Made in Russia: succes van Poetin blijft te veel afhankelijk van olie
De Russische president Vladimir Poetin is er niet in geslaagd om zijn land minder afhankelijk te maken van fossiele brandstoffen. Om zijn reserves, die tegen het midden van de jaren veertig uitgeput dreigen te raken, te kunnen ontwikkelen, heeft het land nood aan bijkomende investeringen en innoverende technologieën. Op dat gebied kunnen westerse sancties echter bijzonder veel pijn doen.
"De petroleumsector is één van de weinige beleidspunten waar de Russisch president Poetin zal toegeven zijn doelstellingen niet te hebben gehaald," benadrukken de journalisten Yves Bourdillon en Benjamin Quenelle in de Franse krant Les Echos. "Petroleum en gas vertegenwoordigen elk nog altijd 15 procent van het Russische bruto binnenlandse product. Deze twee activiteiten leveren samen bovendien twee derde van de inkomsten uit deviezen en de helft van de fiscale opbrengsten."
Petroleumgeld
"Wanneer voor een vat olie een piekprijs van 147 dollar wordt betaald, zoals tijdens de historische recordzomer tien jaar geleden, volgt een gevaarlijke euforie met een inflatie en een waardestijging van de roebel die andere industrieën nadelig beïnvloedt," benadrukte Maxime Orechkin, Russisch minister van economie. "Wanneer die prijs echter tot 18 dollar daalt, zoals het geval was tijdens het presidentschap van Boris Jeltsin, kan de staat zijn ambtenaren niet meer betalen."
Het petroleumgeld voedt volgens Bourdillon en Quenelle bovendien ook het politiek cliëntelisme en haalt op het gebied van tewerkstelling met minder dan één miljoen arbeidsplaatsen anderzijds slechts relatief bescheiden prestaties.
Petroleum is een cruciale motor van de Russische economie, maar dreigt al snel te zullen beginnen sputteren. "Volgens officiële ramingen over de bewezen oliereserves resten aan het huidige productietempo nog voor amper zesentwintig jaar reserves," aldus Les Echos.
"Een diversificatie is bovendien niet evident. Het lijkt immers weinig rationeel om investeringen af te leiden naar industrieën met een onvoorspelbare winstgevendheid, wanneer men weet dat fossiele brandstoffen de geleverde inspanningen snel zullen terugbetalen."
Amerikaanse schalieproductie
"De Russische overheid heeft een aantal problemen tot op dit ogenblik kunnen minimaliseren," erkennen Bourdillon en Quenelle. "Daarbij moet worden gewezen naar de waardevermindering van roebel om de dalende olieprijzen op te vangen. Daardoor konden de inkomsten uit de petroleumproductie, uitgedrukt in roebel, constant worden gehouden."
"Op die manier konden lonen en investeringen worden gedekt. Het huidige evenwicht, met een olieprijs van 60 dollar per vat en een wisselkoers van 60 roebel voor een Amerikaanse dollar, is volgens petroleumexpert Igor Yusufov een uitstekend compromis."
"Er zijn nog signalen van goed management," meent Les Echos. "Exportopbrengsten boven 40 dollar per vat worden aangewend voor de aanvulling van de reservefondsen die door de financiële crisis van tien jaar geleden waren aangetast. Op dit ogenblik kan 5 miljard dollar per maand aan die reserve worden toegevoegd."
Anderzijds blijkt dat er steeds meer druk groeit op het akkoord dat Rusland met de Organisation of Petroleum Exporting Countries (Opec) heeft om de olieproductie te limiteren. De Russische producenten Lukoil, Rosneft en Gazpromneft zijn ongeduldig om hun activiteit op te drijven, zodat een antwoord kan worden geboden op de toenemende Amerikaanse schalieproductie.
Er moet volgens Les Echos ook worden erkend dat de dreigende uitputting van de reserves vooral een theoretisch probleem blijft. "Men moet er immers rekening mee houden dat het land nog gigantische gebieden omvat waar nog geen enkele exploratie is gebeurd," zeggen Bourdillon en Quenelle. "Bovendien zijn er ook aanwijzingen van grote voorraden in Oost-Siberië, het Noordpool-gebied en diepe Russische kustwateren."
"De ontginning van deze voorraden vereist echter bijzonder zware investeringen," wordt er anderzijds opgemerkt. "Bovendien moet voor die activiteit gebruik worden gemaakt van technologieën die Rusland op dit ogenblik niet heeft. Het is dan ook geen toeval dat de westerse sancties tegen Rusland vooral gericht zijn op de overdracht van dergelijke technologieën."