Achterin boekhandel Gianotten staat een huisje, met alom aan de binnen- en aan de buitenkant boekenkasten vol tweedehands boeken. Gaaf, zo’n boekenkastenhuisje. Daar vond ik een boekje van Gerrit Krol: De schrijver, zijn schaamte en zijn spiegels. Dit boek stond al twintig jaar op mijn zoeklijstje. Eindelijk gevonden. Het verscheen in 1981 en de vorige eigenaar heeft het verkregen in januari 1985. Dat is zowat vier jaar na de verschijning, dus misschien toen al in de uitverkoop. De aankoopdatum en een naam staan op de zogenoemde franse titelpagina. Dat is de eerste bladzijde waarop alleen de titel wordt gedrukt. En als u een boek koopt tijdens een schrijverslezing, zet de auteur daar (eventueel een opdracht en) een handtekening op. Maar er staat geen krul van Krol in dit boek en geen opdracht, dus de naam moet van de eigenaar zijn. Het gekke nu is dat iemand wel haar naam in het boek heeft gezet, maar dat boek niet heeft gelezen; niet één pagina. Op die naam op de franse pagina na, is de paperback puntgaaf. De lijmrug is, net als knakworst uit blik, knakloos. De bladzijden springen opstandig terug als je het boek opendoet, geen vlekje of vergeelde bladranden, koffievlekken noch shagdraadjes. Maar het verbazingwekkendste is:
Het boek ruikt nog naar drukinkt.
Zesendertig jaar geleden gedrukt en het ruikt niet muf, niet naar schimmel, niet verzuurd, geen papierrot en nul microcelletjes boekenpest. Ik ruik, wat vaag, maar toch: drukinkt.
Hoe kan dat? Wat is er met dit boek gebeurd? Blijkbaar niets.
Om boeken voor de boekenpest te behoeden, moet je ze vriesdrogen, vacuüm zuigen en zuurvrij verpakken in een roestvrij stalen huls en voor altijd opslaan in een kurkdroge kluis. Maar hoe kun je ze dan lezen? [i]
Er zijn mensen die boeken kopen of krijgen die ze niet lezen. Misschien dat de vorige bezitter door de reflecterende zilverkleurige letters van de titel met zijn schaamte en zijn spiegels werd verleid tot kopen. Om de fraaie typografie van het voorplat. Om de thema’s. Maar het boek blijkt een essay, zo droog geformuleerd als een wiskundeboek. Maar wat een ijzersterke titel. En dat oplichtende omslag. En wat een gaaf boekhuisje.