Willem Pijper (1894-1947) | Stadsarchief Rotterdam
Componist, van 1930 tot 1947 directeur van het Rotterdams Conservatorium en pleitbezorger van het muzikaal modernisme
Pleitbezorger van muzikaal modernisme
Componist Willem Frederik Johannes Pijper werd op 8 september 1894 geboren in Zeist als zoon van Johannes Willem Pijper, behanger, en Willemina Andrea Frederika Beeftink. Vanwege zijn slechte gezondheid kreeg Willem Pijper, voor hij het gymnasium bezocht, privéles. Als 17-jarige liet hij zich inschrijven aan de Utrechtse muziekschool. Hij behaalde hier zijn diploma in theoretische vakken. Pijper ontwikkelde zich daarna vooral als autodidact.
In 1918 werd hij benoemd tot leraar harmonieleer aan de Amsterdamse muziekschool. Daarnaast kreeg Pijper bekendheid als muziekcriticus bij het Utrechts Dagblad. Vervolgens werd hij benoemd tot hoofdleraar compositie aan het Amsterdams conservatorium. Van 1930 tot zijn overlijden was Pijper directeur van het Rotterdams Conservatorium. Hierdoor heeft hij grote invloed uitgeoefend op het componeren in Nederland.
Pijper werd vooral bekend als componist. Hij schreef de opera Beatrijs (1933), muziek bij drama's, drie symfonieën, werken voor kamermuziek en voor piano, liederen, koren en een piano- en vioolconcert. In 1926 schreef hij een van zijn belangrijkste composities, zijn derde symfonie. Ter gelegenheid van het 40-jarig jubileum van het Concertgebouw-orkest in 1928 componeerde Pijper een andere belangrijk werk, zijn 6 Symfonische Epigrammen op een motief uit O Nederland, let op u saeck. Pijper was in Nederland een warm pleitbezorger van het muzikale modernisme. Zijn werk uit de jaren twintig en dertig behoort tot de belangrijkste bijdrage die de Nederlandse muziek tot de ontwikkeling van de westerse toonkunst heeft geleverd. Als pedagoog vormde Pijper een generatie Nederlandse componisten als Hans Henkemans, Guillaume Landré, Kees van Baaren, Rudolf Escher, Oscar van Hemel en Piet Ketting.
Het bombardement op Rotterdam van 14 mei 1940 vernietigde Pijpers huis en een deel van zijn manuscripten. Een jaar later vestigde hij zich in Leidschendam. Hier werkte hij vooral aan zijn tweede opera-project, Merlijn, op een tekst van Simon Vestdijk. Deze compositie heeft hij vanwege gezondheidsproblemen niet kunnen voltooien. Pijper was tweemaal gehuwd en beide huwelijken eindigden in een scheiding. Er waren geen kinderen. Op 18 maart 1947 stierf Willem Pijper in Leidschendam. In Hillegersberg is er sinds 1961 een Willem Pijperlaan.