De blauwe bloem is een bloemrijk beschreven zoektocht naar de waarheid van de liefde en de wijsheid om te handelen op een manier die liefde eer aandoet.
De gepassioneerde student en dichter Fritz von Hardenberg, zoon in een verarmde Duitse adellijke familie, is hopeloos verliefd op de 12-jarige Sophie. Zonder toestemming van zijn familie vraagt hij haar ten huwelijk, maar Sophie sterft op tragische wijze.
Fitzgerald beschrijft het dagelijkse leven van de 18de eeuwse Duitse landadel levensecht: als lezer zit je eersterang bij de jaarlijkse wasdag op het landgoed, bij Fritz´ontmoetingen met Goethe en Schiller, en je reist mee in de eindeloze reizen per postkoets.
Op verfijnde en elegante manier brengt Penelope Fitzgerald een roerige geschiedenis tot leven. Haar schrijfstijl is beeldend, toegankelijk en bloemrijk en draagt bij aan het historische karakter van het verhaal. Toch overheerst de geschiedenis nergens. Heel terloops wordt een achtergrond geschetst waarop het liefdesverhaal steunt, maar het is meer ter decoratie dan als fundering.
Er is een citaat dat mij lange tijd heeft beziggehouden. Sophie betekent wijsheid. En Fritz noemt haar zijn wijsheid en waarheid. Was het niet Goethe, die zelfs in het boek wordt genoemd, die zei: ‘Wijsheid kan alleen worden gevonden in waarheid’? Maar hoe kun je spreken van een waarheid als je werkelijkheid wordt vertroebeld en je niet oprecht luistert naar anderen die je wellicht een andere werkelijkheid kunnen tonen? En hoe zit het met zijn fascinatie door haar prachtige uiterlijk? Hij viel als een blok voor haar schoonheid, maar die meid is nog te dom om te poepen en staat derhalve zeker niet op gelijke voet met de intellectueel Fritz.
In het hele huis was te voelen, zoals wanneer muziek niet van thema maar van toonsoort verandert, dat het accent iets minder op de ziel en iets meer op het lichaam was komen te liggen. (p. 183)
Over het fictieve verhaal De blauwe bloem dat Fritz heeft geschreven, zegt hij: “Als een verhaal begint met vinden, moet het eindigen met zoeken.” (p. 130) Onthoud die zin. Fritz vindt zijn Sophie al gauw, maar daarna begint het zoeken pas echt. Wat is Sophies rol in het verhaal? Ik ben er nog niet over uit. Wat ik zeker weet, is dat dit boek vol verborgen lagen zit. Wie net als ik een fascinatie voor historie en filosofie heeft, zal nog lang kunnen nagenieten.
De blauwe bloem is een liefdesverhaal over verschillende soorten liefden tussen personen en hoe die een persoon kunnen (ver)vormen, een bloemrijk beschreven zoektocht naar de waarheid van de liefde en de wijsheid om te handelen op een manier die liefde eer aandoet.
Ik las van Penelope Fitzgerald ‘De boekhandel’. Dat valt onder het kopje ‘Einsame Spitze’. ‘De blauwe bloem’ ligt dus ook op mijn leestafel. Het zal niet lang hoeven wachten.
Ja, vond je het goed? Ik hoorde van Wilma (uitgever bij Karmijn) dat Penelope Fitzgerald in ‘De boekhandel’ wel een andere schrijfstijl hanteert. Toen ik vroeg of het net zo filosofisch geschreven is, zei ze: ‘Veel minder en er zit meer humor in. Minder historisch ook. Je herkent de schrijfstijl maar het is eigenlijk best anders.’