 ትግርኛ BBC News, ትግርኛናብቲ ትሕዝቶ ቀጽሉ ክፍልታት ዜና ቪድዮ ኣመና ፍቱዋት ዜና ቪድዮ ኣመና ፍቱዋት ዘይዛሪ መዘዝ ኲናት ኢትዮ-ኤርትራ ኣብ ምድሪ ሶማልያ 14 ጉንቦት 2018 ምንጪ ስእሊ, STRINGER መግለጺ ስእሊ, ኣባል ምክልኻል ሃገር ኢትዮጵያ ኣብ ሶማልያ ኣብ መንጎ ኢትዮጵያን ኤርትራን ዝተኻየድ ቀጥታዊ ኲናት ካብ ክልተ ዓመት ንላዕሊ ኣይፀንሐን ነይሩ ኣብ መንጎኦም ዘሎ ርክብ ኣይሰላም ኣይኲናት እንትከውን ብኢድ ኣዙር ኣብ ሶማልያ ዘካየዱዎ ጎንፂ ግን ዘይዛሪ መዘዝ ኣዕሪፉ መንግስቲ ሰይድ ባሬ ከም ኣቆፃፅራ ኢትዮጵያ ብ1983 ዓም ምብታኑ ስዒቡ እታ ሃገር ኣደዳ ዕጡቓት ጉጅለታት ኮይና ፀኒሓ ኤርትራዊ ሱሌማን ሑሴን ነባርነቱ ኣብ ለንደ ኮይኑ ተሓላቒ ሰብኣዊ መሰላትን ተንታኒ ፖለቲካ ዞብ ቀርኒ ኣፍሪቃን እዩ:: ከም ናቱ እምነት ኢትዮጵያን ኤርትራን ብ1980ታት ኣብ ሶማልያ ኣወንታዊ እጃም ይፃወቱ ነይሮም:: ምኽንያቱ ድማ ኣብ ክልቲአን ሃገራት ናብ ስልጣን ዝደየቡ ክልቲኦም ተቓለስቲ መሓዙት ውድባት: ንደርጊ ስዒሮም ሰላማዊ ዝኾነ ርክብ ስለዝነበሮም:: ኣብ ሶማልያ ብሕብረት ዝወስዱዎ ዝነበሩ ጥርኑፍ ስጉምቲ ድማ ኣብታ ሃገር ሰላም ንክዓስል ስሙር ነይሩ:: ዶብ መሰረት ገይሩ ዝተፈጠረ ጎንፂ ግን ኣብታ ሃገር ዘሎ ኩነታት ክሳብ ሎሚ ካሊእ መልክዕ ክትሕዝ ገይሩዎ:: ኲናት ኢድ ኣዙር ኢትዮጵያን ኤርትራን ከም ብዋዙ ዝኣተውዎ ብዙሕ ደም ዘፋሰሰ ኲናት ክሳብ ሎሚ መዕለቢ ኣይተረኸቦን እቲ ኲናት ዶብ ጠጠው ዝበለኳ እንተመሰለ: የግዳስ እቲ ጎንፂ ኣንፈቱ ቀይሩ ናብ ሶማልያ እዩ ዘይሩ:: ኣብታ ዳርጋ ን20 ዓመታት መንግስቲ ኣልባ ኮይና ዝፀንሐት ሃገር ዝርከቡ ዝተፈላለዩ ዕጡቓት ሓይልታት ሓደ ኣብ ልዕሊ እቲ ኻሊእ ብምድጋፎም ኲናት ሕድሕድ ተበላሊሑ እታ ሃገር ናብ ዘይትወፆ ቅልውላው ኣትያ: ይብል ኢትዮጵያዊ ተንታኒ ድሕንነትን ተምሃራይ ዩኒቨርስቲ ዶክትሬት ካምብሪጅን ጎይቶኦም ገብረልኡል:: ኣብ ውሽጢ ሶማልያ ክልተ ዓይነት ቃልስታት እዮም ይካየዱ ነይሮም ዞባዊን ከባብያውን ክልቲኦም ነፂልካ ዝረአዩ ኣየይኮኑን ተመጋገብቲ እዮም መጀመርታ ጎንፂ ሶማልያ ኣብ መንጎ ሕድሕድ ጉጅለታት ኮይኑ ዘቤታዊ ዩ ነይሩ:: ደሓር ግዳማውያን ሓይልታት ኣትዮም ናብ ኢድ ኣዙር ኲናት ምስ ቀየሩዎ ካሊእ መልክዕ እናሓዘ መፂኡ ይብል ጎይተኦም ሕብረት እስላማዊ ቤትፍርዲ ምቕማጡ ኣብ መቛዲሾ ዝኾነ ዓለም ለኻዊ ኣፍልጦ ዝነበረ ፌዴራላዊ ሽግግር መንግስቲ ከጥፍእ ዝተልዓለ እዩ ነይሩ መንግስቲ ኢትዮጵያ ድማ ካብ ሽግግር መንግስቲ ሶማልያ ብዝተገብረሉ ፃውዒት ምኽንያት ገይሩ ናብ ሶማልያ ወተሃደራዊ ኢድ ኣእታውነት ምስ ፈፀመ ኩነታት ተቐይሩ ፀኒሑ ኣልሻባብ ዝበሃል ኣኽራሪ ጉጅለ ካብዚ እንተመንጨወኳ ወተሃደራት ኢትዮጵያ ነቲ ሕብረት ኣብ ሓፂር እዋን ከምዘይነበረ ገይረሙዎ:: ኤርትራ ብወገና ነዚ ጉጅለ ትድግፍ ነይራ ዝብል ሓበሬታ ተቓሊሑ መርማሪ ኮሚቴ ሶማልያን ኤርትራን ውድብ ሕቡራት መንግስታት ብ2001 ኣብ ዘውፅኦ ፀብፃብ ኤርትራ ነዚ ምስ ኣልቃኢዳ ስጡም ርክብ ኣለዎ ዝተብሃለ ጉጅለ ብድሕሪት ኮይና ደጋፍ ትህብ ከምዝነበረት እሙን መረዳእታ ረኺበ ኢሉ:: ብርግፅ ኤርትራ ነቲ ዝቐርበላ ክሲ ነፂጋቶ እያ ነዚ ስዒቡ ጉባኤ ፀጥታ ውድብ ሕቡራት መንግስታት ኣብ ልዕሊ ኤርትራ ማዕቐብ ኣንቢሩ ንተኸታታሊ ግዜ ድማ ኣናዊሑዎ ይርከብ: ይኹን ምበር እዚ መርማሪ ግጅለ ኣብዚ ዝሓዝናዮ ዓመት ወርሒ ሕዳር 2010 2017 ኣብ ዘውፀኦ ሓድሽ ፀብፃብ ኤርትራ ነዚ ብግብረ ሽበራ ዝወገን ጉጅለ አልሻባብ ክሳብ ሎሚ ከምእትድግፍ ጭቡጥ መረዳእታ ኣይተረኸብኩን ኢሉ ይኹንምበር እቲ ዝተነበረላ ማዕቐብ ንክለዓል ብኤርትራ ዝተገብረ ፃዕሪ ኣይተሳኸዐን ሕማም ርእሲ እዚ ዞባ ከም እምነት ጎይተኦም ኢድ ኣዙር ኲናት ኢትዮጵያን ኤርትራን ኣብ ሶማልያ ኣብዚ ዞባ እቲ ዝዓበየ ናይ ዘይምርግጋዕን ዕግርግርን ምንጪ ኾይኑ ከምኡ ውን ብዓብዩ ኣብ ኤርትራ ከምኡ ድማ ኣብ ሰሜን ኢትዮጵያን ብፍላይ ድማ ኣብ ክልል ትግራይ ኣብ ሶማልያን ልምዓት ክተኣጓጎል ገይሩ አረቲ ተንታኒ ከምዝብሎ ኣብ ምብራቕ ኢትዮጵያ ብፍላይ ድማ ግዝኣት ኦጋዴን ንምግንፃል ብረት ሓንጊጡ ዝንቀሳቐስ ብሄራዊ ግንባር ነፃነት ኦጋዴን ዝተብሃለ ጉጅለ ሶማሊ ኢትዮጵያ ሰላም ክስእን ዓብይ እጃም ነይሩዎ መርማሪ ጉጅለ ውድብ ሕቡራት መንግስታት ኣብ 2007 ዓም ኣብ ዘወውፀኦ ፀብፃብ እዚ ጉጅለ ብቐጥታ ኤርትራ ናይ ስንቅን ዕጥቕን ድጋፍ ክትገብረሉ ከምዝፀንሐት ይገልፅ ብዙሓት ከምዝብሉዎ ኢትዮጵያን ኤርትራን ኣብ መንጎኦም ዘሎ ዘይምቅድዳው ብሰላም እንተዘይወዲኦሞ ኣብዚ ዞባ ሰላም ኣይዓስልን ኣብ መንጎኦም ሰላም እንተዝመፅእ ኣብ መላእ እዚ ዞባ ምርግጋዕ ከምዝፍጠር ይኣምን ብተፀራሪኡ ከምቲ ሐዚ ዘለዉዎ ዝቕፅሉ እንተኾይኖም አብዚ ዞባ ዘለዉ ተፃረርቲ ጉጅለታት በብወገኖም እናደገፉ ከምዘጋድዱዎ ምጥርጣር ልክዕ እዩ ይብል ሱሌማን ሑሴን ኣብዱልራህማን ሰኢድ ኣብ ዓዲ እንግሊዝ ዩኒቨርስቲ ኬንት አፈታትሓ ጎንፂ ዘፅንዕ ኤርትራዊ ተንታኒ እዩ ከም እምነት ኣብዱልራህማን ኢትዮጵያ ካብ ዓለም ለኸ ዲፕሎማሲ ንከትግለልን በኣኣ ዝሕገዙ ጉጅለታት ንክዳኸሙን ዓብይ ናይ ዲፕሎማሲ ስራሕ ሰሪሓ እያ ብዓይኒ ሶማልያ እንተድኣ ርኢናዮ ግን ካብ ኣባልነት መንግስቲ ናብ ፅግዕተኛ ሃገር እያ ተሰጋገራ ዘላ ብርግፀኝነት ንምዝራብ ምምሕዳር ሶማልያ ምንግስታት ኣዲስ ኣበባን ናይሮቢን ብመይላ ዝቆፃፀርዎ ኣካል እዩ ተንታኒ ቢቢሲ ጉዳያት ድህንነት ኣፍሪቃ ዝኾነ ኦላዲፖ ኢትዮጵያ ኣብ ሶማሊኣ ካብ ምኽባር ሰላም ብተወሳኺ ዕዙዝ ግደ ተበርክት ከምዘላ እዮም ዝኣምኑ ኢትዮጵያ ኣብ ሶማልያ ዝነበረ ኣልሸባብ ዝመከተትሉ ጊዜ ምልስ ኢልካ ምርኣይ የድሊ ዝብል ኦላዲፖ ኣብቲ እዋን ኢትዮጵያ ኤርትራ ብጁሃዲስታት ኣቢላ ፅዕንቶ ክትፈጥር እያ ኢላ ትሓስብ ከምዝነበረት ይገልፅ ነዚ ድማ እዩ ኢትዮጵያ ወተሃደራታ ካብ ግዝኣት ሶማሊያ እንከየውፅአት ንዓመታት ንክፀንሑ ዝገበረት ይብል ብካልእ ወገን ድማ ኤርትራ ኣብዚ ሕዚ እዋን ኣብ ሶማሊያ ብዕሊ እትገብሮ ነገር ከምዘየለ ኦላዲፖ ይሕብር ዕርቅ ን ፅልእን ዘይብሉ ምፍጣጥ ሕዚ እውን ቀፂሉ ኣሎ ኢትዮጵያ ኤርትራ ጥቕዓት ክትፍፅም ዘኽእላ ዓቕምን ድሌትን ኣለዋ ዝብል ጥርጣረ ከምዘለዋ ኦላዲፖ ይዛረብ ምርግጋዕ ሶማሊያ ኣብ ኢትዮጵያ እውን ዓብይ ትርጉም ኣለዎ ኢትዮጵያ መጎራብቲ ሃገር ሶማሊያ ሰላም ንክትከውን ኩሉ ነገር እያ ትገብር ዓብይ ቁጠባዊ ዕብየት ተመዝግ ከምዘላ ዝንገረላ ወደብ ኣልባ ኢትዮጵያ ካብ ቀረባ እዋን ንነዘ ኣብ ወደባት ሱዳን ጅቡቲ ሶማሌላንድ ሽርክና ንክህልዋ ኣብ ምንቅስቓስ ትርከብ እዚ ድማ ብተዘዋዋሪ መንገዲ ጥንካርኣ ንኤርትራ ንምርኣይ ትወስዶ ዘላ ስጉምቲ እዩ ኢትዮጵያ ኣብ ወሳና ወሰን ባሕሪ ዋንነት ዶብ ኣረጋጊፃ ማለት ሓይሊ ምክልኻል ኢትዯጵያ ብቐጥታ ናብ ባሕሪ መተሓላለፊ ረኺቡ ከም ማለት እዩ ክብል ይትንትን ምስ ኤርትራ ኲናት ክካየድ እንተድኣ ተሓሲቡሕዚ እንሪኦ ዘለና ቀዲሙ ዝተረኸበ ሓያልነታ እተርእሉ መገዲ እዩ እዚ ስጉምቲ ባዕሉ ዝኸኣለ ኣብይ መልእኽቲ ዘለዎ ይመስለኒ ይብል ኦላዲፖ ዘዋፅእ መንገዲ ኣብ ቀርኒ ኣፍሪቃ ካብ ካልእ እዋን ብዝተፈለየ ሰፊሕ ዘይምርግጋእ ሰፊኑ ኣሎ ፖለቲካዊ ቅልውላው ደቡብ ሱዳን ብምክንያት ሩባ ኣባይ መንፈስ ክትዕ ዝሰፈኖ ርክብ ኢትዯጵያን ግብፅን ውጥረት የመንን ኢድ ኣእታውነት ኤርትራ ከምኡ እውን ውሽጣዊ ፖለቲካ ኢትዯጵያ ምዝራጉን ሓበርቲ እዮም ማሕበረሰብ ዓለም ናብ ካልእ ምቁማቱ ገዲፉ ኢትዮጵያን ኤርትራን ዘሳትፍ ዕውት ሕጋዊ ፍታሕ ንምምፃእ እንተዝፅዕር እዚ እዋን ምቹው እዩ ይብል ሱሌማን ኣብ ቤት ፅሕፈት ጉዳያት ወፃኢ ኣሜሪካ ፀሓፊ ጉዳያት ኣፍሪቃ ኣምባሳደር ዶናልድ ያማማቶ ኣብዚ ቅነ ዘይተለመደ ዑደት ኣብ ኣስመራ ኣካይዶም እዮም ሓድሽ ቀዳማይ ሚኒስትር ኢትዯጵያ እውን ኣብቲ ዞባ ዝሐሸ ምርግጋዕ ከስፍኑ ተተስፍይሎም ኣሎ ጉዳይ ሶማሊያ ሕልኽልኽ እዩ ኣብ ቤት ምኽሪን ኣብ መንጎ ጎሳታት ዘሎ ውጥረት ኣውረጃውነትን ተስፋሕፊሑ ኣሎ ይኹን እንበር ንሶማሊያ ዘድሊ ሓገዝ ኩሉ የድልያ ዝብል ቶሚ ኦላዲፖ ኢትዮጵያን ኤርትራን እንተድኣ ሓቢረን ሕብረተን ኣብ ሶማሊያ እወንታዊ ውፅኢት ክህልዎ እዩ ይብል ኤርትራ እውን ምስ ሃገራት ወፃኢ ዘላዋ ርክብ እንተድኣ ኣመሓይሻ ኣብ ጉዳይ ሶማሊያ እወንታዊ ግደ ከምዘለዎ ዝሕብር ኦላዲፖ ሕዚ እውን ኤርትራ ኣብ ትሕቲ ማዕቀብ ሑቡራት መንግስታት ስለትርከብ ብኣለም ለኸ ደረጃ ፅቡቕ ምስሊ የብላን ብምባል የገንዝብ ብዙሓት ሰባት ኣብ ኤርትራ ጥርጣረ ኣለዎም እዚ ጥርጣረ እንተድኣ ተላዒሉ ኤርትራን ሶማሊያን ናብ ቅድሚት ክስጉማ ይሕግዘን እዩ ተዛማዲ ትሕዝቶ ኣብ ሶማልያ ዝዓረደ ኣል-ሸባብን ተግባራቱን ኣልሸባብ ኣብ ልዕሊኡ እናተፈፀመ ብዝመጽአ መጥቃዕቲ ተዳኺሙኳ እንተተበሃለ ኣብ ሶማልያን ኬንያን ግን መጥቃዕትታት ምፍፃሙ ኣይተረፈን2 ሚያዝያ 2018 ዜናታት ኣውሮጳዊ ሕብረት ንኢትዮጵያ ክህቦ ዝሓሰበ 110 ሚልዮን ዶላር ኣቋሪጽዎቅድሚ ሓደ ሰዓት ኣብ ትግራይ ልዕሊ ክልተ ሚልዮን ህጻናት ረድኤት ክበጽሖም ኣይከኣለን - ዩኒሴፍ16 ታሕሳስ 2020 ጀርመን ሓድሽ ደግሲ ኮሮናቫይረስ ንምቊጽጻር ጽኑዕ ሕጊ ኣውጺኣቅድሚ 3 ሰዓታት ኣዘራረብቲ ዛዕባታት ኣብ ኤርትራ ዕጽዋ ኮቪድ-19 መዓስ እዩ ዝፈኩስ?15 ታሕሳስ 2020 ካብ ጨወይተይ ንምህዳም ከም ተመን እናተሰሓብኩ ነዊሕ ተጓዒዘ15 ታሕሳስ 2020 ወታሃደራት ኢትዮጵያ ኣብ ልዕሊ ሰራሕተኛታት ሕቡራት ሃገራት ከምዝተኮሰ መንግስቲ ተኣሚኑ8 ታሕሳስ 2020 ናሚቢያዊ ዲፕሎማሰኛ ክልተ ደቁ ኣብ ኢትዮጵያ ተቐቲሎም14 ታሕሳስ 2020 ኣብ ኣፍሪቃ ዘሎ መዓልታዊ ዝርገሐ ኮሮናቫይረስ ዘርኢ ሰሌዳ24 መጋቢት 2020 ኣመሪካ ንሱዳን ካብ መዝገብ ግብረ-ሽበራ ብወግዒ ኣልያታ14 ታሕሳስ 2020 ኤርትራ ኣብ ውሽጣዊ ግጭት ኢትዮጵያ ኢድ ኣለዋ ድዩ?25 ሕዳር 2020 ቻይና ብዛዕባ ዘማዕበለቶ ክታበት ኮሮናቫይረስ እንታይ ንፈልጥ?10 ታሕሳስ 2020 ኤርትራ ናይ የሆዋ መሰኻኽር ድሕሪ 26 ዓመት ካብ ቤት-ማእሰርቲ ተፈቲሖም7 ታሕሳስ 2020 ብብዝሒ ዝተነበ 1 ላዕለዋይ ልኡኽ ስዑዲ ዓረብ ትማሊ ምሸት ናብ ኤርትራ ኣትዩ 2 ኣውሮጳዊ ሕብረት ንኢትዮጵያ ክህቦ ዝሓሰበ 110 ሚልዮን ዶላር ኣቋሪጽዎ 3 ኣብ ትግራይ ውልቀሰባት ዕጥቂ ንከረክቡ ዝተነብረ ገደብ መዓልቲ ተዛዚሙ 4 ጉግልን ዓበይቲ ትካላት ቴክኖሎጅን ዓሌታውያንዮም ትምኒት ገብሩ 5 ኣብ ኤርትራ ዕጽዋ ኮቪድ-19 መዓስ እዩ ዝፈኩስ? 