 Waxa kale oo iyaduna dareenka cilmibaadhayaasha soo jiidatay in afafkaas aadka u kala duwan marka mid kasta taariikhdiisa dib loo raaco, la ogaanayo in ay ka soo isirmeen hal af oo ka mid ahaa afafka loo ku midaysan Austronesian oo dhulkaas lagaga hadli jiray, in hal af uu isu beddelo 138 af oo aan loo jeedin lahjado ee uu afaf kala noqday, waxaa ka sii yaab badan in dadkii afkaas asalka ah ku hadli jiray ee dhulkan deggenaa ay yihiin isir dabargoaay gebi ahaantiiba, xeeldheereyaasha raadraaca isirka iyo soo-jireenka dadkuna aaminsan yihiin in dadka imika deggen jamhuuriyadda Vanuatu ay isir ahaan ku dhow yihiin dadka deggen Papua New Guinea oo macnaheedu yahay in ay soogalooti ku yihiin dhulkan ay hadda dawladda ka dhigteen. 