Kun je twee griepvirussen tegelijk hebben? | De Morgen
Het is weer zover: de griep raast door het land. Het zou dus zomaar kunnen dat u dit leest terwijl u koortsig onder de dekens ligt. Bent u met dat virusje onder de leden veilig voor andere griepvirussen?
Anouk Broersma 26 januari 2020, 11:00
Het is nog geen epidemie, maar er zijn momenteel wel erg veel mensen grieperig. Kan het zijn dat zij door twee virussen tegelijk zijn geveld? "Er is helaas altijd plek voor meerdere virussen in ons lichaam, al komen dubbelinfecties bij griep heel weinig voor", volgens viroloog Ron Fouchier. Dat komt simpelweg doordat de verschillende varianten van de ziekte amper tegelijkertijd rondwaren in een populatie.
Er zijn vier varianten van seizoensgriep, twee typen influenza A en twee typen influenza B. Tijdens een epidemie is een van de vier dominant, de virussen wisselen elkaar daarin af. Er zijn wel overlappende periodes, dan maak je meer kans om twee vormen in één klap te pakken te krijgen. "Maar het gebeurt in totaal misschien bij slechts 1 op de 1.000 ziektegevallen", schat Fouchier. Wat volgens hem veel vaker voorkomt, is dat je twee verkoudheidsvirussen tegelijkertijd krijgt of een griep in combinatie met verkoudheid. "Wat mensen vaak griep noemen als ze ziek zijn, is meestal eigenlijk een milder verkoudheidsvirus. Daarvan bestaan er honderden, en die kunnen tegelijkertijd heersen."
Braziliaanse onderzoekers vergeleken in 2016 een aantal studies naar 'co-infectie' onder kinderen. Zij concludeerden dat in zo'n 30 procent van de ziektegevallen een kind twee of zelfs meer luchtwegvirussen onder de leden had, wat zowel griep als verkoudheid kon zijn. Die dubbelinfectie leek echter geen noemenswaardig effect te hebben op de symptomen of duur van de ziekte. Je gaat je niet twee keer zo beroerd voelen door twee virussen, beaamt Fouchier. "Het ernstigste virus van de twee is wat je als patiënt voelt."
Bacteriën krijgen vrij spel
Een virus in combinatie met een bacteriële infectie is een ander verhaal, dat kan de ziekte wel verlengen en verergeren. En die combinatie is allesbehalve een zeldzaamheid. Fouchier denkt dat misschien wel de helft van griep- en verkoudheidsgevallen gepaard gaat met een bacteriële infectie.
"Een virus komt in het epitheel terecht, de bovenste, slijmerige laag van de luchtwegen. Het vermenigvuldigt zich daar en maakt die epitheellaag kapot." Bacteriën die normaal gesproken geen schijn van kans maken, krijgen daar dan ineens vrij spel. Vaak begint een ziekte met griepverschijnselen als spierpijn en koorts, een paar dagen later hoest je dik, groen slijm op. Dat slijm is een teken van een bacteriële infectie, wat heftige gevolgen kan hebben. Fouchier: "Dan zie je bijvoorbeeld dat iemand een milde influenza heeft, maar vervolgens een ernstige longontsteking erbij krijgt. Een virus kan direct leiden tot een longontsteking, maar meestal ontstaat het door de bacteriële infectie die erna komt." Gelukkig is die bacterie, in tegenstelling tot het virus, te bestrijden met antibiotica.
Heb je twee verwante griepvirussen te pakken, dus beide A- of beide B-typen, dan kan er nog iets curieus gebeuren: een versmelting tot één nieuw virus. Het is heel zeldzaam, vertelt Fouchier, maar kan ontstaan als twee virussen niet alleen één persoon infecteren, maar ook nog in dezelfde lichaamscel. Zo ontdekten virologen in maart 2018 bij een Nederlands kindje van 19 maanden dat de twee typen influenza A, A/H3N2 en A/H1N1, zich hadden vermengd tot de nieuwe variant A/H1N2. Het patiëntje herstelde gelukkig volledig en leek de variant niet verder te hebben verspreid.