De associatie van betonie en gevinde kortsteel (Betonico-Brachypodietum) is een associatie van het verbond van heischrale graslanden (Violion caninae). Het is een uiterst zeldzame plantengemeenschap die voorkomt op de overgang van zure graslanden uit het dwerghaver-verbond naar kalkgrasland, met een combinatie van grassen, grasachtige planten en kleinbloemige kruiden.

Deze plantengemeenschap is, op de kalkgraslanden na, de meest soortenrijke graslandengemeenschap in Nederland en Vlaanderen, met enkele orchideeën als de herfstschroeforchis als grootste zeldzaamheden.

Naamgeving en codering 
 Synoniem: Festuco rubrae-Genistelletum sagittalis Issler 1929
 Syntaxoncode voor Nederland (rVvN): r19Aa04
 Natura2000-habitattypecode (EU-code): H6230
De wetenschappelijke naam Betonico-Brachypodietum is afgeleid van de botanische namen van twee opvallende soorten voor de associatie, de kensoort betonie (Betonica officinalis) en de gevinde kortsteel (Brachypodium pinnatum).

Symmorfologie 
Vegetatie van de associatie van betonie en gevinde kortsteel worden gekenmerkt door een min of meer gesloten, middelhoge vegetatie zonder boomlaag maar met een beperkte struiklaag met onder andere eenstijlige meidoorn, struikhei en brem.

De kruidlaag is zeer goed ontwikkeld en wordt gedeeld door verscheidene grassen en grasachtige planten als gewone veldbies, en kleinbloemige overblijvende kruiden.

De moslaag is weinig opvallend en evenmin divers.

Ecologie 
Deze plantengemeenschap komt vooral voor op droge en warme plaatsen op uitgespoelde, zure tot neutrale bodems met een variabele laag van grind en löss bovenop kalkgesteente, waardoor de pH van de bodem tussen 4,5 en 7,5 varieert. Deze situatie is vooral te vinden aan de bovenrand van kalkhellingen met een zuidelijke tot westelijke oriëntatie.

Vegetatiezonering 
De associatie van betonie en gevinde kortsteel vormt in de vegetatiezonering op hellingen vaak aan haar bovenzijde contactgemeenschappen met zure graslanden van het dwerghaver-verbond. Richting de voet van de helling, waar het kalkgesteente dagzoomt, staat de associatie vaak in contact met vegetatie uit de klasse van kalkgraslanden.

Diagnostische taxa voor Nederland en Vlaanderen 
Deze associatie is de meest soortenrijke binnen het verbond. Voor Nederland zijn betonie en groene nachtorchis kensoorten, voor Vlaanderen is dat niet het geval omdat beide soorten ook in de associatie van ruige weegbree en aarddistel (Galio-Trifolietum) voorkomen. Verder vinden we in de vegetatie een aantal soorten van de droge heide, zoals struikhei, klein warkruid en kruipbrem, en soorten van het heischraal grasland, zoals tandjesgras, tormentil en borstelgras.

Ze onderscheidt zich van de andere associaties binnen het verbond door de aanwezigheid van soorten van het kalkgrasland zoals gevinde kortsteel, kleine pimpernel, kleine bevernel, zachte haver, bevertjes, ruige leeuwentand, voorjaarszegge en kleine ratelaar.

In deze associatie vinden we verder grote zeldzaamheden als de groene nachtorchis, welriekende nachtorchis en herfstschroeforchis.

In de onderstaande tabel staan de belangrijkste ken- en begeleidende taxa van de associatie van betonie en gevinde kortsteel voor Nederland en Vlaanderen.

 Struiklaag 

 Kruidlaag 

 Moslaag

Verspreiding 
Het verspreidingsgebied van de associatie van betonie en gevinde kortsteel is beperkt tot het laagland en heuvelland van de Europese Atlantische regio.

In Nederland is deze associatie uiterst zeldzaam en beperkt tot het Maasdal en de bijbehorende droogdalen in Zuid-Limburg, zoals op de Bemelerberg, de Schiepersberg en de Sint-Pietersberg.

In Vlaanderen is ze enkel bekend van de Sint-Pietersberg en de Tiendeberg.

Bedreiging en bescherming 
Deze associatie wordt bedreigd door verwaarlozing, verruiging en verbossing. Voor de instandhouding zijn maaien en verwijderen van het strooisel of extensieve begrazing mogelijke oplossingen.

Biologische Waarderingskaart 
In de Biologische Waarderingskaart (BWK) van Vlaanderen en het Brussels Hoofdstedelijk Gewest is deze associatie opgenomen als droog heischraal grasland (hn).
 
Dit vegetatietype staat gewaardeerd als 'biologisch zeer waardevol'.

Zie ook 
 Vegetatiekunde van A tot Z

Betonie en gevinde kortsteel