decennia sterk in prijs is gestegen. De aankoop van dit schilderij leek onhaalbaar voor het museum. Toch slaagde het er dankzij royale steun van diverse begunstigers in om deze droom te realiseren. Het schilderij tilt het overzicht van Tadema's werk binnen de kunstcollectie van Nederland in één keer op een veel hoger plan en het vindt in de verzameling van het Fries Museum zijn best denkbare context.
Aangekocht met steun van de Vereniging Rembrandt (mede dankzij haar Saskia Fonds en haar Van Rijn Fonds), de BankGiro Loterij [thans VriendenLoterij], het Mondriaan Fonds, de Wassenbergh-Clarijs-Fontein Stichting en de Vrienden van het Fries Museum
Een kapitale Alma-Tadema voor Leeuwarden
Bulletin van de Vereniging Rembrandt, najaar 2015, pp. 28-31
Interieur van de San Clemente in Rome
Alma Tadema bezoekt de San Clemente in 1863 met zijn kersverse echtgenote, tijdens hun huwelijksreis. Het stel reist langs Florence, Rome, Napels en Pompeii. De kunstenaar raakt geboeid door de Romeinse Oudheid en begint er een gedegen studie naar. Na enkele jaren vervangt hij zijn gebruikelijke vroegmiddeleeuwse thema's door onderwerpen uit vooral de Romeinse Oudheid. Dit Interieur van de San Clemente blijft tot zijn dood in zijn bezit en in 1935 schenken zijn dochters het aan het Fries museum.
Lourens Alma Tadema, Interieur van de San Clemente in Rome, 1863 | olieverf op doek, 63,5 x 51 cm | Fries Museum, Leeuwarden
Deurpaneel met twee figuren
Alma Tadema bewoont achtereenvolgens twee huizen in Londen. Hij ontwerpt en decoreert de interieurs zelf. Vooral zijn laatste huis is indrukwekkend en wordt al snel the talk of the town. Hij beschildert onder andere een aantal deurpanelen met figuren die deugden en muzen symboliseren. De kunstenaar gebruikt daarvoor figuren uit zijn schilderijen. Politeness (beleefdheid) is een herhaling van een man en een vrouw op het schilderij Entrance of the theatre.
Lourens Alma Tadema, Deurpaneel met twee figuren, ca. 1871-85 | olieverf op paneel, 230 x 60 cm | Fries Museum, Leeuwarden
Koningin Frédegonde aan het doodsbed van de heilige Praetextatus, bisschop van Rouen
Tot enkele jaren na zijn bezoek aan Rome en Pompeii, in 1863, schildert Alma Tadema vooral vroegmiddeleeuwse voorstellingen. Dit werk met koningin Frédegonde is daarvan een belangrijk voorbeeld. Het verhaal gaat over de moord op de bisschop van Rouen, op bevel van de Merovingische koningin Frédegonde. Alma Tadema verdiept zich sterk in de geschiedenis en objecten uit de vroege middeleeuwen om een zo getrouw mogelijk beeld te kunnen geven. Enkele jaren later verlegt hij zijn studie naar de Romeinse Oudheid.
Lourens Alma Tadema, Koningin Frédegonde aan het doodsbed van de heilige Praetextatus, bisschop van Rouen, 1864 | olieverf op doek, 99 x 138 cm | Fries Museum, Leeuwarden