Amsterdam, plaquette op de gevel van de voormalige 'IJssalon Koco' - Nationaal Comité 4 en 5 mei
Home › Oorlogsmonumenten › Monumenten zoeken › Amsterdam, plaquette op de gevel van de voormalige 'IJssalon Koco'
Amsterdam, plaquette op de gevel van de voormalige 'IJssalon Koco'
Van Woustraat 149, 1074AJ, Amsterdam, Noord-Holland|GPS: 52.352796, 4.9027776
Onthulling: 25 februari 1992
Dit monument is in schooljaar 2019-2020 geadopteerd door 3e Daltonbasisschool.
Amsterdam, plaquette op de gevel van de voormalige 'IJssalon Koco' (foto: Nationaal Comité 4 en 5 mei)
Onthulling van de plaquette op 25 februari 1992 (foto: Stichting Kindermonument)
IJssalon Koco (foto: Stichting Kindermonument)
De plaquette op de gevel van de voormalige 'IJssalon Koco' in Amsterdam is uitgevoerd in natuursteen.
'WOENSDAG
19 FEBRUARI 1941
HIER WAS GEVESTIGD
EIGENAREN WAREN DE
DUITS-JOODSE VLUCHTE-
LINGEN E. CAHN EN
A. KOHN.
ZIJ VORMDEN SAMEN
MET VASTE BEZOEKERS
DE KNOKPLOEG DIE ZICH
OP 19 FEBRUARI 1941
DAADWERKELIJK HEEFT
VERZET TEGEN DE
DUITSE BEZETTER.
CAHN WERD DAAROP
GEARRESTEERD EN ALS
TERECHTGESTELD.
DEZE GEBEURTENIS
WERD GEVOLGD DOOR
GROTE RAZZIA'S OP 22
EN 23 FEBRUARI ONDER
JOODSE AMSTERDAMMERS.
DEZE WAREN MEDE DE
AANLEIDING VOOR DE
FEBRUARISTAKING DIE
OP 25 FEBRUARI 1941
UITBRAK, ALS MASSAAL
PROTEST TEGEN DE
GEDENK DE STRIJD
NAZISME EN
FASCISME!'.
De plaquette op de gevel van de voormalige 'IJssalon Koco' in Amsterdam is opgericht ter nagedachtenis aan de twee eigenaren van deze zaak: de Duits-joodse vluchtelingen Ernst Cahn en Alfred Kohn. Een overval van de Duitse politie op deze ijssalon was in 1941 een van de aanleidingen voor de Februaristaking.
In de periode voorafgaand aan de Februaridagen van 1941 werd er door de bezetter steeds meer druk uitgeoefend op het politieke en economische leven en kregen de anti-Joodse maatregelen een steeds grimmiger karakter. Geüniformeerde NSB'ers van de Weerbaarheidsafdeling (WA) gingen over tot het organiseren van provocaties in Joodse buurten. Eigenaars van hotels en cafés werden gedwongen plakkaten op te hangen met de tekst 'Joden niet gewenscht', er werden marktkramen vernield, ruiten van winkels ingegooid en Joden mishandeld.
Op 11 februari 1941 kwam het op het Waterlooplein tot een ware veldslag, waarbij de WA'er Hendrik Koot zwaargewond raakte en enige dagen later aan zijn verwondingen overleed. Als reactie hierop werd de oude Joodse wijk een dag later door de bezetter afgesloten.
Op 17 februari ontstond er veel ophef over het feit dat bij de Nederlandse Scheepbouw Maatschappij in Amsterdam-Noord door loting een aantal ongehuwde arbeiders voor dwangarbeid in Duitsland werden aangewezen. Alle arbeiders verlieten de werf en ook op andere werven legden de arbeiders het werk neer.
Om hun ijssalon te verdedigen vormden Cahn en Kohn samen met een aantal vaste klanten een knokploeg. Toen op woensdagavond 19 februari op de deur van de ijssalon werd gebonkt, bleek dit echter niet zoals vermoed de Nationaal Socialistische Beweging (NSB) te zijn. Het was een patrouille van de Grüne Polizei, onder bevel van de plaatsvervangend commandant van de Sicherheitspolizei in Amsterdam, Wilhelm Lauhus.
Toen de manschappen al schietend binnendrongen, werd bij hen ammoniak in het gezicht gespoten. Ondanks het verzet van de knokploeg arresteerde de bezetter alle aanwezigen. Kohn kreeg tien jaar gevangenisstraf en heeft de oorlog niet overleefd. Cahn was de eerste burger die op 3 maart 1941 door een vuurpeloton van de bezetter werd doodgeschoten.
Op 19 februari werd in de Van Woustraat 'IJssalon Koco' van de Duits-Joodse vluchtelingen Ernst Cahn en Alfred Kohn bestormd door manschappen van de Grüne Polizei. Toen de manschappen al schietend binnendrongen, werden zij opgewacht door een knokploeg die bij hen ammoniak in het gezicht spoten. Alle aanwezigen werden gearresteerd.
Er volgden harde represailles. Op bevel van SS-chef Heinrich Himmler, rijkscommissaris Arthur Seyss-Inquart en SS-generaal Hanns Albin Rauter vond er in de Jodenbuurt een grootschalige razzia plaats. 427 Joodse mannen in de leeftijd van 18 tot 35 jaar werden bij hun gezinnen weggehaald en naar het Jonas Daniël Meijerplein gebracht. Van daaruit werden zij op transport gezet naar de concentratiekampen Buchenwald en Mauthausen. Slechts twee van hen zouden het overleven.
De verontwaardiging bij de Amsterdammers was groot. In de avonduren van 24 februari 1941 werd op de Noordermarkt een korte bijeenkomst gehouden, waaraan veel ambtenaren deelnamen. De circa 250 aanwezigen werden toegesproken door onder meer de gemeentearbeider Dirk van Nimwegen. Nog dezelfde nacht werd door de illegale Communistische Partij Nederland (CPN) het manifest Staakt, staakt, staakt !!! opgesteld, dat in de vroege ochtenduren werd verspreid aan de poort van talrijke bedrijven.
De oproep vond breed gehoor onder de Amsterdammers. Overal in de hoofdstad werd het werk neergelegd en ontstond een sfeer van spontane saamhorigheid. Het openbaar vervoer kwam tot stilstand en bij nagenoeg alle andere gemeentelijke diensten werd het werk neergelegd. Er werd gestaakt bij de scheepsbouw en metaalbedrijven in Noord, bij de confectiefabriek Hollandia-Kattenburg en bij grootwinkelbedrijven als de Bijenkorf. Een dag later breidde de staking zich uit tot de Zaanstreek, Kennemerland (Haarlem en Velsen), Hilversum, Utrecht en Weesp.
De bezetter reageerde furieus. Op 26 februari nam generaal Friedrich Christiansen het gezag in de provincie Noord-Holland over. Op zijn bevel moest er bij onlusten en samenscholingen met scherp in de menigte worden geschoten.
De stakers gingen weer aan het werk. In de weken die daarop volgden werden honderden stakers en vooral CPN'ers gearresteerd. Sommigen kwamen voor het vuurpeloton, anderen kregen langdurige gevangenisstraffen opgelegd.
De Februaristaking van 1941 was de eerste, grote daad van verzet in Nederland tegen het antisemitisme en de terreur van de Duitse bezetter.
Het monument is onthuld op 25 februari 1992 door stadsdeelvoorzitter Amy Koopmanschap.
De plaquette is bevestigd op de gevel van een pand aan de Van Woustraat in Amsterdam.
Website Comité Herdenking Februaristaking 1941;
Mischa Rus | 5 mei 2020
Om nooit te vergeten hoe belangrijk leven in liefde en vrijheid is.
Lex banning | 5 mei 2020
Wij zullen nooit vergeten.
Erik Schmit | 5 mei 2020
Normaal gesproken staan we schouder-aan-schouder bij de voormalige IJssalon om samen de gruwelijkheden van de oorlog samen te herdenken. Mooi dat we nu online toch samen zijn om de oorlog te herinneren en een virtuele bloem kunnen leggen als dank aan hen die streden voor onze vrijheid.
Linda | 5 mei 2020
Een andere herdenking maar toch ook bijzonder. Laten we herinneren en leren van de geschiedenis.
Mariska van der Westen | 4 mei 2020
Boven den knoet verkozen zij den dood. Wordt wakker, want de nood is groot.
Hanna Loschacoff | 4 mei 2020
May this never happen again...
Sara Loschacoff | 4 mei 2020
Want 'Verzet begint niet met grote woorden, maar met kleine daden..'
Alice de Dalie | 4 mei 2020
Sarah | 4 mei 2020
Vrede voor iedereen. Niet vergeten ook niet na 75 jaar
Daniël | 4 mei 2020
We blijven herdenken.
Claartje | 4 mei 2020
De herdenking is altijd indrukwekkend, het verhaal tragisch. Jammer dat we er (juist) dit jaar niet samen kunnen staan... Ik leg daarom graag virtueel een bloem.