In de leerplichtwet staat beschreven dat alle kinderen in Nederland vanaf 5 jaar tot en met het schooljaar waarin ze 16 worden verplicht naar school moeten. Dit geldt in Nederland dus voor alle leerlingen die in het basisonderwijs zitten en voor het grootste deel van de middelbare scholieren. De ouders dienen ervoor te zorgen dat de leerlingen geregeld de school bezoeken. (geregeld schoolbezoek wil zeggen dat de kinderen op school aanwezig zijn als zij les of andere schoolverplichtingen hebben).
Als de leerlingen 12 jaar of ouder zijn worden zij voor dit geregeld schoolbezoek medeverantwoordelijk gehouden. De directeur van de school heeft een meldingsplicht naar de leerplichtambtenaar, als leerlingen niet op school verschijnen zonder dat hier goede redenen voor zijn.
De leerplichtambtenaar heeft een toezichthoudende taak en komt in actie als er iets niet goed gaat. Daarnaast geeft hij/zij voorlichting en informatie aan ouders, leerlingen en scholen.