weer bedreigt Schots erfgoed - Ontdek Schotland
Weer bedreigt Schots erfgoed: 'Onze geschiedenis valt in zee'
MAANDAG, 16:25
Klimaatverandering veroorzaakt meer en hardere stormen op de eilanden. Bij harde wind slaan er enorme golven over de kliffen. Archeologische vindplaatsen die dicht bij de kust liggen, worden daardoor ernstig bedreigd. "De zee eet beetje bij beetje de kustlijn op", zegt archeoloog Julie Gibson.
Ze woont op het eiland Rousay en schreef een boek over de desastreuze gevolgen van klimaatverandering voor de eilanden. "Hoe snel de afbraak precies zal gaan, is moeilijk te zeggen. We kunnen niet goed een voorspelling maken. Maar we weten wel dat de stranden in een razendsnel tempo eroderen."
Gibson vreest dat de geschiedenis in de komende decennia in zee zal vallen. "Dat is niet alleen een ramp voor archeologen, maar voor de hele mensheid. Dit soort archeologische vindplaatsen helpen ons de geschiedenis te begrijpen. Er zijn nog veel belangrijke vragen de we moeten beantwoorden."
De snel oprukkende zee stelt de archeologen voor een grote uitdaging, zegt Gibson. "We moeten een goede planning maken voor de toekomst. We zullen moeten kiezen welke vindplaatsen we gaan beschermen, wat we gaan bestuderen en wat we laten gaan. En dat is heel erg moeilijk."
De Orkney-eilanden vormen een groep van ongeveer 200 kleine eilanden in Noord-Schotland. Op de eilanden bevindt zich het werelderfgoed 'het hart van neolithisch Orkney', een groep van neolithische monumenten (uit de jonge steentijd), waaronder de nederzetting Skara Brae en de Stones of Stenness. Ook zijn er op de eilanden veel vondsten gedaan uit de bronstijd en de ijzertijd.
'De zee eet beetje bij beetje de kust op'
Om het dorp van 5000 jaar oud staat een muur die bescherming moet bieden. Maar ook daar wordt door de zee steeds een stukje van weggeslagen. Downes ziet het somber in. "We zullen dit niet kunnen redden. We kunnen de muren hoger maken, maar dat is uiteindelijk geen oplossing. De golven gaan er omheen."
Volgens haar is het onvermijdelijk dat er in de komende tijd historische plekken verloren zullen gaan. "Sommige vindplaatsen kunnen we proberen te beschermen, maar bij andere kunnen we helemaal niets doen. We zullen het verlies moeten accepteren. Maar het laat mijn hart bloeden om dit in zee te zien vallen."