Onlinekunstretraite "Beelden van Jezus" als voorbereiding op Pasen - Kerk & religie - RD.nl
Onlinekunstretraite "Beelden van Jezus" als voorbereiding op Pasen
"Het gaat om het stil worden en het bewust toeleven naar Pasen." De Barneveldse kunstenares Davitha van de Kuilen ontwikkelde met tekstschrijver Robin van Deutekom een zogenaamde onlinekunstretraite voor de veertigdagentijd.
Deelnemers krijgen vanaf woensdag dagelijks in alle vroegte een mail met daarin een tekst uit het Johannesevangelie, een bijpassend kunstwerk van Davitha van de Kuilen en een werk uit de kunstgeschiedenis. Verder bevat de mail toelichtingen bij de kunstwerken die geschreven zijn door Robin van Deutekom en kunsthistorica Anikó Ouweneel, stiltetips van stiltetrainer Joline Zuidema, een citaat van de benedictijnse pater Anselm Grün en een opdracht of een muziektip.
In Van de Kuilens kunstwerken staat een mensfiguur centraal. "Die zou je kunnen zien als een Christusfiguur. Ik weet dat er mensen zijn die vinden dat je Jezus niet mag afbeelden. Ik doe het wel, maar toch ook weer niet, want ik verbeeld Hem altijd van de achterkant. Jezus is als Christus echt mens geworden, Hij was een mens zoals jij en ik. Als mensen zijn wij beelddrager van Jezus. Ik zal Hem niet snel van voren afbeelden, omdat ik geen idee heb hoe Hij eruitzag. Daarom laat ik dat open. Daardoor kan degene die de beelden ziet er ook een eigen invulling aan geven. Hoe kijk ik naar mezelf? Waar is Christus in mij? En in mijn leven?"
Van de Kuilen heeft voor het Johannesevangelie gekozen omdat Jezus daarin veel in beelden spreekt. "Daar heb ik me door laten inspireren bij het maken van de kunstwerken. Jezus presenteert Zich in het Bijbelboek op verschillende manieren, zoals "Jezus het Licht", "Jezus de Hogepriester" of "Jezus de Voetverzorger". Ik heb Hem iedere dag in een bepaalde rol verbeeld, die het thema van de dag vormt."
Van de Kuilen zegt met haar werken te willen "schuren." "Het raakt me als ik mensen vervlakt zie drijven op een geloof dat bestaat uit gewoonte en tradities. Dan denk ik: we zijn ingedut, we moeten weer wakker worden. Met de onlinekunstretraite wil ik gelegenheid bieden voor reflectie. Waar zijn we eigenlijk mee bezig? Wat is de kern van ons leven? En welke keuzes maken we? Ik denk dat beeldende kunst altijd wel een beetje zal schuren. Kunst vertelt dingen die je soms helemaal niet in woorden kunt vatten. Als je altijd op het bekende paadje blijft lopen, verliest kunst haar betekenis.
Sommige mensen vinden mijn werken te zwaar of te donker. Maar ik schilder altijd met hoop, dat is ook wat mij on- derscheidt van kunstenaars die niet geloven."
Zowel de werken uit de kunstgeschiedenis als de muziektips in de retraitemail hebben niet per se een christelijke insteek. "Het kan zijn dat een werk in een heel andere context is gemaakt, maar door het toe te passen op het beeld van Jezus dat die dag aan de orde is, krijgt het een totaal andere betekenis." De retraitemail nodigt volgens Van de Kuilen uit om out of the box te denken.
"Veertig beelden zijn niet genoeg om Jezus te vatten", benadrukt Van de Kuilen. "Elk aspect van het verbeelden schiet tekort."
Maar de retraite kan wel helpen om dagelijks stil te staan bij het offer van de Heere Jezus. "Dit ligt er niet duimendik bovenop, omdat ik ook weet dat er mensen meedoen die niet gelovig zijn. Maar de onderliggende boodschap is: Vestig je ogen op Jezus en op het offer dat Hij heeft gebracht. Wij kunnen soms denken: "Wat een gedoe hier op aarde." Maar in ieder stukje van het Evangelie komt Jezus dichtbij en geeft Hij troost door te laten merken: Ik heb het ook meegemaakt, Ik was er ook bij, Ik ken je pijn en weet waar je doorheen gaat, je hoeft het niet alleen te doen. Dat is de boodschap die Hij brengt."
Afgebakende tijd
Van de Kuilen geeft niet specifiek de voorkeur aan de veertigdagentijd boven de periode van de zeven lijdenszondagen. "Veertig dagen zijn mooi afgebakend. En het is een periode van vasten. Daar kun je zo ver in gaan als je zelf wilt. Dat geldt ook voor deze retraite: je kunt er zo veel tijd voor vrijmaken als je zelf nodig vindt."