Brandweerman Sam (oorspronkelijke Engelse titel: Fireman Sam) is een Welshe kinderserie voor televisie, oorspronkelijk uitgezonden door de lokale televisiezender S4C vanaf 15 september 1987. De televisieserie toont de avonturen van een brandweerman in het fictieve Welshe dorpje Piekepolder (oorspronkelijke Welshe en Engelse titel: Pontypandy; een porte-manteau van twee echte dorpen, Pontypridd en Tonypandy).

De serie werd in nagesynchroniseerde vorm ook op de Nederlandse televisie uitgezonden. De eerste reeks met een vertelstem van Olaf Wijnants werd in 1990 door de VARA uitgezonden, KinderNet 5 programmeerde enkele reeksen tussen 2000 en 2002, en RTL 8 nam het sinds 2010 over als onderdeel van Telekids.

In Vlaanderen wordt de reeks tegenwoordig uitgezonden door VTM Kids Jr..

Oorsprong 
Gebaseerd op hun eigen ervaringen bedachten Dave Gingell en Dave Jones, twee voormalige brandweermannen, de avonturen van brandweerman Sam. Met dit idee gingen ze naar Mike Young, producent van de tekenfilmserie SuperTed, die er wel wat in zag. Hij ging met het voorstel naar S4C, een zender in Wales. Illustrator Rob Lee kreeg vervolgens de opdracht om de personages en de verhaallijnen verder uit te werken. Ook hij had meegewerkt aan SuperTed, maar voor de belevenissen van Sam werd gekozen voor stop-motion, de animatietechniek met poppen waarbij beeldje voor beeldje wordt opgenomen. Dit was een tijdrovende klus omdat in een seconde 25 beeldjes gaan. Fireman Sam debuteerde met kerst 1985 op de zender S4C met zes afleveringen gesproken in het Welsh. De Britse BBC kocht de kleuterserie aan en zond deze, voorzien van een Engelse nasynchronisatie, voor het eerst uit in 1987, en al snel volgden andere landen waaronder Nederland.

Verhaal 
Sam de brandweerman woont in het aan zee gelegen plaatsje Piekepolder. Onder leiding van commandant Staal komen hij en zijn collega’s Elvis en Jenny in actie bij brand of als er iemand in nood is, soms geholpen door helikopterpiloot Tom.

Meer dan eens moet de brandweer uitrukken door toedoen van Norbert Puk, een ondernemend jongetje dat vaak in de problemen komt maar het niet slecht meent. Na drie vervolgreeksen leek er in 1994 een einde aan de serie te komen, maar Sam bleef populair en beleefde nieuwe avonturen in 2003. De stop-motiontechniek was inmiddels ook verbeterd, onder andere met computeranimatie, zodat de monden ook bewegen. De meest recente afleveringen zijn helemaal computergeanimeerd. Dit kost minder tijd en is dus ook minder kostbaar. De serie is over de hele wereld te zien en producent HiT Entertainment heeft meerdere reeksen gemaakt.

De hoofdpersonen zijn de leden van enkele gezinnen: een loodgieter en verpleegster met een kind, een visser en zijn vrouw en twee kinderen, en een alleenstaande vrouw met een kind 'Norbert'. Verder zijn er een buschauffeur en het brandweerpersoneel, commandant Staal, helikopterpiloot Tom, Sam, Elvis en één brandweervrouw Jenny. Sinds de film Helden v/d storm is er ook een brandweerman die Arnoud heet en een brandweervrouw die Ellen heet. Daarna hebben ook andere wijzigingen plaats gevonden. Zo is er een politieman bijgekomen genaamd Marco, die de beschikking heeft over een quad, een auto en een motor en Dirk (het neefje van Norbert) en Jenny hebben een andere stemacteur gekregen. Ook heeft Jenny een staartje gekregen

Bijna elke uitzending vraagt één personage om hulp. De serie bevat veel kinderhumor. Daarnaast wordt veel aandacht besteed aan brandveiligheid in huis.

Nederlandse versie 
De Nederlandse versie van de serie speelt zich in Nederland af en de personages hebben Nederlandse namen.

Tijdens het eerste seizoen en tot en met de vierde aflevering van het tweede seizoen is de titel van de reeks in het Engels en daarna verschijnt de afleveringstitel in het Nederlands met een afbeelding van Sam. Vanaf seizoen 2, aflevering 5 t/m het einde van seizoen 2 verschijnt de serietitel niet, maar de afleveringstitel wel met een andere afbeelding van Sam.

Tijdens de 1e serie belt men 0611 op bij noodgeval en betaalt met gulden, aangezien dat de reeks in de jaren 90 zich afspeelt.

Vanaf seizoen 5 zijn de titels allemaal vertaald. Af en toe zijn er referenties over Nederland te horen (Vlaardingen, Friesland, enz.).

Nasynchronisatie 
1e serie (VARA)

 De Nederlandse nasynchronisatie wordt verzorgd door Wim Pel Productions.
2e serie- (Telekids)

 Deze nasynchronisatie wordt verzorgd door Cinemeta.

 *Commandant Staal had de roepnaam Edward in Helden van de Storm.

Seizoenen

Afleveringen 
In totaal zijn er 200 afleveringen gemaakt en 3 specials.
De eerste twee seizoenen, uit 1985 en 1988, waren in Nederland bij de VARA te zien. Sommige afleveringen hebben bij herhaling een andere titel gekregen, deze staat tussen haakjes vermeld.

Seizoen 1 (1987)

Seizoen 2 (1988)

Seizoen 3 (1990)

Seizoen 4 (1994)

Seizoen 5 (2003)

Seizoen 6 (2008)

Seizoen 7 (2008)

Seizoen 8 (2012)

Seizoen 9 (2014)

Seizoen 10 (2016)

Seizoen 11 (2017-2018)

Seizoen 12 (2020-2021) 
De serie komt terug in 2020 met 13 nieuwe afleveringen en een 60 minuten lang speciaal.

Seizoen 13 (2021-2022)

Seizoen 14 (2022-2023)

Specialen 
Er zijn drie specialen van de serie met nog één onderweg.

Songteksten 
De eerste begintune is gezongen door Olaf Wijnants. In de nieuwere versie is de songtekst wat gewijzigd en werd het gezongen door Stan Limburg.
1e versie
Hoort hij de alarmbel gaan
Brandweerman Sam treedt ijlings aan
Met zijn helm en met zijn jas
Want die komen goed van pas

Hij is altijd paraat – Brandweerman Sam
Hij is heel accuraat – Brandweerman Sam
Hij is de held van de buurt
Waar Sam zijn auto ook stuurt

Loopt-ie door een drukke straat
Staat hij klaar met raad en daad
Is er soms een schoorsteenbrand
Dan komt Sam hem blussen want

Hij is altijd paraat – Brandweerman Sam
Hij is heel accuraat – Brandweerman Sam
Hij is de held van de buurt
Waar Sam zijn auto ook stuurt

2e versie
Hoort hij de alarmbel gaan
Dan komt Sam er heel snel aan
Als je vastzit, roep 'm dan
Want hij helpt zo goed hij kan

Want hij staat altijd paraat – Brandweerman Sam
En hij is heel accuraat – Brandweerman Sam
Hoe kort z'n nachtrust ook duurt
Sam is de held van de buurt

Nooit voor een gevaar beducht
Ondergronds of door de lucht
Brandweerman Sam en heel z'n ploeg
Krijgen van redden nooit genoeg

Want hij staat altijd paraat – Brandweerman Sam
En hij is heel accuraat – Brandweerman Sam
Hoe kort z'n nachtrust ook duurt
Sam is de held van de buurt

Brandweerman Sam in het theater 
In het seizoen 2014–2015 was brandweerman Sam ook in de Nederlandse en Vlaamse theaters te zien met de muzikale voorstelling 'Piekepolder op stelten'.

Trivia 
 De reden dat de man achter de originele Nederlands vertelstem Olaf Wijnants wel de eerste reeks, maar niet de nieuwe afleveringen insprak, is omdat hem dat nooit is gevraagd. Stan Limburg verving hem.

Externe links 
 Officiële website
 Brandweerman Sam (vanaf 1990) - televisiegeheugen.nl (gearchiveerd)

Referenties 

Brits kinderprogramma op televisie
Nederlands kinderprogramma op televisie
Programma van de VARA
Programma van RTL 8