Grenzen opzoeken en experimenteren. Het academisch jaar van de Honours Academy startte op 10 oktober en alle sprekers moedigden studenten aan in het diepe te springen en samen met hun docenten het experiment aan te gaan in het honoursonderwijs.
‘Het honoursonderwijs is een proeftuin.’ Met die boodschap opende decaan Ton van Haaften van de Honours Academy in de Hooglandse Kerk het nieuwe collegejaar. Van Haaften legt uit dat honoursprogramma’s een proeftuin zijn voor zowel studenten als docenten.
‘Via honours worden scholieren en studenten in eerste instantie in staat gesteld om het beste uit zichzelf te halen via een verdiepend en verbredend programma. Juist omdat het honoursprogramma voor hen extra is, bovenop de studie, kunnen zij kiezen om buiten hun comfort zone te kijken.’ Dit kan bijvoorbeeld door praktijkopdrachten te doen bij een bedrijf of ministerie en door te leren van eigen onderzoek. Zo onderzochten scholieren recent het geluidsvolume op schoolfeesten. Zij ontdekten dat het aantal decibel vaak veel te hoog is en dus schadelijk voor het gehoor.
Behalve studenten kunnen ook docenten het experiment aan gaan in hun honoursonderwijs. Zij kunnen experimenteren met nieuwe didactiek, of zij kunnen bijvoorbeeld samen met studenten een onderwerp uitdiepen waarvoor binnen het reguliere onderwijs (nog) geen ruimte is. Als een experiment goed uitpakt, kan dit breder in de instelling gedeeld worden. Zo kan honoursonderwijs een proeftuin voor de gehele instelling zijn.
Dit collegejaar volgen 1100 scholieren en studenten honoursonderwijs in Leiden. Ze worden geselecteerd op hun cijfers en motivatie, want er wordt veel van hen gevraagd. ‘Zoek de grenzen op. Inhoudelijk en tussen disciplines’, aldus Van Haaften tegen de studenten. Daarom vroeg hij neuropsycholoog Femke Nijboer de studenten te inspireren. ‘Zij is de vleesgeworden interdisclinaire onderzoeker.’
‘Wie wil er leven met het locked-in syndroom?’ Die confronterende vraag stelde Nijboer aan haar publiek - naast studenten zaten er ook veel ouders in de zaal. Ze werkt samen met medici, ingenieurs en ontwerpers die communicatieapparatuur ontwikkelen voor patiënten met het locked-in syndroom. Deze mensen zijn vrijwel geheel verlamd en kunnen alleen nog communiceren door met hun ogen te knipperen. Voor deze groep zijn er allerlei nieuwe technologieën in opkomst. Nijboer vraagt hen wat zij belangrijk vinden. De meerderheid van de mensen die zij bezocht gaf aan best gelukkig te zijn, een uitkomst die de buitenwereld niet snel verwacht.
Uit de gesprekken constateerde ze iets anders opvallends. Velen wezen haar op het feit dat het esthetische aspect óók belangrijk is. Ze willen liever geen opvallende apparaten, waarmee ze nog meer opvallen als ze de straat opgaan. ‘Ze voelen zich al genoeg gestigmatiseerd.’ De neuropsycholoog las een fragment voor uit Alice in Wonderland die eigenzinnig de witte konijnen volgt en wel ziet waar ze uitkomt. Nijboer deed dat ook in haar eigen carrière en ze raadt studenten aan hetzelfde te doen: ‘Ga de witte konijnen achterna, durf je eigen pad te kiezen.’ Ze benadrukte net als Van Haaften het belang van interdisciplinair onderzoek. Dan kunnen nieuwe technologieën zo goed mogelijk worden afgestemd op de medische, maatschappelijke en persoonlijke wensen.
De volgende spreker, Jan Oudemans, durfde ook eigenzinnige keuzes te maken. De bijna afgestudeerde rechtenstudent droomde vroeger van de luchtvaart en volgde daarom de pilotenopleiding bij de KLM. Een gewaagde keuze, vonden familie en vrienden destijds. Omdat hij niet meteen een baan kon krijgen, ging hij Rechten studeren. Oudemans was zo gegrepen door de studie dat hij bedankte voor een pilotenbaan toen die later wel voorbij kwam. En weer kreeg hij de vraag: zou je dat nu wel doen?
Door zijn bestuurswerk bij Minerva raakte hij geïnteresseerd in management en daarom volgde hij het Leiden Leadership Programme van de Honours Academy. Met medestudenten maakte hij een praktijkopdracht bij ING. De medestudenten waren afkomstig van uiteenlopende studies, zoals Geneeskunde en International Studies. Een leerzame ervaring, omdat zij zo’n onderzoek anders aanpakken dan een rechtenstudent en bijvoorbeeld veel meer op de statistiek letten.
De opdracht bracht hem bovendien weer op een nieuw spoor. Bij een rechtenstudie denken de meeste studenten aan een baan als jurist of advocaat. Door deze praktijkopdracht ambieert Oudemans nu een financiële functie bij een bank en loopt hij stage bij ABN AMRO op een financiële afdeling. Ook hij sloot af met een zelfde soort advies: ‘Wees niet bang nieuwe uitdagingen aan te gaan en van doel te veranderen. Ook al bezorgt dat je ouders af en toe een slapeloze nacht.’