Brief uit de missie 46: Missie onder Duitse migranten in het zuiden van Brazilië – Katholiek.nl
Brief uit de missie 46: Missie onder Duitse migranten in het zuiden van Brazilië
Na het tijdperk van Napoleon (1799-1815) trokken heel wat Europeanen naar verre streken in de hoop op een beter leven. Groepen Duitsers kwamen rond 1830 aan in het uiterste zuiden van Brazilië. De plek waar ze zich vestigden noemden ze aanvankelijk 'Baumschneis'. Misschien wel omdat er heel wat bomen gekapt moesten worden om landbouwgrond te creëren. De Duitse naam wordt nog steeds in stand gehouden, maar de officiële woonplaats heet nu Dois Irmaos.
Vanzelfsprekend hadden de volksverhuizers geestelijke leiding nodig. De Duitse Jezuiet Bonifatius Klüber trok er heen om zijn landgenoten op het rechte spoor te brengen en te houden. Op 30 november 1858 legde hij zijn ervaringen vast. Klüber moest een lange reis maken om zijn missiegebied te bereiken. Ook in Brazilië. In juni 1858 vertrok hij vanuit Rio de Janeiro. Tien dagen later arriveerde hij in Rio Grande. Samen met Duitse kolonisten trok hij verder, per stoomboot en te paard. Hij kwam terecht in Porto Alegro, St. Leopold, Hamburgerberg om te eindigen op de plek die hij 'Picada dos dous Irinaos' noemde.
Het was maar een armoedige boel waar hij was beland. De St. Michaelkerk, schreef hij, was niet meer dan een grote zaal met nauwelijks religieuze voorwerpen erin. De paters die er verbleven moesten zich in leven zien te houden met hetgeen zij door de kolonisten van tijd tot tijd aangereikt kregen. Dat was alles. Bovendien: "In deze streek blijft het voedsel niet lang goed".
"De Duitsers over wie wij zorg dragen zijn katholiek maar ze leven midden onder een heleboel protestanten. In hun vaderland waren het dagloners. Ze zijn overal vandaan gekomen: Hannover, de omgeving van Mainz, Beieren, Saxen – maar voor het grootste deel uit Koblenz, Trier, de oevers van de Moezel en de Hunsrück".
"Er zijn er heel wat die meer dan honderd jaar oud worden. Tijdens mijn verblijf heb ik nauwelijks iemand van ouderdom zien sterven. Mannen, tachtig jaar oud, zijn even sterk als die van veertig en werken zonder probleem keihard mee op het land. Bijna niemand is hier ziek". Alle reden voor Duitsers dus om ook naar dit gedeelte van de wereld te verhuizen.
Kort na aankomst zette Klüber zijn eerste activeit op. Liefst veertig kinderen zouden de eerste heilige communie ontvangen. Het feest kreeg extra luister. "De dag ervoor werden wij aangenaam verrast door overste José Sato, die uit Montevideo [Uruguay] was overgekomen. Bovendien arriveerden drie mannen te paard. Ze kwamen vragen of ik een missiepost wilde openen voor vier Duitse dorpen in de streek: Buckerberg, Wallachei, Theewald en Jammerthal". Dat verzoek willigde de missionaris maar al te graag in.
Op de top van de Buckerberg, ontdekte ik, was op een klein plateau een kapelletje gebouwd. De Duitsers hadden het gebouwd en opgedragen aan de heilige Franciscus Xaverius, het grote voorbeeld van alle missionarissen. Ik stapte van mijn paard af en bad tot de Onbevlekte Maagd en de apostel van Indië".
Zijn gebed werd verhoord, legde de priester vast. Een Duitser, Nikolaas Müssnich, bood hem onderdak. Klüber kon beginnen met het missiewerk onder zijn landgenoten die 'onverschillig' in het geloof waren geworden. Op zondag preekte hij voor wie maar wilde komen luisteren. Het zat niet mee. "De hele avond, de hele nacht en zelfs een deel van de morgen, tot op het moment van de preek, viel de regen met bakken uit de hemel. Alle wegen stonden helemaal onder water. Met dat weer zou niemand van ver naar de kapel komen, geloofde ik. Toch arriveerde bijna iedereen op de top van de Buckerberg".
Daarmee was het nog niet afgelopen voor de Duitse missionaris. "De zondag erop, na de goddelijke dienst, verzamelde zich een grote menigte voor ons huis, ofschoon het verschrikkelijk regende. Deze goede gelovigen waren uit de vier dorpen gekomen om onze overste te bedanken dat hij een missionaris naar hen toegestuurd had. Terwijl enkele afgevaardigden binnengelaten werden zong de menigte buiten het 'Te Deum' in het Duits". De priesters en de missiepost werden enkele malen toegejuicht. De menigte ontving de zegen van boven. "Men keerde terug naar de valleien. Onderweg zong iedereen liederen ter ere van Maria".