Raadhuis Graft - uit 1613
Gerestaureerde zerkenvloer van de in 1951 gesloopte kerk
Te koop staande huizen - Graft
Graft in Beeld (Facebook)
Het noordoostelijk deel van het Schermereiland is het oudste ontgonnen gebied dat met dijkjes min of meer werd afgeschermd van de rest van het eiland en als "Binnenmaden" in exploitatie werd genomen, voor landbouw en veeteelt. Op één van die vroege dijkfragmenten is de nederzetting Graft ontstaan en naderhand verder uitgegroeid tot het belangrijkste dorp in dit gebied.
Het genoemde dijkfragment liep van zuid naar noord. Op het noordelijk einde is de buurtschap "Noordeinde van Graft" (thans Noordeinde) ontstaan. Tussen Graft en het Noordeinde lag toen nog het Sapmeer, ten westen van het bedoelde dijkje, als een inliggende plas in het Schermereiland. Ook het Noordeindermeer en het Zuideindermeer waren zulke – maar grotere – inliggende plassen.
De Beemster is overigens één van de polders die door J.A. Leeghwater is droog gemalen. Leeghwater was Rijper van geboorte.
Zo in de 17e eeuw behoorde het dorp Graft tot één van de grootste plattelandsgemeenten van Noord-Holland. Graft met omringende dorpen had een inwonertal van 3.000 inwoners. Er waren toen 2 dorpen die groter waren n.l. Zaandam en Amstelveen.
Wie niet op zee zijn brood verdiende, deed dat op de boerderij of in een van de hennepmolens of in de lijnbaan, waar het touw voor de schepen werd gemaakt. Graft was indertijd een belangrijk centrum voor vlasverwerking voor de scheepstouw en vissersnetten. Die schepen, zgn. fluytschepen –een driemaster bark met platte achterkant, die bemand kon worden met kanonnen en zo oorlogsschepen werden- werden voor de walvisvaart gebruikt. Ze gingen overal heen, o.a. Groenland, Spitsbergen en de Jan Mayen-eilanden. De haringbuizen gingen naar de Noordzeegronden om de haringen te vangen.
In de 18e eeuw is er een eerste restauratie geweest, maar dat was zeker geen succes. In 1909 is het gebouw gebracht in de toestand, zoals het heden ten dage nog steeds is. Op de voorgevel is een beeltenis te zien van Prins Maurits –geen onbekende in deze omstreken- en ook Vrouwe Justitia staat er te prijken. Op de top van de gevel staat vastgehouden door een leeuw, het wapen Graft, een koe met een boom. Op de zijgevel staat een vissersloep, een herinnering aan de haringvangst en walvisvaart, waar beide dorpen Graft en De Rijp zo welvarend door zijn geworden.
Sinds 1970 zijn de twee gemeenten weer samengevoegd tot één gemeente onder de naam Graft-De Rijp en sinds toen is de strijdbijl min of meer begraven.