Niet alleen de verhouding der W.I. Cie. tot den staat, doch ook de inwendige organisatie werd in het octrooi geregeld. Om deze inrichting te begrijpen dient men voor oogen te houden, dat de rijkste en machtigste der 7 provinciën geheel bestonden van den handel en dat de koopmansstand, althans tijdens de oprichting der W.I. Cie., in alles de leiding gaf. Het belang, dat de kooplieden bij een dergelijke compagnie hadden, bestond niet alleen, zelfs niet in de eerste plaats, in de gelegenheid tot geldbeleggingdie zij bood, doch in de mogelijkheid om door deel, neming aan haar bestuur en het doen van leveranties aan een zoo groot lichaam, zich een extra inkomen of vermeerderde handelswinsten te verwerven. De inrichting der Cie. was er dan ook niet op aangelegd, om zoo zuinig mogelijk huis te houden, doch om, bij eenheid van leiding, zoo veel mogelijk alle handelssteden een aandeel in deze voordeelen te geven. Niet zoozeer de kans op hooge dividenden als wel de mogelijkheid om bewindhebber te worden of leveranties te doen, was voor de kooplieden de voornaamste prikkel tot deelneming.*) De staatsinrichting der Vereenigde provinciën was oorzaak, dat deze belangen gemakkelijk hun invloed deden gelden in de vergadering der S.G. Vóór een stad toestemde in een octrooi, dat de vrijheid van bedrijf harer kooplieden beperkte, trachtte zij haar stem zoo duur mogelijk te verkoopen en trachtte zij te bedingen, dat een deel van het door hare ingezetenen in de Compagnie te steken bedrag als het afzonderlijke kapitaal van een binnen haar muren te vestigen Comp.-kantoor zou worden beheerd. Zoo kwam het, dat in alle belangrijke handelssteden een ‘kamer’ der Compagnie werd gevestigd, bestuurd door een college van ‘bewindhebbers,’ welke door de plaatselijke magistraat uit de participanten werd gekozen. Wel was dit college natuurlijk niet volkomen vrij en moest het de algemeene leiding van het centrale bestuursorgaan der Cie., de Heeren XIX, volgen, doch zoodoende bleef het geld in de stad. De gelden door de ingezetenen geteekend werden in hun eigen stad gebruikt tot aankoop en uitrusting van schepen, tot het bouwen van pakhuizen en kantoren e.d. Daar bovendien de schepen der Cie. weer binnenliepen in de haven van afvaart, werd ook van de ‘retouren’ een evenredig deel door elke kamer verkocht. Kortom het leven en bedrijf, door de Cie. gewekt, kwam ten goede aan dezelfde bevolkingsgroep, die haar daartoe de middelen had verschaft.