Giovanni "Gian" Battista Mantegazzi (Riva San Vitale, 23 oktober 1889 – Zürich, 5 februari 1958) was een Zwitsers componist, muziekpedagoog, dirigent, trombonist en eufoniumspeler.

Levensloop 
Mantegazzi speelde al op 11-jarige leeftijd in het plaatselijke harmonieorkest Filarmonica liberale di Riva San Vitale mee. Later werd hij ook lid in het militaire muziekkorps Spiel Bataillon 94 van het Zwitserse leger. Zijn vader, die hem voor de rest steunde, stond er op dat hij een opleiding tot schilder en lakker zou volgen. Maar al tijdens de Eerste Wereldoorlog studeerde Mantegazzi aan het Conservatoire de musique de Genève en vervolgens aan het Conservatorio di Musica "Giovan Battista Martini" in Bologna, omdat aan deze conservatoria blaasmuziek deel uitmaakte van de leerplannen. In 1919 behaalde hij zijn diploma's. In hetzelfde jaar werd hij directeur van de muziekschool "Giuseppe Verdi" en dirigent van de Banda Municipale di Genova-Nervi. In 1924 kwam hij naar Zwitserland terug en hield zich bezig met het componeren. In oktober 1924 werd hij tot dirigent van de Stadtmusik Schaffhausen benoemd. In 1928 werd hij eveneens dirigent van de bekende Stadtmusik Zürich. Hij bracht beide korpsen op een zeer hoog muzikaal niveau, soms verzorgden zij gezamenlijke concerten. In 1938 werd hij dirigent van de Musikverein Harmonie in Thalwil, vlak bij Zürich. Door zijn persoonlijke inzet en het muzikale werk heeft hij dit harmonieorkest een blijvende stempel opgezet en bleef dirigent tot zijn overlijden. In 1941 richtte hij binnen het Zwitserse leger een groot blaasorkest met 110 blazers en 30 tamboeren als zogenoemd Schweizer Armeespiel op.

In 1949 werd zijn muzikale inzet met de uitreiking van de ereprijs van de stad Zürich gewaardeerd. Hij was docent aan het Konservatorium für Klassik und Jazz in Zürich. Verder leidde hij cursussen voor dirigentenopleiding van de blaasmuziekfederatie in het kanton Zürich. Als componist had hij buitengewoon succes, vooral met zijn bekende marsen. Zijn oeuvre omvat rond 250 werken.

Composities

Werken voor orkest 
 1934 Canti per la mia terra - Eerste verzameling van volksmelodieën - tekst: Ulisse Pocobelli (Glauco), Enrico Talamona
 Sacra terra del Ticino -  tekst: Guido Calgari

Werken voor harmonieorkest 
 1924 Inno del Ticino - Uittreksel uit: Inno trionfale al Ticino, voor gemengd koor en harmonieorkest - tekst: Luigi Bazzi
 1929 Frisch weg!, feestmars voor het Zürcher Kantonal-Musikfest in Winterthur
 1929 Munot-Marsch
 1929 Salut à Paris, Marche militaire
 1929 Ticino feesthymne
 1930 Leggenda, intermezzo 
 1930 Bellinzona Festmarsch – Marcia ufficiale del Tiro federale – Eidgenössischer Schützenfest-Marsch
 1934 "Fribourg" : Eidgen. Schützenfest-Marsch 1934
 1935 Zürcher Standschützenmarsch (Marche des Carabiníers)
 1939 Sacra terra del Ticino 
 1940 Heer und Haus, mars
 1941 Blühende Wiesen – Prati in fiori, serenade
 1941 Heroischer Marsch zur Bundesfeier 1941
 1945 Thétis, ouverture
 1949 Am jungen Rhein – Au jeune Rhin, ouverture
 1950 Du meiner Väter Land, hymne voor gemengd koor en harmonieorkest – tekst: Martin Schmid
 1951 Festmarsch – Marche de fête, ter gelegenheid van de 600-jaar viering van Zürich 
 1951 Schaffhauser-Festmarsch, ter gelegenheid van de 450-jaar viering van Schaffhausen
 1955 Capri Serenade
 1957 Turicensis, mars
 1957 Patrie, preludio
 Alpentruppe
 Bogenschütze
 Bulle
 Canto della terra dalla „Sacra terra del Ticino“
 Concordia
 Defiliermarsch des Kavallerie-Regiments 4
 Die Wacht am Simplon
 Dolfus
 Festung Sargans
 Für Ehre und Frieden
 Fürst Von Lichtenstein, mars
 Gandria
 Geburtstagmarsch
 Genova la superba
 Gross Zürich
 Gruss an die Beförderung
 Haarus Hans Waldmann
 Hauptmann Arnold Schick, mars
 Hermann Sprüngli, mars
 Heroischer Marsch Bundesfeier
 Hundert Jahre (Stadtmusik Zürich)
 II Seminatore – Sämann
 Im sonnigen Tessin, potpourri
 Jubilate, mars
 L'Imperatore
 La Gatta
 Marsch der leichten Brigade
 Nacht am Simplon
 Noi siamo Ticinesi, mars
 Pace e Lavoro, ouverture 
 Patrie, parafrase 
 Poema dell'Alpe, symfonisch gedicht 
 Romantica, ouverture
 Schwarz-Gelb, mars
 Stadtschützen
 Stramm marschieren
 Unser Grenzschutz
 Unser Stadtpräsident, mars
 Walter Bringolf

Vocale muziek

Werken voor koor 
 1927 Vegn Canzonetta in het dialect van Ticino – tekst: Ulisse Pocobelli
 Ave Maria triste, voor gemengd koor
 Cantilena delle spannocchiatrici, voor vrouwenkoor
 Canto delle terra, voor gemengd koor
 Ghirlanda di fiori, voor gemengd koor
 Grido dei magnani, voor mannenkoor
 I pescatori, voor mannenkoor 
 Il Canto degli emigranti, voor gemengd koor
 Inno alla montagna, voor gemengd koor
 La paglia, voor gemengd koor
 La spada, voor mannenkoor
 Lo scalpellino, voor mannenkoor
 Lode del vino, voor gemengd koor
 Maledízione dell'acqua, voor mannenkoor
 Marietta del mio cuor, voor gemengd koor
 Saluto dei pastori, voor mannenkoor
 Stornelli dei fiori, voor vrouwenkoor
 Una mamma, voor vrouwenkoor

Werken voor mandolineorkest 
 Gaby-Walzer
 Gandria 
 Im sonnigen Tessin, potpourri
 Suite tessinoise

Filmmuziek 
 1943 Bergführer Lorenz

Bibliografie 
 Jean-Raphaël Fontanna: Il y a 50 ans disparaissait Gian Battista Mantegazzi - A l’approche de la Seconde Guerre mondiale et pendant celle-ci, Gian Battista Mantegazzi a incarné la volonté d’indépendance de la Suisse. Sa musique a contribué à l’afﬁ rmation de l’identité helvétique dans une Europe à feu et à sang, in: unisono - Le magazine suisse de musique pour vents,  2-2008, 97. Jahrgang,  31. Januar 2008, pp. 17-19 - (Duitse vertaling: Lukas Baschung): Vor 50 Jahren starb Gian Battista Mantegazzi - Vor und während des Zweiten Weltkriegs verkörperte Gian Battista Mantegazzi den Unabhängigkeitswillen der Schweiz. Seine Musik trug zur Bekräftigung der Schweizer Identität inmitten des kriegerischen Europas bei, in: unisono - Schweizer Zeitschrift für Blasmusik, 2-2008, 97. Jahrgang, 31. Januar 2008, pp. 4-5
 Carlo Piccardi, Massimo Zicari: Un'immagine musicale del Ticino - "Al canvetto" di Arnaldo Filipello e la stagione del "Festspiel", Carona : G. Casagrande : Ricerche musicali nella Svizzera italiana, Conservatorio della Svizzera italiana, Lugano 2005, 182 p., ISBN 8-8779-5163-X
 Wolfgang Suppan, Armin Suppan: Das Neue Lexikon des Blasmusikwesens, 4. Auflage, Freiburg-Tiengen, Blasmusikverlag Schulz GmbH, 1994, ISBN 3-923058-07-1
 Paul E. Bierley, William H. Rehrig: The heritage encyclopedia of band music : composers and their music, Westerville, Ohio: Integrity Press, 1991, ISBN 0-918048-08-7
 Herbert Frei: Schweizer Märsche Schweizer Marschkomponisten - Ein Lexikon, Mellingen: Verlag Herbert Frei, 1988. ISBN 978-3-90565-501-8
 Norman E. Smith: March music notes, Lake Charles, La.: Program Note Press, 1986, ISBN 978-0-9617346-1-9
 Walter Biber, Massimo Gaia: Gian Battista Mantegazzi, 1889-1958: profilo biografico, Giubiasco: Federazione bandistica ticinese, 1983, 71 p.
 Kenneth Walter Berger: Band encyclopedia, Kent, Ohio: Band Associates, 1960, 604 p.
 Albert Wettstein: Jubiläumskonzert: Gian Battista Mantegazzi : zur Feier seiner 25jährigen Direktions-Tätigkeit : Grosser Tonhallesaal Zürich, Sonntag, den 13. Dezember 1953, 17.00 Uhr, Zürich, Programm der Stadtmusik Zürich, 16 p.

Externe links 
 // Biografie in het Historisch Woordenboek van Zwitserland.
  Biografie en foto op de internetpagina van de Harmonie Thalwil (gearchiveerd)
  Max Rüeger - Ein Maestro tritt zurück - Gian Battista Mantegazzi - een interview (gearchiveerd)
  Biografie op de internetpagina van ricerca musica
 

Zwitsers componist
Zwitsers dirigent
Zwitsers muziekpedagoog
Zwitsers trombonist
20e-eeuws componist
Eufoniumspeler