Na de operatie van een buigpees Informatie en oefeningen - PDF Free Download
Download "Na de operatie van een buigpees Informatie en oefeningen"
1 Na de operatie van een buigpees Informatie en oefeningen
3 Inleiding Na de operatie van een buigpees in één van uw handen komt u voor verdere behandeling bij de ergotherapeut en de fysiotherapeut. Om te begrijpen hoe belangrijk deze nabehandeling is, is het nodig dat u weet hoe een hand in elkaar zit. Aan de kant van de handpalm lopen door elke vinger twee pezen. Deze zijn ervoor om de vingergewrichten te kunnen buigen. Om deze twee pezen samen zit een koker: de buigpeeskoker. Om de vinger goed te kunnen buigen en strekken, moeten de pezen gemakkelijk langs elkaar kunnen bewegen, maar ze moeten ook soepel door de buigpeeskoker kunnen glijden. Tijdens de operatie is één van de pezen (of allebei) gehecht. Of zelfs de pezen van meerdere vingers. De nabehandeling zorgt ervoor dat de pees voldoende rust krijgt om te genezen, maar ook voldoende beweging om soepel te blijven glijden. De pees is na de operatie echter niet sterk. U mag de vingers dan ook niet zelf buigen. In dit boekje wordt uitgelegd hoe u de eerste 12 weken met de geopereerde hand om moet gaan en waarom. De oefeningen die u moet doen worden stap voor stap beschreven. Dit boekje dient als ondersteuning bij de behandeling door de ergotherapie en de fysiotherapie. Het zal nooit als vervanging dienen. De therapeuten doen dus altijd samen met u de oefeningen voordat u deze thuis zelfstandig gaat uitvoeren. 1
4 Na de operatie van een buigpees Zorg dat de pees heel blijft De plek waar de pees is gehecht, is in het begin nog zwak. Daarom mag er tijdens de eerste vijf weken na de operatie geen spanning op de pees komen te staan. De volgende bewegingen mag u de eerste 5 weken met uw geopereerde hand niet maken: Uw pols en vingers tegelijk helemaal strekken Uw vingers op eigen kracht buigen (bijvoorbeeld zoals bij het maken van een vuist gebeurt) In de periode van 5-12 weken na de operatie leert u uw hand langzaam steeds meer bewegen en gebruiken, onder begeleiding van de ergotherapeut en fysiotherapeut. Waarom en hoe lang een spalk? De spalk moet u de eerste 3 weken 24 uur per dag omhouden. De spalk is zo gemaakt dat u uw pols en uw vingers niet tegelijk helemaal kunt strekken. Zo zorgt de spalk ervoor dat er niet te veel spanning op de buigpees komt te staan. Overdag zijn uw vingers met elastiekjes gebogen. s Nachts zitten ze gestrekt in de spalk, met behulp van een kapje. De therapeut oefent met u het aan- en uitdoen van de spalk. Als u dit geoefend hebt, mag u de spalk afdoen bij de verzorging van uw hand. Houd hierbij uw pols gebogen en uw vingers ontspannen. Leg eventueel uw onderarm met de hand over de rand op een kussen (afbeelding 1) of leg de hand op de tafel (afbeelding 2). Afbeelding 1 Afbeelding 2 2
5 Aan- en uitdoen van de spalk Uitdoen van de spalk: Haal eerst de elastiekjes door de oogjes, maak dan het klittenband los. Zet uw elleboog op tafel. Kantel de spalk van uw hand, terwijl u uw hand ontspannen gebogen houdt. Aandoen van de spalk: Zet uw elleboog op tafel. Schuif de spalk goed om uw hand. Maak eerst het klittenband van de pols vast en voel of de spalk goed zit. Maak dan het klittenband van de hand en onderarm vast en haal de elastiekjes door de oogjes. Hoe verzorg ik de spalk? U kunt de spalk schoonmaken met lauw water en zeep. Waarom oefenen? Zoals bij elke wond komt er ook op de hechting van een buigpees littekenweefsel. Hierdoor kunnen de twee buigpezen aan elkaar of aan het weefsel er omheen vastgroeien, gaan verkleven. Als dat gebeurt, kunt u uw vinger niet meer helemaal buigen of strekken. Daarom is het heel belangrijk dat u oefeningen doet. De oefeningen laten de pezen heen en weer glijden en verkleinen de kans dat ze gaan verkleven. 3
6 De oefeningen die u met de fysiotherapeut en de ergotherapeut hebt besproken en geoefend kunt u in deze folder nalezen en bekijken met behulp van de tekeningen. Oefenperiode De oefenperiode duurt 12 weken en is onderverdeeld in 4 periodes: eerste periode 0-3 weken na de operatie (dag 0 t/m 21) tweede periode 3-5 weken na de operatie (dag 22 t/m 35) derde periode 5-7 weken na de operatie (dag 36 t/m 49) vierde periode 8-12 weken na de operatie (dag 50 t/m 84) Klachten? Het is belangrijk dat de spalk lekker zit. Als u last heeft van de spalk (pijn of drukplekken) neem dan contact op met de ergotherapeut: Afdeling Ergotherapie, telefoonnummer Bij klachten zoals koorts, roodheid, zwelling en/of veel pijn kunt u contact opnemen met de arts: Afdeling Plastische en reconstructieve chirurgie Telefoonnummer: (09.00 tot uur) Telefoonnummer: (12.00 tot uur) Buiten kantooruren via de Spoedeisende Hulp. Autorijden of fietsen U mag in elk geval de eerste 8 weken niet autorijden of fietsen. De gehechte pezen komen in gevaar bij het gebruiken van de hand tijdens het rijden. Daarnaast brengt u uzelf en anderen in gevaar, omdat u niet in staat bent om in verkeerssituaties, waar plotseling reageren nodig is, veilig te handelen. Bovendien bent u mogelijk niet verzekerd. Voor vragen rondom het autorijden kunt u het CBR raadplegen: 4
7 Eerste periode (0 tot 3 weken na de operatie) U mag de oefeningen die hier staan alleen doen nadat de ergotherapeut of fysiotherapeut ze met u geoefend heeft. Oefening 1 t/m 4 doet u overdag elk uur. U doet ze met de spalk aan. Oefening 5 en 6 doet u twee keer per dag. Hierbij doet u de spalk uit. Oefening 1 Breng de arm van de geopereerde hand omhoog en maak draaibewegingen in de schouder, om te voorkomen dat de schouder stijf wordt. Buig en strek daarna uw elleboog door uw arm uit te strekken boven uw hoofd. Doe beide oefeningen 4x. Oefening 2 Maak de elastiekjes los en houd ze vast. a. Strek de vingers van de geopereerde hand tot aan de spalk (zie tekening 2a). Als u uw vingers niet volledig tegen de spalk aan kan strekken mag u met de andere hand helpen. b. Trek vervolgens de elastiekjes zo ver mogelijk met de niet-geopereerde hand aan zodat de geopereerde vingers tot in de handpalm gebogen worden (zie tekening 2b). Wissel a en b af. Doe dit 10x. Oefening 2a Oefening 2b 5
8 Voor oefening laat u de elastiekjes los hangen. Houd uw vingers ontspannen. Oefening 3 Buig met behulp van uw niet-geopereerde hand de vingers één voor één en met name de laatste twee gewrichten (zie tekening 3). Doe dit 2x per vinger. Houd ondertussen de vingers ontspannen. Oefening 3 6
9 Oefening 4 Breng met de gezonde hand de grote knokkels van de vingers van de geopereerde hand één voor één in een haakse hoek (een hoek van 90 graden) en strek vervolgens in deze positie de vinger zodat de twee vingergewrichten zo recht mogelijk zijn (zie tekening 4). Dit noemen we een dakje maken. Doe dit 2x per vinger. Oefening 4 Dakje 7
10 Oefening 5 en 6 doet u zelf nadat de ergotherapeut of fysiotherapeut deze met u geoefend heeft. Oefening 5 en 6 voert u twee keer per dag uit en hiervoor doet u de spalk uit. Oefening 5 Zet uw elleboog op tafel. Laat uw hand ontspannen hangen. Houd met de nietgeopereerde hand de vingers maximaal gebogen. Beweeg dan de pols naar de rechte stand (niet achterover!) en weer terug en maak vervolgens een draaibeweging in de pols. Doe dit 5x. Oefening 5 8
11 Oefening 6 Zet uw elleboog op tafel. Laat uw hand ontspannen hangen. Buig met behulp van uw niet-geopereerde hand de vingergewrichten (met name de laatste twee gewrichten). Maak vervolgens de grote knokkel recht. Dit noemen we een haakje maken. Doe dit 2x per vinger. Oefening 6 Haakje 9
12 Tweede periode (3 tot 5 weken na de operatie) Na 3 weken mag de spalk overdag af en krijgt u van de ergotherapeut in plaats daarvan een polsbandje. s Nachts blijft u de spalk gewoon dragen. Het is heel belangrijk dat u blijft oefenen. Uw therapeut bespreekt met u met welke oefeningen u moet doorgaan. Daarnaast gaat u nieuwe oefeningen doen, nadat u die met uw therapeut geoefend hebt. Oefening 7 Laat de hand ontspannen hangen. Maak de elastiekjes los van het polsbandje en houd ze vast. a. Houd de elastiekjes tegen uw pols. Buig uw pols achterover. Door de spanning op de elastiekjes buigen de vingers vanzelf. b. Buig uw pols weer terug naar de beginstand. Strek nu zelf (zonder hulp van de niet-geopereerde hand) uw vingers. Houd hierbij de elastiekjes vast. Doe dit ieder uur 10x. Oefening 7a Oefening 7b 10
13 Oefening 8 Bij deze oefening zijn de elastiekjes los van het polsbandje. Steun met de elleboog op de tafel en laat ook hierbij de hand ontspannen hangen. De oefening bestaat uit drie verschillende vuisten (zie de afbeeldingen): a - de volledige vuist b - de platte vuist c - de haakvuist Volledige vuiist Platte vuist Haakvuist De oefeningen gaan als volgt: a. Buig met behulp van de niet-geopereerde hand de vingers in een volledige vuist. De pols is hierbij recht. Span heel voorzichtig de buigspieren aan, zodat u de vingers zelf in de vuist kunt vasthouden (geen kracht zetten!). Houd dit 3 seconden vast en ontspan dan weer. Herhaal dit vijf keer per dag 10 x. Oefening 8a Volledige vuist 11
14 b. Buig met behulp van de niet-geopereerde hand de vingers in een platte vuist. De pols is hierbij recht. Span heel voorzichtig de buigspieren aan, zodat u de vingers zelf in de vuist kunt vasthouden (geen kracht zetten!). Houd dit 3 seconden vast en ontspan dan weer. Herhaal dit vijf keer per dag 10 x. Oefening 8b Platte vuist 12
15 c - Buig met behulp van de niet-geopereerde hand de vingers in een haakvuist. De pols is hierbij recht. Span heel voorzichtig de buigspieren aan, zodat u de vingers zelf in de vuist kunt vasthouden (geen kracht zetten!). Houd dit 3 seconden vast en ontspan dan weer. Herhaal dit vijf keer per dag 10 x. Oefening 8c Haakvuist 13
16 Derde periode (5 tot 7 weken na de operatie) Na 5 weken mag de polsband af en hoeft u de spalk s nachts niet meer te dragen. U mag nu zonder kracht te zetten lichte dagelijkse activiteiten weer gaan doen. Uw therapeut bespreekt met u wat u wel en niet mag doen. De oefeningen blijven belangrijk. Onder begeleiding van de fysiotherapeut of ergotherapeut worden de oefeningen verder uitgebreid. Vierde periode (8 tot 12 weken na de operatie) Na 7 weken mag u langzaam kracht opbouwen. Na 12 weken mag u uw hand weer volledig belasten. Afhankelijk van het soort werk dat u doet, kunt u na 8-12 weken weer gaan werken. Dit kunt u met uw therapeut bespreken. Deze folder is tot stand gekomen in samenwerking met de afdelingen: Revalidatie - sectie Ergotherapie, Fysiotherapie Centraal en Plastische en reconstructieve chirurgie. 14
18 Noteer hier uw vragen
20 Adressen Plastische en reconstructieve chirurgie Hoofdingang Geert Grooteplein-Zuid 10, route GA Nijmegen Revalidatie - sectie Ergotherapie Ingang oost Reinier Postlaan 2, route GC Nijmegen Fysiotherapie Centraal Ingang west Philips van Leydenlaan 15, route EX Nijmegen Contact Ergotherapie: Fysiotherapie Centraal: (bereikbaar van uur) Plastische en reconstructieve chirurgie: Algemeen nummer Radboudumc: Radboud universitair medisch centrum