Diezelfde vrijwilligers hebben toch echt 120 uur vrijwilligerswerk in dat veld geïnvesteerd vanuit de overtuiging dat hun bijdrage, hoe klein ook, wel degelijk uitmaakt. En gelijk hebben ze want dat geploeter in dat veld en het zaaien van de zaadjes is nu, mede dankzij het per ongeluk maaien, hard op weg de relatie met de gemeente te veranderen. Eigenaarschap over eigen wijk is nu voelbaar geworden door het verlies van iets moois en mensen laten zich horen. Het verandert alles.
Elk bijenveldje, elke bloem, kan helpen het verschil te maken. Een flesje zwerfafval opruimen helpt ook het verschil te maken, een bemoedigend woord voor iemand die het even moeilijk heeft ook.
Verandering is een aaneenschakeling van kleine stapjes. Er heeft nog nooit iets groots plaatsgevonden zonder dat daar een heleboel kleine stapjes aan vooraf gingen.
En dan nog even iets anders: door kleine stapjes te zetten blijf je ook nog eens onder de radar van het reptielenbrein.
Een meisje wordt door haar moeder gesommeerd op te schieten. Het meisje klokt vlug een laatste slok weg, smijt het lege blikje in de bosjes en sluit zich snel aan bij haar moeder.
Twee mannen laten hun honden uit. De honden lopen los en midden op straat. Een fietser moet voor één van de honden uitwijken maar welke manoeuvre de fietser ook maakt, de hond volgt luid blaffend de bewegingen van de fietser en wel zodanig dat deze kan kiezen: stoppen of de hond aanrijden. De hond is niet van het type dat gezellig even wil spelen maar de fietser stopt toch en zegt de twee mannen de honden aan te lijnen voor de veiligheid van fietsers en die van de honden zelf. Daarop scheldt één van de mannen de fietser uit.
Een man spreekt twee medewerkers van de Albert Heijn en een vrachtwagenchauffeur aan omdat ze staan te lossen op een tijdstip waarop dat volgens de gemeente niet is toegestaan. De vrachtwagenchauffeur begint de man uit te schelden. De twee medewerkers van de Albert Heijn laten het gebeuren, zeggen niets en gaan door met hun werk.
We zijn te tolerant geworden, we tolereren dingen die niet acceptabel zijn. Het is niet acceptabel lege blikjes in de bosjes te gooien. Het is niet acceptabel honden midden op straat te laten lopen en een fietser in gevaar te brengen. Het is niet acceptabel een ander uit te schelden. Daar hoor je als betrokkene of als voorbijganger wat van te zeggen.
Overdreven tolerantie is niet het echte probleem. Ik zou bijna zeggen: was dat het probleem maar. Het echte probleem is onverschilligheid en de angst elkaar aan te spreken op onacceptabel gedrag.
Wat het geval van de Albert Heijn extra pijnlijk maakte was dat de man die werd uitgescholden een klant van de Albert Heijn was. Zou jij jouw klant laten uitschelden? Nee, lekker doorgaan met lossen, dan raak je ook nergens bij betrokken. Maar zo werkt het niet. Zwijgen is in dit geval verbaal geweld en intimidatie toestaan.