Jens Christian Grøndahl is een van de grootste Deense schrijvers. Zijn werk werd bekroond met verschillende literaire prijzen, waarschijnlijk dat ik daarom ergens een keer wat over hem heb gehoord. De laatste tijd lees ik graag literatuur, daarom was ik ook wel benieuwd naar zijn werk.
Nu is jouw man ook dood Anna. Jouw man. Onze man.
Grøndahl opent deze prachtige roman met deze opmerkelijke openingszin. Dit is de zin waarmee de 70-jarige Ellinor, na de dood van haar tweede man Georg, haar verhaal start. Het leven van Ellinor is een bewogen leven geweest en met haar verhaal blikt ze terug op haar verleden, de keuzes die zijn gemaakt, het verdriet, vriendschappen, liefde maar ook onderlinge verstandhoudingen. Ze richt zich persoonlijk tot Anna, haar beste vriendin waarvoor ze een onuitgesproken bewondering heeft.
Je moet het goedvinden dat ik dat beeld hier neerzet, Anna. Je moet er samen met mij naar kijken, je mag je ogen niet neerslaan. Het ergste was dat ik jou kwijtraakte, maar het op een na ergste was dat je nooit de kans hebt gekregen om mij om vergeving te vragen. Je hoort niet wat ik zeg, dat is het ergste. Je herinnert je niets, je bestaat niet. Ik praat alleen maar tegen je om iets anders te kunnen zijn, om meer te kunnen zijn dan een verzameling feiten en hun volgorde.
Een tragische gebeurtenis in het leven van Ellinor is het overlijden van haar man Henning en haar beste vriendin Anna tijdens een wintersportvakantie. Dit keerpunt in haar leven zorgt ervoor dat Ellinor en Georg naar elkaar toe groeien en hun levens met elkaar verstrengeld raken. Ellinor gaat het leven leiden dat eigenlijk voor Anna bedoeld was. Op het moment dat haar tweede man overlijdt en ze alleen nog maar haar twee stiefzoons over heeft, beseft Ellinor zich dat ze niemand meer om haar heeft die haar kan beïnvloeden. Ze is alleen. En kan doen wat zij wil. Dit besef lijkt haar een soort vastberadenheid te geven dat haar siert, ze kiest voor zichzelf en laat daarmee niet altijd een positieve indruk achter. Bewonderenswaardig hoe onverschillig ze deze meningen naast haar neerlegt en dapper hoe ze kiest voor haarzelf. Ze blikt terug op haar leven en schroomt niet om kritisch naar zichzelf te kijken.
Wat volgt is een prachtig, ingetogen verhaal van een vrouw die op alle fronten haar kwetsbaarheid toont. Ze filosofeert over het leven, over haar achtergrond en over de keuzes die ze heeft gemaakt. Op deze manier kan ze het verdriet verwerken dat ze heeft opgekropt, ze kan het eindelijk een plekje geven. Bijvoorbeeld de vermoedelijke ontrouw van haar eerste man Henning. En over haar vader, die ze nooit heeft gekend. Hij was als het verhaal die hij als regisseur wilde regisseren; 'De vrouw van de zee'. Het gaat over de zeeman die zijn vrouw beloofde haar te zullen ophalen, maar nooit kwam. De overeenkomsten met haar ouders zijn niet te tellen op één hand. Wat volgt is het eindeloze verdriet van haar moeder, de verbitterdheid.
Ik realiseer me dat mijn verhaal een beetje droevig moet overkomen, maar ik ben geen somber mens, dat weet je. Vaak ben ik gelukkig, net zoals in het gedicht. Gelukkig vanbinnen, ook al kan ik het niet altijd laten zien.
Grøndahl is een taalkunstenaar pur sang. Met het gebruik van prachtig, ingetogen en haast poëtische zinnen weet hij Ellinor een perfecte stem te geven. Ze is zo persoonlijk, zo intrigerend dat ik haast zou willen dat het mijn buurvrouw of vriendin kon zijn. Maar niet alleen geeft hij het personage de diepgang die het verdient, ook weet hij het verhaal op professionele wijze op te bouwen. De afwisseling in vertelperspectieven is zo subtiel dat je het als lezer haast niet opmerkt. Wat een prachtig boek. Dit is zo'n boek dat je koestert en je je zal herinneren. Een boek dat je wilt herlezen tot je alles uit je hoofd kent.
3 thoughts on "Vaak ben ik gelukkig van Jens Christian Grøndahl"
7 december 2017 om 7:49 pm
Wat mooi dat je er zo van genoten hebt :) Ik ben nu ook in mijn eerste Grøndahl bezig (Portret van een man). Ik ben (nog) niet zo lyrisch als jij, maar het is zeker goede literatuur.