Hoe behouden we dan de creativiteit van de vele stemmen, zonder geniale ideeën te laten stagneren door de kakofonie van al die stemmen? Een oplossing zou zijn om burgers uit te nodigen om ideeën te geven en te becommentariëren, maar hun beslissingsbevoegdheid te beperken.
Op die manier worden ideeën en opmerkingen gehoord, maar hebben de trekkers van het project nog steeds de mogelijkheid om de beste ideeën te kiezen en uit te voeren. Dit is in feite wat veel innovatieprojecten al doen. Critici noemen dit ‘symbolische participatie’ of ‘participatiewassen’. Mensen uitnodigen om samen te innoveren en ze dan geen beslissingsmacht geven, kan mensen erg boos maken.
Wellicht is er een ander alternatief. Wat als innovators alleen burgers uitnodigen die ruimdenkend zijn en graag andere experimenten zien en uitvoeren? Als er bijvoorbeeld gewerkt wordt aan nieuwe straatverlichting, zou je burgers kunnen uitnodigen met de tekst ‘Heb jij affiniteit met technologie? Wil je meedenken met innovatieve straatverlichting?’
Dan komen er vanzelf alleen mensen die zin hebben om gek te doen met verlichting. Maar in dat geval verlies je wel de kritische advocaten van de duivel. De rijkdom aan meningen gaat verloren ten gunste van eenvoudiger experimenten.
JS en HT Mill geloofden in democratie. Ze droomden dat, als er democratie was en mensen zo vrij mogelijk waren, er goede ideeën en genieën zouden ontstaan en dat de samenleving ze vanzelf zou opnemen.
Veel co-creatie-enthousiastelingen hebben dezelfde droom. Maar in werkelijkheid kan een publiekelijk innovatieproject gemakkelijk verscheurd raken tussen democratie en innovatie. Het probleem is dat beide belangrijk zijn.
Henry Ford, die de auto uitvond en op de markt bracht, zou hebben gezegd: “Als ik mensen had gevraagd wat ze wilden, hadden ze gezegd ‘snellere paarden’.” Hij had waarschijnlijk gelijk. Maar nu, in tijden van milieucrisis, vragen sommigen van ons zich misschien af: ‘Wat was er mis met paarden?’ Er zit ook wijsheid in de burger die niets wil zien veranderen, geen risico’s wil nemen.
Iedereen wil zeggenschap. Maar iedereen die in een groot bedrijf heeft gewerkt of een vakantie heeft geprobeerd te plannen met meer dan 6 mensen, weet dat het soms beter is om niet met iedereen te overleggen voordat je iets doet. Co-creatie is een veelbelovende beweging. Maar er moet goed gezocht worden naar de juiste manier om zowel innovatie als democratie te behouden.