In het licht - Heilige Willibrord Deurne
Jaar C, 24e zondag door het jaar, 11 september 2016
Exodus 32, 7-11.13-14, 1 Timoteüs 1, 12-17 en Lucas 15, 1-10
Afscheid van Stationszicht
Elke week probeer ik in de overweging me te laten inspireren door een van de kunstwerken in de tentoonstelling 'Reflectie' in de Deurnese St. Willibrorduskerk. Dat wordt steeds lastiger, omdat ik steeds minder de aansluiting kan vinden tussen de thema's in de lezingen en die van de schilderijen en objecten. Toch is er één schilderij waar ik al een tijd iets over wil zeggen. En ik denk dat dit vandaag wel kan.
De lezingen gaan over zondigen. In de eerste lezing is het God zelf die het volk van Mozes wil vernietigen, omdat ze een gouden kalf hebben opgericht en dat aanbidden. In het evangelie zijn het de Farizeeën en Schriftgeleerden – mensen die menen te weten hoe het moet – die mopperen dat Jezus omgaat met zondaars. Het antwoord van Jezus met de prachtige verhalen van het verloren schaap en het zoekgeraakte muntstuk is helder: "Zo, zeg Ik u, is er vreugde bij de engelen van God over één zondaar die zich bekeert." De zonde, het slechte in de mens, heeft niet het laatste woord. Er is herstel mogelijk. Jezus' voorbeelden geven zelfs aan dat je alle moeite mag en moet doen om wie afgedwaald is er weer bij te halen, barmhartig en gastvrij.
Een van de bekendste zondaars uit de bijbel is Maria Magdalena. Zij wordt doorgaans als zondares afgeschilderd, een voormalige prostituee, maar veel belangrijker is, dat zij na haar ontmoeting met Jezus uitgroeide tot een van zijn trouwste volgelingen.
Lizzy Geurts-van Kessel schilderde haar op een eigentijdse en verrassende manier, geïnspireerd door de wereldberoemde lichtval in schilderijen van Caravaggio, Rembrandt en Vermeer: het warme licht in de duisternis. "Waar Christus (in het schilderij van Wiegersma dat ernaast hangt – PJ) leest bij kaarslicht, is het licht dat op het gezicht van Maria Magdalena valt, het hedendaagse licht van een smartphone, ons 'boek' van vandaag." Het is het "'sociale licht' van nu, van neon, LED, telefoons, computers."
Maria Magdalena hoorde er niet bij. Ze werd door Jezus bij de hand genomen en opgenomen in de groep van volgelingen. Waar de twaalf leerlingen op het laatst van zijn leven afhaakten en wegvluchtten, bleef zij tot onder het kruis en tot aan het graf. Zij was de eerste die op Paasochtend getuige was van het lege graf en Jezus' verrijzenis. Zij mocht dit vertellen aan de apostelen.
Onlangs is haar jaarlijkse gedachtenis op de heiligenkalender door paus Franciscus opgewaardeerd tot feest en daarmee komt zij op hetzelfde niveau als de apostelen. Zij werd al in de 9e eeuw door de geleerde Rabanus Maurus 'Apostolorum apostola' genoemd: 'apostel van de apostelen'. Thomas van Aquino herhaalde dat in de 13e eeuw. Hendrik Wiegersma had haar zo als vijftiende apostel aan zijn drieluik kunnen toevoegen…
Even terug naar het schilderij, naar het felle beeldschermlicht… Heel wat mensen beleven de contacten via hun mobieltje en de 'social media' als een verrijking. Ze kunnen haast niet meer zonder, staan graag in de schijnwerpers, blijven graag op de hoogte van het wel en wee van anderen. Anderen raken juist in verdwaald, worden uitgesloten, weggepest in de vluchtige wereld van deze lang niet altijd even sociale relaties.
Wat dat betreft is er in die 42 jaar Stationszicht heel veel veranderd. Destijds waren feestavonden bij huwelijken of jubilea, koffietafels bij overlijden, bijeenkomsten van verenigingen de belangrijkste manier om contact te hebben met anderen. Dan zag en sprak je elkaar. Cafés en zalen speelden daarin een belangrijke rol. Tegenwoordig heeft de smartphone een deel van die functie overgenomen. Het is nog nooit zo gemakkelijk geweest om contact te hebben. Maar er wordt ook beweerd dat hoe meer mensen jou volgen op Facebook, hoe minder vrienden je hebt.
Of dat zo is, weet ik niet. Hoe dan ook, in onze snel veranderende wereld blijft het belangrijk om oog te hebben voor degenen voor wie het leven een last is, die de juiste weg niet kunnen vinden. Jezus bemoedigt hen. Mozes spreekt voor hen ten beste. En ook Maria Magdalena mag een krachtig voorbeeld zijn voor hen, voor ons. Dat zij, dat wij licht mogen ervaren, of het nu kaarslicht is, neon of LED, en – met de woorden van paus Franciscus – mogen aanvoelen dat wij door God worden verwacht, bemind en vergeven.