Nabij de zuidpool van de maan bevindt zich een enorm inslagbekken. In dat bekken treffen we een flinke berg aan. De berg is ongeveer 75 kilometer breed en 800 meter hoog. Wat de berg zo bijzonder maakt, is dat de samenstelling ervan heel anders is dan de samenstelling van het omringende gesteente. “De ongebruikelijke structuur in het centrum van het bekken roept een vraag op,” vertelt onderzoeker Daniel Moriarty. “Wat is het voor iets en houdt het verband met de totstandkoming van het bekken?”
Om een antwoord te krijgen op die vraag, bestudeerden onderzoekers gegevens die tijdens verschillende maanmissies verzameld waren. Zo deden ze bijvoorbeeld een beroep op gegevens van GRAIL (een sonde die onderzoek deed naar de zwaartekracht van de maan) en Chandrayaan-1 (die uitgebreid onderzoek deed naar de samenstelling van de maan).
1. De inslag zorgde ervoor dat een enorme poel van gesmolten gesteente ontstond die tot wel 50 kilometer diep was. Toen die poel afkoelde en kristalliseerde, kromp deze. Door die krimp zou nog steeds vloeibaar materiaal in het midden van de poel naar boven zijn geduwd, zoals je tandpasta uit een tube drukt. En dat naar boven geduwde vloeibare materiaal zou uiteindelijk de berg hebben gevormd.
2. Een andere verklaring stelt dat de inslag ervoor zorgde dat tonnen gesteenten weg werden geslingerd en de zwaartekracht in dit gebied afnam. Hierdoor zou het centrum van het bekken omhoog hebben kunnen veren. Zo’n opwaartse beweging zou een gedeeltelijke smelting van het materiaal in de mantel hebben kunnen veroorzaakt, waardoor een eruptie ontstond waaruit vervolgens de berg ontstond.
Ongeacht welk scenario klopt: de berg is op een unieke manier tot stand gekomen. “Als de scenario’s die wij voorstellen kloppen, is sprake van een compleet nieuw vulkanisch proces dat nog nooit eerder is waargenomen,” stelt Moriarty.
Om te achterhalen wat er precies is gebeurd, moeten we naar de maan, zo stellen de onderzoekers. We hebben namelijk monsters nodig van het inslagbekken en de berg.