november 2013	Schoolfacilities	Huisvesting	- Huisvestingsconcepten
Het staat met zijn voeten in het park, en is zo natuurlijk mogelijk gebouwd: scholencomplex 'Het Nest' in de Pijnackerse wijk Keijzershof. Op zaterdag 9 november 2013 werd de multifunctionele accommodatie (MFA) officieel geopend. Het energiezuinige complex omvat drie basisscholen: De Keizerskroon, De Vlinderboom en de school voor speciaal basisonderwijs De Prinsenhof. Er is ook een kindercentrum van SkippyPepijn met peuterspeelzalen en buitenschoolse opvang. Dit alles met een sporthal bestemd voor het gymonderwijs. Duurzaam bouwen in optima forma, zo blijkt uit het interview.
Het project begon als een complex van twee basisscholen en een kinderopvangorganisatie. De gemeenteraad nam in de ontwerpfase het besluit dat handbalvereniging Oliveo niet in het oude pand kon blijven. Daardoor had deze vereniging ineens ook interesse in de MFA. Projectarchitect Annemiek Braspenning van No Label: "Dat betekende een heel nieuw ontwerp. Er was ineens een kantine nodig en ook twee handbalvelden buiten. Dat deed een beroep op ieders flexibiliteit, maar uiteindelijk is het daarmee nog beter geworden." Groot voordeel is het dubbel ruimtegebruik: de grote sporthal is niet alleen bestemd voor het gymonderwijs voor de drie scholen, maar ook voor de handbalvereniging. Eén van de verharde buitenvelden is overdag als speelplaats in gebruik. En de kantine is ook te verhuren aan wijkbewoners en -organisaties.
Een andere verandering was de komst van Het Prinsenhof: de minister van OCW besloot nog tijdens de bouw om de basisschool voor speciaal onderwijs te verplaatsen van Zoetermeer naar Pijnacker. Architect Leon Thier van Studio Leon Thier: "Ook dat leidde tot tussentijdse aanpassingen. Er moest een docentenkamer komen, een extra ruimte voor administratie, en meer kleine ruimtes zoals voor logopedie of bespreekkamers."
Leidden die uitbreidingen tot hogere kosten? "Zeker", bevestigt projectmanager Richard Giorgi van de gemeente Pijnacker-Nootdorp. "Maar we slaan twee vliegen in één klap: we voorkomen langdurige leegstand, want het pand was op de groei gebouwd. En er zijn geen kosten meer voor schoolvervoer naar omliggende gemeenten voor het speciaal onderwijs." Ook wordt sterk bespaard op energie: het gebouw heeft duurzame warmte- en koudeopslag uit de bodem. In de zomer wordt de vloer gekoeld, in de winter warmt hij op. "Ook het dak is voorzien van iets speciaals: via buizen in het dak van de sporthal wordt bij hoge temperaturen water opgewarmd. Daar kunnen handballers of kinderen na de gymles weer mee douchen."
De crisis bood bovendien ook financiële lichtpuntjes: de aanbesteding viel juist enorm mee. De gemeente had extra budget beschikbaar gesteld voor Duurzaam Bouwen, maar uiteindelijk is het ontwerpteam nog ruim binnen het oorspronkelijke budget gebleven, inclusief die duurzaamheidsmaatregelen. Als je het onderwijswethouder José van Egmond van de gemeente vraagt, "passen alle puzzelstukjes precies in elkaar". Ze noemt Keijzershof "hét voorbeeld van het moderne denken over accommodaties en het samen optrekken van allerlei partijen." Projectmanager Giorgi sluit zich hierbij aan: "Ik ben best een soort van trots op de samenwerking."
Een belangrijke samenwerking aan de ontwerpkant is die met constructeurs en met adviseurs voor duurzaam bouwen en installaties, zo benadrukken de architecten. Ze complimenteren hun partners W/E adviseurs, Uticon en Smit Westerman voor de duurzame vernieuwingen. Braspenning: "Samen is het gelukt het gebouw energiezuinig te maken, toekomstbestendig, natuurlijk, en ook nog eens eenvoudig en vanzelfsprekend in het gebruik." "Ook de opdrachtgever vanuit de gemeente heeft altijd positief kritisch hierover meegedacht", vult collega-architect Thier aan.
Niet eerder vertoond in Nederland is een luchtventilatiesysteem dat gebruik maakt van (eventueel natuurlijk opgewarmde) buitenlucht. John Mak van W/E adviseurs: "We leiden lucht van buiten via de plafonds de klaslokalen in, en in de winter kunnen we dat met warm-waterspiralen ook nog eens verwarmen. Het tocht nooit, en juffen en meesters die dat willen mogen gewoon ramen en deuren openzetten." Bij veel andere scholen met installaties is dit niet zo. Het gebouw haalt met dit alles energielabel A, en een GPR-score voor duurzaamheid van gemiddeld 8,2.
De Keizerskroon wil school in de wijk zijn
Esther Pleij is als schooldirecteur vanaf het prille begin betrokken bij RK-basisschool De Keizerskroon en gaf zelfs het directeurschap van de Johannesschool op om het aanbod van de Stichting Katholiek Onderwijs Pijnacker (SKOP), het starten van een nieuwe school in de wijk Keijzershof, met beide handen aan te pakken. Esther is bijzonder ingenomen met het nieuwe multifunctionele gebouw waarin de Keizerskroon zestien lokalen plus een speellokaal krijgt en kijkt met een goed gevoel terug op de verhuizing.
Esther Pleij: "We hebben op dit moment zeven groepen: drie kleutergroepen, één groep 3, één groep 4, één groep 6 en een combinatiegroep 5, 7 en 8. Begin 2013 werd de honderdste leerling verwelkomd en intussen staat de teller op 150. De groei zit er dus goed in, de verhuizing naar de nieuwbouw zal nog een extra stimulans zijn voor de groei." Algemeen directeur/bestuurder Piet van Adrichem van SKOP denkt dat de economische crisis tot gevolg heeft dat de 2300 woningen van Keijzershof er veel minder snel zullen staan en dit tot gevolg heeft dat er niet zo'n enorme leerlingenpiek zal zijn als in voorgaande nieuwbouwwijken. "Het gebouw is op de groei gepland, maar zal pas in 2021 vol zitten. We zullen als school geleidelijker groeien en de piek zal minder groot zijn. En dat is op zich prima."
Binnen SKOP hebben de scholen een centraal uitgangspunt: school zijn in de wijk. Een school is niet een op zichzelf staand instituut, maar heeft een functie in de omringende samenleving. Dat gebeurt door allerlei vormen van samenwerking met organisatie en mensen binnen de MFA en binnen de wijk.
Esther Pleij en Piet van Adrichem hebben tijdens de verhuizing in de herfstvakantie en de week ervoor de voordelen van de samenwerking binnen de MFA ervaren; Skippy/Pepijn en de combinatiefunctionarissen van de gemeente hielden zich in deze periode namelijk bezig met de 'buitenschoolse opvang' van de leerlingen.
De Vlinderboom: frisse en moderne school midden in wijk en wereld
'Ontdek samen dat wat je nog niet kent om te worden wie je bent.' Dat is de slogan van CBS De Vlinderboom. Volgens directeur Carin Robles is De Vlinderboom, een frisse moderne school met een heel duidelijke visie op onderwijs en opvoeding. "Het kind staat centraal bij de gouden driehoek; kind, leerkracht en ouders. Van kwart over acht tot half negen is er een inloopkwartiertje waarbij ouders even kunnen bijpraten met elkaar en met de leerkracht. En de kinderen kunnen laten zien waar ze mee bezig zijn. Samen met de RK-basisschool De Keizerskroon gaan we bijeenkomsten organiseren over thema's in onderwijs en opvoeding."
De Vlinderboom wil een school zijn die midden in de wijk en de wereld staat. "Wij willen zo onderwijs geven dat kinderen zichzelf en de wereld lerend kunnen ontdekken. Individueel en in samenwerking met elkaar. Samen weet je meer dan in je eentje. Kennis delen is hier de cultuur. Daarom vinden we het belangrijk dat kinderen vanaf groep 1 tot en met 8 Engels leren. Verder stellen we techniek centraal. Ook ICT speelt een rol. We werken met smartboards in de nieuwe school en is er ook Wifi. Dus als bovenbouwleerlingen een tablet of smartphone meenemen dan hoeft die niet altijd uit te staan."
Het team is bijzonder blij met de nieuwe accommodatie, ze hebben er alle ruimte en mogelijkheden om verder uit te groeien als school. Op dit moment telt de school 85 leerlingen, verdeeld over vijf groepen: twee groepen 1 en 2, één groep 3, één combinatiegroep 4 en 5 en één combinatiegroep 6, 7 en 8. De school heeft dertien lokalen waarvan er bij de start zes worden gebruikt, maar dat zullen er snel meer worden.
SBO De Prinsenhof een aanwinst voor de gemeente
Met de komst van SBO De Prinsenhof heeft Pijnacker-Nootdorp nu speciaal basisonderwijs in de gemeente zelf. Kinderen voor wie het programma van de gewone basisscholen niet aansluit, hoeven nu niet meer daar scholen buiten de gemeente. Ook biedt de komst van Prinsenhof mogelijkheden voor meer samenwerking tussen regulier basisonderwijs en speciaal basisonderwijs.
Wethouder José van Egmond van onderwijs heeft de Zoetermeerse school met open armen ontvangen. Locatieleider Arjan Hoogerbrugge: "De gemeente heeft er alles aan gedaan om ons begin september op deze locatie te laten beginnen. Met een beetje kunst en vliegwerk is dat gelukt. We zijn met 72 leerlingen begonnen, verdeeld over vijf groepen. We willen de komende jaren groeien naar 120 tot 140 kinderen. We richten ons qua werkgebied op Pijnacker, Nootdorp, Delfgauw en Lansingerland en deels ook Zoetermeer waar we de komende vier jaar nog over een dependance beschikken."
De Prinsenhof wil graag samenwerken met de basisscholen in Pijnacker en omstreken. In eerste instantie met de directe buren De Keizerskroon en De Vlinderboom maar ook met de andere scholen uit de regio. Door uitwisseling van kennis en expertise, onder meer via de ambulant begeleiders van SBO De Prinsenhof.
Arjan Hoogerbrugge en zijn team van ongeveer vijftien mensen zijn heel blij met de nieuwe accommodatie die alles biedt wat nodig is, inclusief een sporthal, een speelzaal, een buitenspeelterrein en een aula voor grotere bijeenkomsten. Allemaal gezamenlijke ruimten die worden gedeeld met de andere gebruikers van de MFA!
SkippyPepijn voor peuterspeelzaal en buitenschoolse opvang
Directeur Kees Hermsen en de beoogd locatieleider in opleiding Jennifer Giorgi kijken hun ogen uit in de drie grote groepsruimten van SkippyPepijn in de MFA. "Wat een schitterende frisse felle vrolijke kleuren hè. Het knalt echt van de muren af", roept Jennifer. Kees Hermsen is iets bedaarder van aard, maar vindt het ook heel mooi geworden allemaal.
SkippyPepijn is overal in Pijnacker, Delfgauw en Nootdorp op eigen of andermans locatie actief met peuterspeelzaalwerk, kinderopvang voor kinderen van 0 tot 4 en buitenschoolse opvang van kinderen in de basisschool leeftijd, en mocht natuurlijk ook niet ontbreken in het totaalconcept van de multifunctionele accommodatie 'Het Nest'.
Kees en Jennifer kijken na jaren voorbereiding uit naar de samenwerking met de drie scholen en ook Oliveo Handbal. Ook de nieuwe zogeheten combinatiefunctionarissen van de gemeente – die gericht zijn op sport en cultuur – spelen in de samenwerking een rol. In de week voor de herfstvakantie waren de leerlingen van De Keizerskroon al vrij vanwege de verhuizing en ging SkippyPepijn al aan de slag met de buitenschoolse opvang van een aantal leerlingen.
Momenteel huisvest de multifunctionele accommodatie 'Het Nest' zo'n 400 leerlingen van drie scholen en maken 300 leden van de handbalvereniging Olivea gebruikt van de sporthal. Dit aantal zal groeien zodra de wijk verder wordt uitgebreid. En daar is – natuurlijk – ruimte voor.
Bij architect Annemiek Braspenning van No Label ( Dit e-mailadres is beschermd tegen spambots. U heeft Javascript nodig om het te kunnen zien. ) kunt u een factsheet met meer informatie over de toegepaste duurzame techniek in de MFA Keijzershof aanvragen.