Mathematisch, voortbordurend op Mondriaan - NRC
Met zeker acht solotentoonstellingen dit voorjaar, grotendeels vanwege zijn negentigste verjaardag, stond François Morellet volop in de belangstelling. Elf dagen na zijn verjaardag overleed hij, op 11 mei. Een week eerder vergeleek The Art Newspaper hem en Pierre Soulages nog met de gehypte Young British Artists van enkele jaren geleden, onder de kop 'OFAs (Old French Artists) are now the new YBAs'.
Morellet gold al langer als bekende Franse kunstenaar. Grotendeels autodidact had hij zich ontwikkeld tot abstract schilder. Lijnen, vierkanten, driehoeken vatte hij in een lineaire stijl, geschilderd of met metaal en neonbuizen. In 1960 was hij medeoprichter van GRAV (Groupe de Recherche d'Art Visuel): een groep die met kinetische kunst opriep tot visuele agressie, om kijkers te activeren. Zijn neonsculpturen riepen toen aversie op, nu zijn ze gewild. Uiteindelijk kon hij terugkijken op solotentoonstellingen in ongeveer alle grote musea, zoals d'Orsay in Parijs en het Guggenheim in New York.
Een rode draad in zijn werk was zijn systematische aanpak. "Hij werkte mathematisch, voortbordurend op Mondriaan", zegt Lisette Pelsers, directeur van het Kröller Müller Museum dat enkele werken van hem bezit. "Hij wordt vaak vergeleken met Judd, Kelly, Soll Lewitt als zijnde de Europese minimalist. Hij was de meest prominente en veelzijdige op dat terrein."
Voor de beeldentuin van het Kröller Müller maakte Morellet in 1988 La plate-bande: een betonnen lijst die deels omhoog staat, als een driehoek. De onvertaalbare titel betekent zoiets als platte lijst, bloemperk – een soort woordgrapje. Want onder de strengheid school humor. Antoinette de Stigter van Art Affairs: "Hij maakte bijvoorbeeld een kunstwerk met twee platen op elkaar en gaf het als titel de naam van een seksstandje. Niemand die dat eraan af zag, maar hij deed het met groot plezier."
De Stigter vertelt dat ze met Morellet samenwerkte sinds 1969 en toen als eerste een groot aantal werken van hem aankocht: "'Het kan dus toch!', riep hij, verwijzend naar zijn Parijse galerie, die destijds nauwelijks iets verkocht. Nu is hij een van de grootsten in Frankrijk."