Supergemaal in IJmuiden | Technisch Weekblad
Bart Stam | vrijdag 24 september 2004
Maritiem & Offshore, Bouw & Civiele Techniek, Vervoer & Logistiek, Elektrotechniek & Micro-elektronica
IJmuiden – Het is een fascinerend gezicht, de twee nieuwe pompen van het Gemaal IJmuiden. Speciaal voor de opening op 15 september had Rijkswaterstaat een van de twee gevaarten zo'n twintig meter uit de pompput omhoog getakeld om hoogwaardigheidsbekleders en journalisten een indruk te geven van de dimensies. De pomp is zeven meter in doorsnede en weegt 120 ton. Voor de elektrische voeding waren al twee 10 kV-stroomkabels nodig vanaf elektriciteitscentrale in VelsenNoord.
'Gemaal IJmuiden is essentieel voor de waterhuishouding in West-Nederland', legt ing. Harm Slootweg van Rijkswaterstaat uit, projectmanager voor de uitbreiding. Samen met de spuisluis, die zeven grote spuikokers telt, zorgt het gemaal jaarlijks voor de afvoer van drie miljard m3 water uit het AmsterdamRijnkanaal, het Markeren Veluwemeer. Ruim de helft hiervan komt van de waterschappen.
De spuisluis (maximale capaciteit 700 m3/s) loost bij eb tweederde, het gemaal zorgt voor het restant. Het huidige gemaal stamt uit 1975 en bestond tot dusver uit vier grote bulkpompen met een gezamenlijke maalcapaciteit van 160 m3/s.
'Uit prognoses blijkt dat dat op termijn niet voldoende is', aldus Slootweg. Niet alleen door de zeespiegelrijzing en extra neerslag, maar ook door het grotere aanbod van waterschap pen en rwzi's. 'De waterstand in het Noordzeekanaal luistert heel nauw. Ideaal is volgens het Peilbesluit –40 cm NAP maar bij precies nul meter begint de situatie penibel te worden, zoals we in november 1998 hebben gezien. Zonder uitbreiding van het gemaal bereiken we omstreeks 2050 een gemiddeld waterniveau van 20 cm boven NAP.'
In 1999 viel het besluit om het gemaal uit te breiden met twee extra pompen, goed voor 100 m3/s erbij.
De bouw begon in 2002 en was in mei 2004 afgerond.
'Dit is het grootste gemaal van Europa, en waarschijnlijk ook ter wereld', aldus Slootweg.
De uitbreiding vereiste een uitgekiende logistiek, om dat het gemaal tijdens de uitbreiding in bedrijf bleef en het sluizencomplex bereikbaar moest blijven. Voor de aanleg van de bouwkuip moest daarom de weg worden omgelegd en een tijdelijke brug worden gebouwd. Omdat het gemaal tevens als primaire waterkering dient, gebruikten de bouwers grote stalen damwanden die 8m boven NAP uitstaken.
De nieuwe pompen komen van Nijhuis Pompen in Winterwijk, die ze wegens ruimtegebrek liet bouwen bij een staalconstructiebedrijf in Genemuiden. Per schip kwamen ze aan in IJmuiden, waar een mobiele kraan ze in de nieuwe schachten tilde. Het gaat om elektrisch aangedreven horizontale schroefpompen. Ze hebben een waterdicht cilindrisch huis met daarin de rotor en de stator.
Tussen elektromotor en het huis bevindt zich een ringvormige ruimte waar het water doorheen stroomt. Naast Nijhuis zijn nog diverse andere bedrijven bij het project betrokken. ABB leverde elektrotechnische onderdelen, zoals de elektromotor met permanente magneten, stator en rotor. VBK/Laere was de civiele hoofdaannemer, terwijl Boskalis verantwoordelijk was voor de verbreding van het binnenen buitenspuikanaal.