Allerhande, maar vooral literatuur: Richard Linklater – dream is destiny (2016), documentaire van Louis Black en Karen Bernstein
Richard Linklater – dream is destiny (2016), documentaire van Louis Black en Karen Bernstein
Filmregisseur met een menselijke en onafhankelijke instelling
Ik was nieuwsgierig naar de maker van het succesvolle Boyhood (2014) en het oogstrelende drieluik Before sunrise, Before sunset en Before midnight. Wie is de man die mijn hart veroverde met ontwapende dialogen tussen Julie Delphy en Ethan Hawke in hun rollen als Celine en Jesse, vooral in de eerste film waarin de twee nog zo puur en onbezonnen zijn? De Amerikaanse documentairemakers Louis Black en Karen Bernstein geven een aardig beeld van Richard Linklater, temeer omdat hij zelf vaak aan het woord komt over zijn films en de ontwikkeling daarin. Linklater durfde het steeds aan om voor zijn eigen ideeën te kiezen. Hij kan daarmee tevreden terugkijken op zijn carrière tot nu toe, al was dat nooit een gemakkelijke weg
Louis Black en Karen Bernstein openen met het succes van Boyhood waaraan Linklater Houston Texas, 1960) tot wanhoop van de geldschieters twaalf jaar aan werkte. Het verhaal van de ontwikkeling van hoofdpersoon Mason vanaf zijn zesde tot zijn eindexamen op achttienjarige leeftijd sprak echter tot de verbeelding van het filmpubliek en gaf Linklater die eigenzinnig zijn eigen weg volgde, het zelfvertrouwen dat een regisseur hard nodig heeft die onafhankelijk wil blijven in het geweld van Hollywood.
Linklater kreeg de smaak van het filmen te pakken in de stad Austin dat een jonger en vooruitstrevender bevolking herbergde in vergelijking met het conservatieve Houston, waar hij opgroeide als jongste zoon van drie kinderen in een katholiek gezin. Het is grappig hem steeds maar bezig te zien met zijn camera en zijn geluidsapparatuur. Linklater wilde vooral films maken over gewone mensen. Hij toont scripts die hij schreef toen hij nog jong was en die niet verloren zijn gegaan zoals een groot deel van zijn archief. Als tiener wilde hij romanschrijver worden en honkballer en daarom sloot hij zich op in een hut in het bos, maar tenslotte vond hij de samenwerking en de omgang met anderen te verkiezen boven het solitaire bestaan als schrijver. In het landelijke Huntsville waar hij na de scheiding van zijn ouders met zijn moeder en zijn zussen kwam te wonen, volgde hij een cursus toneelschrijven, die een wereld voor hem opende. Vanwege een hartritmestoornis kreeg hij alle tijd om te lezen en dat deed hij dan ook met overgave, zoals foto's laten zien. Ook bracht hij veel tijd door in de bioscoop. De wereld van de film zag hij als een alternatief voor de gewone. Hij voelde dat hij zelf ook een film zou kunnen maken en ging al gauw aan de slag, rekening houdend met de beperkingen die .
Slacker (1991) was zijn eerste film na vingeroefeningen zoals in de korte documentaire Woodshock (1985). Acteur John Pierson zegt dat de structuur van de film, die een beeld schetst van de Generatie X, pas achteraf te begrijpen is. Slacker sloeg aan, net als Dazed and confused (1993) dat professioneler tot stand kwam en over de tienertijd in de jaren zeventig gaat. Before sunrise (1995) werd opgenomen in Europa omdat men daar subsidie kon krijgen, maar het was lastig de film van de grond te krijgen, zegt Linklater. Het volgende deel Before sunset (2004) speelde zich, zoals de titel zegt, af voor zonsondergang wanneer het vliegtuig van Jesse naar de Verenigde Staten vertrekt en heeft iets van een lopend toneelstuk met de kracht van het moment. De film werd slecht bezocht maar dat gold niet voor het laatste deel, Before midnight (2013) waar iedereen al op zat te wachten. Ethan Hawke vertelt dat hij alles van zichzelf erin legde om de film tot het succes te maken. Linklater zegt achteraf dat die film de moeilijkste was van wat hij gedaan had. Tussendoor verdiepte hij zich in andere genres, zoals de historische film The Newton boys (1998), de animatiefilm Waking life (2001) en de muziekfilm The school of rock (2003). Andere films zoals A scanner darkly (2006) of Me and Orson Welles (2008) werden minder goed begrepen, maar hij profiteerde als onafhankelijk filmer van een succes als met Bernie (2011). Erkenning kreeg hij met Boyhood, dat in een heel nieuwe vorm gegoten was. Ik hoop dat Linklater net zo eigenzinnig blijft als hij was, want dan kunnen we nog heel wat moois van hem verwachtenwth.
Hier de trailer, hier mijn bespreking van Boyhood, hier die van Before midnight, waarin ik verwijs naar mijn besprekingen van de twee eerdere delen van dit drieluik.