Je moet een duidelijke uitleg krijgen over je behandeling, op een voor jou begrijpelijke manier. Dan weet je wat er gaat gebeuren en kun je zelf beter beslissen over wat je wel en niet wil.
Als je 16 of 17 bent heb je recht om te lezen wat er in je dossier staat. Je kunt dit aan je behandelaar vragen. Als je iets niet snapt wat er over je geschreven is, kun je aan je behandelaar vragen om dit uit te leggen.
Je mag ook vragen om een kopie van je dosier, daar hoef je niet voor te betalen. Alleen als je meerdere kopieën wilt hebben van je dossier, dan mag de zorgaanbieder je kopieerkosten in rekening brengen.
Zowel jij als je de ouders mogen het dossier lezen. Je kan wel aangeven dat je niet wil dat je ouders je dossier ook lezen. Als de behandelaar vindt dat jij zelf in staat bent om hierover te beslissen, dan zal hij je ouders het dossier niet laten lezen, als dat in jouw belang is.
Als je wilsonbekwaam verklaard bent, dan mag aan je ouders of voogd vaak wel informatie worden verstrekt en mogen zij dan ook je dossier inzien. Dit is bijvoorbeeld als zij vervangende toestemming moeten geven voor jouw behandeling en daarvoor informatie nodig hebben. Jij moet daarvan wel op de hoogte worden gesteld, en de behandelaar en je ouders moeten jou zoveel mogelijk bij de te nemen beslissingen betrekken.
Wanneer je 16 jaar of ouder bent dan mag je zelf beslissen over je behandeling. Je hebt geen toestemming van je ouders meer nodig. Je behandelaar mag alleen informatie over jou aan je ouders geven als jij daar toestemming voor geeft.
Zij kunnen dat niet afdwingen. Wanneer jij het prettig vindt dat ze er wel bij zijn dan mag dat natuurlijk wel.
Praat erover met je behandelaar. Je behandelaar kan dingen in je dossier veranderen. Alleen hulpverleners mogen dingen in je dossier zetten. Maar jij hebt wel recht op 'aanvulling'. Dat betekent dat je zelf ook dingen kunt opschrijven. Je behandelaar moet dit dan in je dossier stoppen.
Soms staan er 'feitelijke fouten' in je dossier, zoals een verkeerde geboortedatum of een verkeerd adres. Je behandelaar zal deze dan veranderen. Maar soms staan er ook meningen in je dossier.
Voorbeeld: Je bent opgenomen in een instelling en hebt ruzie gehad op de afdeling. In je dossier staat daarover dat je ‘zomaar’ erg boos bent geworden. Maar je werd juist boos omdat een verpleegkundige iets naars had gezegd.
Je kunt dan aan je behandelaar vragen om jouw mening in je dossier te zetten. Je kunt zelf op papier schrijven wat er volgens jou gebeurde. Je behandelaar moet dit dan in het dossier stoppen.
Staan er fouten in je dossier? Maar weet je niet hoe hierover kunt praten met je behandelaar? Of luistert je behandelaar niet naar je? Dan kan de patiëntenvertrouwenspersoon (pvp) je helpen. Een pvp werkt niet voor de instelling. Samen met jou kijkt de pvp hoe je de klacht kan oplossen. De pvp praat niet met anderen over jou. Hij praat alleen met je behandelaar als jij dat wilt.
Op de afdeling hangen posters of liggen folders met informatie over wie de pvp is in de instelling. Je kunt het ook vragen aan de hulpverleners op de groep. Zij moeten jou daar informatie over geven.
Je behandelaar mag alleen je dossier vernietigen als jouw ouders/voogd het daar ook mee eens zijn. Wil je dat je dossier vernietigd wordt? Dan zal je behandelaar dit dus eerst aan je ouders/voogd moeten vragen of zij het daarmee eens zijn. Vernietiging is definitief. Het kan handig zijn om voordat je het dossier laat vernietigen, eerst een kopie van het dossier te laten maken. Dan heb je in ieder geval zelf al je gegevens nog.
• Was je gedwongen opgenomen? Dan mag je dossier pas 5 jaar na het stoppen van de dwang vernietigd worden op jouw verzoek. Ben je bij een academisch ziekenhuis behandeld, dan geldt er nog een uitzondering. Bepaalde delen van dat dossier, zoals een operatie-verslag of een ontslagbrief (het zogeheten ‘kerndossier') moeten 115 jaar bewaard worden en kunnen voor die tijd niet worden vernietigd.
• Soms is het voor een ander belangrijk dat je dossier bewaard blijft. Bijvoorbeeld als je een erfelijke ziekte hebt. Bepaalde gegevens uit je dossier kunnen dan van belang zijn voor bijvoorbeeld familieleden.
• Wanneer je een procedure bij de rechtbank of het Tuchtcollege hebt aangespannen tegen je behandelaar. Je behandelaar mag dan weigeren je dossier te vernietigen, omdat hij gegevens uit je dossier nodig heeft om zijn verdediging te voeren.
Wanneer je gedwongen opgenomen bent, dan mag je niet verder weg dan het terrein van de instelling waar je bent opgenomen. De psychiater kan je toestemming geven om buiten het instellingsterrein te mogen komen.
Je hebt recht op contact met mensen buiten de instelling waar je bent opgenomen. Je mag telefoneren, bezoek ontvangen en post versturen. Je moet je hierbij wel aan de huisregels houden.
In het behandelingsplan kunnen meer afspraken staan over bijvoorbeeld de tijden waarop je kunt telefoneren en hoe vaak. Wanneer je gedwongen opgenomen bent, kan het recht om te telefoneren of bezoek te ontvangen worden beperkt.
• Door het telefoneren of het ontvangen van bezoek verslechtert je gezondheid. Wanneer je je bijvoorbeeld erg druk maakt in een telefoongesprek en hier uitgeput van raakt.
• Door het contact wordt de orde binnen de instelling verstoord. Wanneer je bijvoorbeeld na het bezoek zo onrustig wordt dat anderen last van je hebben.
• Om strafbare feiten te voorkomen, zoals het telefonisch lastigvallen van anderen of het aannemen van drugs van bezoek.
Je mag altijd contact opnemen met de patiëntenvertrouwenspersoon (pvp), je advocaat, de officier van justitie en met de inspecteur voor de gezondheidszorg.
Je post mag alleen gecontroleerd worden op gevaarlijke voorwerpen die meegestuurd zouden kunnen zijn.
Middelen of maatregelen kunnen tijdelijk worden gebruikt om een gevaar te voorkomen of in te perken.
• Afzondering (time-out):je moet voor een bepaalde periode in een kamer blijven waarin alleen een bed, tafel, stoel en kast staan. De deur is dicht.
Wanneer je jezelf niet meer kunt beheersen en je gevaarlijk bent of wordt voor jezelf of voor anderen. Zodra de noodsituatie voorbij is, moet het middel of de maatregel ophouden.
Het toepassen van middelen en maatregelen mag nooit langer dan 7 dagen duren. De periode van 7 dagen is bedoeld om het behandelingsplan aan te passen. De aanpassing is bedoeld om het gevaar te laten verdwijnen.
Meestal vindt een opname plaats op vrijwillige basis, dat betekent dat je het er zelf mee eens bent dat je opgenomen en behandelt moet worden. Heel soms is een gedwongen opname nodig. Een gedwongen opname wil zeggen jezelf niet wil maar door anderen verplicht wordt om naar een instelling te gaan.
Als je nog geen 18 bent, kun je tegen je wil of tegen de wil van je ouders worden opgenomen. Een gedwongen opname van kinderen onder de 12 jaar is zeldzaam. Meestal gaat het om jongeren van 12 jaar of ouder.
De rechten van patiënten bij gedwongen opname worden beschermd door middel van de Wet Bijzondere Opnemingen in Psychiatrische Ziekenhuizen (Wet BOPZ).
• Je door deze stoornis gevaar veroorzaakt voor jezelf of voor de veiligheid van andere personen of goederen;
• Een psychiater moet een geneeskundige verklaring opstellen waaruit blijkt dat er sprake is van een stoornis en gevaar.
Een gedwongen opname kan op twee manieren plaatsvinden: opname via een rechterlijke machtiging (RM) of, als er sprake is van acuut gevaar, spoedopname via een inbewaringstelling (IBS).
Je psychiater of zijn/haar waarnemer beslist of het nodig is om middelen of maatregelen te gebruiken of dat met dwangbehandeling wordt begonnen. Het kan voorkomen dat er geen tijd is om onmiddellijk de psychiater in te schakelen. In dat geval beslist de teamleider of zijn vervanger.