Geest - Stof
3) Er bestaat alleen geest
Dit is de opvatting die overblijft. De geest, met name de menselijke geest, wordt hier als gegeven beschouwd. Maar hoe verklaren wij dan de materie, en de wetmatigheden die met materiële fenomenen gepaard gaan?
Een verklaring van 'stof'
Ga eens uit van je eigen bewustzijn, wat je als mens ervaart, wat werkelijk bestaat in jezelf. Wat je voelt voor de mensen die jou nabij zijn, de gevoelens die je als kind had, hoe jij de wereld ziet. Je kunt aan een ander niet uitleggen wie jij als mens bent.
Toch kun je met een ander praten, communiceren, omdat je voelt dat er een soort innerlijke verwantschap tussen jou en die ander bestaat. Omdat je aanvoelt dat die ander min of meer vergelijkbare ervaringen heeft. Je gaat er vanuit dat als die ander het over de kleur rood heeft hij hetzelfde bedoelt als jij; dat als die ander het over verliefdheid heeft, hij dezelfde wonderbaarlijke ervaring bedoelt als jij.
Laten we nu eens samenvatten wat het bovenstaande betekent.
- Je bent zelf een geestelijk wezen; iets dat niet in woorden te beschrijven of in formules uit te drukken is.
- Er zijn anderen zoals jij.
- Je neemt die ander waar; als een object, als iets dat buiten jezelf ligt.
- Je kunt met die ander communiceren omdat er een innerlijke verwantschap bestaat. Door de communicatie wordt je je bewust van de ander als geestelijk wezen en begrijp je dat dat het 'echte' is aan de ander, net zoals dat bij jou zelf het geval is.
Dit alles is voldoende om de materiële werkelijkheid te verklaren. Omdat we de ander van ons gescheiden ervaren, nemen we hem als object waar. In het geval van onze medemensen voelen we de innerlijke verwantschap: we weten dat er achter het gezicht van de ander een wezen met bewustzijn schuil gaat. Maar bij 'dingen' waar we minder mee verwant zijn, zoals een boom of een steen. voelen we die verwantschap niet meer. We nemen alleen een object waar, de buitenkant.
En zo gaan we in de illusie geloven dat we omringd worden door een wereld van objecten zonder innerlijk: de materie.
De ander ís geen object; hij verschijnt alleen aan ons als object op het moment van waarneming. Voor alle andere dingen, zelfs een atoom, geldt hetzelfde. Dit is natuurlijk een vreemd idee, iets dat helemaal in strijd lijkt – en ook is – met de materialistische visie op de werkelijkheid. Toch wordt juist dit door de wetenschap bevestigd; terwijl diezelfde wetenschap niet in staat is het innerlijk van de mens te verklaren.