Monetarisering Urban sprawl in Vlaanderen - Departement Omgeving
Het Vlaams Departement Omgeving liet de afgelopen jaren onderzoek uitvoeren om inzicht te verwerven in de evolutie van sprawl en in de maatschappelijke kosten en baten van (functionele) sprawl, om beleidsvoorstellen te ontwikkelen voor een beleid dat de negatieve effecten van sprawl tracht tegen te gaan, en om zo een publiek debat op gang te brengen en het maatschappelijk en politiek draagvlak voor het ruimtelijk en mobiliteitsbeleid te verhogen. De studies bouwen voort op studiewerk dat in 2017-2019 werd uitgevoerd in opdracht van het Departement Omgeving: Monetariseren van de impact van urban sprawl in Vlaanderen.
De opdrachten werden uitgevoerd door VITO en Tractebel in samenwerking met VUB, UA, KULeuven en VRP.
België en Vlaanderen worden gekenmerkt door heel wat sprawl. Deze sprawl werd in de studie gemeten door de WUP-indicator die internationaal werd ontwikkeld en toelaat om de sprawl te vergelijken in verschillende landen en regio's. Gemiddeld gezien nam de mate van urban sprawl (WUP) in Vlaanderen in de periode 2013-2019 toe met 2,3% van 18,3 UPU/m² in 2013 naar 18,7 UPU/m² in 2019.
De studie bevat informatie over de kwaliteit en kosten-baten van verschillende diensten: collectief vervoer, afvalophaling, post- en pakjesbedeling, thuiszorg en energetische renovatie. De bestaande morfologische typologieën laten niet toe om een relatie te leggen met de kost van dienstverlening. Daarom werden bijkomende indicatoren ontwikkeld die bijkomende inzichten verschaffen in 'functionele' sprawl, zoals een gemeentelijke sprawlindicator, een indicator op basis van afstand tussen adrespunten, en een indicator op basis van het gemiddeld aantal inwoners per adres.
De studie bevat ook beleidsaanbevelingen:
De strategieën om urban sprawl en zijn externaliteiten te bestrijden komen de laatste jaren veelvuldig aan bod in verschillende studies. In deze studie worden de verschillende strategieën die eerder werden ontwikkeld gekoppeld aan de bevinden m.b.t. dienstverlening. Zo ontstaat een integraal beeld van wat sprawlbeleid zou kunnen inhouden. Onderstaande figuur geeft de samenhang weer tussen de verschillende aspecten van sprawlbeleid die in de studie aan bod komen.
Wauters E. (red.), Boussauw K. Poelmans, L., Steenbergen Th., Vermander M., Janssen, L., Beckx, C. Broekx, S., Tindemans H. (2021). Monetarisering urban sprawl in Vlaanderen. Studie uitgevoerd in opdracht van Departement Omgeving.