<prompt> Pata ukweli wa kuvutia kuhusu matetemeko ya ardhi.  <response>: 1. Tetemeko la ardhi ni mtetemeko wa uso wa Dunia unaosababishwa na harakati za haraka za safu ya nje ya miamba ya Dunia. 2. Ukoko wa Dunia umeundwa na mabamba kadhaa ambayo hukaa juu ya safu ya mwamba wa moto ulioyeyushwa unaoitwa vazi. Sahani hizi daima zinasonga polepole sana, zikichochewa na joto katika kiini cha Dunia. Harakati hizo zinaweza kusababisha tetemeko la ardhi. 3. Matetemeko ya ardhi yanaweza kutokea mahali popote, lakini yanatokea zaidi katika maeneo fulani, kama vile kingo za Bahari ya Pasifiki, katika eneo linaloitwa Ring of Fire kutokana na kiwango chake cha juu cha shughuli za tetemeko. 4. Ukubwa wa tetemeko la ardhi hupimwa kwa kutumia kipimo cha Richter, ambacho ni kati ya 0 hadi 10. Tetemeko la ardhi lenye ukubwa wa 5 huchukuliwa kuwa la wastani huku chochote kilicho juu ya 8 kinaainishwa kuwa kuu. 5. Matetemeko makubwa ya ardhi yanaweza kusababisha hatari nyingine za asili kama vile tsunami, maporomoko ya ardhi na maporomoko ya theluji. 6. Aftershocks ni matetemeko madogo zaidi ya ardhi ambayo hutokea baada ya tetemeko kuu, katika eneo moja. Hizi zinaweza kuendelea kwa wiki, miezi au hata miaka. 7. Wanasayansi wanafanyia kazi mifumo ya maonyo ya mapema ili kuwapa watu muda wa kufika mahali salama kabla tetemeko la ardhi halijatokea. Hata hivyo, kutabiri wakati na wapi tetemeko la ardhi litatokea bado ni vigumu sana. 8. Tetemeko baya zaidi katika historia lilitokea mwaka 1556 huko Shaanxi, China ambapo takriban watu 830,000 walipoteza maisha. 9. Wanadamu pia wana uwezo wa kusababisha matetemeko ya ardhi kupitia shughuli kama vile uchimbaji madini, ujenzi wa mabwawa, na fracking. 10. Tetemeko kubwa zaidi la dunia lenye ukubwa wa kumbukumbu lilitokea Mei 22, 1960 karibu na Valdivia, kusini mwa Chile. Ilipewa ukubwa wa 9.5 na Utafiti wa Jiolojia wa Marekani. 