27 december 1949 Soevereiniteitsoverdracht aan de Verenigde Staten van Indonesië. Die wordt door Soekarno binnen een jaar omgevormd tot eenheidsstaat.
Van Mook keerde in oktober 1945 ­terug naar Jakarta als hoogste Nederlandse gezagsdrager in Nederlands-­Indië. Daar zaten onder meer 150.000 Nederlanders nog in de Japanse interneringskampen. De Britten moesten zorgen voor hun evacuatie en waren bereid daarvoor extra troepen te sturen. Daarvoor stelden ze volgens Van Mook-biograaf Tom van den Berge als voorwaarde dat Nederland zou gaan onderhandelen met Soekarno. Van Mook zag geen andere uitweg dan te doen wat de Engelsen van hem vroegen. Het parlement in Nederland veroordeelde dit en vroeg koningin Wilhelmina hem te ontslaan. Dat wilde ze niet, op zo’n ongelukkig moment midden in de strijd. Van der Star: “Mijn ­vader was in dat opzicht pragmatisch. Hij zei: ‘Ik mag die Soekarno ook niet, maar ik ga wel met hem praten, want anders komt er helemaal niets van de grond’.” Die episode vormde de opmaat tot zijn uiteindelijke vertrek in 1948, toen hij een groot deel van het vertrouwen van de politiek had verloren.
“Ik denk dat mijn vader de situatie waarin hij terechtkwam toen hij na de Japanse bezetting werd aangesteld als luitenant-gouverneur-generaal, waarschijnlijk zelf ook heeft onderschat”, zegt Van der Star. “Hij was geen politicus; hij had geen geduld met mensen die in de Tweede Kamer urenlang zaten te ouwebeppen. Dan dacht hij: dat gaan we anders doen. Ja, daar kweek je vijanden mee. Maar als er één persoon van het gezag in Nederlands-Indië was die begreep hoe Indonesië in elkaar zat, dan was hij het wel.”
“Ik zou mijn vader omschrijven als iemand die in andere tijden waarschijnlijk meer waardering zou hebben gekregen, maar die helaas door de geschiedenis na de Tweede Wereldoorlog is ingehaald. Hij kwam klem te zitten, zowel in Nederland als in Indonesië, eigenlijk zijn vaderland. Hij was geen Neder­lander, hij was Indonesiër. En als hij de kans had gekregen om de tijd te nemen en niet onder druk van de omstandigheden iets te snel allerlei besluiten had genomen, dan had hij misschien nog een succes kunnen zijn. Of tenminste iemand die niet in de geschiedenis­boekjes staat als een voetnoot bij de ­koloniale geschiedenis. Hij had de ­capaciteiten om veel te bereiken.”
Op de terugweg wordt in de trein naar Amsterdam de tas van Wouter ­gestolen, met daarin ook zijn jeugd­foto’s.
Dit interview maakt deel uit van het project Kinderen van de Oorlog. Hiervoor fotografeert en interviewt Suzanne Liem nazaten van grote spelers tijdens het dekolonisatieproces, aan Indonesische en aan Nederlandse zijde. Het project verschijnt volgend jaar in boekvorm bij uitgeverij WalburgPers. Met dank aan Hotel Des Indes in Den Haag.