Hypermoderne metro: Calcutta's schone ingewanden
Uit: India Nu 99 (jan-feb 1996)
Sinds oktober vorig jaar is het mogelijk met de metro vanaf Dum Dum station in het noorden van de stad helemaal naar het groene zuidelijke gedeelte van de stad bij Tollygunj te reizen, een traject van ruim 16 kilometer. Het stuk tussen Central en Mahatma Gandhi Road was het laatste struikelblok. Dit traject in het centrum van Calcutta was nog in aanleg en dus moest de doorgaande reiziger hier de ondergrondse verlaten om zich in het bovengrondse gewoel te begeven.
De metro van Calcutta is een wereld apart. Airconditioning, relaxte muziek die de wachtende passagiers op de onwaarschijnlijk rustige stations tegemoet komt, Bengaalse kunst aan de muren, geen vuil, geen lawaai, geen bedelaars èn een frequente en betrouwbare dienstregeling. Het contrast met het bovengrondse Calcutta kan nauwelijks groter. De stad is terecht trots op haar metro. Calcutta is de enige stad in India die over een metro beschikt en bovendien kan de hypermoderne ondergrondse internationale vergelijking glansrijk doorstaan. Sterker nog, de graffiti-vrije ondergrondse van Calcutta is niet alleen gerieflijk, maar heeft vooral een veel prettiger en vriendelijker ambiance dan metro's in het Westen. Daarbij gaat het niet alleen om verouderde netten als die in Parijs, Londen of New York, maar ook om relatief nieuwe metro's als in Amsterdam. De dag van de ingebruikneming van het station M.G. Road, 11 februari 1996, zal dan ook de boeken ingaan als een mijlpaal in de geschiedenis van de stad.
De keerzijde van de medaille is dat de metro niet zo toegankelijk is voor veel inwoners. Ondanks de enorme overheidssubsidie ligt de prijs van een kaartje anderhalf tot twee keer hoger dan in de bus, wat de rust in de ondergrondse verklaart. Strenge controle bij de ingang moet de bedelaars en zwartrijders weren en daarin slaagt men met glans.
De officials van de ondergrondse weten zich gesterkt door het succes. Zij hebben voorstellen naar Delhi gestuurd om het net uit te breiden. Op een stad met zo'n tien miljoen inwoners is 16 km metro niet veel. Londen heeft bijvoorbeeld meer dan 400 km. Er liggen al plannen om het net uit te breiden van het Dum Dum station naar Barrackpore in het uiterste noorden van de agglomeratie.
Ook van Tollygunj zou een lijn moeten komen naar de zuidelijkste buitenwijken van de Westbengaalse metropool. Met name in het zuidelijke en relatief welvarende deel van Calcutta wonen veel forenzen die nu elke dag uren kwijt zijn om hun werk in het centrum te bereiken. De smalle wegen vormen onoverkomelijke problemen voor het bovengrondse openbaar vervoer. Voorlopig zullen zij nog geduld moeten opbrengen. Als het uitbreidingsproject wordt goedgekeurd door de centrale Railway Board zal het nog minstens een jaar duren voordat het van start gaat. En dat de constructie zelf enige tijd kan duren weten ze inmiddels maar al te goed.