Wekkers - NRC
De wekker gaat. Als vanzelf schuiven in het hele huis de gordijnen open. Zonodig gaat het licht aan. In de keuken wordt theewater aan de kook gebracht. De verwarming is natuurlijk al een kwartier eerder aangeslagen. Als de avond tevoren daarvoor is gekozen, loopt ook het bad vol, of worden in de oven de broodjes voor het ontbijt knapperig en warm.
Vroeger was dat een jongensdroom. Over enkele jaren is het allemaal kant en klaar te koop. Home automatisation - een huiscomputer waar alle vitale functies van het huis op zijn aangesloten. Deur- en raamsloten, lichtschakelaars, keukenapparatuur, audio- en videoapparaten, telefoon, verwarming, badkamerinstallaties, wasmachine, alles is vanaf een bedieningsconsole te regelen en te controleren. Ook vanaf het nachtkastje waarop vroeger de wekker stond.
De wekker haalt de volgende eeuw niet. De mensen moeten dan natuurlijk nog wel gewekt worden, maar als zelfstandig apparaat heeft de wekker binnenkort afgedaan. Hij wordt geintegreerd in andere apparaten en daarmee weliswaar op gezette tijden hoorbaar, maar onzichtbaar.
Die ontwikkeling is al bezig sinds de wekkerradio en versnelde sinds de klok-wekkerfunctie op een chip voor weinig geld te koop is. Al lang zijn er horloges die ook piepen - zelfs als een domme koekoeksklok op hele uren. Er zijn computerprogramma's met wekkers die drukke managers overdag naar hun afspraak jagen. Speelgoedjes als wekker, koffiezetapparaten als wekker. En er zijn magnetrons met tijdklokken die niet alleen de oven uitzetten maar ook als wekker bruikbaar zijn. Ik kijk 'smorgens klok op mijn magnetron. Tijdens een verblijf in een hotel kortgeleden hoefde ik mijn reiswekker weer niet te gebruiken maar kon me laten wekken door een wekker in het televisietoestel (het was echter geen wekkertelevisie - de tv gaf geen beeld bij het bereiken van de ingestelde tijd, hij zoemde alleen maar), ik kon de telefooncentrale programmeren om de telefoon op een bepaalde tijd te laten rinkelen, maar me ook live door de receptioniste van het hotel laten bellen. Iedere ochtend was ik op tijd op het congres.
Zelfs een workaholic slaapt niet altijd naast zijn computer, dus, in afwachting van het door het hele huis getrokken zwakstroom lintkabelnet waarmee ook microfoon en bedieningsconsole bij het bed aan de huiscomputer is aangesloten, staat op het nachtkastje de komende tien jaar de wekker als stand alone facility.
Wekkers zijn er met ratel, piep, zoem of radiostation, met veer, batterij of snoer, met wijzers of cijfers en met eenmalige of herhaalde wektoon. Er zijn ook levende wekkers. Hanen zijn onbetrouwbaar, maar katten en kinderen zijn vaak periodenlang honderd procent op tijd. Hun tijd, wel te verstaan. Mensen met kleine kinderen gebruiken hun wekker vaak nauwelijks maar verslijten er wel veel, want kinderen gooien wekkers altijd op de grond en daar kunnen de mechaniekjes niet tegen.
Sluimerwekkers beginnen enkele minuten nadat ze zijn uitgezet weer opnieuw te zoemen. Ze zijn uit den boze. Deze wekkers zijn bedoeld voor mensen die eigenlijk helemaal niet wakker willen worden. Een andere behandeling is aan te bevelen. Sommige uitgesproken ochtendtypen vinden zelfs ieder wekkergebruik een teken van een zwakke persoonlijkheidsstructuur. Ze fluiten zelf al voor het opstaan. Mijn typen zijn dat niet. Geef mij maar een mooie lage elektronische bromtoon.
Een wekker hoort dus plotseling een krachtig geluid te produceren en als hij is afgezet moet hij niet opnieuw beginnen.
Het benodigde geluid brengt ons op het nadeel van batterijwekkers. Die doen het goed tot de batterij uitgeput raakt. Dan blijven ze de tijd aangeven, maar het geluidsvolume neemt ongemerkt dag na dag af. Op een gewone doordeweekse dag gaat het fout. Wekkers met een snoer hebben daarentegen als nadeel dat je met je hoofd bij een stopcontact moet slapen, of dat er een verlengsnoer door de kamer moet. Het ene beperkt de inrichtingsvrijheid, het andere is hinderlijk bij het stofzuigen. Dus waarom niet een batterijwekker die met een LED-je waarschuwt wanneer de batterij moet worden vervangen? Zoals elektronenflitsers en semafoons dat al hebben? Nooit gezien.
Wekkers met een veer zijn energie- en milieuvriendelijk. U kunt ze nog kopen voor tien tot twintig gulden maar mooie zijn er niet meer.
Radiowekkers zijn af te raden, vooral als hij niet zoemt, ratelt of piept maar alleen op een vooraf bepaalde tijd de ingestelde zender aanzet. Ze zijn slecht voor de gemoedsrust bij het wakker worden - wie bij het langzaam tot bewustzijn komen steeds duidelijker muziek hoort, ondergaat de onaangename ervaring niet te weten hoe lang de radio al aan staat. Bovendien leidt de Pavlovreactie ertoe dat alle radioprogramma's als alarmerend worden ervaren, wat een ernstige inperking van het luistergenot tot gevolg heeft.
Bij wekkers is het alles kwarts wat de klok slaat. Vanaf 15 gulden zijn ze te koop. Mooie klokjes met basisvoorzieningen kosten 50 tot 75 gulden en voor meer geld zijn er toegevoegde snufjes. Braun verkoopt modellen die met stemgeluid of zwaaien tot zwijgen zijn te brengen. De verkoper bij V en D kon het voice control model niet demonstreren omdat er teveel omgevingslawaai in de winkel was. Nieuw en duur (350 gulden) zijn klokken die u nooit meer gelijk hoeft te zetten en die automatisch en op tijd tussen zomer- en wintertijd wisselen. Ze controleren hun eigen tijd met de tijdsignalen van een satelliet of tijdzender.
Zo'n satellietwekker is een ontwikkeling de verkeerde kant op. De klokkenfabrikanten deden er beter aan nieuwe verbindingen binnenshuis te leggen in plaats van de ruimte in te gaan.
Bepalend voor de aankoop moet uiteindelijk het geluid zijn waarmee u de dag wilt beginnen. Voor heel wat mensen zal het wekkergeluid het eerste bewust gehoorde geluid van de dag zijn. Dat moet mede stemmingsbepalend zijn. Dus probeer bij aankoop het wekgeluid. C'est le ton qui fait la musique.