We're all for the underground - SENS uitvaarten Utrecht
De performers stelden zichzelf de vraag hoe hun laatste afscheid, begrafenis, eruit moet zien. Eigenlijk het wensenlijstje, zoals je die bij vele uitvaartondernemingen op kunt vragen of online kunt invullen. Maar deze performers gaan voorbij aan de standaard vragen en stellen de vragen achter de vragen. Niet alleen: "welke muziek wil je op je uitvaart?" maar ook: "hoe raar is het om als zangeres je eigen muziek, je eigen stem op je begrafenis te laten klinken, je stem zonder je lichaam?" En niet enkel "wil je begraven of gecremeerd?", maar de vraag die daaraan vooraf gaat: "wat wil je dat er met je lichaam gebeurt?" Daarmee wordt de vraag toch iets wezenlijker, ook al is het misschien een nuance-verschil. Het antwoord van één van hen is dan ook dat hij graag 'skelet' wil worden. Of letterlijk: "ik wil graag doorleven als skelet".
Een stukje uit de flyertekst:
"Een amerikaans gezegde luidt: "You only get one chance to make a last impression". Iedereen vraagt zich wel eens af: hoe verlaat ik het toneel des levens? In We're all for the underground overdenken choreograaf Hillary Blake Firestone, musicus Mark Morse, en zangeres Anat Spiegel het meest gevreesde culturele ritueel: de begrafenis. De voorstelling bestaat uit drie begrafenissen, voor iedere performer één. Alle drie stellen ze een verlanglijst op. De uitvoering van deze wensen is aan de andere twee. Want als je dood bent voeren anderen de regie; daar moet de ster van de show zich bij neerleggen. De voorstelling is een onderzoek naar de schimmige architectuur van het begrafenisritueel. Een ritueel dat bestaat uit gelijke delen bureaucratie en schoonheid, afschuw en troost."
Ja, want zo is het. Een uitvaart lijkt altijd een mooi afgestemd en waardig gebeuren. Maar het heeft een schimmige architectuur. En wanneer is een afscheid 'goed'? Aan de overledene kun je het niet meer vragen. Het antwoord ligt bij de nabestaanden.
Toch denk ik dat een afscheid geslaagd is, wanneer het afscheid, zoveel als mogelijk, een afscheid van twee kanten is. Dat tijdens de uitvaart de nabestaanden afscheid nemen van de overledene, maar als ook voelbaar is dat de overledene afscheid neemt van de nabestaanden. En daarvoor zul je vermoedelijk meer moeten doen dan het invullen van je wensenlijstje. Daarvoor heb je de antwoorden nodig die ten grondslag liggen aan je keuzes: wie ben ik, wat is belangrijk voor mij, wat laat ik na en hoe wil ik afscheid nemen van mijn dierbaren?