 ህይወት ምስ ደቂ ኣራዊት ወተሃደራዊ ተዓሊም ድሕሪ ምውሳዱ ደቂ ኣራዊት ምስ ዝስመዩ ፈዳይን ካብ ሜዳ ናብ ከተማታት ብምእታው ስርሒት ዝፍጽሙ ኣሃዱ ተመዲቡ ዕማም ሰውራ የሰላስል ነይሩ ንኣስመራ ኣቲና ስርሒታት ፈጺምና ንወጽእ ነይርና ብምባል ከኣ ካብ ፈዳይን ናብ ሓይልታት ዝተቐየረሉ ኣጋጣሚ ይዝክር ንሓደ ዓመት ፈዳይን ኮይኑ ድሕሪ ምስርሑ ሓደ ካብኣቶም ብጾቱ ናብ መንግስቲ ኢትዮጵያ ኢዱ ስለዝሃበ ንዕኡ ከኣ ይፈልጦ ስለዝነበረ ካብ ኣሃዱ ፈዳይን ተሳሒቡ ናብ ሓይልታት ተጸንቢሩ ክሳብ መወዳእታ ሻድሻይ ወራር ከኣ ኣብ ብርጌድ 44 ኣዛዚ ጋንታ ኮይኑ ኣገልጊሉ ንገድሊ ገደል ኢሉ ዝገልጾ ቴድሮስ ህይወት ገድሊ ግን ቀሊል ኣይነበረን ተጋዳላይ ቴድሮስ ገድሊ ገደልዩ! ኢሉ ዝገልጸሉ ምኽንያት ኣለዎ ብፍላይ ኣብ ህዝባዊ ሓይልታት ፊደል ቆጺርካ እንተ ተሰሊፍካ ንኡስ ብርጅዋ ስለእትበሃል ጸቡቕ ነገር ኣየጓንፎካንዩ ብምባል ኣብ ህይወቱ ዘጋጠሞ ጸቕጥን ተነጽሎን ይዝክር እቲ ኣብ ሓድሕድ ተጋደልቲ ዝነበረ ፍቕርን ሕውነትን ሓልዮትን ተወፋይነትን በጃ ምሕላፍን ግን ኣብ ዝኾነ ይኹን ኩርናዕ ዓለም ዘይርከብ ብጻያዊ ህያብ ምዃኑ ይዝክሮ 40 ዓመታት ንድሕሪት ተመሊሱ ከኣ ብትዝታ ንፍጻሜ ምዝላቕ 1978 ኣብ ማዕሚደ ናብ ዘጋጠሞ ክስተት ይዝክር ምስተወጋእኩ ብጾተይ ጸላኢ ስለዝደፈኦም ገዲፎሙኒ ከይዶም ግን ተመሊሶሙኒ ብምባል ካብ ብጾቱ ንዝረኣዮ ሓልዮት ክሳብ ሕጂ እዩ ዝዝክሮ ሽዑ መስበርቲ እግሪ ስለዘጋጠሞ ጸላኢ እንተረኺቡዎ ከኣ ብረቱን ዕጥቁን ከይወስደሉ ብምባል ነብሱ ዝፍንጅረላ ቦምባ ኤፍዋን ኣትሪፉ ንብጾቱ ዕጥቁን ብረቱን ሒዞም ንክኸዱ ለሚኑዎም ኩላትና ካብ ንለኻኸም ኪዱ እንተጥዒሙኩም ዳሕራይ ትምለሱኒ ኢሉ ቦምባኡ ጨቢጡ ንመስዋእቲ ድሉው ኮነ ንሳቶም ግን ገዲፍናካ ኣይንኸይድን ኢና ኢሎም ኣቕቢጾሞ እቲ ወዲ በላይ ሒዙዎ ክወጽኣሉ ኢሉ ዝሓሰቦ ቦታ ድሮ ወተሃደራት ጸላኢ ኣሲሮሙሉ ስለዝነበሩ ግን ኣይተኻእለን ወዲ በላይ ምሳኻ እየ ዝስዋእ ኢሉ ኣቕበጸ ቴድሮስ ቀለቤት ቡንባ ኣቕኒዑ ወይ ነብሰይ ከጥፍእ እየ ወይ ኪድ ውጻእ ምስበሎ ግን ወዲ በላይ ተመሊሱ ንክመጽኦ ተስማሚዖም ቴድሮስ ነታ ቀለቤት ቦምባ ናብ ቦትኣ መሊሱ ኣብ ቆጥቓጥ ተሓበአ ምንጪ ስእሊ, ቴድሮስ ተኽለ መግለጺ ስእሊ, ተጋዳላይ ቴድሮስ ተኽለ ምስ ወዲ በላይ ኣብ 1991 ኣብ ባጽዕ ኣብታ ቆጥቓጥ ተሓቢኡ እንከሎ ብድሕሪት ዝስዕብ ዝነበረ ኣብ ቀረባ እዋን ዝተሰለፈ ሓዲሽ መንእሰይ ማንጁስ ረኸቦሞ ገዲፈካ ኣይወጽእንየ ኢሉ ከምዘቕበጾ ብትዝታ ይዝክር ከምቲ ናይ ወዲ በላይ ገይሩ ከየፈራርሖ ሓድሽን ንእሽቶን እዩ ብዙሕ ለሚኑዎ ግን ብጻየይ ገዲፈ ኣይከይድን እየ ኢሉ ኣብ ጥቓኡ ረፈጥ ኢሉ ኣቕበጾ ንምሸቱ ግን ወዲ በላይ ሻምናይ ርእሱ መጺኡ ኣውጺኡና ብምባል ጸላም ተጎልቢቦም ዓሰርቲኦም ተተሓሒዞም ምውጸኦም ይሕብር ድሕሪ ሓያሎ ዓመታት ነቲ ገዲፈካ ኣይከይድን እየ ኢሉ ዘቕበጾ መንእሰይ መድፍዓጂ ብሬን ኮይኑ ረኺቡዎ ግን ኣይጸንሐን ተሰዊኡ! ብምባል ኣብ ሕድሕድ ዝነበረ ምትሕልላይ ይዝክር እዚ ሓደ ጉዳይ ኮይኑ እቲ መሪሕነት ውድብ ኣብ ልዕሊ ምሁራት ዝፍጽሞ ዝነበረ ግን ካልእ እዩ ብምባል ንኽልቲኡ ፈላልዩ ይርእዮ ድሕሪ ናጽነት ወዲ በላይ ርእሱ ተሃሪሙ ሓንቲ ዓይኑውን ዓዊራ ቴድሮስ ሓላፊ ሓይሊ ኣየር ኮይኑ ወዲ በላይ ክኣ ኣብ ባጽዕ ኣብ እንዳ ነዳዲ ተመዲቡ ኣብ ሽዑ ምስ ተራኸቡ ክሳብ ሕጂ ድሃዩ ከምዘይብሉ ድሕሪት ተመሊሱ ነቲ ሓደ እዋን ኣብ ማዕሚደ ካብ መንጋጋ ጸላኢ ዘውጸኦ ብጻዩ ይዝክር ቴድሮስ ናብ 80ታት ብምምላስ ከኣ ዕላሉ ይቕጽል ድሕሪ ሻድሻይ ወራር ናብ ክፍልታት ተሳሒበ ኣብ ክፍሊ ጽገና ሬድዮ ክሳብ እዋን ናጽነት ኣብኡየ ኣገልጊለ ድሕሪ ምባል ኣብ 1991 ሓላፊ ሓይሊ ኣየር ኤርትራ ኮይኑ ከምዝተመደበ ይሕብር ንሓሙሽተ ኣዋርሕ ኣብ ሓይሊ ኣየር ሓላፊ ኮይነ ድሕሪ ምስረሐይ ክሳብ ሕጂ ብዘይፈልጦ ምኽንያት ካብ ስራሕ ደው በል ተባሂለ ዝብል ቴድሮስ ኣብ መወዳእታ ወርሒ ናይ 1992 ናብ ሱዳን ብምኻድ ብኡ ኣቢሉ ኣብ 1993 ናብ ዓዲ እንግሊዝ ከምዝኣተወን ክሳብ ሕጂ ኣብኡ ይነብር ምህላውን ይነግር እቲ ፖይሎት ኣብ 1965 ጀሚሩ ኣብ ሓይሊ ኣየር ኢትዮጵያ ንዓሰርተ ዓመታት ኣብ መጀመርያ ከም ፓይሎት ድሒሩ ከኣ ኣብ ክፍሊ ኤልክትሮኒክስ ስሪሑ እዚውን ገዲም ተጋዳላይ ቴድሮስ ተኽለ እዩ ኣብ 1947 ኣብ ኣስመራ ዝተወለደ ቴድሮስ ተኽለ መባእታን ማእከላይ ደረጃን ኣብ ኣስመራ ድሕሪ ምምሃሩ ካልኣይ ደረጃውን ኣብ ናይ ሽዑ ቀደማዊ ሃይለ ስላሰ ቀሃስ ናይ ሕጂ ቤት ትምህርቲ ካልኣይ ደረጃ ቀይሕ ባሕሪ ድሕሪ ምክትታል ኣብ 1965 ኣብ ኣስመራ ንኣርባዕተ ኣዋርሕ ወተሃደራዊ ተዓሊም ድሕሪ ምክትታሉ ናብ ሓይሊ ኣየር ኢትዮጵያ ተጸንቢሩ ናብ ደብረዘይት ከይዱ ኣብ ሓይሊ ኣየር ከም ኣብራሪ ነፋሪት ወይ ፓይሎት ኮይነ እየ ስራሕ ጀሚረ ዝብል ቴድሮስ ብድሕሪ እዚ ናብ ካልእ ክፍሊ ስለዝተቐየረ ብሬድዮ ኤልክትሮኒክስ ተመሪቑ ንዝተረፈ 9 ዓመታት ኣብ ሓይሊ ኣየር ኢትዮጵያ ከምዝሰርሐ ይሕብር ምንጪ ስእሊ, ቴድሮስ ተኽለ መግለጺ ስእሊ, ቴድሮስ ተኽለ ፓይሎት ሓይሊ ኣየር ኢትዮጰያ ኣብ ዝነበረሉ ኣብ መጀመርታ 70ታት ሰውራ ኤርትራ ካብ ክፍልታት ናብ ምምስራት ህዝባዊ ሓይልታት ዝተሰጋገረሉን ሓይሊ ሰውራ ኤርትራ ኣብ ዝተፈላለየ ቦታታት ኤርትራ ጽልውኡ ዘዕብየሉ ዝነበረ እዋን እዩ ኣብ ከተማን ገጠራትን ህዝቢ ብምውዳብን ብምንቃሕን ሓይሉ ዘዕበየሉ እዋን ኮይኑ ቴድሮስ ተኽለውን ሓደ ካብቶም ዝተወደቡ ኾይኑ ኣጋጣሚ ተጠቒምካ ዝግበር ሽርሒ ኣይክሰርሕን እዩ እቲ ናይ ሰላም ተበግሶ ብናይ ሓደ ሰብ ጻዕሪ ጥራይ ኣይኰነን ተኸሲቱ ኣብ ኤርትራ ኮይኑ ንፕረዚደንት ኢሳያስ ዝነቅፍ ሚኒስተር ነበር ኣብ ማእኸል ጸላኢ እሞ ድማ ኣብ ሓይሊ ኣየር ኮይንካ ተወዲብካ ክትሰርሕ ንሰውራ ኤርትራ ኣርባሒ ንቴድሮስ ክኣ ኣስጋኢ ክገብሮ ክኣ ግድን እዩ ነይሩ ኣብ 1975 ክንእሰርን ክንህደንን ስለዝጀመርና ናብ ሜዳ ወጺአ ብምባል ከኣ ናብ ሜዳ ዝወጸሉ መጀመርያ ኣዋርሕ ናይ 1975 ይዝክር እቲ ተጻዋታይ ኵዕሶ እግሪ ኣብ ውድድር ኵዕሶ እግሪ ኢትዮጵያ ካብተን ኣብ 70ታት ኣብ ዝልዓለ ሊግ ዝጻወታ ዝነበራ ሸሞንተ ጋንታታት ዝኾነት ጋንታ ዳኘው ትብሃል ዝነበረት ጋንታን ናይ ሓይሊ ኣየር ኢትዮጵያ ጋንታ ንብ ን ኣብ ኣስመራ ከኣ ምስ ጋንታ እምባሶይራ ተኸላኻላይ ኮይኑ ተጻዊቱ እዚ ውን ገዲም ተጋዳላይ ቴድሮስ ተኽለ እዩ ኣብ ማይ ኣባሻውል ገዛ ብርሃኑ ዝተወለደ ቴድሮስ ተኽለ ብናይ ጨርቂ ኩዕሶ ዝጀመሮ ጸወታ ብኵዕሶ እግርን ብኵዕሶ ሰኪዐትን ነተን ዝምሃረለን ዝነበረ ኣብያተ ትምህርቲ እናወከለ ብምጽዋት ብዝያዳ ኣብ ኵዕሶ እግሪ ነቅ ዘይብል ተኸላኻላይ ኮይኑ ይጻወት ነይሩ ኣብ ኣስመራ ምስ ጋንታ ሎሮንሶ ታኣዛዝ ይጻወት ነይረ ይብል ምንጪ ስእሊ, ቴድሮስ ተኽለ መግለጺ ስእሊ, ቴድሮስ ተኽለ ደው ካብ ዝበሉ ካብ ጸጋም ናብ የማን መበል ሳልሳይ ናብ ሓይሊ ኣየር ኢትዮጵያ ምስ ተጸንበረውን ምስታ ድሮ ኣብ ሓይሊ ኣየር ቆይማ ዝነበረት ንብ ትብሃል ዝነበረት ጋንታ ከም ቀደሙ ተኸላኻላይ ኮይኑ ምጽዋቱ ቀጸለ ካብ ሓይሊ ኣየር ክልተ ሰብ ተመሪጽና ናብ ዳኘው ትብሃል ካልእ ጋንታ ተጸንቢርና ዝበለ ቴድሮስ እዛ ጋንታ እዚኣ ካብትን ካብ መላእ ኢትዮጵያ ዝወዳደራ ሸሞንተ ጋንታታት ሓንቲ ምዃና ብምሕባር ምስቶም ናይ ሽዕኡ ስሙያት ዝነበሩ ተጻወትትን ጋንታታትን ኢትዮጵያ ከምዝተጋጠመ ይሕብር ብስራሕ ናብ ኣስመራ ምስተቐየርኩውን ምስ እምባሰይራ ትብሃል ጋንታ ይጻወት ነይረ ዝበለ ቴድሮስ ኣብዛ ጋንታ እምባሶይራ ኣብ ዝጻወተሉ ዝነበረ እዋን ኣብ እግሩ ስለዝተሃረመ ነቲ ዝፈትዎ ጸወታ ጠቕሊሉ ከምዝገደፎ ምስ ቢቢሲ ኣብ ዝገበሮ ቃለ መሕትት ሓቢሩ እቲ ምሩቕ ዲግርን ወናኒ ቤት መግብን ኣብ ዓዲ እንግሊዝ ድሕሪ ምእታዉ ድሕሪ ኣስታት 30 ዓመታት ናብ ትምህርቲ ብምምላስ ብኤልክትሮኒክስ ኤንድ ኮሙኒኬሽን ኢንጂነሪንግ ተመሪቑ እዚውን ገዲም ተጋዳላይ ቴድሮስ ተኽለ እዩ ኣብ ዓዲ እንግሊዝ ኣብ ዝነበረሉ ምስ ብዓልቲ ቤቱ ብምዃን ኣስመራ ሬስቱራንት ዝብሃል ቤት መግቢ ኣብ ሎንዶን ከምዝኸፈተ ዝሕብር ቴድሮስ ተኽለ ክሳብ ሕጂ ኣብኣ ይሰርሕ ምህላዉ ይሕብር ናብራ ዓለም ብድሆ እዩ ኢሉ ይገልጾ ኣነ ካብ ርኹዓት ስድራ ኣይኮንኩን ተፈጢረ እንተጽዒርካ ግን ዓወት ኣሎ ብምባል ሰብ ተስፋ ክቆርጽ ከምዘይብሉ ይምዕድ ክገብሮ እየ እንድሕር ኢልካ ዘይክኣል ነገር የለን ናተይ እምነት እዚ እዩ ክኣ ይብል ነዞም ኣብዚ ሕጂ እዋን ባሕርን ሳህራን ሰጊሮም ናብ ኣውሮጳ ዝኣትዉ ዘለዉ መንእሰያት ከኣ እዞም መንእሰያት እዚኦም ኣብ ግዜ ንእስነቶም ጽቡቕ ኣይርኣዩን ድሕሪ ምባል ካብ ጸገም ናብ ጸገም እናተሳገሩ ዝመጹ እዮም ብሰንኪ እቲ ዝሓለፍዎ ሓርጎጽጎጽ ናይ ስነ-ኣእምሮ ጸገማት ዘጋጠሞምውን ኣለዉ ብምባል እቶም ቀዲሞም ናብ ኣውሮጳ እግሮም ረጊጾም ዝጸንሑ ነዞም መንእሰያት ኣብ ምምእዛን ክተሓባበሩዎም ከም ዘለዎም ብምምሕጻን ናብዞም መንእሰያት መልእኽቲ ሰው የብል እቶም ኣብዚ ሕጂ እዋን ናብ ኣውሮጳ ዝኣትዉ ዘለዉ ከኣ ኣብ ክንዲ በተን ዝውሃበኦም ጥራይ ክነብሩ ዝሓስቡ ክምሃሩን ክጽዕሩን ማዕድኡ ይልግስ ዕርቀ ሰላም ኢትዮ ኤርትራ ኣብ መንጎ ኤርትራን ኢትዮጵያን ኣብ 1998 ዝጀመረ ደማዊ ኲናት ኣብቂዑ ድሕሪ ዕስራ ናይ ኣይሰላም ኣይኲናት ዓመታትን ውዕል ሰላም ተኸቲሙ ኣሎ ቴድሮስ ነዚ ውዕል ሰላም ኣመልኪቱ ሓሳቡ የካፍል ሰላም ዘይደሊ ሰብ የለን ዝበለ ቱድሮስ ኤርትራውያን ከኣ ምረት ኲናት ስለንፈልጥ ልዕሊ ማንም ንሰላም ከምዝደለይ ድሕሪ ምሕባር እቲ ሕቶ ግን ሰላም በየናይ መንገዲ እዩ? 