 ትግርኛ BBC News, ትግርኛናብቲ ትሕዝቶ ቀጽሉ ክፍልታት ዜና ቪድዮ ኣመና ፍቱዋት ዜና ቪድዮ ኣመና ፍቱዋት ኣብዚ ሕጂ እዋን ንኢትዮጵያ ምምራሕ ማለት ሓደ ሚልዮን ጻጸ ተሰኪምካ ከም ምኻድ ማለት እዩ 8 ሓምለ 2020 ምንጪ ስእሊ, EBC ቀዳማይ ሚኒስተር ኣብዪ ኣሕመድ ትማሊ ካብ ኣባላት ቤት ምኽሪ ንዝቐረብሉ ገለ ሕቶታት ምላሽ ሂቡ ናይቲ ዕለት ቀንዲ ዛዕባ ጉዳይ ዓመታዊ ባጀት ቀጻሊ ዓመት ኢትዮጵያ ማለትውን 2013 ዓም እዩ ነይሩ ጉዳይ ኣብ ጭንቂ ዝርከቡ ስደተኛታት ኣብዚ ሕዚ እዋን ኣብ ዝተፈላለዩ ከባብታት ማእኸላይ ምብራቕ ብኣሻሓት ዝቑጸሩ ኢትዮጵያውያን ኣብ ሓደጋ ወዲቖም እዮም ዝርከቡ ብፍላይ ኣብ ሃገራት ስዑዲ ዓረብን የመንን ዝበዝሑ ተጋሩ ዝርከብዎም ብሓፈሻ ኣስታት 40 ሽሕ ዝጸግዑ መናእሰይ ኣብ ሕማቕ ኩነታት ከምዝርከቡ ዝተፈላለዩ ሚድያታት ጸብጺበን እየን ነዚ ኣመልኪቱ ንዝቐረበሉ ሕቶ እንትምልስ ድሕሪ ለውጢ ዛጊድ ልዕሊ 280 ሽሕ ሰባት ናብ ዓዲ ክኣትዉ ከምዝተገብረ ተዛሪቡ መንግስቲ ኣብ እዋን ኮሮና ዛጊድ 20 ሽሕ ዝኾኑ ዜጋታት ካብ ደገ ከምዘኣተወውን ገሊጹ ኣብ ክልል ኣምሓራ ብዝተፈጸመ መጥቃዕቲ ዝተጎድኡ ሰባት ከምዘለዉ ተገሊጹ ሃጫሉ ሁንዴሳ እቲ ዝተቐትለ ጅግና ዓርከይ መንግስቲ ዓብዪ ወጻኢ ዝሓትት ምዃኑዩ ሓቢሩ ካብ መንጎኦም ድማ ሓደ ሽሕ ብኮሮናቫይረስ ዝተትሓዙ ኾይኖም ተረኺቦም- ኢሉ በዚ ምኽንያት ከኣ ኩነታት ክሳብ ዝረጋገዕ ኣብ ዘለዉዎ ክጸንሑ ከምዝተወሰነ ተዛሪቡ ደጋጊሞም ዝኸዱ ሰባት ከምዘለው ዝተዛረበ እቲ ቀዳማይ ሚንስትር ክሳብ 49 ጊዜ ተመላሊሱ ዝኸደ ሰብ ኣሎ ኢሉ እንተኾነ ብዛዕባ እቶም ሕዚ ኣብ ዓብዪ ጭንቂ ወዲቖም ዝርከቡ ዜጋታት እንትዛረብ እዚ ዝተኸብረ ቤት ምኽሪ ክረደአለይ ዝደሊ ግን ብምባል ሓደገኛ ዝበሎ ግምቱ ተዛሪቡ ንኮሮናቫይረስ ከም ምኽንያት ጌርካ ዝሰልጠኑ ናይ ከተማ ኣሸበርቲ ንምእታው ልዑል ድሌት ኣሎ ኢሉ ብገዛእ ወጻኢና ዓዲ ምስ ኣተወ ዝሕምስ ሓይሊ ናይ ምእታው ጻዕሪ ከምዘሎ ተስተውዒሉ እዩ ክብልውን ኣረዲኡ ሕዚውን ብፍላይ ኣብ ማሕበራዊ ሚድያ ከምኡ ዓይነት ድፍኢት- አሎ ይብል ብዛዕባ ጾታዊ ጥቕዓት ዝምልከት ሓበሬታ ዝተበገሰሉ ዝተጀመረሉን ምንጪን መንገዲን እንተሪእኹምውን ሓደ እዩ ብዛዕባ ስደተኛታት ዝበሃልውን ምንጩ ተመሳሳሊ እዩ ሃንደበት ኣይኮነን ዝስራሕ ዘሎ ኢሉ እቲ ቀዳማይ ሚኒስተር ብዛዕባ ኣየናይ ጎስጓስ ጾታዊ ጥቕዓት ይዛረብ ከምዘሎ ኣየብረሀን እቲ ምንጩ ሓደ እዩ ዝበሎውን እቲ ቦታ ኣበይ ምዃኑ ከይሓበረ ሓሊፉ እንተኾነ እቶም ኣብ ስዑዲ ዓረብ ኣብ ኣብያተ ማእሰርቲ ተዳጒኖም ዝሳቐዩ ዘለዉ መናእሰይ ኣብዝሓ ልዕሊ 90 ሚኢታዊ ተጋሩ ምዃኖም ባዕልቶም ንቢቢሲ ገሊጾም እዮም እቲ ቀዳማይ ሚኒስተር ግን ንመን ይኸስስ ከመዘሎውን ግልጺ ኣይገበረን እቶም ዝሰልጠኑ ግበረ-ኣሸበርቲ ዝበሎምውን ብዛዕባ መን ይዛረብ ከምዘሎ ግልጺ ኣይኮነን እቶም ንኸእትው ዝጽዕሩ ዘለዉ ሓይልታት ግን ሕዚውን ዘይፍንቅልዎ እምኒ የለን ዜጋታት ተዘንጊዖም እንተዘይአእተኹምዎም ይብሉና ኣለዉ ኢሉ ብርቱዓት ብርቱዓቶም ማለት እዩ ክብል ድማ ነቶም ብስም ስደተኛታት ክኣትዉ ዝድለዩ ዝበሎም ገሊጹዎም ነቶም ዝጥርጠሩ ዝበሎም ግን ኣብኡ ከምዝጸንሑ እዩ ሓቢሩ ዝጥርጠሩ ማለት ጽልም ዝበለ ኹሉ ኢትዮጵያዊ እዩ ኢልና እንተምጻእናዮ እንታይ ሒዙ ከምዝመጽእ ኣይፍለጥን እውን ኢሉ ዝበዝሕ ብዘይሕጋዊ መገዲ ከምዝኸደን ፓስፖርት ዘይብሉ ምዃኑን ብምግላጽ እዩ ኸምኡ ኢሉ ብርግጽ ደቂ ኣንስትዮ ጉድኣት ዘለዎምን ዝደኸሙን ግን ዝመጽእሉ ኩነታት ብሚኒስተር ጉዳያት ወጻኢ እናተሰርሐሉ ከምዝኾነ ሓቢሩ ህዳሰ ግድብ እቲ ስነጥበባዊ ዝተቐተለሉ ዕለት ቤት ምኽሪ ጸጥታ ውድብ ሕቡራት መንግስታት ብዛዕባ ጉዳይ ህዳሰ ግድብ ይዝተየሉ ኣብ ዝነበረ እዋን ከምዝኾነ ተዛሪቡ እቲ ተግባር ኮነ ተባሂሉ ሰበር ዜናታት ብምፍጣር መንግስቲ ትኹረቱ ካብቲ ህዳሰ ግድብ ንኸልዕል እዩ ኢሉ እቲ ቀዳማይ ሚኒስተር ከምኡ ይበልምበር ኣብ ዓዲ ውሽጢ ኾነ ኣብ ደገ ዝቃወሙ ዘለው ተወለድቲ ኦሮም ግን ምስ ቅትለትቲ ስነጥበበኛ ብዝተኣሳሰር ነቲ ቀዳማይ ሚኒስተር ንባዕሉ እዮም ተሓታቲ ዝገብርዎ ዘለዉ መንግስቲ በዞም ሰበር ዜናታት ከምዘይሕንከልን ቀንዲ ትኹረት ግን እቲ ግድብ ጥራሕ ከምዝኾነ ተዛሪቡ ሰለስተኣዊ ዘተ ኣብ መንጎ ኢትዮጵያ ግብጽን ሱዳንን እናተኸየደ እንትኸውን ዝእተው ዘለዉ ውዕላት ብዝምልከት ግን ትሕዝቶ እቲ ዝካየድ ዘሎ ዘተ ግልጽነት ስለዝንእሶ ጥርጣረ ዝሓድሮም ወገናት ኣለዉ እዮም እቲ ቀዳማይ ሚኒስተር ግን ኢትዮጵያ ኣብዚ ዓመት ማይ ምምላእ እንተዘይጀሚራ እቲ ግድብ ንዘይምስራሕ ወሲና ማለት እዩ ኢሉ እንተኾነ እቲ ምምላእ ክጅመር እዩ ዝተብሃለ 10 ሚኢታዊት ጥራሕ ከምዝኸውን ሓቢሩ ኦሮሞ ኣይኮንካን ተባሂለ ኣብዚ ሕዚ እዋን ኦሮሞ ክሳዱ ዘድንነሉ እዋን ኣይኮነን ዝበለ እቲ ቀዳማይ ሚኒስተር ን30 ዓመታት ንህዝቢ ኦሮሞ ክብል ከምዝተቓለሰ ተዛሪቡ እቲ ንሱ ናብ ስልጣን ዝመጽአሉ ኣግባብ ድማ እቲ ዝሐሸን ዕውቱን ከምዝኾነ እዩ ዝገልጽ ኣብዚ ሕዚ እዋን ኣብዪ ኦሮሞ ኣይኮነን ዝብል ጎስጓስ ድማ ፋሽኑ ዝሓለፉ እዩ ብማለት ምስቲ ኦባማ ኣብ ኣመሪካ ኣይተወለደን ዝብል ጎስጓስ ኣመሳሲልዎ ኣብዪ ኦሮሞ ኣይኮነን ዝብል ፖለቲካ- ካብ ቅንእን ሕስድ ዝተልዓለ ሓሜት ክብል ኣናኢስዎ ንኦሮሞ ህዝቢ ዘይጠቅም ንካልኦት ኣይጠቅምን ብምባል ድማ ንኹሎም ህዝብታት ብማዕረ ዝርኢ መራሒ ምዃኑ ተዛሪቡ ምስ ቅትለት ሃጫሉ ሁንዴሳ ኣብ መላእ ዓለም ዝለዓል ዘሎ ተቓውሞ ኣብ ማዕዶ ኾይንካ እምኒ ምድርባይ ለውጢ ኣይመጽእን ኢሉ ካብ ስልጣን ውረድ ክብሉ ድማ ይሓትዎ ኣለዉ ንሱ ግን ኣብቲ ናይ ቤት ምኽሪ መደርኡ ጀጋኑ እንተኾይኖም ናብዚ መጺኦም መስዋእቲ ይኽፈሉ ፋሽኑ ዝሓለፎ መይላ ቃልሲ እዩ ኢሉዎ ካብቲ ዝሃቦ መልሲ እቲ ኦሮሞ ኣይኮንካን ዝብል ኣብ ተቓውሞ ህዝቢ ኦሮሞ ዝንጸባረቕ ዘሎ ድምጺ ኣዝዩ ዘሕመሞ ይመስል ውግእን ጎንጽን ዝሞተ ይመውት እምበር ዝጀመርናዮ ስራሕ ደው ኣይክነብሎን ኢና ዝበለ ቀዳማይ ሚኒስትር ኣብይ ኣሕመድ ኣብዚ ሕጂ እዋን መራሒ ኢትዮጵያ ምዃን ሸኽሚ ከምዝኾነ ተዛሪቡ ኣብዚ ሕጂ እዋን ንኢትዮጵያ ምምራሕ ማለት ሓደ ሚልዮን ጻጸ ተሰኪምካ ከም ምኻድ ማለት እዩ ክብል ድማ ገሊጽዎ ብሄር ምስ ብሄር ሃይማኖት ምስ ሃይማኖት ተባልዑ ዘለኹም እንተነኣሰ ብኸምኡ ስልጣን ኣይተሓዝን ዝበለ ኣብዪ ኣሕመድ ሰባት ደው ኢሎም ክሓስቡ መኺሩ ኢትዮጵያ ሶርያ እንተኾይና ኪሳርኡ ንኹሉ እዩ ብምባል ድማ ኢትዮጵያ ንምፍራስ ጻዕሪ እናተገበረ ምዃኑ ተዛሪቡ ንሕና እናመራሕና ኢትዮጵያ ምፍራስ ኣይከኣልን ዝበለ ኾይኑ ዝኾነ ሰብ ካብ ኢትዮጵያ ንታሕቲ እዩ ኢሉ ሕዚውን ንጎንጺ ዝዳለውልና ዘለዉ ሓይልታት ብዙሓት እዮም ንሕና ግን ኣብ ምንታይ ክነትኩር ከምዘለና ግልጺ መስመር ስለዘለና ብዝረብሕን ዘይረብሕን ናብ ጎንጺ ኣቲና ሃለዋት ኢትዮጵያ ኣይነናግዕን ክብል ተዛሪቡ ተዛማዲ ትሕዝቶ ተሳትፎ ትግራይ አብ ህንጸት ዓብዪ ግድብ ህዳሰ ትማልን ሎምን? 