Een wanhopig inferno
De plek waar je je mislukkingen niet kunt verbergen
Partnerkeuze, kinderen krijgen, samen blijven of scheiden. Het zijn onze meest persoonlijke keuzen. Toch zijn ze onderdeel van een maatschappelijk debat, zoals we zien aan de controverse over thuis bevallen, aangezwengeld door ster-verloskundige Beatrijs Smulders. En aan de discussie in NRC Handelsblad over hoe makkelijk een scheiding moet zijn.
Scheiden doet lijden betoogde rechtssocioloog Bregje Dijksterhuis in een interview in dezelfde krant. Niet alleen de scheidende partners lijden, ook de kinderen, die psychische problemen kunnen krijgen en slechter presteren op school. Daar hebben ze de rest van hun leven last van. De overheid zou drempels moeten opwerpen om scheiden moeilijker te maken, zei Dijksterhuis, zoals een verplicht verzoeningsjaar.
Dit betoog kreeg snel een reactie van Saskia van Loenen, redacteur van NRC Handelsblad, die uit eigen ervaring wist dat samen blijven nog meer leed geeft, ook voor de kinderen. Ouders in een uitgebluste relatie geven de kinderen geen voorbeeld van de rol die liefde in ons leven speelt. Met dat manco lopen de kinderen net zo goed de rest van hun leven rond. Kinderen zien liever dat hun ouders gelukkig zijn met een nieuwe partner.
Geen van beide standpunten gaan gebukt onder een groot realiteitsbesef. Hoe moeten we ons die verzoeningsperiode voorstellen? Zoals elke relatietherapeut weet, er is altijd minstens één partner die al lang weet wat hij of zij wil. Weg. Het gaat alleen nog wat tijd en geld kosten. En Van Loenen fietst wel erg makkelijk om het sprookje van de rare stiefmoeder of stiefvader heen. Hoe hard de nieuwe partner ook zijn of haar best doet, kinderen zitten niet te wachten op een vreemde in het bed van hun moeder of vader.
De gedachte dat de vreugde van een nieuwe liefde afstraalt op het welzijn van de kinderen is een ijdele wens. Als het aan de kinderen ligt, kunnen ouders niet seksloos genoeg zijn. Niemand vraagt wat zij zouden kiezen, het uitgebluste huwelijk van hun ouders, of een opnieuw verliefde vader of moeder. Zeker als die zichzelf ook nog eens wijsmaakt dat het de kinderen helpt. Die romantiek speelt zich vaak af tijdens de jonge tienerjaren van de kinderen, wanneer ze zelf met de liefde worstelen.
Veertig procent van de huwelijken eindigt in een scheiding. Geef het nog één generatie en we zitten op fifty-fifty. Het laat zien dat dat deze hele discussie verkeerd is ingezet. Het probleem is niet dat te veel mensen scheiden. Het probleem is dat mensen te makkelijk trouwen. Want ze scheiden wanneer het niet meer makkelijk is. Wanneer kleine kinderen de aandacht opeisen. Wanneer een van de partners zijn of haar baan verliest.
We denken dat huwelijk een succesformule is, maar in werkelijkheid is intimiteit de plek in je leven waar je je mislukkingen niet kunt verbergen. Dat kan een relatie nekken. Maar die schaamte kan er ook voor zorgen dat we niet uit de relatie durven te stappen.
Veel mannen en vrouwen zijn niet opgewassen tegen wat een relatie en een gezin van je vraagt, en er is geen garantie dat het de tweede keer beter gaat. Van Loenen denkt dat mensen vanzelf opnieuw trouwen en dan gaat alles beter, inclusief 'eindelijk weer een goed seksleven'. De ultieme verkooptruc. Alleen helpen de cijfers haar niet. Tweede huwelijken lopen een nog grotere kans op scheiding, en dat is te begrijpen. Wie in een scheiding terecht komt, gaat niet goed om met conflicten en je hebt een heel grote toverstaf nodig wil je dat niet meenemen naar de volgende relatie.
Dit maakt het land van de gescheiden singles zo'n wanhopig inferno, zeker wanneer de biologische klok de laatste ronde ingaat. Alle leuke partners zijn allang bezet, want die weten hoe je de vrede moet bewaren. Wie dan nog op de markt is, zet zijn beste foto op een datingsite. Maar wat hij of zij er niet bij vermeldt is dat die foto al jaren oud is en dat het leven samen vaak niet meevalt. Stellen blijven niet alleen bij elkaar omdat ze zoveel van elkaar houden. Het is ook de angst voor de vleeskeuring van daten boven de dertig jaar.
Het vergt veel wijsheid om over de pijn van een scheiding heen te komen. Maar als je die wijsheid had, was je niet eens in een scheiding terecht gekomen. Daarom is het een inferno. Veel mensen blijven hun fouten herhalen. Moet de overheid zich hiermee bemoeien? Natuurlijk niet. De wetgever kan geen wijsheid voorschrijven. Nu al probeert de overheid zich met ons leven te bemoeien door vrouwen aan te moedigen jong aan kinderen te beginnen. Niet te lang nadenken over partnerkeuze! Gewoon doen!
We nemen de onbedoelde gevolgen van dat wensbeleid maar voor lief. Gescheiden moeders die nog niet het begin van een carrière hebben en in de bijstand belanden, met hun kinderen. Maar ander beleid zou ook geen succes garanderen, want uiteindelijk is de conclusie dat mensen, of althans veel van hen, niet geschikt zijn voor levenslange monogamie. Het enige dat de overheid kan doen is het leed beperken door meisjes aan te sporen economisch zelfstandig te blijven.