Nieuw gezicht Rob Jetten moet D66 door zware coalitieonderhandelingen loodsen | Trouw
De nieuwe fractievoorzitter Rob Jetten (links) en Alexander Pechtold vanochtend na afloop van de fractievergadering van D66. Beeld ANP, Bart Maat
Wilma Kieskamp 9 oktober 2018, 12:52
Voor de buitenwereld is hij nog vrijwel onbekend. Maar binnen D66 is de ster van Rob Jetten (31) snel rijzende. Jonge D66-leden wilden zaterdag op het partijcongres al de hele dag met hem op de foto, iets waar Jetten zelf ook zichtbaar veel energie in stak.
De naam van het Kamerlid zoemt al een half jaar rond in de partij. Gevraagd wie Alexander Pechtold moet opvolgen, zeiden veel D66-leden zaterdag meteen al dat Jetten een logische keus zou zijn. Niet dat ze hem al goed kennen, maar een jong gezicht is welkom, zeggen veel leden. Jetten zelf wil zichzelf niet als 'jonge leider' profileren, zei hij dinsdag, net nadat hij tot fractievoorzitter was gekozen. "Leeftijd doet er niet toe. We gaan het de komende maanden met negentien Kamerleden samen doen." Hij 'sluit niet uit' dat hij ook een gooi wil doen naar het lijsttrekkerschap, het definitieve moment van opvolging.
Pechtold heeft nooit openlijk gezegd dat Jetten zijn favoriete kroonprins is, maar alles wijst daar op. Hij zei meermalen dat de opvolger een 'jong talent' moet zijn en prees Jetten in zijn afscheidsspeech. "Dat is voor mij D66", zei Pechtold over de toernee die Rob Jetten deze zomer maakte langs zaaltjes in het land. Daar sprak Jetten met de achterban over nieuwe ideeën voor meer inspraak voor burgers, nu D66 het raadgevend referendum heeft afgeschaft. In korte tijd wist Jetten zich binnen D66 neer te zetten als de 'onvermijdelijke kandidaat'. Dit weekeinde zette D66 op Facebook nog een filmpje van een joggende Jetten online, met dramatische pianomuziek eronder gemonteerd. 'Rob loopt hard voor het klimaat', aldus de partij.
Zwaarste portefeuilles
Rob Jetten is in de Tweede Kamer tot nu toe vooral bekend vanwege de debatten over klimaat en democratische vernieuwing. Hij zit nog maar anderhalf jaar in de Tweede Kamer, maar kreeg van Pechtold meteen de zwaarste portefeuilles. Pechtold overwoog zelfs even het jonge talent meteen staatssecretaris van infrastructuur te maken. In november 2017 kreeg Jetten binnen de fractie alvast een plek in het fractiebestuur, waar de politieke lijnen worden uitgezet. Daarna volgde in de zomer de toernee langs de leden.
Het ontspannen gemak waarmee de jonge parlementariër in Kamerdebatten overeind bleef toen de oppositie D66 aanviel op het afschaffen van het referendum, was zijn vuurproef. Maar nu hij fractievoorzitter is moet hij ook overeind blijven in zware coalitieonderhandelingen. Of hij daar ook zo makkelijk doorheen rolt, met zo weinig ervaring, is een gok die de D66-fractie bereid is te nemen. Dinsdag leek Jetten bij zijn eerste interviews minder ontspannen. Hij zei dat hij "in een versplinterd politiek landschap wil strijden voor het klimaat en voor goed onderwijs". Lastig voor de partij is dat ook vice-premier Kajsa Ollongren nog maar relatief kort in de politiek rondloopt. Samen zullen ze de doorgewinterde VVD- Rutte en CDA-leider Buma moeten trotseren.
Jetten lijkt door zijn uiterlijk een jonge Pechtold, en net als Pechtold begon hij zijn politieke loopbaan in de gemeentepolitiek. Als scholier in Uden voerde Rob Jetten actie toen na de moord op Theo van Gogh brand werd gesticht in een Turkse school; de daders zaten bij hem in het voetbalteam. Met medescholieren probeerde hij de onrust in het dorp te sussen. Hij was voorzitter van de Jonge Democraten tijdens zijn studie bestuurskunde, en was voor D66 in Nijmegen in de gemeenteraad fractievoorzitter. Later werkte hij zes jaar bij ProRail, waar hij leiding gaf aan grote projecten. In de weekenden is Jetten altijd te vinden in het oosten van het land. D66 hoeft met hem aan de leiding voorlopig niet bang te zijn voor het verwijt een 'Randstadpartij' te zijn.
Rob Jetten stond direct na zijn verkiezing de pers te woord. Beeld ANP
Concurrenten had Jetten binnen de fractie genoeg. Maandag trok de fractie zich terug op de hei, om het kandidatenveld uit te dunnen. Drie bleven er over, waarmee naar de buitenwereld het beeld overeind bleef van eenheid en een soepele opvolging. Kamerlid Paul van Meenen bood zich aan als 'tussenpaus'. Kamerlid Salima Belhaj gooide haar ervaring als 'stevige onderhandelaar' in de strijd. Zij leidde D66 in de gemeenteraad van Rotterdam, toen D66 daar samenwerkte met politieke rivalen als CDA en Leefbaar. Opgegroeid op de Veluwe, kent ze ook de christelijke partijen goed.
Het werd Rob Jetten, met unanieme stemmen. Zijn eerste grote klus wordt om met premier Rutte te onderhandelen over de dividendbelasting en het Klimaatakkoord. Ondertussen nadert de verkiezingscampagne voor de Statenverkiezingen, de indirecte verkiezingen voor de Eerste Kamer. D66 staat er daarbij in de peilingen slecht voor. Jettens moet in deze eerste maanden van zijn klus direct dat verlies voor D66 zien te beperken.
Alexander Pechtold: de man zonder wie D66 niet meer zou bestaan
Een makelaar in politiek vertrouwen, en een van de beste dealmakers van het Binnenhof verlaat de politiek. Alexander Pechtold redde D66, maar maakte zich zo onmisbaar dat de partij een harde systeemtest te wachten staat.