 ተጋዳላይ ስዩም መስፍን ኣብ ፈለማ 40ታት ኣዘባ ተባሂላ ኣብ እትጽዋዕ ጣብያ ኣብ ኣውራጃ ዓጋመ ካብ ርኹባት መስፍናዊ ስድራ ቤት ተወሊዱ መባእታን ቀዳማይ ደረጃ ትምህርቱ ኣብ ዓድ ግራት ኣብ ቤት ትምህርቲ ኣግኣዚ ዛዚሙ ኣብ ፖሊ ቴክኒክ ኮሌጅ ባህርዳር ብዲፒሎማ ተመሪቑ ብድሕሪኡ ናይ ዲግሪ ትምህርቲ ንምቕጻል ናብ ዩኒቨርስቲ ኣዲስ ኣበባ ኣትዩ ኣብቲ ዩኒቨርስቲ ስዩም ምስቶም ማሕበር ተምሃሮ ዩኒቨርስቲ ተጋሩ ዘጣየሱ ተማሃሮ ሓደ ነበረ ኣብ 1965 ዓም እቲ ማሕበር ናብ ሕቡእ ፖለቲካዊ ውድብ ናብ ገስገስቲ ብሄረ ትግራይ ማገብት ማዕበለ ስዩም ሓደ ኣባል እቶም ማገብት ዝመስረቱ ሸውዓተ ተምሃሮ ዩኒቨርስቲ ኣዲስ ኣበባ ነይሩ ድሕሪ ውድቀት ስርዓት ሃይለስላሴ ብዙሓት መንእሰያት ዘዝመሰሎም ውድባት እናመስረቱ ፖለቲካ ቃልሲ የካይዱ ነበሩ ማሕበር ገስገስቲ ብሄረ ትግራይ ፖለቲካዊ ሕቶታት ህዝቢ ትግራይ ብዕጥቃዊ ቃልሲ እዩ ዝፍታሕ ስለዝበሉ ፈለማ ተጋድሎ ሓርነት ህዝቢ ትግራይ ድሓር ከኣ ህዝባዊ ወያነ ሓርነት ትግራይ ኣጣይሾም ብብረት ንኽቃለሱ ናብ በረኻታት ትግራይ ወጽኡ ስዩም መስፍን ሓደ ካብኣቶም ነበረ ስዩም ኣብ ብረታዊ ቃልሲ ብረታዊ ቃልሲ ህዝባዊ ወያነ ሓርነት ትግራይ ብወግዒ ክውላዕ ምስተወሰነ መሪሕነት እቲ ውድብ ናብ ብሰለስተ መዳያት ግቡኡ ክፍጽም ተወሲነ እቲ ሓደ ጉጅለ ኣብ በረኻ ደደቢት ከይዱ ምጅማር ብረታዊ ቃልሲ ዘበስር እቲ ካልኣይ ናብ ኤርትራ ተጓዒዙ ተሞክሮ ቃልሲ ዝቐስም እቲ ሳልሳይ ጉጅለ ከኣ ኣብ ከተማ ኮይኑ ስርዒታት ክመርሕ ተረዳድኡ ኣቶ ስዩም መስፍን ከኣ ምስቶም ናብ በረኻ ደደቢት ወጺኦም ብረታዊ ቃልሲ ዝጀመሩ ዓሰርተ ተጋደልቲ ሓደ እዩ ተጋዳላይ ስዩም መስፍን ብስድርኡ እምባየ መስፍን ተባሂሉ እዩ ዝጽዋዕ ነይሩ ናብ ቃልሲ ምስ ወጽአ ግን ልክዕ ከም መስረትቲ ብጾቱ ናይ ግድን ሽሙ ክቕይር ስለዝነበሮ ሓደ ካብ ብጾቱ ተጋዳላይ ስሑል ስዩም ክብል ከምዝሰመዮ ዛንትኡ የረድእ ተጋዳላይ ስዩም መስፍን ኣብ መፋርቕ ሰብዓታት ኣብ እግሪ ዳዕሮ ሓደ ካብ መራሒ ህወሓት ኮይኑ ተመርጸ ስዩም መስፍን ኣብ ከባቢ ኣድያቦ ምስ ሰራዊት ደርግ ኣብ ዝተገብረ ኵናት ኣብ ርእሱ ምስተወቕዐ ብተጋደልቲ ህዝባዊ ግንባር ሓርነት ኤርትራ ሕክምናዊ ረድኤት ከምዝተገብረሉ ጽንዓት ኣብ ዝተሰምየ ንታሪኹ ምርኩስ ገይሩ ዝተጻሕፈ መጽሓፍ ተሰኒዱ ይርከብ ተጋዳላይ መሓሪ ተኽለ ሙሴ ዝተባህለ ካብ ህዝባዊ ግንባር ናብ ህወሓት ዝተጸንበረ ካብቶም ውሑዳት ገዳይም ተጋደልቲ ህወሓት ብሰራዊት ደርግ ተታሒዙ ኣብ ሽረ እንዳስላሰ ተኣሲሩ ነይሩ ስዩም ኣብቲ ንሙሴ ንምድሓኑ ዝሰላሰል ዝነበረ ስርሒት ኦፕሬሽን ሙሴ ንምጽናዕ ከቢድ ነገር ተጻዊሩን ዕቡድ መሲሉን ኣብ ስለላ ከምዝተሳተፈ ኣብ ማህደር ታሪኹ ተመዝጊቡ ኣሎ ሙሴ እውን በቲ ዝተኻየደ ስርሒት ካብቲ ቤት ማእሰርቲ ምውጽኡ ይዝንቶ ስዩም- ልኡኽ ህወሓት ኣብ ሱዳን ስዩም ኣብ መወዳእታ 1969 ሓላፊ ጉዳያት ወጻኢ ህዝባዊ ወያነ ሓርነት ትግራይ ኮይኑ ንኣስታት 15 ዓመታት ኣብ ሱዳን ኮይኑ ኣገልጊሉ ኣብ ካርቱም ኣብ ዝነበረሉ እዋን ከኣ ስሙ ካብ ስዩም ናብ ሙሳ ተቐይሩ ከምዝነበረ ይንገር ስዩም ኣብ 1991 ኣብ ለንደን ምስ ስርዓት ደርግ ኣብ ዝተገብረ ዝርርብ ሰላም ምስ ዝተሳተፉ ብጾቱ መለስ ዜናውን ብርሃነ ገብረክርስቶስን ንካርቱም መጺኦም ካብኡ ፕረዚደንት ነበር ሱዳን ዑመር ኣልበሽር ብዝለቀሖም ሄሊኮፕተር ንኣዲስ ኣበባ ንዝተቖጻጸረ ሰራዊቶም ክጽንበሩ ምስነቐሉ እታ ነፋሪት ኣብ ሰማይ ቴክኒካዊ ጸገም ኣጋጢሙዋ ኣቶ ስዩም መስፍንን ኣባይ ጸሃየን ዝርከብዎም መራሕቲ ህወሓት ከምዝተቐትሉ ሰራዊት ኢትዮጵያ ገሊጹ ሓሙሽተ ኣብ ቀይዲ ካብ ዝኣተዉ ላዕለዎት መራሕቲ ህወሓት ነበር እቲ ኣብራሪኣ እታ ሄሊኮፕተር ክትወድቕ ከምእትኽእል ምስተነግሮም እቲ ን17 ዓመታት ዝመርሕዎ ቃልሲ ተዓዊቱ ናብ ኣዲስ ኣበባ እናተጓዕዙ ብምዃኖም ከቢድ ስንባደ ከምዝፈጠረሎም ይዝረብ ኣጋጣሚ ኮይኑ ግን እታ ሄሊኮፕተር ብዕድል ኣዲስ ኣበባ ብሰላም ስለዝዓረፈት እቲ ኩነታት ዝተሓበሮ መራሕ መንግስቲ ሱዳን ነበር ዑመር ኣልበሽር ናይ ሽዕኡ ሄሊኮፕተር ንታሪኽ ክትከውን ሂቡዎምስ ኣብ መቐለ ኣብ ዝርከብ ቤተ መዘክር ሓወልቲ ሰማእታት ትርከብ ስዩም ከም ምኒስተር ጉዳያት ወጻኢ ድሕሪ ውድቀት ደርጊ ኣቶ ስዩም ንኣስታት 20 ዓመት ከም ሚኒስትር ጉዳያት ወጻኢ ኢትዮጵያ ኮይኑ እቲ ብቀዳማይ ሚኒሰተር ነበር መለስ ዜናዊ ዝተሓንጸጸ ልምዓታውን ዴሞክራስያውን መርሓ ብምኽታል ኣገልጊሉ ኣብቲ ናይ 1993 ዓ.ም ኣብ መንጎ መራሕቲ ህወሓት ምክፍፋል መሰጋጠመ ከኣ ስዩም ምስ መለስ ዜናዊ እዩ ወጊኑ ነይሩ ምስ ጎንጺ ዶብ ኢት-ኤርትራ ብዝዛመድ ዓለማዊ ቤት ፍርዲ ዘሄግ ባድመ ንኤትራኳ ወሲኑ እንተነበረ ንኢትዮጵያ ከምዝተወሰነ ኣምሲሉ መግለጺ ምስ ሃበ ብፍላይ ኣብ ኣዲስ ኣበባ ዓብዪ ናይ ድጋፍ ሰልፊ ክወጽእ ብምግባሩ ይንቀፍ ምስ ኤርትራ ድማ ኣይ ኲናት ኣይ ሰላም ክቕጽል ብምግባር እቲ ጎንጺ ሰላማዊ ፍታሕ ንክረክብ ዘበርከቶ ጻዕሪ የለን ተባሂሉውን ይውቀስ ስዩም ኣብ ናቱ ሓላፊነት ጉዳያት ወጻኢ ኢትዮጵያ ምስ ብዙሓት ጎራብቲ ሃገራት ኣብ ጉርብትና ዝተመስረተ ሰናይ ርክብ ንክህልወን ከምዝገበረ ይዝረብ እቲ ህድኣት ዝመልኦ ዲፕሎማት ኣብታ ንኣስታት 20 ዓመታት ኣልቦ መንግስቲ ዝነበረት ሶማልያ ፌዴራላዊ ቅርጽ ዘለዎ መንግስቲ ንክቖም ዘይተሓለለ ዲፕሎማስያዊ ጻዕሪ ከምዝገበረ ይዝንቱ ከምኡውን ብፕረዚደንት ሳልቫኪርን ዶክተር ማቻርን ዝምርሑ ተጻባእቲ ሓይልታት ደቡብ ሱዳን ተቐራሪቦም ንክዘራረቡ ብመንገዲ በየነ-መንግስታት ምብራቕ ኣፍሪቃ ኢጋድ ኣቢሉ ብዙሕ ዝደኸመ እዩ ህወሓት ዓብላሊ ኢህወዴግ ኮይኑ እናሃለወ ኣብታ ሃገር ንዝተፈጸሙ ግህሰት ሰብኣዊ መሰላትን ጥርጣረ ብልሽውናን ከም ኣመራርሓ ይንቀፍ ሰብ ሃብቲ ሃገራት ኤስያ ኣብ ኢትዮጵያ ኢንቨስት ንኽገብሩ ልዑል ጻዕሪ ከምዝነበሮ ዝንገረሉ ስዩም ዳሕራይ ኣምባሳደር ኢትዮጵያ ኣብ ቻይና ኮይኑ ንሽዱሽተ ዓመታት ኣገልጊሉ እዩ ስዩም ኣብ ፖለቲካዊ ለውጢ 2018 ቀዳማይ ሚኒስትር ኣብይ ኣሕመድ ናብ ስልጣን ምስ ደየበ ስዩም ናብቲ ሚኒስተር ኮይኑ ዝመርሖ ዝነበረ ሚኒስትሪ ጉዳያት ወጻኢ ተሳሒቡ ከገልግል ጀሚሩ ነይሩ ድሓር ግን ኣብቲ ዝተመደበሉ ቤት ጽሕፈት ዕጉብ ከምዘይኮነ ገሊጹ ናብ መቐለ ከምዝኸደ ይንገር ኣብ መንጎ ኣቢዪን ህወሓትን ዝነበረ ግርጨት እናኸረረ ኣብ ዝኸደሉ እዋን ስዩም ዋላኳ መንግስታዊ ኾነ ውድባዊ ብወግዒ ዝፍለጥ ስልጣን ኣይንበሮ ኣብ ሚድያታት ብምቕራብ ንኣመራርሓ ኣቢዪ ኣሕመድ ካብ ዝነቕፉ ተንተንቲ ፖለቲካኛታት ሓደ እዩ ነይሩ ምስ ዝተፈላለየ ናይ ሚድያ ትካላት ኣብ ዝገበሮ ቃለ መሕትት ከኣ ቀዳማይ ምኒስተር ኣቢዪን ፕረዚደንት ኢሳይያስን ንሰላምን ርግኣትን ትግራይን ኢትዮጵያን ይዘርግዎ ኣለዉ ዝብል ጽኑዕ መርገጺኡ ብቓልዕ ይዛረበሉ ነይሩ ብፍላይ ኣብቲ ምስ ቢቢሲ ዘካየዶ ቃለ መሕትት መሪሕነት ኣብይ ኣሕመድ ኣብ ጉዳይ ግድብ ህዳሰ ብናይ ሃገር ክሕደት ዘሕትት ገበን ፈጺሙዩ ክብል ኣትሪሩ ምንቃፉ ይዝከር እቲ ኣብ መንግስታት ፌደራልን ክልል ትግራይን ዝጸንሐ ምስሕሓብ ናብ ኵናት ምስ ዓረገን መቐለ ኣብ ትሕቲ ቁጽጽር ሰራዊት ኢትዮጵያ ምስኣተወን ላዕለዎት መሪሕነት ህወሓት ካብ መቐለ ተደፊኡ ወጺኡ ድሕሪ ኣስታት ክልተ ኣዋርሕ ናይቲ ኵናት ከኣ ኣምባሳደር ስዩም መስፍን ዝርከቦም ብመንግስቲ ፈደራል ዝቐረበሎም ጻውዒት ኢድካ ምሃብ ዘይተቐበሉን ኢድና ኣይንህብን ዝበሉ ሓያሎ ሰበስልጣን ህወሓትን ካድራትን ከምዝተቐተሉ ምክልኻል ሰራዊት ኢትዮጵያ ኣብ ዘውጽኦ መግለጺ ሓቢሩ ተዛማዲ ትሕዝቶ ሃለዋት ኣብ 2 መዓስከራት ዘለዉ ኤርትራውያን ስደተኛታት ድቃስ ከሊኡና ዘሎ ጉዳይዩ ዩ ኤን ኤች ሲ ኣር13 ጥሪ 2021 ቅልውላው ትግራይ ሰራዊት ምክልኻል ኢትዮጵያ ንገለ መራሕቲ ህወሓት ቀቲለን ማሪኸን ኢሉ8 ጥሪ 2021 2021 ካብ ዝኣቱ ኣስታት 800 ስደተኛታት ካብ ትግራይ ናብ ሱዳን ኣትዮም6 ጥሪ 2021 ዜናታት ሕብረት ኣውሮጳ ኣብ ትግራይ ገበናት ኲናት ተፈጺሙ ክኸውን ከምዝኽእል ስክፍትኡ ገሊጹ16 ጥሪ 2021 ቦቢ ዋይን ንህይወተይን ህይወት በዓልቲ ገዛይን ተጨኒቐ ኣለኹቅድሚ 6 ሰዓታት ስለምንታይ ንፓትሪስ ሉሉምባ ምዝካር ኣድለየ?ቅድሚ 5 ሰዓታት ኣዘራረብቲ ዛዕባታት እናኸረረ ዝመጽእ ዘሎ ጎንጺ ዶብ ኢትዮጵያን ሱዳንን14 ጥሪ 2021 ክልል ኦሮሚያ መምህር ኪቲላ ጉዳታ ስለምንታይዩ ተረሺኑ?12 ጥሪ 2021 3:42 ቪድዮ, ብዛዕባ ፕረዚደንታዊ መረጻ ኡጋንዳ እንታይ ትፈልጡ?, ዕምሪ ፈነወ 3,4212 ጥሪ 2021 ኣብ ኣፍሪቃ ዘሎ መዓልታዊ ዝርገሐ ኮሮናቫይረስ ዘርኢ ሰሌዳ24 መጋቢት 2020 ሱዳን ኣብ መስርሕ ልዝብ ግድብ ሕዳሰ ኣይተሰማመዐትን11 ጥሪ 2021 ምስ ሱዳን ዘሎ ምስሕሓብ ዶብ ናብ ዝነበሮ ተመሊሱ ብሰላም ክፍታሕ ኣለዎ- ኢትዮጵያ7 ጥሪ 2021 ቦይንግ 737 ነፋሪት ኢንዶኔዥያ ዝወደቐትሉ ከባቢ ተፈሊጡ ተባሂሉ10 ጥሪ 2021 ኣብ ኣብያተ ማእሰርቲ ስዑዲ ዓረብ ዝሳቐዩ ኢትዮጵያውያን መንግስቲ ናብ ዓዶም ክመልሶም ይምሕጸኑ7 ጥሪ 2021 ኣቶ ጃዋር መሓመድ ዝርከቦም ክሱሳት ሎሚ ኣብ ቤት ፍርዲ ቀሪቦም12 ጥሪ 2021 ብብዝሒ ዝተነበ 1 ኣብ 50 ግዝኣታት ኣመሪካ ብኣጽዋር ዝተዓጀበ ተቓውሞ ከይካየድ ተሰጊኡ 2 ላዕለዎት መሪሕነት ህወሓት ትማሊ ናብ ቤት ፍርዲ ቀሪቦም 3 ወድብ ኣንጌላ መርክል ሓድሽ ኣቦ መንበር መሪጹ 4 ኡጋንዳ ፕረዚደንት ዩወሪ ሙሰቨኒ ከምዝተዓወተ ተገሊጹ 5 ሕብረት ኣውሮጳ ኣብ ትግራይ ገበናት ኲናት ተፈጺሙ ክኸውን ከምዝኽእል ስክፍትኡ ገሊጹ 6 ቦቢ ዋይን ንህይወተይን ህይወት በዓልቲ ገዛይን ተጨኒቐ ኣለኹ 7 ኣብ ትግራይ ምሉእ ኣገልግሎታት መብራህትን ስልክን መዓስ ክጅምር ይኸውን? 