'Opruimen en weggooien wordt hier vanzelf een hobby' | De Volkskrant
ReportageKlein wonen
Marc van den Eerenbeemt 26 juli 2018, 22:30
De huisjes van Mallemolen, een idyllisch hofjescomplex in het centrum van Den Haag, zijn zo klein dat een paar bewoners er een buurwoning hebben bijgekocht, om er een dubbel onderkomen van te maken. Digitaal ontwerper Sander de Leeuw (31) en audicien Nelianneke de Leeuw-Van Gent (29) waren drie jaar geleden echter al dolgelukkig toen zij één van de historische huisjes konden kopen. Daar ging een lange voorbereiding aan vooraf.
Het echtpaar zag veel leeftijdsgenoten vertrekken naar de Vinexwijken, maar wilde zelf juist in de stad blijven. 'Met ons budget was dat wel lastig', vertelt Nelianneke, terwijl zij plaatstmaakt voor een theepot op de kleine eettafel. 'We wilden een echt huis, met karakter en met een tuin. Maar we stelden geen hoge eisen aan het aantal vierkante meters.'
Hun oog viel al eerder op het hofje, dat ook wel Klein Montmartre wordt genoemd, een verwijzing naar de kunstenaarswijk in Parijs. Mallemolen bestaat voor een deel uit kazernehuizen die in de Napoleontische tijd rond 1800 voor Franse soldaten werden gebouwd. Daarnaast staan er arbeiderswoningen uit de tweede helft van de negentiende eeuw.
Na de Tweede Wereldoorlog boden de huizen goedkoop onderdak aan kunstenaars en schrijvers als Jan Cremer, Helga Ruebsamen en F.B. Hotz. Nelianneke: 'We vonden hier een huurhuis voor 1.200 euro per maand. Die prijs was wel even slikken, maar we waren binnen. Deze huizen komen zelden te koop, dus je moet er snel bij zijn. Toen we hoorden dat dit huis te koop kwam, gooiden we snel een briefje door de bus. Toen ging het snel.'
Ze kochten het huis in augustus 2015 voor 250 duizend euro. Daarvoor kregen ze een woning met drie kleine verdiepingen van in totaal 65 vierkante meter. Aan de achterkant en naar de buren zitten blinde muren, aan de voorkant bevindt zich een terras en een schuur. Bijzonder aspect: op de strook tussen terras en schuur rust recht van overpad. Zo bereiken de bewoners van de laatste paar huizen van het doodlopende laantje hun woning.
Belangrijk aankoopargument voor het echtpaar was de ruimtebesparende inrichting, gemaakt in opdracht van de vorige eigenaar. Het huis is een open ruimte, met een kolom met alle technische voorzieningen als elektra tot waterafvoer, van de woonkamer beneden tot de kleine slaapzolder boven. Alleen de wc op de eerste verdieping heeft een (schuif)deur.
'Een verticale loft', noemt Sander het huis. 'Vol met slimme ruimtebesparende oplossingen die je eerder op een schip dan in een woonhuis zou verwachten. Alles zit vol met klepjes, laden en geheime vakken.' Nelianneke: 'Opruimen en weggooien wordt hier vanzelf een hobby. Past het niet, dan moet het weg.'
Sinds hun aankoop stegen de huizenprijzen in Den Haag met 30 procent. Dat lijkt niet onplezierig voor het jonge echtpaar, maar een grotere stadswoning met een vergelijkbaar karakter is daardoor nog verder uit zicht geraakt. Op termijn gaat dat wellicht knijpen. Vorig jaar werd zoon Seppe (1) geboren. Die kreeg achter de luie bank op de eerste verdieping een slaapkamertje van enkele vierkante meters, opgetrokken uit glazen platen in een stalen frame.
Ook viel de blik van de jonge ouders opnieuw op hun wrakke schuurtje van een kleine vijftien vierkante meter. Architect Adriaan Jurriëns maakte een ontwerp voor een nieuwbouwversie, die ook als werkruimte kan worden gebruikt. Jurriëns: 'Om de ruimte te maximaliseren wordt de kastruimte geïntegreerd in de achterwand. Ook houden we de muren dun door gebruik van isolatieplaten met houten gevelbekleding in plaats van gemetselde wanden.'
Als de Haagse Welstand akkoord is met het ontwerp, kan de bouwoperatie komend voorjaar beginnen. Zo houdt de familie De Leeuw het nog wel even uit in het hofje. Sander: 'Misschien wordt dat anders als er een tweede kind komt. Maar ook dan: hiernaast woont een gezin met twee kinderen. Dus het kan wel.'
Nederlanders gingen vanaf de jaren tachtig steeds groter wonen. Niet alleen werd de gemiddelde woning steeds groter. De huishoudens werden kleiner, dus steeg het aantal vierkante meters per persoon. Van de 7,7 miljoen Nederlandse huishoudens bestaat inmiddels 38 procent uit één persoon en dat percentage zal naar verwachting blijven stijgen tot 2045. Die toename zorgt voor veel extra druk op de huizenmarkt.
Eerder dit jaar meldde het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS) dat de gemiddelde nieuwbouwwoning in 2017 gemiddeld 12 vierkante meter kleiner was dan twaalf jaar eerder. Een gevolg van de crisis, zegt woningmarktonderzoeker Léon Groenemeijer van ABF Research. 'De bouw viel stil en alleen de ontwikkeling van kleinere woningen was nog interessant.'
Bewust kiezen voor microwoning
Dat er een generatie is opgestaan die bewust kiest voor een stadse microwoning, een veel gehoorde verklaring voor de krimp in vierkante meters, noemt hij dan ook een fabel. De nieuwe stedeling zou zich vrijwillig beperken tot 30 vierkante meter, bezittingen als een auto graag delen en de nabijheid van cultuur en stedelijke voorzieningen prefereren boven een fraai appartement. Groenemeijer: 'Mensen willen ruim wonen, blijkt steeds weer uit onderzoek. Maar de prijsstijgingen op de huizenmarkt dwingen hen tot andere oplossingen. Ze gaan klein wonen, woningdelen of slim verbouwen.'
Sander en Nelianneke de Leeuw zien zich in ieder geval niet als vertegenwoordigers van zo'n generatie. Sander: 'We gebruiken wel een app om dingen te ruilen. Babyspullen bijvoorbeeld hebben we zo niet hoeven te kopen.' Nelianneke: 'En we zijn lid geweest van GreenWheels om een auto te delen. Maar dat vonden we niet zo handig, dus we hebben nu toch een eigen auto. We zijn wel enorm blij met dit huis. Het is de beste bescherming tegen het verzamelen van te veel spullen. Daar hebben wij geen opruimgoeroe voor nodig.'
47 vierkante meter beslaat de gemiddelde sociale huurwoning. Nauwelijks groter dan in 1945, maar het gemiddelde aantal bewoners is sindsdien bijna gehalveerd: van ruim vier personen naar ongeveer twee.