In februari 2016 (met een correctieblad in juni van dat jaar) heeft NEN de norm 6079 Brandveiligheid van grote brandcompartimenten – Risicobenadering gepubliceerd. Momenteel kan de norm worden toegepast als gelijkwaardige oplossing (artikel 1.3 van het Bouwbesluit 2012) voor de afdeling 2.10 (beperken van uitbreiden van brand). De norm wordt rechtstreeks aangestuurd in het Ontwerpbesluit Bouwwerken Leefomgeving en zal als het besluit in werking treedt (op basis van dit besluit) kunnen worden toegepast.
Door Kitty Haas
Adviesbureau EFPC heeft het afgelopen jaar een aantal projecten uitgevoerd waarbij de NEN 6079 is toegepast. Zowel nieuwbouwprojecten, waar een opdeling in brandcompartimenten vanuit het gebruik niet gewenst is. Maar ook bij bestaande bouw, waarbij moet worden aangetoond dat het bestaande gebouw met een groot brandcompartiment voldoet aan de minimale voorschriften.
Met de ervaringen van het afgelopen jaar hebben wij een goed en duidelijk beeld verkregen van de mogelijkheden en onmogelijkheden in het toepassen van de norm. De conclusie die wij trekken is dat de norm een goede aanvulling is op de bestaande brandbeveiligingsconcepten.
De norm geeft mogelijkheden een maatwerkoplossing uit te werken. Daarbij is de norm geen vrijbrief om goedkoop groot te kunnen bouwen. Keuzes en aannames in de toepassing van de norm hebben (ook gedurende het gebruik) consequenties. Als adviseur moet je gebruik maken van de maatwerkmogelijkheden, maar zeker ook de opdrachtgever informeren over de consequenties, randvoorwaarden en uitgangspunten, niet alleen bij de bouw maar ook voor het gebruik en mogelijke toekomstige uitbreidingen.
In dit artikel worden een drietal aantal aspecten belicht die voor opdrachtgevers van belang zijn bij de toepassing van NEN 6079.
Keuze voor de verhouding van de verschillende gebruiksfuncties
In de norm wordt de toegestane overschrijdingskans bepaald. De toegestane overschrijdingskans is afhankelijk van de oppervlakte en de gebruiksfunctie(s). Bij de toepassing van NEN 6079 moet daarom goed worden nagedacht over toekomstige wijzigingen. Zowel een wijziging in de verhouding van de gebruiksfuncties als een uitbreiding van een gebruiksfunctie kan gevolgen hebben voor de toegestane overschrijdingskans.
Een bestaand industriegebouw wordt herontwikkeld tot verhuurbare units met ieder een kantoorgedeelte. De oppervlakte van de industriefunctie is 14.315 m2, de kantoorfunctie is 1.918 m2. Met de norm wordt de toegestane overschrijdingskans berekend. Deze is 0,085. In een latere fase wordt 1.000 m2 van de industriefunctie als kantoorfunctie ingericht. De toegestane overschrijdingskans wijzigt dan naar 0,083.
Een andere optie is dat de kantoorfunctie met 1.000 m2 wordt uitgebreid, de oppervlakte van de industriefunctie blijft gelijk. De totale oppervlakte van het brandcompartiment verandert dus. De toegestane overschrijdingskans wijzigt en wordt 0,072. Door bij de toepassing van de norm "op het randje" te gaan zitten is de kans groot dat bij een toekomstige wijziging aanvullende maatregelen nodig zijn.
Het is daarom belangrijk van te voren met elkaar af te stemmen wat de uitgangspunten en randvoorwaarden zijn. Door bij de uitwerking iets "ruimer" te gaan zitten kunnen toekomstige (omvangrijke) investeringen mogelijk worden voorkomen.
Keuze in de uitvoering van brandwerende scheidingen
Eén van de onderdelen van de norm is de kans dat een brandwerende scheiding bezwijkt. In de norm zijn zogenaamde verstekwaarden opgenomen. De verstekwaarde is afhankelijk van de uitvoering van de scheiding (steenachtig of metalstud), de hoogte (hoger of lager dan 9 meter) en de aanwezigheid van doorgangen en/of doorvoeren.
Ter vergelijking de verstekwaarden voor een wand lager dan 9 meter.
Opbouw scheiding Verstekwaarde*
Steenachtig zonder doorgang/doorvoer 0,06
Steenachtig met doorgang/doorvoer 0,07
Metal stud zonder doorgang/doorvoer 0,09
Metal stud met doorgang/doorvoer 0,11
*Equivalente brandduur 60 min/brandwerendheid scheiding 60 min.
De keuze van het materiaal én de (mogelijk toekomstige) aanwezigheid van doorgangen/doorvoeren heeft dus een grote impact op de bepaling van de overschrijdingskans. De uitvoering moet zoals bij de toepassing van de norm aangegeven. In de praktijk wordt (om te bezuinigen) de uitvoering/het toegepaste materiaal gedurende de uitvoering soms aangepast. Als er enkel een eis aan brandwerendheid is gesteld is dat ook geen probleem. Bij de toepassing van NEN 6079 ligt het dus wat complexer en is een wijziging in uitvoering niet altijd mogelijk.
Als de gevolgen voor de omgeving beperkt zijn, zijn met de toepassing van NEN 6079 grote brandcompartimenten mogelijk, zonder specifieke maatregelen. De voorwaarde is dat de afstand tot andere bouwwerken (op het eigen perceel) en de perceelgrenzen voldoende groot is. Als in een later stadium het gebouw wordt uitgebreid moeten de risico's op branduitbreiding (branddoorslag of brandoverslag) opnieuw worden bekeken. Dat kan leiden tot aanvullende maatregelen.
Er wordt een industriegebouw gebouwd. De opdrachtgever weet dat in de toekomst het industriegebouw zal worden uitgebreid (fase 2). Tussen de nieuwbouw en een ander bouwwerk wordt een verbindingsgang gemaakt. De afstand tussen de beide bouwwerken is groot genoeg om brandoverslag te voorkomen. De omgevingsvergunning heeft alleen betrekking op fase 1. Uit de toepassing van NEN 6079 volgt een brandwerendheid van 60 minuten tussen het NEN 6079 compartiment en het andere bouwwerk.
Als fase 2 wordt gebouwd zijn er twee opties:
Fase 2 wordt een "eigen" NEN 6079 compartiment. De scheiding tussen fase 1 en fase 2 moet een brandscheiding worden. De hoogte van de scheiding wordt bepaald door de beoordeling van NEN 6079 voor zowel fase 1 als fase 2.
Als fase 1 en fase 2 als één NEN 6079 compartiment worden beschouwd hoeft de scheiding tussen fase 1 en fase 2 niet brandwerend te worden. De bestaande scheiding tussen de verbindingsgang en het bestaande bouwwerk moet 180 minuten brandwerend worden.
Onderstaande afbeelding geeft een schematische weergave van deze situatie.
Het is belangrijk om (als er uitbreidingsplannen zijn), deze bij de eerste toepassing van NEN 6079 mee te wegen en te bepalen wat de beste oplossing is (ook voor de langere termijn).
NEN 6079 geeft mogelijkheden om een maatwerkoplossing voor grote brandcompartimenten uit te werken. Bij een flexibele invulling en als toekomstige uitbreidingsplannen te zijn voorzien, is het belangrijk deze in de eerste toepassing al mee te wegen. Hoewel die flexibele invulling en uitbreidingsplannen in het algemeen niet zijn uitgewerkt, kan op hoofdlijnen worden uitgewerkt wat de gevolgen van die gewijzigde invulling/uitbreiding zijn.
De opdrachtgever kan dan een overwogen keuze maken bij het bepalen van de maatregelen. Of er wordt voorgesorteerd op een mogelijke aanpassing of de gevolgen van zo'n aanpassing worden (bewust) buiten beschouwing gelaten.