Van Meelhal tot Amazing Oriental
Verhaal • 15 oktober 2021 • Door Simon van Blokland en Frans Duivis
In 1615 bouwde Hendrick de Keyser een Meelhal op de Nieuwmarkt. Lange tijd functioneerde het pand als een van de eerste bedrijfsverzamelgebouwen van Amsterdam.
Toen Amsterdam eind zestiende eeuw aan de oostkant werd uitgebreid werd de oude Sint Anthoniespoort overbodig als stadspoort. Het water rond de poort werd gedempt, en in 1614 werd er een plein aangelegd dat bekend werd als de Nieuwe Markt of de Ooster Markt. De extra ruimte kwam goed van pas, niet alleen voor woningbouw maar ook voor de aanleg van een hal voor de handelaren in meel.
Zij hadden van oudsher een standplaats rond de Zuiderkerk. Rond 1613 was hun aantal zozeer toegenomen dat een verzoek aan de Raad werd gericht om op de Nieuwe Markt gebouwtjes te zetten zodat de handel bij slecht weer kon doorgaan. De stad besloot tot een meer solide oplossing: de bouw van een Meelhal. De opdracht ging naar stadsbouwmeester Hendrick de Keyser.
In 1615 was de bouw voltooid: een smal gebouw met een lange gevel met daarvoor een open galerij, die liep van de hoek van de Kloveniersburgwal tot de hoek van de Sint Antoniesbreestraat. Het had één verdieping en daarboven een zolder met een fraaie gestileerde top in de gevel. Het pand kreeg de bijnaam 'Het Hekje', wellicht vanwege de open galerij.
De Keyser bouwde in die jaren meer van zulke nuttige gebouwen. Veel ervan hadden dezelfde opzet: een rechthoekige plattegrond, één of twee verdiepingen, bakstenen gevels verlevendigd met sierstenen en pilasters. De Meelhal leek op de in dezelfde tijd gebouwde gildenkamers naast de Munttoren, de vleeshallen op de Herenmarkt en Westermarkt en het Korenmetershuis aan de Nieuwezijds Kolk, waar recent de redactie van dit blad is ingetrokken.
Het ontwerp maakte deel uit van een groter plan voor het nieuwe plein. De stad bepaalde dat wie een huis wilde bouwen op de percelen aan de andere kant van de Sint Antoniesbreestraat daarvoor een door Hendrick de Keyser gemaakt plan kreeg. Zo zou de zuidkant van het nieuwe plein een mooie eenheid in de gevelwand krijgen.