Bij wintertenen reageren de vaatjes anders. In de wat grotere vaten in de diepere gedeelten van de huid treedt na blootstelling aan kou een langdurige, aanhoudend dichtknijpen van de vaatjes op, die niet automatisch gevolgd wordt door vaatverwijding. De kleine haarvaten in de oppervlakkige lagen van de huid gaan wel maximaal openstaan in een poging om de afsluiting in de diepte op te vangen. Het gevolg daarvan is rode, gloeiende, vaak jeukende of branderige plekken op de aan kou blootgestelde lichaamsdelen.
De oorzaak van dit abnormale reactiepatroon is niet bekend. Deels speelt een erfelijke aanleg mee, want het komt binnen families voor. Het wordt ook wat vaker gezien bij mensen met een slechte voedingstoestand, onder andere bij anorexia nervosa. Hoe vaak en hoe veel het voorkomt is niet bekend. Het komt in ieder geval veel minder voor dan vroeger doordat schoenen steeds beter worden en ook de huizen beter worden verwarmd. Het komt wel meer voor bij vrouwen dan bij mannen en meestal in de kindertijd of op middelbare leeftijd.
De symptomen bij wintertenen of winterhanden wisselen per persoon. Op de plekken die blootgesteld zijn aan kou ontstaan één of meerdere rode tot paarse vlekken, knobbels, bultjes of platte plekken. De meest voorkomende plaatsen zijn de buitenzijde van de handen, vingers, voeten en tenen. Het kan ook voorkomen op de voetzolen, onderbenen, zijkanten van de heup, de neuspunt en de oorschelpen. Naast de eerder genoemde symptomen kan men blaren en wondjes op de plekken krijgen. Hierdoor is het risico op infecties verhoogd. De plekken kunnen branden, jeuken en pijnlijk zijn. Na blootstelling aan kou kan men klachten krijgen na twaalf tot 24 uur. De klachten kunnen vervolgens na een tot drie weken verdwijnen. Wintertenen of -handen kunnen chronisch zijn en langer duren of meerdere malen terugkomen.