Het Kapteyn Instituut is de naam van de afdeling sterrenkunde van de Rijksuniversiteit Groningen. De afdeling is gevestigd in de Kapteynborg op het Zernikecomplex in het noorden van de stad Groningen.

Geschiedenis 

Het instituut is genoemd naar zijn oprichter, Jacobus Cornelius Kapteyn (1851 – 1922). Kapteyn werd in 1878 hoogleraar in de astronomie en theoretische mechanica toen er nog geen observatorium bestond in Groningen. Kapteyns eerste "Astronomische laboratorium" werd geopend in 1896 aan de Oude Boteringestraat (nu Hotel Corps de Garde). In 1913 verhuisde het lab naar de Broerstraat op het terrein van het Academiegebouw in het centrum van de stad
. In 1970 verhuisde het instituut naar een nieuw gebouw op het Zernikecomplex. Sinds 1983 huist het instituut in het huidige gebouw, dat wordt gedeeld met de afdeling Low-Energy Astrophysics van SRON.

Het oude gebouw aan de Broerstraat is op 2 februari 1988 getroffen door een brand. Het pand werd tot dan toe bijna niet meer gebruikt en is daarom ook niet meer herbouwd. Tegenwoordig dient het terrein waarop het pand stond als parkeerruimte; de doorgang op de 1e verdieping tussen het Academiegebouw en de voormalige sterrenwacht is er nog steeds.

Telescopen 

Van 1965 tot 1995 was er een observatorium vlak bij Roden, zo'n 20 km ten zuidwesten van Groningen, onder de naam Kapteyn Sterrenwacht. De gebouwen bestaan nog, maar zijn niet langer bij de universiteit in gebruik. Hier stond in de jaren '70 van de 20e eeuw een 61cm-telescoop, die later verplaatst is naar het Planetron in Dwingeloo.

Sinds 2008 beschikt het Instituut over de Blaauw Sterrenwacht op het dak van de Bernouilliborg, met de 40-cm Gratama-telescoop. 

In 2021 is de Dark Sky Park Lauwersmeer-telescoop geopend.

Directeuren
 1896 - 1921 Jacobus Cornelius Kapteyn
 1921 - 1957 Pieter van Rhijn
 1957 - 1970 Adriaan Blaauw
 1970 - 1982 Stuart Pottasch
 1982 - 1985 Ronald J. Allen
 1985 - 1991 Hugo van Woerden
 1991 - 1994 Pieter C. van der Kruit
 1994 - 1998 Tjeerd S. van Albada
 1998 - 2005 Pieter C. van der Kruit
 2005 - 2011 Thijs van der Hulst
 2011 - 2017 Reynier Peletier
 2017 - 2020 Scott Trager
 2020 - nu Léon Koopmans

Externe link 
 Kapteyn Instituut

Rijksuniversiteit Groningen
Astronomie in Nederland