Pomologie is een geleerd woord voor ‘vruchtenkunde’. Het woord is samengesteld uit het Latijnse woord pomum (‘appel’) en het Griekse logia (‘wetenschap’). De samenstelling is in de achttiende eeuw bedacht door de hovenier Johann Hermann Knoop, die in 1758 te Leeuwarden onder de titel Pomologia een rijk geïllustreerd boekwerk uitbracht met wetenschappelijke beschrijvingen van appels en peren. In de Nederlandstalige inleiding definieert hij pomologie als de “kennisse der vruchten, en bezonder van de appels en peeren”. Het woord pomologie is dus in het Nederlands gemunt. Via vertalingen en navolgingen van Knoops werk is de term als uitleenwoord internationaal bekend geworden.
Ook in de etymologie geldt: niet alles waar fruit op staat, bevat ook fruit. Al eeuwenlang kent het Nederlands het werkwoord fruiten. In 1625 schreef Jacob Cats pasgetrouwde vrouwen voor: “Leert braden na den eysch, leert sieden en het stoven, / Leert fruyten in de pan, en backen in den oven.” Tegenwoordig spreken we bij vlees eerder van braden en bij onderdompelen in heet vet van frituren, maar nog steeds als er kleine stukjes ui, paprika of andere groenten in kokend vet worden bruingebakken, noemen we dat fruiten. In de Middeleeuwen vinden we naast friten de nevenvormen frijten, froyten en fruten. Het Middelnederlandse werkwoord friten is ontleend aan het Oudfranse frire (‘roosteren’), dat we ook tegenkomen in de woorden frituren en friteuse. De culinaire term fruiten heeft dus niets te maken met fruit, wel met friet.
Vroeg, onder invloed van de Romeinse tuinbouw, ontleend aan Latijn frūctus ‘opbrengst, vrucht’, zie → fruit.
Ook vroeg ontleend zijn: os. fruht (mnd. vrucht); ohd. fruht (nhd. Frucht); ofri. frucht (nfri. frucht).
♦ vruchtbaar bn. ‘veel voortbrengend; in staat nakomelingen voort te brengen’. Mnl. mine bloeme siin vruchtbaer der goeder roken ende der eersamicheit ‘de voortbrengselen van mijn bloei zijn een goede geur en eerzaamheid’ [1348; MNW-P], vrochtbaer olive ‘vruchtbare olijfboom’ [1340-60; MNW-P]. Afleiding van vrucht met het achtervoegsel → -baar, dat hier ‘dragend’ betekent.