clannad-zangeres moya brennan dit weekend solo op folkfestival dranouter | De Morgen
clannad-zangeres moya brennan dit weekend solo op folkfestival dranouter
'Het is niet omdat je in een folkband speelt dat je nooit met drugs of drank in aanraking komt. Ik verzeker je: tijdens de seventies deed iedereen het'
✦ Exclusief voor abonnees door 7 augustus 2004, 0:00
'Het leven is te kort om anderen niet te willen helpen'
De naam Moya Brennan zal misschien weinig belletjes doen rinkelen. Brennan is nochtans de zangeres die de titelsong van de film King Arthur voor haar rekening neemt. En u kent haar wellicht van Clannad, de groep uit het Ierse graafschap Donegal die intussen al zowat overal ter wereld op podia heeft gestaan. Op haar soloplaten, waarvan Two Horizons de jongste is, houdt de zangeres met de sirenenstem dezelfde mystieke toon aan.
Op basis van de atmosferische folkmuziek van Clannad ben je snel geneigd te denken dat de Brennan-clan Ierse sagen en legendes tot leven wekt waarin alleen trollen, elfjes of koene ridders ronddwalen. Moya Brennan (die haar doopnaam Máire onlangs in het fonetisch identieke Moya veranderde om de eeuwige verkeerde spellingen en uitspraken te vermijden) hult haar teksten inderdaad liever in een mysterieuze waas. Als ze te kennen wil geven dat ze eindelijk geluk en zielenrust heeft gevonden, gebeurt dat dan ook middels een conceptplaat rond haar zoektocht naar een mythische harp. In de realiteit vond Moya Brennan wat ze zocht dankzij een combinatie van Ierse spiritualiteit en haar bekering tot het christendom. Al stond de muziek tijdens haar turbulente levensloop steeds aan haar zijde.
"Ik kan haast niet geloven dat ik dit na meer dan dertig jaar nog steeds doe", vertelt ze. "Dat kan alleen omdat muziek me nog altijd in verrukking kan brengen. Muziek maakt dat je moet huilen maar doet je ook lachen. Muziek doet je bepaalde dingen ondernemen en haalt de creativiteit in je naar boven. En het belangrijkste: muziek kan mensen gelukkig maken. Daarom is ze zo belangrijk voor me."
En niet alleen voor uzelf. U weet wellicht dat Bono van U2 rond 1982 bijna zijn auto in de gracht reed toen hij voor het eerst uw stem op de radio hoorde?
Moya Brennan: "(glimlacht) Ach, je moest eens weten hoeveel rockers alles lieten vallen toen 'Theme From Harry's Game' voorbijkwam. Als ik een euro had gekregen voor elke muzikant, actief in welk genre ook, die van Clannad houdt... Zelfs heavy-metalbands zijn mij hun lof al komen betuigen. Blijkbaar heeft onze muziek toch dat... iets.
"Met Clannad waren we de eersten om dat zogenaamd Keltische geluid te brengen. Toch schijnen veel mensen te denken dat het er altijd is geweest. Terwijl het nog maar drie decennia oud is! Natuurlijk hebben ook wij ons gebaseerd op de cultuur en de muziek van de traditie. Op onze eerste zes platen verzamelden we oud liedjesmateriaal, veel ervan in het Gaelic. Dat verweefden we met andere timbres, harmonieën, stemmingen en instrumenten. Gaelic was toen, eind jaren zestig, begin jaren zeventig, een taal die zelfs in Ierland nog nauwelijks begrepen werd. Want Gaelic spreken, dat was iets voor rednecks, voor gehuchten ver van de moderne wereld. Mensen zeiden dat we gek waren om in die taal te zingen. Maar we waren gefascineerd door die overgeleverde melodieën en cryptische teksten. Toen we zelf nummers begonnen te schrijven was er dus die enorme wortel waaraan we konden knagen."
Uw nieuwe plaat Two Horizons klinkt heel herkenbaar. Toch is de cd, met zijn hoogtechnologische productie en computergestuurde ritmepatronen, wellicht de modernst klinkende waarop u ooit hebt gezongen.
"Ja, en dat was een doelbewuste keuze. Ik wil niet in herhaling vallen, anders wordt het voor mij vervelend. Mijn samenwerking met componist Ross Cullum en ritmeprogrammeur Chris Hughes heeft een enorm verschil gemaakt. Tijdens de eerste vier, vijf maanden hebben we nauwelijks iets gecreëerd. Ik vond het belangrijk dat we elkaar leerden kennen. Dat zij, die mijn muziek ritmisch zouden moderniseren, begrepen waar die muziek vandaan komt, waarnaar ik luister, wie mijn traditionele invloeden zijn. Met Clannad zijn we meer dan eens de studio binnengestapt met een producer die we pas de vorige avond voor het eerst hadden ontmoet. Gelukkig is dat negen keer van de tien meegevallen, maar soms was het wel een hobbelige rit. Ik heb ook het gevoel dat ik moet blijven leren om mezelf kwiek en geboeid te houden. Er is nog zoveel te doen. Ook met Clannad, ja."
Op Two Horizons hebt u de harp herontdekt, een instrument dat u als twaalfjarige al leerde bespelen.
"Zowel met Clannad als op mijn soloplaten was de harp altijd de laatste muzikale kleur die ik aan het canvas toevoegde. Maar ditmaal leunde het instrument nagenoeg constant tegen mijn rechterschouder aan. Het is geen harpplaat, maar ze vertelt wel het verhaal van de harp aan de hand van de weg die het instrument door de eeuwen heen heeft afgelegd. Luisteraars zijn me al vaak komen vertellen hoe ze bij zowel mijn als Clannads songs maar de ogen moeten sluiten om van alles te zien in hun verbeelding. Dus dacht ik: wel, dan bied ik je een reis aan. Maar ik moest wel opletten dat ik het niet té filmisch inkleedde. Dat zou de fantasie bezoedelen."
U hebt altijd een milde haat-liefdeverhouding gehad met de harp.
"Mijn beeld ervan was altijd dat van een oude vrouw die wat voor zich uit zit te zingen. Ouderwets, dus. In Ierland is het embleem van de harp bovendien alomtegenwoordig: op briefpapier van de overheid, op reclameborden, op de euro. Dat hield me allemaal tegen.
"Het vreemde is dat er te veel toevalligheden plaatsvonden toen ik eenmaal had besloten een plaat rond en met de harp te maken. Amper twee dagen later kwam iemand een groot, oud boek uit de jaren twintig aan mijn deur afgeven over de Ierse en Schotse harp. Misschien niet zo ongewoon, ware het niet dat het boek al drie jaar eerder voor mij was gekocht op een markt in New York. Dat maakte het allemaal een beetje eng, maar ook heel opwindend. Het verhaal schreef zich daarna als het ware zelf."
De reis van de harp begint en eindigt op een plek die Tara heet. Daartussen gaat het van West-Afrika over de slavenroute naar Amerika.
"Tara bestaat echt en bevindt zich ten noorden van Dublin. Die plaats werd door de oude koningen van Ierland gebruikt voor ceremonies en feesten. Er is slechts één song over geschreven, wat zeer ongewoon is als je weet dat in Ierland voor ieder graafschap wel twintig liedjes zijn bedacht. Die song heet 'The Harp That Once Through Tara's Halls' (naar een gedicht van de 19de-eeuwse dichter Thomas Moore, KuB). Ik werd meteen gegrepen door die regel en daarrond is het verhaal ook opgebouwd. Dat beeld dat er in Tara ooit één specifieke harp was die het goede vertegenwoordigde, zoals hoop, eer en recht, zette zich in mij vast. Mijn taak was het de harp te vinden en terug te brengen."
Een metafoor voor uw eigen levenswandel, neem ik aan.
"In 'Bright Star' zing ik over wat de harp voor mij betekent: het is mijn heldere ster die ik moet volgen, de heilige graal die ik moet opsporen, omdat ze me roept. Het is inderdaad zoveel als zeggen: we moeten allemaal een taak zoeken voor onszelf in dit leven, om van de wereld een mooiere plek te maken. Het maakt niet uit wát je doet, maar zeker is dat iedereen een rol te spelen heeft."
Tara staat symbool voor het geluk dat u nu hebt gevonden. In uw autobiografie The Other Side Of The Rainbow (2000) stond meer dan zomaar uw artistieke succesverhaal. Het is een heel confessioneel boek, waarin u zonder schroom schrijft over uw abortus, echtscheiding, miskraam en cocaïneverslaving.
"Ja, het is niet omdat je in een folkband speelt dat je nooit met drugs of drank in aanraking komt. Ik kan je verzekeren: tijdens de seventies deed iederéén het. Ik heb het boek niet geschreven omwille van de glamour die eraan vasthangt. Het was niet eens mijn eigen idee, want ik ben ingegaan op een suggestie van de uitgever. Tot ik erover nadacht en besefte dat mijn ervaringen andere mensen tot hulp zouden kunnen strekken, vooral vrouwen dan. Het leven is te kort om anderen niet te willen helpen. Elke strohalm die je biedt, kan iets betekenen, al is het maar voor twee mensen. Ik voel dan ook niks dan nederigheid tegenover de honderdduizenden dankbare brieven die ik heb gekregen.
"We leven in een moeilijke wereld en niet iedereen kan die druk van zich afzetten. Ik heb het antwoord gevonden in het christendom. Dat is natuurlijk niet half zo boeiend als zeggen: ik ben een oosterse tempel binnengestapt en boeddhiste geworden. Maar toch heb ik er precies de spiritualiteit en kracht gevonden die ik nodig had. Als je ten prooi bent gevallen aan een alcohol- of drugsverslaving heb je weinig kans op verlossing als je je spirituele kant niet kent. Het christendom koestert nederigheid, geduld en vriendelijkheid, eigenschappen waarnaar ieder van ons op zoek is. Waarom stond de halve wereld anders op zijn kop toen prinses Di stierf? Net omdat zij van al die dingen de verpersoonlijking was."
U loopt niet hoog op met de Kerk als instituut, maar niettemin hebt u ooit voor de paus opgetreden.
"Ja, maar kort daarna stond ik in een presbyteriaanse kerk in Noord-Ierland te zingen. Het komt mij niet toe te oordelen over protestanten of katholieken. Ik ben vereerd dat ik ergens word gevraagd. Als ik zou weigeren kan ik mezelf niet langer christen noemen. Ook al is het een beetje gewaagd om Gaelic en pipes binnen te brengen in Noord-Belfast (lacht)."
Dat hebt u eveneens met Bono gemeen: u gebruikt uw populariteit als platform om een boodschap te verspreiden.
"Hij staat natuurlijk enkele trappen hoger, maar inderdaad. Daar moet je hem ook voor bewonderen. Hij is een goeie vriend en we praten veel over onze spiritualiteit. Hij moet veel kritiek slikken, maar zolang hij mensen blijft helpen vind ik dat eerlijk gezegd onterecht."
Two Horizons is verschenen bij Universal. Moya Brennan concerteert op zondag 8 augustus om 16 uur op het Folkfestival van Dranouter.
WIE Moya Brennan is de zangeres van Clannad, de groep die de traditionele Ierse muziek tijdens de jaren zeventig en tachtig grondig herdefinieerde. Met 'Theme From Harry's Game' uit 1982 was de familiegroep zelfs de eerste om in het Britse tv-programma Top of the Pops een song in het Gaelic te brengen. Sinds 1992 houdt Brennan er ook een solocarrière op na. WAT Net als bij Clannad grossiert Moya Brennan in etherische zangharmonieën en ijle synthesizers. Het genereert een soort Keltische mystiek die, mede door het succes van jongere zus Enya, soms ten onrechte bij new age wordt ingedeeld. DUETTEN zijn er bij de vleet geweest. Op Clannad-platen met Bono van U2, Bruce Hornsby en Paul Young. Moya (toen nog Máire) Brennan zong ook mee op langspelers van Robert Plant (Fate Of Nations, 1993) en Joe Jackson (Night Music, 1994), en werkte samen met Shane MacGowan en The Chieftains. DISCOGRAFIE Máire (1992, HHH) Misty Eyed Adventures (1995, HHHH) Perfect Time (1998, HH) Whisper To The Wild Water (1999, HH) Two Horizons (2004, HH)