Onzekerheid en durf
Het is niet genoeg dat religies met elkaar dialogeren, ze moeten collectief ook dialogeren met de hedendaagse samenleving en het actuele denken. De hoogmoed jegens en het lichtzinnige oordeel over 'ongelovigen' - het Bijbelse woord 'heidenen' is zo onverdraaglijk geworden - is nefast voor de religies zelf. De wereld is veranderd: de religies moeten mee veranderen of fossielen worden.
Er zijn veel mensen die aan interreligieuze dialoog doen of aan vergelijkende mystiek en zo meer, maar zelden vind je iemand die ook dialogeert met het hedendaagse denken. De Ierse jezuïet Joseph (Stephen) O'Leary is wel zo iemand. Zonder vrees laat hij het christendom in dialoog gaan met het modernisme. Het postmodernisme is voor hem enkel een 'versneld' modernisme. Daar hoort bij dat je bij hem niet het machteloze 'ik-weet-het-niet' en 'wie-ben-ik-om-dat-te-denken' vindt. Onzekerheid is nodig, het is een verworvenheid van ons groeiend weten; 'ik weet dat ik niet weet'. Maar dat moet samengaan met een keuze, met de wil en het vermogen om in de amorfe massa van waarheden oriëntatie te zien, en op grond van die oriëntatie te spreken en op te treden. Is dat 'morele zekerheid'?
Het lijkt morele zekerheid dat Assad enkel maar 'a puppet on a string' is van naties en personen die zich willen doen gelden - op de kap/kop van de nauwelijks genoemde kleine mensen in Syrië en elders. En dat we dus niet moeten trappen in de valkuil van de fascinatie voor een nakende 'misschien gerechtvaardigde oorlog'. Die fouten maakten we al te vaak. In dialoog met de zachte kern in alle religies moeten we luidop spreken tégen de harde bolster van diezelfde religies. Mystiek is niet zwelgen in innerlijke extase maar ijveren voor een rechtvaardiger wereld.