 Waxaa iyaguna halkaa degan qabiilka Haawsa ee ku faafsan dalalka Maali, Niijar, kaamaroon, Nayjeeriya iyo kuwo kale, waxay ahaayeen dad islaamka ka haysta magic oo kaliya, ku dhaqma wax kasta oo jaahiliya ah, dagaallo faraha looga gubtay ayaa dhexmaray Cusmaan iyo Haawsa, kaddib guushu waxay raacday Cusmaan, dawlad loo yaqaan Sookootoo, ayuu ka taagay galbeedka Afrika sannadkii 1803M, dawlad la oran jiray Qabar ayuu meesha ka saaray, sidaa ayuu ku faafiyey manhajkii Sheekh Maxamed cwahaab ee salafiga ahaa, ilaa uu ka dhintay sannadkii 1232H oo ahayd 1817M dawladdani waxay jirtay ilaa isticmaarku dumiyey sannadkii:1903M iyadoo boqol sano jirsatay, faraciisiina ay iska dhaxlayeen. 