AU-atleet van het jaar (tot 2007: KNAU-atleet van het jaar) is een onderscheiding die jaarlijks wordt uitgereikt aan de beste Nederlandse atleet en beste Nederlandse atlete. Alle leden van de Atletiekunie kunnen hun voorkeur via de post of het internet duidelijk maken uit een voorselectie, die is gemaakt door de hoofdcoaches van de Atletiekunie en een afvaardiging van sportjournalisten.

De uitslag wordt begin januari van het volgende jaar bekend door de Atletiekunie en de prijsuitreiking vindt plaats tijdens de nieuwjaarsbijeenkomst van de Atletiekunie.

Meerkampster/sprintster Dafne Schippers is met zeven achtereenvolgende KNAU-onderscheidingen verreweg de meest gelauwerde atlete ooit. De tot Nederlandse genaturaliseerde Lornah Kiplagat werd viermaal verkozen tot AU-atlete van het jaar. De atleten Jos Hermens, Bert van Vlaanderen en Kamiel Maase, allen gespecialiseerd op de lange afstand, de middellangeafstandsloopsters Gerda Kraan, Ilja Keizer-Laman en Elly van Hulst, de middellange- en langeafstandsloopster Sifan Hassan (van Ethiopische komaf), de discuswerpers Ria Stalman en Erik de Bruin en de meerkampers Sylvia Barlag en Eelco Sintnicolaas wonnen de prijs elk driemaal.

Geschiedenis 
In 1933 heette de prijs Sauer-beker en werd uitgereikt aan de beste Nederlandse atleet of atlete van dat jaar. Fanny Blankers-Koen was de enige die deze beker driemaal ontving. Door het laakbare gedrag van Sauer tijdens de Tweede Wereldoorlog werd de prijs in 1946 omgedoopt tot KNAU-beker. 

Senioren
Bij de mannen werd de prijs vanaf 1959 de Herman van Leeuwen Beker genoemd, welke tussen 1927 en 1950 al eerder werd uitgereikt, maar dan aan de club die het beste totaalresultaat had behaald op drie estafettes bij de nationale kampioenschappen. Sedert 1993 heet deze prestatieprijs Atleet van het jaar.Bij de dames bleef de prijs KNAU-beker en later Atletiekunie Beker heten tot in 1993; sindsdien heet de prestatieprijs Atlete van het jaar.

Junioren
Voor de jongens junioren was de Albert Spree Beker ingesteld in 1951, een wisselprijs.Voor de meisjes junioren was de Fanny Blankers-Koen plaquette ingesteld in 1959, eveneens een wisselprijs. Tegenwoordig heten beide prestatieprijzen Talent van het jaar.

Daarnaast is in 2004 de Joke van Rijswijk-prijs ingesteld voor atleten met een lichamelijke of verstandelijke beperking (of ook voor organisaties met verdiensten op het gebied van ontwikkeling van atletiek voor zulke atleten). Dé Jeugdprijs wordt sedert 2008 toegekend aan de atletiekvereniging met de meest verdienstelijke jeugdwerking.

Winnaars 
Sauer-beker

KNAU-beker

Atleet/atlete van het jaar
Voorheen Atletiekunie Beker voor dames senioren (wisselprijs), ingesteld in 1993 en de Herman van Leeuwen Beker voor heren senioren (wisselprijs), ingesteld in 1959. Vanaf 2018 wordt de atlete/atleet van het jaar onderscheiden.

Zie ook 
 Wereldatleet van het jaar
 European Athlete of the Year Trophy

Nederlandse sportprijs
Atletiekprijs