 ትግርኛ BBC News, ትግርኛናብቲ ትሕዝቶ ቀጽሉ ክፍልታት ዜና ቪድዮ ኣመና ፍቱዋት ዜና ቪድዮ ኣመና ፍቱዋት ፕሮፈሶር ንጉጊ ዋ ቲዮንጎ መጀመርያ ቃል ነበረ 14 መጋቢት 2019 ምንጪ ስእሊ, Mark Boster ፕሮፈሶር ንጉጊ ኣብ ስነ-ጽሑፍ ዓለም ሓደ ካብቶም ዝለዓለ ተፈላጥነት ዘሎዎ ኬንያዊ ጸሓፊዩ ንምዃኑ ኣደማምጻ ስሙ እቲ ን ልስልስ ኢሉ ዳርጋ ጉጊ ጥራይዩ ዜስምዕ እዚ 81 ዝዕድሚኡ ሕልፊ ዘሎዎ ጸሓፊ ንኣተሓሳስባ ጸሓፍቲ ኣፍሪቃውያን ክልውጥ ህርድግ ዚብለ ዘሎ ዓቢዪ ጸሓፋይዩ ምስ ዕድመ እናተጓየየ ድማ ጌና ኣብ ስራሕ ይርከብ ጊዜ ወሲዱ ሕቶታና ክምልስ ብምኽኣሉ ኸኣ ነመስግኖ ንጉጊን ቋንቋ-ኣደን ኣፍሪቃውያን ጸሓፍቲ ብቋንቋ-ኣደ ክጽሕፉ ክተባብዑ ይግባእ እናበለ ኣብ ዓለም ምሉእ ዑደት ዝገበረ ብዛዕብኡውን መጻሕፍቲ ዝጸሓፈ ሕጂውን እንተዀነ ጌና ዝምህረሉ ዘሎ መርገጺዩ - ኣድላይነት እንግሊዘኛ ይዅን ካልኦት ናይ ባዕዲ ቋንቋታት ንዒቑ ወይ ከኣ ኬናሹ ዘይኰነስ ቋንቋ-ኣደና ንኽንዕቅብን ንክኽበረልና ኣብታ 1986 ዘሕተማ መጽሓፉ ንሓንጎልና ሓራ ምስ እነውጽእ Decolonising the Mind እናበለ ዘቕረቦ ክትዕ ክሳብ ሕጂ ንተማሮን መምህራንን ተመራመርትን እተዛርብን እተካትዕን ኣዝያ ፍልጥቲ መጽሓፍያ ንጉጊ ድሕረ-መግዛእታዊ ክልሰ-ሓሳበኛዩ እታ መጽሓፉ ድማ ብዛዕባ ናይ ቋንቋ ፖለቲካ ኣብ ስነ-ጽሑፍ ኣፍሪቃያ እትምጕት ኣቦይ ኣለዉናኣለዋና ቆልዑ ኣስመራ ኣብ ኮምቡሽታቶ ኣደ ስነጽሑፍ ኤርትራ ጓል-ኣንስተይቲ ደራሲት ጥበብ ናይ ኣተሓሳስባ ኢንቨስትመንትዩ ብርክት ዝበሉ ድርሰታት ዘሎዋ ዀይና ብቋንቋ-ኣደን ጥቕሙን ዘርእዩ ዛዕባታት ብምልዓል ኣብ ብሄራዊ ባህሊ ታሪኽን መንነትን ዘሎ መኽሰብ ኣነጺራያ እተርኢ ኣነ ብእንግሊዘኛ ዝጸሓፍኩዎም መጻሕፍቲ ኣደይ ወላዲተይ ከተንብቦም እንተ ዘይክኢላ ምጽሓፈይ እንታይ ይዓብስ? ይብል ንጉጊ ሓንጎልና ተመሪዙ ስንብራት ገዛእትና ኣብ ሓንጐልና ካብ ሰረጸ ጌና ሓራ ኣይወጻእናን ማለት እኮዩ እናበለ ክምጕት ልባት ይምስጥ ብ 1967 ዝደረሳ ፍረ-እኽሊ ስርናይ A Grain of Wheat ዘርእስታ መጽሓፍ ኣብ ትግርኛ እንተ ትትርጐም ክንደይ ጽቡቕ ነይሩ እታ መጽሓፍቲኣ ፕረሲደንት ባራክ ኦባማ ኣዝዩ ከም ዜድንቓ መስኪሩላዩ ንንጉጊ ባዕሉ ንጉጊ ዝገበረት መጽሓፍያ ክንብል ድማ ንኽእል ሽዑዩ ንፋኖናዊ ማሕበርነት ዝሓቘፈ Frantz Fanon ክብል-ክብል ድማ ንሃይማኖት ሚስዮናውያን ክርስትና ኣብ ምልክት-ሕቶ ኣእተወ ስሙ ዝቐየረ ካብ ጀይምስ ንጉጊ ናብ ንጉጊ ዋ ቲዮንጎ ብቋንቋ ጊኩዩ ዀነ ስዋሂሊ ክጽሕፍ ዝጀመረ እቲ ሓላማይ ሕልሚ ኣብ ጊዜ ውግእ Dreams in a Time of War ዘርእስታ መጽሓፍ ምንባብ ኣፍሪቃውያን ኣብ ዘሕለፍዎ ሃለዋትያ ትሽምም ... ልክዕ ከም ሓደ ፍሑቕ ስልማትዶ ክንብሎ ወይስ ስንብራት? 