Wij kunnen bij den aanblik van Anna Maria's uitnemendheden niet meer in die vervoering raken, die zij bij hare tijdgenooten opwekte. Hare kunstvaardigheid
was verbazend, hare geleerdheid verbijsterend, hare doorzettendheid in het vorschen naar den letterlijken zin der Heilige Schriften moet bijna ongeëvenaard geweest zijn, maar zij zat té zeer vast aan haar tijd, haar geest was te weinig ruim en oorspronkelijk, dan dat zij voor het nageslacht nog haar licht zou hebben kunnen doen schijnen. Anna Maria van Schurman was vermaard als weinigen en is nu bijna vergeten. Toch is zij overwaard dat men haar herdenkt, als een der merkwaardigste vrouwen uit een belangrijk tijdperk.
Wat als een sterke draad door Anna's geheele leven heeft geloopen was: haar hartstochtelijke zin voor het goddelijke en bovenzinnelijke en zij heeft het later als een grief genoemd dat juist die sterke neiging ‘bijkans van niemant als de voornaamste stoffe van haar lof is ter hant genomen.’ De geleerde vrouw vergat, dat iemand wel beroemd kan worden door uiterlijke gaven, maar niet door diepe innerlijke gevoelens.
‘Onder andere schiet mij in,’ vertelt zij in hare ‘Eucleria’1), ‘dat, als ik nauwlijks een meisje van vier jaren was, bijgelegentheit van dat ik met mijne dienst maagt eenige kruiden verzamelde, en op den oever van een beekje zat, en als ik door haar anmanen de antwoort op de eerste vrage van den Heidelbergschen Catechismus uit het hooft opzeide, mijn herte, op de woorden dat ik niet mijns maar mijnes getrouwen Zaligmakers Jesu Christi eigen ben, met zulk een aangename vreugt en een innig gevoelen van de liefde Christi is overgoten geworden, dat alle volgende jaaren de levende geheugenis van dien tijdblik noit hebben konnen uitwisschen.’
Nog moet worden vermeld als blijk van haar mystieken aanleg, dat het kind, nog heel klein, met een Geschiedenis
der Christelijke martelaressen in de hand, vurig wenschte een dergelijken dood voor haar geloof te mogen sterven.
Beschouwen wij Anna Maria in dit licht, dan denken wij niet aan nederigen hoogmoed en vinden het zelfs niet vreemd als zij in haar ‘Eucleria’ minachtend en toch met een zekere voldoening spreekt over hare gaven en verrichtingen. Zij heeft daarmee willen aantoonen hoe veel aantrekkelijks zij wel heeft moeten prijs geven, om tot de kennisse Gods te worden opgevoerd.
Anna's vader, Frederik van Schurman, zoon van een fier Antwerpsch edelman, leidde haar eerste en buitengewone schreden op 't gebied der wetenschap en ‘door verscheiden slag van konsten werden de meer ernstelijke studiën als door 't overgieten van een aangename sauze gematigd.’ Wat Anna op het gebied des konsten tot stand bracht is overmerkwaardig en verdiende niet dat zij er later over sprak als ‘groote gekkernijen die alleen dit nut hadden dat zij haar van 't ijdele gezelschap met andere Joffertjes en van het maken van hare optooiselen hebben afgehouden.’ Maar als vond zij die minachting voor haar eigen talenten toch zelf wel wat bar, liet zij er op volgen: