Sophia, godin van de wijsheid | Kunst en Cultuur: Mythologie
Sophia is een van de centrale figuren in het gnosticisme, een christelijke filosofie met mogelijk wortels in het oude Rome en Perzië. Het gnosticisme legt de nadruk op individuele kennis en wijsheid als weg naar de verlossing en vereniging met God. Zijn volgelingen aanbidden Sophia zowel als goddelijke vrouwelijke schepper en tegenhanger van Jezus Christus. Volgens de gnostici vertoonde Christus twee gedaanten: een half mannelijke als zoon van God en een half vrouwelijke die Sophia werd genoemd, vereerd als de moeder van het universum.
Volgens de apocriefe geschriften van Johannes, een van de belangrijkste teksten van het gnosticisme uit circa 180, verzinnebeeldt Sophia de goddelijke wijsheid en de vrouwelijke geest. In het gnostische scheppingsverhaal wilde Sophia, toen ze God zijn schepsels zag, er zelf een voortbrengen. Het schepsel dat ze creëerde was haar zoon Ialdabaoth die het gezicht van een leeuw en het lichaam van een slang bezat. Ialdabaoth gebruikte later de macht van Sophia om de materiële wereld te creëren. Sophia werd bekend en vereerd als de moeder van het universum.
Sophia verschijnt in verschillende passages van de Bijbel als de vrouwelijke personificatie van de wijsheid, hoewel haar rol en populariteit in de joods-christelijke traditie doorheen de tijden veranderd is. Ze wordt ook vereerd in de Kaballah, een vorm van joods mysticisme, als de vrouwelijke gedaante van God.
Sophia is doorheen de geschiedenis door talrijke historische figuren vereerd, waaronder Hildegarde van Bingen, die ook in de Dinner Party aan bod komt, wier theologische geschriften aan Sophia en het concept van de goddelijke vrouwelijke wijsheid waren opgedragen. In bijna alle voorstellingen van de goddelijke wijsheid speelt Sophia doorgaans een rol; zij, alsook andere godinnen, werd in de middeleeuwen zelfs betrokken bij de verering van de Heilige Maagd Maria.
Sinds de opkomst van de feministische beweging in de jaren zestig-zeventig heeft Sophia aan populariteit gewonnen als goddelijke kracht. Ook op wetenschappelijk gebied tracht men deze godin van de wijsheid binnen de context van de christelijke praktijk, teksten en beelden beter te duiden. Een van de meest interessante theorieën behelst Michelangelo's schilderwerk op het plafond van de Sixtijnse kapel. Sommige geleerden en kunstkenners geloven dat de vrouwelijke figuur die zich onder de arm van God bevindt in de 'Schepping van Adam' in feite Sophia is, die haar rol van vrouwelijke protagonist vervult in de schepping van het leven en de mens in het bijzonder.
Sophia in de Dinner Party (kunstwerk van Judy Chicago)
In de tafelaankleding herken je de afbeelding van een van de voorstellingen van de godin van de wijsheid en haar transformatie in de volkscultuur doorheen de geschiedenis.
In vergelijking met de verschillende kleuren van de bloemblaadjes getuigt de witte kern van de bloem op Sophia's bord van een stabiele factor. Het stelt de originele aard van de godin van de wijsheid voor en haar creatieve kracht in het universum. Het middelpunt van de bloem stelt wellicht ook het Pleroma voor, de spirituele wereld van het gnosticisme dat de totale macht van God symboliseert, vanwaaruit Sophia voortgekomen is.
De slangengodinIn 1903 ontdekte Sir Arthur Evans bij zijn opgravingen bij het paleis van Minos te Knosos op Kreta fragmenten van beeldj…