 ብሕጂ ጽልዋ ኮሮናቫይረስ ቀሊል ከም ዘይኸውንዮም ሰብ ሞያ ዝገልጹ ኣብ ወርሒ ሓምለ መንግስቲ ካብ ኮሮናቫይረስ ውሑሳት ንዝኾና ሃገራት ዶባት ቫኒዋቱ ካብ ሓደ መስከረም ጀሚሩ ክፉት ከም ዝኸውን ገሊጹ ነይሩ ድሕሪኡ ግን ኣብ ኣውትራልያን ኒውዝላንድን መልከፍቲ እቲ ቫይረስ ክውስኽ ምስተራእየ እቲ መደብ ተደፊኡ ምስ ሓለፍቲ ስራሕ መገዲ ኣየር ቱሪዝምን ሓይሊ ዕማም ዶባትን መንግስቲ ዝሰርሕ ዘሎ ዶክተር ታሪቮንዳ እቶም ዶባት ንምኽፋት ዝተሓሰበ ሓድሽ መደብ ከም ዘየሎ ተዛሪቡ ኣብ ቀረባ ግዜ ግን መንግስቲ እታ ሃገር 172 ሰራሕተኛታት ኣብ ኣውስትራሊያ ናብ ዘሎ ሰሜናዊ ከባቢታት ንስራሕ ክኸዱ ኣፍቂዱሎም ኣሎ 35 ሚኢታዊት ዓመታዊ እቶት እታ ሃገር ካብ ቱሪዝም ዝርከብ ስለ ዝኾነ ግን እዚ ካብ ደገ ካብ ዝልኣኽ ገንዘብ ዝርከብ እቶት እኹል ኣይኮነን ይኹንምበር ሕጂውን ዶባታ ንምኽፋት ኣይትህወኽን እቲ ቫይረስ እንተኣትዩ ልክዕ ሓደጋ ባርዕ ሓዊዩ ኣብ ከባቢ ፓስፊክ ዘለና ድሩትነት ኣብ ግምት ብምእታው ብዝተኽኣለ መጠን እቲ ቫይረስ ናብ ሃገርና ከይኣቱ ክንከላኸሎ ይግባእ ኢሉ ዶክተር ታሪቮንዳ ቶንጋ ካብ 170 ኣናኣሽቱ ደሴታት ዝተፈጥረት ኣብ ደቡባዊ ፓስፊክ እትርከብ ሃገርያ ንደሴታታ ቶንጋ ኣኻኺብካ ብስፍሓታ ክንዲ ጃፓን ክትኸውን ትኽእል ን165 ዓመታት ኣብ ትሕቲ ንጉሳዊ ምሕደራ ጸኒሓ ብ2010 ዓ.ም ካብቲ ስርዓት ወጺኣ ብ1970 ዓ.ም ካብ ኢንግሊዝ ናጻ ዝወጽአት ኣኽረርቲ ኣመንቲ ክርስትና ዘለውዋ ሃገር ከም ዝኮነት እውን ይፍለጥ ተፈጥሮኣዊ ሃብቲ መዓድንኳ እንተዘይሃለዋ ሃፍቲ ዓሳ ሕርሻን ዜጋታት እታ ሃገር ካብ ወጻኢ ብዝልእኩዎ ገንዘብን ተጠቒማ ግን ዓርሳ ክኢላ ትርከብ ብዙሓት ዜጋታት እታ ሃገር ኣብ ኒውዝላንድ ይነብሩ ሰሙዋ ክሳብ 1961 ዓ. 