Veeleisend gedrag van ouders positief bekijken - Algemene vereniging schoolleiders
Home Actueel Nieuwsberichten Veeleisend gedrag van ouders positief bekijken
Scholen krijgen steeds vaker te maken met veeleisend en dwingend gedrag van ouders. Hoe ga je daarmee om als schoolleider? En vooral: hoe kun je het voorkomen of zelfs ombuigen in het voordeel van de school? "Je wordt nóg zorgvuldiger."
Elke schoolleider kan wel een voorbeeld van vijandig gedrag van ouders en stevige verbale aanvaringen noemen. Hiltje Rookmaker, rector van de Leon van Gelderschool voor voortgezet onderwijs in Groningen: "Alleen als het echt misgaat, zitten ouders bij mij. Soms gaat het er heftig aan toe. Pas zat een ouderpaar bij mij die het belachelijk vond dat we melding hadden gedaan bij de politie van een strafbaar feit van hun zoon. Zij waren behoorlijk opgewonden. Ik heb ook weleens een moeder aan mijn bureau gehad die op hoge toon duidelijk maakte dat we een droge, rookvrije plek voor haar dochter moesten regelen. Wij hebben een rookverbod op school en dus geen speciale rookvrije plekken. De dochter werd nat van de regen, omdat zij buiten stond te roken. Als een ouder ons standpunt om niet te roken op school niet deelt, ben ik duidelijk en zeg ik: Als u het er niet mee eens bent, verzoek ik een andere school te zoeken."
Als veeleisend gedrag van ouders ontspoort in schreeuwen, schelden en grof taalgebruik is het een kwestie van je rug rechthouden, begrip tonen en uitleggen wat je doet. Rookmaker: "Je blijf zo lang mogelijk in gesprek met elkaar. Ik probeer ouders te laten snappen wat we doen en waarom we het doen en geef duidelijk de grenzen aan. Zo is niet roken een schoolafspraak en als je je kind bij ons inschrijft, ga je akkoord met de schoolregels."
Dat het niet altijd zo eenvoudig gaat, legt een schoolleider uit die anoniem wil blijven. Zij werd dit voorjaar geconfronteerd met ontevreden basisschoolouders die zich verzetten tegen de komst van een combinatiegroep. "Ouders namen geen genoegen met een gemeenschappelijk genomen besluit van team, bestuur en MR. Er ontstond een golf van woede met een nare sfeer en harde toon, waarin ook ouders die het wel oké vonden werden meegesleept. Ouders hadden hierover mee willen beslissen en wilden alles doen om het plan van tafel te krijgen. Een ouder stelde zelfs voor om 500 euro per kind op tafel te leggen." Na persoonlijke gesprekken met elke ouder afzonderlijk bekoelde de woede. De gebeurtenissen hebben de school zelfs veel positiefs opgeleverd, aldus de schoolleider. "Je wordt nóg zorgvuldiger in de keuzes die je maakt en in het werk dat je doet. We hebben een sterke leerkracht op de groep gezet en ik investeer veel in goede communicatie met ouders. Ik zorg dat ik als schoolleider heel zichtbaar ben en makkelijk te benaderen door ouders." De introductie van combinatieklassen leidt vaker tot weerstand weet ook Kindcentrum Puur Sang in Mierlo. Directeur Rob van den Crommenacker: "Emoties liepen hoog op tijdens een informatieavond. De toon werd venijniger, ruwer en eisender en enkele ouders waren ronduit vijandig. Als er gescholden wordt stopt ieder gesprek en bied ik aan op een ander tijdstip verder te praten. Het helpt vaak al als je even probeert mee te voelen met ouders en zegt dat je de emoties begrijpt." Intussen nam de school de kritiek serieus, zegt de directeur: "Ouders waren bezorgd of hun kind wel genoeg aandacht zou krijgen. We hebben er in de teamgesprekken extra op gelet hoe we tegemoet konden komen aan hun zorgen. Hoe je de verbinding met kinderen houdt, ook op sociaal-emotioneel gebied, was een belangrijk thema."
Ouders & Onderwijs constateert een toename van ouders die met vragen komen over hun kind als het niet goed gaat op school. Adviseur Arline Spierenburg: "De ouder van nu is steeds beter in staat zelf informatie te vinden. Daarop kun je je als onderwijsprofessional niet meer laten voorstaan. Ouders mogen van het onderwijs verwachten dat men goed uitlegt waarom de dingen gebeuren zoals ze gebeuren. Ons valt op dat ouders zich vaak niet gehoord voelen, terwijl ze juist graag over de ontwikkeling van hun kind willen overleggen. Ergens in de relatie, in de communicatie, is het misgegaan. Ik denk dat scholen ouders veel minder als dwingend zullen ervaren als ze zelf meer op zoek gaan naar het verhaal achter de onvrede of vraag van ouders. Er is nog een wereld te winnen als het gaat om het voeren van goede oudergesprekken. Scholen moeten zich beter dan nu gebeurt, realiseren dat de ouder pleitbezorger is van zijn of haar kind. Dan zie je ouders juist als betrokken deskundigen."
Schoolleiders zijn zich als geen ander bewust van het belang zich in te leven in de ouder, zegt Rick Mast, directeur van de 2e Van der Huchtschool in Soest. "Als de score van de Cito-eindtoets een paar punten hoger ligt dan het advies van de leerkracht, staan er altijd wel ouders direct bij ons op de stoep. Zij focussen zich op de getallen en willen een hoger advies. Dat zijn stevige gesprekken, waarbij je uitgedaagd wordt om je argumenten en je keuzes goed te verantwoorden. Deels snap ik dat wel. Als het mijn kind betrof zou een hoger schooladvies ook het eerste zijn dat in mij opkwam." Hij wijst op de taak van school om ouders vroegtijdig mee te nemen bij elke verandering in het onderwijs. "Als leerkracht heb je een informatievoorsprong en een belevingsvoorsprong. Je moet beseffen dat jouw boodschap bij ouders plotseling komt en dat zij vol emoties zitten. Wij noemen dat op tijd dingen in de week leggen en ouders niet het idee geven dat jij wel even gaat vertellen hoe het zit. Hierover praten wij veel in ons team. Ik zeg altijd: liever te veel communiceren met ouders dan te weinig. Ouders moet je altijd te woord staan, ook als het even minder schikt."
Goed communiceren met ouders is belangrijk, maar we moeten niet vergeten de grenzen aan te geven, benadrukt Van den Crommenacker: "Geef je ouders de ruimte dan zoeken ze de grenzen op en komen ze verhaal halen. Soms op een toon waarop je niet wil dat dat gebeurt. Binnen ons team praten we regelmatig over hoe we willen omgaan met ongewenst gedrag en proberen we heldere en eenduidige afspraken hierover te hebben. Aan de voorkant dichttimmeren dus. Wij werken op school met KiVa, een schoolbreed programma om een positief en veilig schoolklimaat te creëren. Respectvol omgaan met elkaar is hierbij belangrijk. Hiervan gaat ook naar ouders een sterke preventieve werking uit." Ook Van den Crommenacker realiseert zich dat ouders hun dierbaarste bezit naar school brengen. "Wat mij betreft zit daar de kern: begrijpen dat de ouder veel van school verwacht." Bij conflicten kan het gedragsprotocol een ondersteunende functie hebben. Rector Rookmaker: "Een gedragsprotocol is nooit de oplossing, maar in vervelende situaties kan het je helpen het gesprek te voeren. Dan kun je zeggen: dit zijn de regels." De 2e Van der Huchtschool heeft een stappenplan voor ouders die een probleem willen aankaarten in de schoolgids opgenomen. Directeur Mast: "Het eerste aanspreekpunt is de groepsleerkracht, daarna kan de bouwcoördinator erbij komen, vervolgens de intern begeleider en tot slot de schoolleider. Met deze duidelijke opbouw laten we ouders zien dat we vragen en problemen serieus nemen. Een gesprek met de schoolleider is zo eigenlijk nooit nodig."
Uiteindelijk draait alles om een goede relatie opbouwen met ouders. Spierenburg van Ouders & Onderwijs: "Dat begint al bij de eerste kennismaking en het jaarlijkse startgesprek tussen ouder en leerkracht. Is de relatie goed, dan kun je daarop terugvallen. Persoonlijk contact zet meer zoden aan de dijk dan een informatieavond." Van den Crommenacker beaamt dat: "Als je in zo'n relatie zit dat je elkaar goed kent, dan loopt het niet hoog op." Rookmaker vertelt dat na de oprichting van een werkgroep ouderbetrokkenheid de tienminuten gesprekken zijn afgeschaft en mentoravonden zijn ingevoerd, waar ouders elkaar ontmoeten en zo horen wat er speelt in de klas en daar omheen. "Wij richten de oudercontacten zo in dat het aansluit bij de behoefte. De een wil elke week een mailtje, de ander eens in de drie maanden een gesprek. Elk nieuw schooljaar begint met een 'nieuwejaarsborrel' in september, waar ouders kennismaken met de docenten. Ouders ontvangen dan de schoolgids met de schoolregels en krijgen een kaart met foto's en namen van de leraren. Zo hebben zij een beeld bij de docent waar hun kind het over heeft en misschien herkennen ze de hem of haar zelfs wel van de borrel. Het wordt dan makkelijker om contact op te nemen met school. Als het eerste contact tussen school en ouders er eenmaal is, wordt de band beter en kan die band ook beter in stand gehouden worden. Dat is het beste wapen om veeleisende ouders te voorkomen."