Door de hele zetmeelindustrie kan de productie van plantaardig eiwit voor humane voeding flink worden opgeschroefd. Zonder dat daar een nieuw gewas of extra landbouwareaal voor nodig is. ‘Technisch gezien is het niet moeilijk om eiwit uit aardappelen, graan en mais te halen. Dat is al lang mogelijk’, zegt Peter Hofland van Cargill. ‘Maar het is nogal een verschil of je in een laboratorium een paar gram eiwit uit een kilo wint of dat je op industriële schaal tonnen eiwit moet gaan winnen. Dat vergt een enorme investering. Denk aan de bouw van een nieuwe unit in de fabriek. Daarvoor is eerst een grotere afzetmarkt nodig.’
Ondanks het groeiende aanbod van kwalitatief goede vleesvervangers, is er nog een wereld te winnen. Eiwit heeft veel functies, en verschillende producten vragen om verschillende eigenschappen van het eiwit. De mogelijkheden zijn talrijk. Welke eigenschap van het eiwit de beste smaak levert, moet nog blijken. ‘Als je een echte vleesvervanger wilt maken, dan wil je dat het product dezelfde voedingseigenschappen en textuur heeft als vlees. Met alleen plantaardig eiwit ben je er nog niet. Om bijvoorbeeld het aminozuurprofiel van vlees na te maken, moet je verschillende soorten eiwit samenvoegen.’ Fabrikanten zoeken nu hun weg in het uitzoeken van de perfecte combinatie. Zo gebruikt Impossible Foods – bekend van de Impossible Burger – nu eiwitten uit soja, nadat ze eerst eiwit uit tarwe gebruikten. Concurrent Beyond Meat maakt een andere afweging, en combineert verschillende eiwitten in één product. Hun vegetarische burgers bestaan uit erwteneiwit, aangevuld met een beetje eiwitten uit de graan- en aardappelzetmeelindustrie.
Ten opzichte van andere eiwitten ziet Bruinenberg voordelen in het aardappeleiwit. ‘Het heeft een lage allergene werking, een hoge functionaliteit en hoge voedingswaarden. Inmiddels is gebleken dat het aardappeleiwit een goede vervanger is van hoogwaardige dierlijke eiwitten als caseïne, wei-eiwit, gelatine en eiereneiwit.’ Omdat het aardappeleiwit zo kansrijk is, ontwikkelt Avebe in samenwerking met een veredelingsbedrijf op dit moment een nieuw aardappelras.
Bruinenberg: ‘In die nieuwe rassen zitten meer eiwitten. Bijna twee keer zoveel als de aardappel van twintig jaar geleden.’ Maar dat betekent niet dat we een nieuw hoogwaardig eiwitras binnenkort al op Nederlandse akkers kunnen vinden. ‘Rassen moeten toegelaten worden en vervolgens vermeerderd worden om voldoende pootgoed te maken. Dit proces duurt zeker vijf tot tien jaar. Maar als het eenmaal zo ver is, produceren we ook twee keer meer eiwit zónder dat er extra aardappelen, hectares en fabrieken nodig zijn.’
De tijd dat aardappeleiwit werd weggespoeld of winstgevend was als reststroom, is voorgoed voorbij. De zetmeelindustrie heeft zich volledig gestort op de zoektocht naar de beste plantaardige eiwitten. ‘Maar, zoals gezegd, we zijn er nog lang niet’, vertelt Bruinenberg. ‘De eerste grote stappen zijn gezet. Nu is het aan de markt en de consument om de vraag verder te laten groeien, zodat wij de benodigde investeringen en innovaties kunnen doen.’