 ትግርኛ BBC News, ትግርኛናብቲ ትሕዝቶ ቀጽሉ ክፍልታት ዜና ቪድዮ ኣመና ፍቱዋት ዜና ቪድዮ ኣመና ፍቱዋት እናኸረረ ዝመጽእ ዘሎ ጎንጺ ዶብ ኢትዮጵያን ሱዳንን 14 ጥሪ 2021 ኣብ መንጎ ኢትዮጵያን ሱዳንን ተፈጢሩ ዘሎ ዶባዊ ምስሕሓብ ናብ ወታሃደራዊ ግጭትን ወግዓዊ ምክሳስን ኣምሪሑ ይርከብ ወታሃደራት ሱዳን ኢትዮጵያውያን ዝሓርስዎ ሕርሻታት ድሕሪ ምቁጽጻሮም ኢትዮጵያ ነቲ ጉዳይ ብዲፕሎማስያዊ መንገዲ ንምፍታሕ ድሌት ከም ዘለዋኳ እንተገለጸት እቲ ወጥሪ እናገደደ ይመጽእ ኣሎ ሚኒስተር ጉዳያት ወጻኢ ሱዳን ትማሊ ኣብ ዘውጸኦ መግለጺ ወተሃደራዊ ነፋሪት ኢትዮጵያ ዶብ ጥሒሳ ናብ መሬት ሱዳን ኣትያ ክብል ዝኸሰሰ ኮይኑ ሓደገኛን ነቲ ወጥሪ ዘጋድድን ኢልዎ እቲ ሚኒስትሪ ነቲ ተግባር ሓደገኛን ኣብቲ ዶብ ዘሎ ወጥሪ ንኽዓርግ ምኽንያት ዝኸውንን ብምባል ንካልኣይ ግዜ ከይድገም ከም ዘጠንቀቐ ሮይተርስ ሓቢሩ ዛጊድ ካብ ኢትዮጵያ ብዛዕባ እዚ ዝተውሃበ ምላሽ የለን ሰብመዚ ኢትዮጵያ እቲ ጉዳይ ኣብ ዶባት ዝርከቡ ሰብመዚ ሱዳን ዝፈጠርዎ እምበር ፖሊሲ ማእከላይ መንግስቲ ሱዳን ኣይኮነን- እዮም ዝብሉ ኣብ ክልል ቤንሻንጉል ልዕሊ 80 ሰባት ከምዝተቐተሉ ተገሊጹ ሱዳን ኣብ መስርሕ ልዝብ ግድብ ሕዳሰ ኣይተሰማመዐትን ሚኒስተር ዜና ሱዳን ቅድሚ ሒደት ሳምንታት ንኣገልግሎት ዜና ሮይተርስ ኣብ ዝሃቦ መልሲ ግን ሰራዊት ሱዳን ኣብ ትሕቲ ኢትዮጵያውያን ዝጸንሐ መሬቱ ንምምላስ ዝወሰዶ ዘይቅየር ስጉምቲ ምዃኑ ገሊጹ ነይሩ እንተኾነ ሰራዊትና ንዝተመንዘዐ መሬታና ናይ ምምላስ ሓላፍነት ኣለዎ ስለ ዝኾነ ኸኣ ኣብዚ ሰዓት እዚ ካብ 60 ክሳብ 70 ሚእታዊ ካብቲ ብኢትዮጵውያን ሓረስቶት ተታሒዙ ዝጸንሐ መሬትና ሒዝናዮ ኣለና ክብል እቲ ሚኒስተር ተዛሪቡ እቲ ኣብ መንጎ ክልቲአን ሃገራት ዝተፈጠረ ምስሕሓብ ዶብ ብሰላማዊ መገዲ ክፍታሕ መንግስቲ ኢትዮጵያ ድልየት ከም ዘለዎ ወሃቢ ቃል ሚኒስተር ጉዳያት ወጻኢ ኢትዮጵያ ኣምባሳደር ዲና ሙፍቲ ኣብ ዝሓለፈ ሰሙን ንቢቢሲን ተዛሪቡ ሚኒስትሪ ጉዳያት ወጻኢ ሱዳን ኣብ ዘውጽኦ መግለጺ ብክልል ኣምሓራ ናይ ኢትዮጵያ ዕጡቓት ዶብ ጥሒሶም ብምእታዉ መጥቃዕቲ ከም ዝፈጸሙ ብምኽሳስ ዓለምለኻዊ ማሕበረሰብ ክኹንኖ ጸዊዑ ምንጪ ስእሊ, ETHIOPIAN PM OFFICE ጻዕርታት ካልኦት ሃገራት እቲ ዝምዕብል ዘሎ ኩነታት ዘተሓሳሰባ ምስ ክልቲአን ሃገራት ጥቡቕ ዝምድና ዘለዋ ሕቡራት ኢማራት ዓረብ ሱዳንን ኢትዮጵያ ንዘለወን ዶባዊ ምስሕሓብ ብሰላማዊ ኣገባብን ዘተን ክፈትሓ ጸዊዓ ኣብቲ ሚኒስትሪ ጉዳያት ወጻኢ ኢማራት ዓረብ ዘውጽኦ መግለጺ ክልቲኦም ወገናት ነቲ ወጥሪ ዘጋድድ ነገራት ካብ ምግባር ክቑጠቡን ንህዝብን ናይቲ ዞባ ሰላምን ዕቤትን ብዝድግፍ መልክዑ መፍትሒ ከናድያ ተማሕጺና ብዘይካዚ እታ ጎረቤት ክልቲአን ሃገራት ዝኾነት ኤርትራውን ኣብ ዝሓለፈ ሰሙን ሰበስልጣናታ ናብ ሱዳን ብምኻድ ምስ መራሕቲ ሱዳን ተራኺቦም ድሕሪ ሒደት መዓልታትውን ላዕለዎት ሰበስልጣን ሱዳን ናብ ኣስመራ ኣብ ዝበጽሕሉዋን ብዛዕባቲ ኣብ መንጎ ኢትዮጵያን ሱዳንን ተፈጢሩ ዘሎ ኩነታት ከም ዝዘተዩ ጸብጻባት ሓቢሮም ህሉው ኩነታት ኣመሓዳሪ ሰሜን ጎንደርን ነበርቲ እቲ ከባብን ከም ዝበልዎ ሰራዊት ሱዳን ኣብቲ ሒዝዎ ዝብሃል ዘሎ ቦታታት ዝኣተወ ኣብ ወርሒ ጥቅምቲ ኣብቲ ከባቢ ዝነበረ ሰራዊት ኢትዮጵያ ናብ ትግራይ ድሕሪ ምንቅስቓሱዩ ቢቢሲ ዘዘራረቦ ኣብቲ ከባቢ ሕርሻ ዝነበሮም ኣቶ ከሰተ ውበቱ ሰራዊት ሱዳን ንሕርሽኡ ምስ ተቖጻጸሮ ከም ዝሃደመ ተዛሪቡ ነይሩ ኣብዚ እዋንዚ ግን ብዘይካ ሓሓሊፉ ዝስማዕ ድምጺ ከበድቲ ብረታት ኣብ መንጎ ሓይልታት ሱዳንን ኢትዮጵያን ግጭት ከም ዘይተዓዘቡ ነበርቲቲ ከባቢ ንቢቢሲ ሓቢሮም ቁጽሮም ዘይተፈልጠ ሓይልታት ኢትዮጵያ ኣብቲ ከባቢ ክንቀሳቐሱ ከም ዝራኣዩውን እቶም ነበርቲ ጠቒሶም ሓደ ኣብቲ ከባቢ ዝርከብ ስሙ ክጥቀስ ዘይደለየ ወታሃደራዊ ኣዛዚ ንቢቢሲ ኣብ ዝሃቦ ሓበሬታ ኣብቲ ቦታ ዝተፈልየ ምንቅስቓስ ሰራዊት የለን ኣብቲ ዞባ ዝነበረ ናይ ጸጥታ ሓይሊ ካብ ቦታ ናብ ቦታ ስለ ዝንቀሳቐስ ነዚ ዝራኣዩ ሰባት ግን ተወሳኺ ሓይሊ ይንቀሳቐስ ኣሎ ኢሎም ሓሲቦም ይኾኑ ኢሉ እቲ ኣዛዚ ብዛዕባቲ ኣብቲ ከባቢ ዝስማዕ ተዅሲ ተሓቲቱ ክምልስ እንከሎ ድማ ወተሃደራት ሱዳን ነቶም ሓረስቶት ንምፍርራሕ ናብ ጎቦታት ዝትኩስዎዩ ክብል ገሊጹዎ ብዛዕባ ኣብ ሰብ ዝወረደ ጉድኣት ዝርዝር ሓበሬታ ከም ዘይብሉ ዝገለጸ ኮይኑ ዝተጎድኡ ሰባት ከም ዘለዉ ምስምዑውን ጠቒሱ ትዕግስቲ ደረት ኣለዎ እቲ ዶባዊ ምስሕሓብን ወጥርን ብሰላማዊን ዲፕሎማስያዊን መንገዲ ክፍታሕ ኣለዎ ክትብል ዝጸንሐት ኢትዮጵያ ሰራዊት ሱዳን ዝገብሮ ዘሎ ምንቅስቓስ ከም ዘተሓሳሰባ ገሊጻላ ኣፈኛ ሚኒስትሪ ጉዳያት ወጻኢ ኣቶ ዲና ሙፍቲ ኣብ ዝሃቦ መግለጺ ኣብቲ ዶባት ዘሎ ምንቅስቓስ ሰራዊት ሱዳን እናሓየለ ይመጽእ ከም ዘሎ ተዛሪቡ ነቲ ቅድሚ ክልተ ኣዋርሕ ኣብ ትግራይ ዝተወልዐ ኵናት ከም ዕድል ብምጥቃም ሰራዊት ሱዳን ናብቲ ኣብ ከባቢ ዶብ ዝርከብ ተወሳኺ ቦታታት ንምእታው ዝተጠናኸረ ምንቅስቓስ ይገብር ኣሎ ክብልውን ከሲሱ ብዛዕባዚ ብወገን ሱዳን ዝተዋህበ ግብረመልሲ የለን ነቲ ጉዳይ ብትዕግስቲ ብዲፕሎማስያዊ መንገዲ ንምፍታሕ ምፍታን ፍርሒ ወይ ምውልዋል ኣይኮነን ዝበለ እቲ ኣፈኛ ዋላኳ ኢትዮጵያ እቲ ጉዳይ ከይካረር ትጽዕር እንተላ ትዕግስቲ ገደብ ኣለዎ ኢሉ ትማሊ ናብ ዞባ ጋዳሪፍ ሱዳን መገሻ ዝገበረ ፕረዚደንት መሰጋጋሪ ቤት ምኽሪ ልኣላዊነት ከምኡውን ዋና ኣዛዚ ኮማንደር ሰራዊት ሱዳን ዝኾነ ሌተናል ጀነራል ዓብደል ፈታሕ ኣል-ቡርሃን ሓይልታት ሱዳን ግዝኣትን ድሕነትን ሱዳን ንምኽባር ዘኽእል ሙሉእ ዓቕሚ ከም ዘለዎም ተዛሪቡ በቲ ጀነራል ዝተመርሐዚ ልኡኽ ኣብቲ ከባቢ ምስ ዝርከቡ ኢታማጆር ሹም እታ ሃገር ሓዊሱ ብርክት ዝበሉ ላዕለዎት ወተሃደራዊ መራሕቲ ከም ዝዘተየ ሱና ዝተብሃለ መንግስታዊ ሚድያታ ሃገር ጸብጺቡ ኣብቲ መገሽኡ ምስዚ ዶባዊ ወጥሪ ተዛሚዱ ሓይልታት ሱዳን ዝኸፍሉዎ ዘለዉ መስዋእትነት ብምንኣድ ብዕጡቓት ኢትዮጵያውያን ተቐንጺሎም ዝበሎም ሱዳናውያን ነበርቲ ድማ ከም ሰማእታት ሰራዊት ክንቖጽሮም ኢና ክብል ተዛሪቡ ኩርናዕ ኣልፋሽቃ ሱዳን ምስ ኢትዮጵያ ትሰሓሓበሉ ዘላ ከባቢ ልሙዕ ኮይኑ ኩርናዕ ኣልፋሽቃ ብዝብል ይፍለጥ ኣብቲ ዶብ ብኽልቲኡ ሸነኻት ዝርከቡ ሓረስቶት ነቲ ስግሪ ዘሎ ልሙዕ መሬት ይምነዩ ኩርናዕ ኣልፋሽቃ ኣብ ደቡባዊ ምብራቕ ሱዳን ምብራቓዊ ገዳርፍ ዝርከብ መሬት እዩ ኣልፋሽቃ 250 ትርብዒት ኪሎሜተር ዝሽፍንን ልዕሊ 240 ሄክታር ልሙዕ መሬት ዝሽፍን እዩ ሰበ ስልጣን ሱዳን ኣልፋሽቃ ናይ ሱዳን ግዝኣት ምዃኑ ይዛረቡ ሕጂ ስለምንታይ ብኢትዮጵያውያን ተታሒዙ ንዝብል ክምልሱ እንከለው መንግስቲ ሱዳን ምስታ ሃገር ብዝነበራ ናይ ምትሕብባርን ምርድዳእን ስምምዓት ኢትዮጵያውያን ሓረስቶት ነቲ ስፍራ የልምዕዎ ጸኒሖም ይብሉ ክልቲኦም መንግስታት ቅድሚ ሕጂ ነዚ ኣሰሓሓቢ ዶብ ዳግማይ ንምሕንጻጽ ናይ ሓባር ፕሮጀክትታት ንምጅማርን ንህዝቢ እቲ ከባቢ ተረባሒ ንምግባር ስምምዓት ተገይሮም ነይሮም ኣብ 2014 ቀዳማይ ሚኒስተር ኢትዮጵያ ነበር ሃይለማርያም ደሳለኝን ፕረዚደንት ሱዳን ነበር ዑመር ሓሰን ኣልበሽርን ሚኒስተራት ጉዳያት ወጻኢ ክልቲአን ሃገራትን እቲ ዶብ ኣብ ባይታ ዝምልከተሉ ዕለት ክሕብሩ ትእዛዝ ኣመሓላሊፎም ነይሮም እንተኾነ ግና ነቲ ዶብ ናይ ምምልካት ስራሕ ክሳዕ ሎሚ ኣይተፈጸመን ድሕረ ባይታ ናይዚ ዶባዊ ምስሕሓብ ኢትዮጵያን ሱዳንን 750 ኪሎሜትር ሓባራዊ ዶብ ኣለወን እንተኾነ ግን እዚ ዶብ ዝበዝሕ ክፋሉ ንጹር ብዝኾነ መገዲ ኣብ ባይታ ኣይተጠረረን ነዚ ንምፍጻም ዝተገብረ ተደጋጋሚ ዘተ ተጀሚሩ ኣብ መዕለቢ ከይበጽሐ ተቋሪጹ እዩ ኢትዮጵያን ሱዳንን ናይ ዝርከባሉ ከባቢ ታሪኻዊ ኩነታት ምስ ሩባታትኣፍላጋት ብሉ ናይልን ኣትባራን ዝተኣሳሰረ እዩ እዞም ሩባታት ክልቲኡ ህዝቢ ብንግድን ብኻልእን ክራኸቡ ንዘመናት ምኽንያት ኮይኖም ዝጸንሑ እዮም እንተኾነ ግና ንግዲ ጥራይ ዘይኮነ ንተኸታታሊ ጎንጽታት መበገሲ እዮም ብፍላይ ድማ ኣብ ዶብ ንዝለዓል ጎንጺ ኣብ መበል 19 ክፍለ ዘመን ባዕዳውያን ገዛእቲ ዝሓንጸጽዎ ዶባት ሱዳን ግብጺ ኤርትራን ካልኦት ናይ ሰሜንን ምብራቕን ኣፍሪቃ ሃገራት ሕጂ ሒዘንኦ ዝርከባ ቅርጽን መልክዕን ኣትሒዙወን እዩ ዶክተር ወንድወሰን ተሾመ ዝተብሃለ ተመራማሪ ባዕዳዊ ዶባት ኣፍሪቃ ብፍላይ ጉዳይ ዶብ ሱዳንን ኢትዮጵያን ኣብ ዝተሰምየ ብቋንቋ እንግሊዝኛ ዝተጽሓፈ መጽናዕቱ ከም ዝገለጾ ናይ ክልቲአን ሃገራት ዶብ ብኣቆጻጽራ ኣውሮጳውያን ብ1902ን 1907ን ኣብ መንጎ ኢትዮጵያን እንግሊዝን ዝተገብሩ ናይ ካርታ ምልከታ ስምምዓት መሰረት ዝገበሩ እዮም ኣብ እዋን ባዕዳዊ መግዛእቲ ኣብ መሬት ሱዳንን ኢትዮጵያን ንዝተከለሉ ዶባት ሓላፍነት ተዋሂብዎ ዝነበረ ሰብ ወዲ ኣየርላንድ ዝኾነ ዳህሳሲ ቻርለስ ግዊይን እዩ ነይሩ እቲ ኣብ መንጎ ሱዳንን ኢትዮጵያን ዘሎ ዶብ ኣብ 1908 ዝተሓንጸጸ ኮይኑ ግዝኣታት ገዳርፍን ብሉ ናይልን ሱዳን ምስ ክልል ኣምሓራ ይዳወቡ ፕረዚደንት ሱዳን ነበር ዑመር ኣልበሽር ኣብ 2001 ክልተ ጊዜ ናብ ኣዲስ ኣበባ ምብጻሕ ኣካይዱ እዩ ቀዳማይ ሚኒስተር ኢትዮጵያ ነበር መለስ ዜናዊ እውን ኣብቲ ዝሰዓበ ዓመት ማለት 2002 ናብ ካርቱም ምብጻሕ ኣካይዱ እዚ ኣብ መንጎ ክልቲአን ሃገራት ዝጸንሐ ርክብ ጽቡቕ ከም ዝነበረ ዘርእይ እዩ እዚ ርክብ ሎሚውን መልክዑ ኣይቀየረን ኣብ 2012 ውን ኣ.ኢ ጠቕላሊ ሓላፊ ኢታማዦር ሰራዊት ኢትዮጵያ ነበር ጀነራል ኣደም መሓመድ ኣብ ሱዳን ዑደት ኣካይዱ ነይሩ ኣብ ዝሓለፈ ወርሒ ግንቦት ድማ ሚኒስተር ጉዳያት ካቢነ ሱዳን ዑመር በሽር ማኒስ ናብ ኣዲስ ኣበባ ኣምሪሑ ነይሩ ብወገን ኢትዮጵያ ብምኽትል ቀዳማይ ሚኒስተር ደመቀ መኮንን ዝምራሕ ጉጅለ ንዘተ ቀሪቡ ነይሩ እዚ ከምዚ እንተሎ ኣብ ጉዳይ ግድብ ህዳሰ ስሉሳዊ ዘተ ድማ ብዘይስምምዕ ሱዳን ይብተን ከምዘሎ እዩ ዝዝረብ ዜናታት ሕብረት ኣውሮጳ ኣብ ትግራይ ገበናት ኲናት ተፈጺሙ ክኸውን ከምዝኽእል ስክፍትኡ ገሊጹ16 ጥሪ 2021 ቦቢ ዋይን ንህይወተይን ህይወት በዓልቲ ገዛይን ተጨኒቐ ኣለኹቅድሚ 6 ሰዓታት ስለምንታይ ንፓትሪስ ሉሉምባ ምዝካር ኣድለየ?ቅድሚ 5 ሰዓታት ኣዘራረብቲ ዛዕባታት እናኸረረ ዝመጽእ ዘሎ ጎንጺ ዶብ ኢትዮጵያን ሱዳንን14 ጥሪ 2021 ክልል ኦሮሚያ መምህር ኪቲላ ጉዳታ ስለምንታይዩ ተረሺኑ?12 ጥሪ 2021 3:42 ቪድዮ, ብዛዕባ ፕረዚደንታዊ መረጻ ኡጋንዳ እንታይ ትፈልጡ?, ዕምሪ ፈነወ 3,4212 ጥሪ 2021 ኣብ ኣፍሪቃ ዘሎ መዓልታዊ ዝርገሐ ኮሮናቫይረስ ዘርኢ ሰሌዳ24 መጋቢት 2020 ሱዳን ኣብ መስርሕ ልዝብ ግድብ ሕዳሰ ኣይተሰማመዐትን11 ጥሪ 2021 ምስ ሱዳን ዘሎ ምስሕሓብ ዶብ ናብ ዝነበሮ ተመሊሱ ብሰላም ክፍታሕ ኣለዎ- ኢትዮጵያ7 ጥሪ 2021 ቦይንግ 737 ነፋሪት ኢንዶኔዥያ ዝወደቐትሉ ከባቢ ተፈሊጡ ተባሂሉ10 ጥሪ 2021 ኣብ ኣብያተ ማእሰርቲ ስዑዲ ዓረብ ዝሳቐዩ ኢትዮጵያውያን መንግስቲ ናብ ዓዶም ክመልሶም ይምሕጸኑ7 ጥሪ 2021 ኣቶ ጃዋር መሓመድ ዝርከቦም ክሱሳት ሎሚ ኣብ ቤት ፍርዲ ቀሪቦም12 ጥሪ 2021 ብብዝሒ ዝተነበ 1 ኣብ 50 ግዝኣታት ኣመሪካ ብኣጽዋር ዝተዓጀበ ተቓውሞ ከይካየድ ተሰጊኡ 2 ላዕለዎት መሪሕነት ህወሓት ትማሊ ናብ ቤት ፍርዲ ቀሪቦም 3 ወድብ ኣንጌላ መርክል ሓድሽ ኣቦ መንበር መሪጹ 4 ኡጋንዳ ፕረዚደንት ዩወሪ ሙሰቨኒ ከምዝተዓወተ ተገሊጹ 5 ሕብረት ኣውሮጳ ኣብ ትግራይ ገበናት ኲናት ተፈጺሙ ክኸውን ከምዝኽእል ስክፍትኡ ገሊጹ 6 ቦቢ ዋይን ንህይወተይን ህይወት በዓልቲ ገዛይን ተጨኒቐ ኣለኹ 7 ኣብ ትግራይ ምሉእ ኣገልግሎታት መብራህትን ስልክን መዓስ ክጅምር ይኸውን? 