 እቲ ኣብ ኣስመራ ዝተፈረመ ስምምዕ ነቲ ን20 ዓመታት ዝቐጸለ ኩነተ-ኲናት ዘኽተመ ሓድሽ ምዕራፍ ሰላምን ምሕዝነትን ዝኣወጀዩ ነይሩ ብመሰረት እቲ ስምምዕ ድማ ዲፕሎማስያዊ ዝምድናአን ናብ ንቡር ብምምላስ ኣብ ርእሰከተማታተን ኤምባሲ ከፊተን ኣምባሳደራተን መዚዘን ይኹን እምበር እቲ ቀንዲ ትጽቢት ዝተገብረሉ ነጥቢ ናይቲ ስምምዕ እቲ ጠንቂ ናይ ን20 ዓመታት ዝቐጸለ ሂወት ኣስታት 100 000 መንእሰያት ዝቐዘፈ ግጭትን ምትፍናን ዝኾነ ጉዳይ ዶብ ክሳብ ሕጂ መዕለቢ ኣይረኸበን ምንጪ ስእሊ, Getty Images ፕረዚደንት ኢሳይያስ ኣፈወርቂ ኣብ ዝሓለፈ ወርሒ ለካቲት ኣብ ዘካየዶ ቃለመሕትት ናይ ዶብ ሽግር ካብቲ ቀዳማይ ሚኒስተር ኣብዪ ዝተዛረበሉ እዋን ክሳብ ሎሚን ናይ ባድመን ከባቢኡን እንተሪኢና ኣብ ዝኸፍአ ደረጃዩ ዘሎ ኢሉ ነይሩ ስለምንታይ ክምለስ ኣይካኣለን እንድሕር ኢልና እቲ ዝጠፈሸ ጃንዳ ህወሓት ነዚ ናይ ዶብ ኩነታት ከም መሀደዲ በቲ ሓደ ወገን በቲ ሓደ ወገን ከኣ መጣልዒ ንምሓዙ ምእንቲ ኣብ ውሽጢ እዘን ዓመትን ፈረቓን ኣብ ባድመን ከባቢኡን እንታይ ምዕባለታት መጺኡ እንተ ኢልና ኣብ ዝርዝር ከይኣተና መመሊሱ ከፊኡ ብምባል ኣብታ ዶባዊ ኲናት ዝተወላዓላ ኣብ ትሕቲ ኢትዮጵያ ዘላ ንእሽቶ ከተማ ገዛውቲ ይስራሕ ምህላዉ ከሲሱ ብመሰረት ውዕል ኣልጀርስ 2000 ዝቖመ ኮሚሽን ዶብ ክልቲአን ሃገራት ባድመ ናይ ኤርትራ ምዃና ወሲኑዩ መራሕቲ ህወሓት ንክሲ ፕረዚደንት ግብረመልሲ ክህብሉ ድሌት ከምዘይብሎም ንቢቢሲ ገሊጾም ነይሮም ብ20 ሰነ 2018 እቲ ፕረዚደንት ቀዳማይ ስጉምቲ ሰላም ኣብ ዝወሰደሉ እዋን ንህወሓት ብምኹናንን ገይም ኦቨር ጸወታ ኣብቂዑ ብምባልዩ ንመስርሕ ሰላም ፈሊምዎ ኩነተ-ኲናት ኣብ ባይታ ኣይተቐየረን ክልቲአን ሃገራት ዋላኳ ዲፕሎማስያዊ ዝምድናአን እንተ ሓደሳ ናብ ንቡር ሰናይ ጉርብትና ኣይተመለሳን ኣብ ክረምቲ 2018 ዝተኸፍቱ ዶባት ኣብ መወዳእታ ናይቲ ዓመት ምስ ተዓጽዉ ክሳብ ሕጂ ዘይምኽፋቶም ነቲ ዝተፈረመ ሰላም ዘይምሉእ ጌርዎ ይርከብ ብመሰረት መራሕተን ዝኣተውዎ መብጽዓ ኣፍደገታተን ከፊተን ማሕበረ-ቁጠባዊ ርክባት ከካይዳዩ ነይሩ ይኹን እምበር መስመራት ንግዲ ንሒደት ኣዋርሕ ምስ ተራሕወ መሊሱ ተረጊጡ ንብዙሓት ኣደዳ ህርፋን ገይሩ ገዲፍዎም እቲ ናይ ምዕጻው ስጉምቲ ብወገን መንግስቲ ኤርትራ ዝተወስደ ምዃኑዩ ዝግለጽ ደሓር ቀዳማይ ሚኒስተር ኣብዪ ኣሕመድ ምስ ጸጥታ ብዝተሓሓዝ ምዕጻዉ በጨቕ ኣቢሉ ነይሩ ግና ንሱውን ንጹር መግለጺ ኣይነበረን ካብ ኩሉ ስክፍታታት ፈጢሩ ዝርከብ ድማ ሰራዊት ክልቲአን ሃገራት ካብቲ ን20 ዓመታት ዝተፋጠጥሉ ግንባራት ዘይምስሓቦምዩ እዚ ድማ ኩነተ-ኲናት ጠቕሊሉ ከምዘይተቐንጠጠ ዘርኢን ኲኖኡውን ሻቕሎት ደግሲ ግጭት ፈጢሩ ይርከብ ሓቂዩ እቲ ወጥሪ ካብቲ ቅድሚ ስምምዕ ሰላም ዝነበሮ ወሪዱ ከም ዘሎዮም ጸብጻባት ካብቲ ዶባት ዝሕብሩ ኣቶ ኩሉብርሃን ኣብርሃም ኣብ ካናዳ ዝነብር ኤርትራዊ ተጣባቒ ሰባዊ መሰላት ኮይኑ እቲ ክፍጠር ዝኽእል ግጭት ኣብ መንጎ ኤርትራን ትግራይን ህወሓት ክኸውን ከም ዝኽእልዩ ዝዛረብ እቲ ክትፈልጦ ዘይትኽእል ኣብ ከምዚ ዝበለ ኩነታት ኣብ ዶባት ዘሎ ሰራዊት ምክልኻል ኢትዮጵያ እንታይ ክገብር ይኽእልዩ? እዚ ድማ ኲኖቲ ዘስዕቦ ናይ ሰብን ንብረትን ክሳራ ኣብ ውሽጢ ኢትዮጵያውን እንተኾነ ካብዚ ዘለዎ ዝኸፍአ ሕንፍሽፍሽ ክፈጥር ይኽእልዩ ይብል ኣቶ ኩሉብርሃን ነቲ ዞባውን ናብ ካልእ ዘይምርግጋእን ኲናት ሓድሕድን ከምርሕ ይኽእልዩ ብምባልውን ኣብ ዞባ ቀርኒ ኣፍሪቃ ዘለዎ ኣሉታዊ ጽልዋ ይገልጽ ተስፋ ፖለቲካዊ ለውጥታት ኣብ ኤርትራ እቲ ስምምዕ ሰላም ብፍላይ ኣብ ብዙሓት ኤርትራውያን ኣሕዲርዎ ዝነበረ ተስፋፖለቲካዊ ለውጥታት ኣብ ሃገሮም ክርእዩ ዝነበሮም ሃንቀውታዩ መንግስቲ ኤርትራ ግን ኣብዚ መዳይ ዘርኣዮ ዝኾነ ተበግሶ የለን እታ ሃገር ሕጂውን ብዘይ ቅዋምን ሓጋጊ ኣካልን ሃገራዊ ባይቶ ብመሪሕነት ኣቶ ኢሳይያስ ኣፈወርቂያ ትኸይድ ዘላ ናጻ ፕረስ ተኣጊዱ ፖለቲካውያን ውድባት ይኹና ሲቪካውያን ማሕበራት ኣብታ ሃገር ክንቀሳቐሳ ይፍቀደለንን እቲ ብዙሓት ትጽቢት ዝገበርሉ ምፍታሕ ናይ ሕልናን ፖለቲካን እሱራትውን ማህሚኑ ተሪፉ ብኣሽሓት ዝቑጸሩ ኤርትራውያን ብዘይፍርዲ ኣብ ምስጢራዊን ወግዓውን ኣብያተ ማእሰርቲ ከም ዝርከቡ ተጣበቕቲ ሰባዊ መሰላት ይኸሱ ገለ ተንተንቲ ከም ዝብልዎ በዚ ከይኮነ ኣይተርፍንዩ ኮሚተ ሽልማት ኖበል ሰላም ንፕረዚደንት ኢሳይያስ ብምጉሳይ ነቲ ብሰንኪቲ ስምምዕ ሰላም ዝተረኽበ ሽልማት ንቀዳማይ ሚኒስተር ኣብዪ ጥራይ ሂቡ ንመንሰያት ኤርትራውን ደረት-ኣልቦ ሃገራዊ ኣገልግሎት ኣየኽተመን ከም ሳዕቤኑ ድማ ሕጂውን ሃገሮም ገዲፎም ናብ ኢትዮጵያን ካልኦት ሃገራት ይውሕዙ ኣለዉ ቀንዲ ዕለታት መስርሕ ሰላም ኤርትራን-ኢትዮጵያን 28 መጋቢት 2018 - ኣብዪ ኣሕመድ ኣቦመንበር ኢህወዴግ ኮይኑ ተመሪጹ 2 ሚያዝያ 2018 - ኣብዪ ኣሕመድ ቀዳማይ ሚኒስተር ኢትዮጵያ ኮይኑ ተመሪጹ 05 ሰነ 2018 - ፈጻሚ ስራሕ ኢህወዴግ ንስምምዕ ኣልጀርስን ውሳነ ኮሚሽንን ብዘይቅድመ-ኩነት ክቕበሎ ውሳነ ኣሕሊፉ 20 ሰነ 2018 - ፕረዚደንት ኢሳይያስ ኣፈወርቂ ኣብ መዓልቲ ሰማእታት ኣብ ዘስምዖ መደረ ሓደ ልኡኽ ናብ ኣዲስ ኣበባ ክሰድድ ምዃኑ ኣፍሊጡ 26 ሰነ 2018 - ሚኒስተር ጉዳያት ወጻኢ ዑስማን ሳልሕን ኣማኻሪ ፕረዚደንት ኣቶ የማነ ገብርኣብን ናብ ኣዲስ ኣበባ ኣትዮም 8 ሓምለ 2018 - ኣብዪ ኣሕመድ ኣስመራ ኣትዩ 9 ሓምለ 2018 - ስምም ሰላምን ምሕዝነትን ተፈሪሙ 14 ሓምለ - ኢሳይያስ ኣፈወርቂ ኣዲስ ኣበባ ኣትዩ 17 መስከረም 2018 - እቲ ስምምዕ ጂዳ ተፈሪሙ ተዛማዲ ትሕዝቶ ምብጽጻሕ መራሕቲ ኢትዮጵያን ኤርትራን ክሳብ ምንታይ? 