 ትግርኛ BBC News, ትግርኛናብቲ ትሕዝቶ ቀጽሉ ክፍልታት ዜና ቪድዮ ኣመና ፍቱዋት ዜና ቪድዮ ኣመና ፍቱዋት ኤርትራውያን ዲፕሎማት ብዛዕባ ኣፈወርቂ እንታይ ይብሉ 15 ጉንቦት 2020 ኤርትራዊ ማሕበረ-ሰብ ለንደን ንሓያሎ ዓመታት ጄነራል ቆንስል ኮይኑ ዘገልገሎ ትጉህ ዲፕሎማት ርህሩህ ፍትሓዊ ተባዕ - ግን ከኣ ምቕሉል ፍቱው ሰብ ኣፈወርቂ ኣብርሃ ተፈልዩዎ እዚ መግለጺ ኩሎም እቶም ኣብ ዝተፈላለየ ኣጋጣሚታት ዝተላለዩዎ መተዓብይቱ መማህርቱ ናይ ቃልሲ ብጾቱ አዕሩኽ ስደት ንኣፈወርቂ ዝገልጹሉ ቅጽላት እዩ ድሕሪ ናጽነት ግዝያዊ መንግስቲ ኤርትራ ኣብ ኣዲስ ኣበባ ኤምባሲ ምስ ከፈተ ኣፈወርቂ ምስ ኣምበሳደር ሃይለ መንቆርዮስ ከም ቀዳማይ ጸሓፊ ኮይኑ ተመዲቡ ንሓያሎ ዓመታት ብሓባር ሰሪሖም ዜና ዕረፍቱ ዝሰምዐ ኣምባሳደር ሃይለ ብዓሚቚ ጓሂ ኣፈወርቂ ኣብ ሓጺር እዋን ብቕዓቱን ክእለቱን ዘመስከረ ነገራት ከዐሪ ዝተግህ ብንጽህና ዝሰርሕ ውፉይ ብጻይ እዩ ነይሩ ክብል ብኣድናቖት ይገልጾ ኣምበሳደር ዓብደላ ኣደም ካብ 1979 ኣትሒዙ ኣብ ሰሜናዊ ምብራቕ ሳሕል ኣብ ብረታዊ ቃልሲ ንስነ-ጥበባዊ ክእለቱ ብምድናቕ ዝተላለዮን ኣብ ለንደን ካብ ገዝኦም ዘይፍለን ምስቲ ስድራ ሌላ 40 ዓመት ዘለዎን እዩ ኣፈወርቂ ሞይቱ እናበሉኒ ክሳብ ሕጂ ክኣምን ኣይከኣልኩን ኣፈወርቂ ብኹሉ ባህሪያቱ ዝፍቶ ናይ ብሓቂ ዝፍቀርን ዝዝከርን ሰብዩ ቅድም ቀዳድም ንበዓልቲ ቤቱን ደቁንዩ ከይዱዎም ብድሕረኡ ከኣ ንዓና ጎዲሉና ክብል ዝተሰመዖ ሓዘን ይገልጽ ኣፈወርቂ በዓልቲ ቤቱ ገዲም ተጋዳሊት ድምጻዊት ፋጥና ኣሕመዲን ኣብ ለንደን ሓደጋ መኪና ኣጋጢሙዋ ብኸቢድ ሰንኪላ ኣብ ዊል ቼር ክትነባባር ምስ ተገደደት ክሳብ እዛ ሓሚሙ ንሆስፒታል ዝኣቱ ኩሉ ነገር እናተላእካ ንልዕሊ 20 ዓመት ኣልዩዋ እቲ ዘጋጠሞ ጸገምን ወጽዓን ብቐረባ ዝፈልጥ ኤርትራዊ ሕብረተሰብ ለንደን እምበኣር ኣብ ርእሲ እቲ ካልእ ብዙሕ ብልጫታቱ በቲ ንብድሆታት ህይወት ዘለዎ ፍሉይ ጽሮቱን ትዕግስቱንዩ ዘድንቖን ዘኽብሮን ኣምበሳደር ሃይለ እውን ኣፈወርቂ ከምቲ ንሃገሩን ህዝቡን ዝተወፈዮ ኣብ በዓልቲ ቤቱን ደቁን ብዘርኣዮ ፍቕርን ኣልያን ጽንዓትን ኣድኒቐ ኣይጸግቦን እየ ንዓይ ፍሉይ ኣብነት እዩ ክብል ርእይቶኡ ይውስኽ ኣድናቖቱ ግን ኣብኡ ጥራሕ ኣየብቅዐን ኣፈወርቂ ኣብ ስራሕ ዲፕሎማሲ ካብ ዘድንቖም መሳርሕቲ ናይ ብሓቂ ዝድነቕ ርጡብ ንነገራት ብዕርቅን ምርድዳእን ከደቓቕስ ዝጽዕር ወትሩ ኣዎንታ ዝሓስብ ሰብ እዩ ነይሩ ክብል ይገልጾ ምንጪ ስእሊ, Getty Images መግለጺ ስእሊ, ኣምባሳደር ሃይለ መንቀርዮስ ኩሎም እቶም ንኣፈወርቂ ዝፈልጡን ኣብ ቤቱ ዝበጽሑን ሰባት በቲ ፍሽኽታ ዘይፍለዮ ፍሕሽው ገጹን ኣስናን ዘየኽድን መሳጥን መሃርን ዕላላቱ እዮም ዝዝክሩዎ ሓያሎ በቲ ባህርይ እቲ ክኸውን ኣለዎ ነታ ብከቢድ ማህረምቲ ፍርቂ ኣካላታ ዝለመሰት በዓልቲ ቤቱ ዳግማይ ህይወት ሰዂዑ ንልዕሊ 20 ዓመት ማዕረ ጥዑያት ከነባብራ ዝኸኣለ ይብሉ ኣፈወርቂ ግን ካብ ቁልዕነቱ ኣትሒዙዩ ሓልዮት ስድራ-ቤትን አሕዋቱን ነይሩዎ ኣብታ ዝተወልደላ ኣስመራ ፊደል ቆጺሩ ብልዑል ጸብለልታ መሳልል ክፍልታት ሰጊሩ ካብ ፖሊ ቴክኒክ ባህርዳር ተመሪቑ ብ1968 ኣብ መጻረይ ነዳዲ ዓሰብ ሪፋይነሪ ስራሕ ተቖጺሩ ብፈላሚ ደሞዙ ከኣ መነባብሮ ስድራኡ ከመሓይሽ ምጽዓሩ ኩሎም አሕዋቱ ብናፍቖት ይዝክሩዎ እንተኾነ ክቱር ጽምኢ ትምህርቲ ስለዝነበሮ ኣብ 1969 ማህደረ ትምህርቲ ምስ ረኸበ ዓይኑ ከይሓሰየ ንሩስያ ብምኻድ ቋንቋ ኣጽኒዑ ድሕሪ ሓሙሽተ ዓመት ብስነ-ቀመም ቀዳማይ ካልኣይን ዲግሪ ዓቲሩ ኪኖ ዲግሪ ክቕጽል ድላይ እኳ እንተነበሮ መንእሰያት እቲ እዋን ዝሓዝካ ሒዝካ ኣርክብ እናበሉ ትምህርቶም ኣቋሪጾም ንሜዳ ዝውሕዝሉ ዝነበሩ እዋን ኣፈወርቂ ልዕሊ ስድራ ቤት ንህዝብን ሃገርን ኣቐዲሙ ኣብ ጀርመን ዝጀመሮ ፖለቲካዊ ምንቅስቓስ ብዕጥቂ ብረት ክቕጽሎ ኣብ መጋቢት 1975 ካብ ኤውሮጳ ንሱዳን በሪሩ ንሜዳ ተሰሊፉ ሽዑ ብዙሕ ኣገልግሎት መጓዓዝያ ስለዘይነበረ ዝበዝሕ እቲ ጉዕዞ ብእግሪ እዩ ዝካየድ ነይሩ ቅድሚ ናብ ታዕሊም ምብጸሖም ከኣ ኣብ መገዲ ሳሕል ምስቲ ኣብ 1972 ዝተሰለፈ ምንኣስ ምንኣሱ ሓው ብርሃነ ተራኸበ ምንጪ ስእሊ, Birhane Abrha መግለጺ ስእሊ, ምንኣስ ሓው ዲፕሎማት ኣፈወርቂ ብርሃነ ኣብርሃ ብርሃነ ቅድሚ ወርሒ እቲ እዋን ንክልተ ዝተሰለፉ መጣፍእቲ አዕሩኽቱ ኣፈወርቂ ሓው ነጋሲ ሰንጋልን ተስፋይ ረኺቡ ደሃይ ሓው ሓቲቱዎስ ድሕሪ ወርሒ ክመጽእ ምዃኑ ስለዝነገሩዎ ንሓዉ ክጽበዮ እዩ ጸኒሑ ዋርድያ ኣጋይሽ ይመጽኡ ኣለው ምስ በሎ ብኺሻፋ ኣፈወርቂ ሓው ምስ መኻይዱ ክመጽእ ኣለልዩዎ ዕድል ገይሮም ከኣ ደሃይ ሓድሕድ ተለዋዊጦም ግን አዕሊሎም ከይጸገቡ ምስ ናፍቖቶም ኣፈወርቂ ናብ ታዕሊም ወሪዱ ዳሕራይ እውን ንእሽቶ ሓዎም ያቆብ ኣብርሃ ንሜዳ ተሰሊፉስ ኣብ ብርጌድ 44 ኣብ ኩናት ኢራ ኣብ ሚያዝያ 1983 ተሰዊኡ ግን መስርሕ ቃልሲ ስለዝኾነ ሓደ መዓልቲ ብመስዋእቲ ከርክቦ ምዃኑ ብምእማን ንኹሉ ኪኢሉ ቃልሲ ቀጺሉ ድሕሪ ሓጺር ወተሃደራዊ ታዕሊም ኣፈወርቂ ኣብቲ ሽዑ ዝበጋገስ ዝነበረ ክፍሊ ኢደ ስርሓት ተመዲቡ ፈላሚ ጉዕዞ ቃልሲ ጀመረ ኢደ ስርሓት ነቲ ሰውራ ዝድግፍ ዝተፈላለየ መሳርሒታት እንኮላይ መቀያየሪ ኣቑሑ ብረት ዘፍሪ ዝነበረ ትካል እዩ ድሕሪ ሓጺር ወተሃደራዊ ታዕሊም ኣፈወርቂ ኣብቲ ሽዑ ዝበጋገስ ዝነበረ ክፍሊ ኢደ ስርሓት ተመዲቡ ፈላሚ ጉዕዞ ቃልሲ ጀመረ ኢደ ስርሓት ነቲ ሰውራ ዝድግፍ ዝተፈላለየ መሳርሒታት እንኮላይ መቀያየሪ ኣቑሑ ብረት ዘፍሪ ዝነበረ ትካል እዩ ድሕሪ ኣስታት ክልተ ዓመት ኣቢሉ ኣብ 1977 እዋን ምትሓዝ ከተማታት ኣብ ተዋጋኢ ሰራዊት ብርጌድ 23 ተመዲቡ መራሒ እታ ብርጌድ ነበር ተጋዳላይ እድሪስ ዑመር በሪራይ ንኣፈወርቂ ኣብ ቦጦሎኒ ሓደ ምስ ተመደበ እዩ ዝፈልጦ ብሪራይ ኣፈወርቂ ብትምህርቱን ፍልጠቱን ዘይዕበ ፍቱው ተጋዳላይ እዩ ነይሩ ኣብ ባህላዊ ንጥፈታት ኮነ ኣብ ማእቶት ብትግሃት ዝዋሳእ ጻዕራም ንብጾቱ ክምህር ዘይስልኪ ኣብነታዊ ብጻይ እዩ ነይሩ ክብል ይዝክሮ ምንጪ ስእሊ, IDRIS መግለጺ ስእሊ, እድሪስ ዑመር ብሪራይ ኣፈወርቂ ሰራዊት ሓርነት ካብ ከበሳታት ኣዝሊቑ ኣብ ሳሕል ቀዋሚ ድፍዓት ምስ ሓዘ ኣብ ፈለማ ሰማንያታት ኣብ ጉጅለ ባህሊ ብርጌድ 23 ከም መራሒ መደብን ኣሰናዳኢን ብምዃን ክሳብ 1984 ኣገልጊሉ ኣፈወርቂ እምበኣር እቲ ናይ ስነ-ጥበብ ፍቕሩን ክእለቱን ሽዑ እዩ ኣውጺኡዎ ዝተፈለለየ ናይ መድረኽ ትያትር ብምጽሓፍ እታ ጉጀለ ባህሊ ብፍርያታ ከም እትድነቕ ገበራ ኣብቲ እዋን መራሕ ብርጌድ እንዳ 44 ዝነበረ ኣምባሳደር ዓብደላ ኣደም ነታ ኣፈወርቂ ዝደረሳሞ ኣብ መደባት ምርኢት እታ ጉጅለ እትቐርብ ዝነበረት ከምዚ እንተዝኸውንከ እትብል ንባህላዊ ደረጃን ንቕሓትን እቲ ሰራዊት ኣብ ግምት ብምእታው ንማዕርነት ደቀንስትዮ እተረድእ ድርሰት ኣዝዩ እዩ ዘድንቓ ኣፈወርቂ ንኹሉ ክርደኦ ብዝኽእል ቀሊል ኣገባብ ብስነ - ጥበብ ዝምህርን ዘንቅሕን ዝነበረ ኪኢላዩ ክብል ኣምባሳደር ዓብደላ ኣደም ይገልጾ መግለጺ ስእሊ, ኣምበሳደር ዓብደላ ኣደም ኣብ ሰውራ መርዓ ምስተፈቕደ ምስ ፋጥና ኣሕመዲን ቃል ኪዳን ኣሲሮም ብዓወት ንሓፋሽ ብኩሽኽን ኮንጎን ተመርዕዮም ኣብ መስርሕ ዊንታን ፌሩዝን ዝተባህላ ክልተ ዕውታት ቖልዑ ወሊዶም ክልቲኦም መጻምድቲ ሓዲኦም ኣማኒ ምስልምና ሓዲኦም ኣማኒ ክርስትና እኳ እንተኾኑ ከምኦም ብፍቕርን ሓልዮትን ማሚቝ ህይወቱ ዝመርሐ የሎን ይብል ካብ ሳሕል ኣትሒዙ ዝፈልጦምን ኣብ እዋን ዕረፈቲ ኣፈወርቂ ካብቲ ቤት ዘይተፈልየ ገዲም ተጋዳላይ ቴድሮስ ተኽለ እታ ስድራ ኣፈወርቂ ብስራሕ መንግስቲ ናናብ ዝገሾ ሃገራት እኳ ትገይሽ እንተነበረት ዋላኳ ኣብ መንጎ ናይ ፋጥና ሓደጋ መኪናን ስንክልናን እንተጋጠመ ክልቲኦም ወለዲ ንደቆም ብዝግባእ ኮስኲሶም ኣብ ፍረ ኣብጺሖምዎን እዮም ኣፈወርቂ ካብ 1994 ክሳብ ናጽነት ኣብቲ ኣብ ሜዳ ቆይሙ ዝነበረ ብእንዳ ኬሚስትሪ ዝፍለጥ ክፍሊ ስነ-ቐመም ከም ሓላፊ ጨንፈርን ሞያውን ኮይኑ እዩ ኣገልጊሉ ኣብ 1991 ናጽነት ኤርትራ ምስተበሰረ ከኣ ነታ ኣብ ንእስነቱ ንሓደ ዓመት ዝሰርሓላ ንግዚኡ ተሰናኺላ ዝነበረት መጻረዩ ነዳዲ ዓሰብ ሪፋይነሪ ምስ ብጾቱ ኮይኑ ናብ ንቡር ስርሓ ከም እትምለስ ገይሩዋ ኣይደንጎየን ግን ግዝያዊ መንግስቲ ኤርትራ ኣብ ኣዲስ ኣበባ ኤምባሲ ምስ ከፈተ ከም ቀዳማይ ጸሓፊ ኮይኑ ከገልግል ንኣዲስ ኣበባ ከይዱ ኣብዚ እዩ እምበኣር መሳርሕቱ ነበር ኣምባሳደር ሃይለ መንቆርዮስ ኣብ ሓጺር ግዜ ካብ ተጋዳላይ ናብ ፍጹም ሞያዊ ዲፕሎማት ዝተቐየረ ነገራት ከዐርን ከፈጽምን ብቕዓትን ድሌትን ዝነበሮ ብጻይ እዩ ክብል ዝገለጾ ኣፈወርቂ ናጽነት ኤርትራ ብህዝባዊ ድምጺ ንምርግጋጽ ኣብ ውሽጥን ወጻእን ኣብ ዝተገብረ ህዝባዊ ረፈረንዱም ነቲ ኣብ ኢትዮጵያ ዝተኻየደ መስርሕ መሪሑን ኣወሃሂዱን ኣብ ዓባይ ብሪጣንያ ንሓደ ዓመት ብፓለቲካል ሳይንስ ናይ ማስተርስ ዲግሪ ወዲኡ ንኤርትራ ምስተመልሰ ከይደንጎየ ብ1996 ወኪል ኤርትራ ኣብ ዓዲ እንግሊዝ ጀነራል ኮንስለይት ኮይኑ ክሳብ 2001 ኣገልጊሉ ብሰንኪቲ ንበዓልቲ ቤቱ ዘጋጠማ ከቢድ ሓደጋ ካብ ስራሕ መንግስቲ ምስተሰናበተ ከኣ ክሳብ ሕልፈቱ ኣብ ምእላይ በዓልቲ ቤቱን ደቁን ተጸሚዱ ሰብኣውነቱን ጽንዓቱን ጽሮቱን ክእለቱን ኣመስኪሩ ዓሚ ሰነ 2019 እቲ ኣብ ሳሕል መራሕ ብርጌዱ ዝነበረ ተጋዳላይ ብሪራይ ድሕሪ ነዊሕ ዓመታት ምፍልላይ ካብ ዝነብረሉ ሃገረ ጀርመን ንለንደን መጺኡ ንፋጥናን ኣፈወርቅን በጺሑዎም ነቶም ኣብ ንእስነቶም ዝፈልጦም ብጾት ቃልሲ ድሕሪ 35 ዓመታት ምፍልላይ ዳግማይ ብምርካበይ ዕድለኛ እየ ይብል ዝኽሪ ቀደም እናዕለሉ ንክልተ ለይቲ ሓቢሩዎም ከም ዝቐነየ ብምግላጽ ሕጂ ኣፈወርቂ ብሃንደበት ዓሪፉ ምስ ሰምዐ ከኣ እንቋዕ ፈውሲ ጣዕሳ ገበርኩ ይብል ብሪራይ ንኣፈወርቂ ግን ብዙሕ ሰብ እዩ ከዕልሎን ክበጽሖን ዝብህግ ነይሩ ቤቶም ቤት ፍቕርን ክብርን ስለዝኾነ ዋላ ሎሚ ምሰኦም ውዒልካ ንጽባሒቱ ኢኻ ትናፍቖም ይብል ቴድሮስ ተኽለ ነቲ ሓቂ ብምርጓድ ይኹን እምበር ኣፈወርቂ ብዙሕ እናሓለመን እናሓለነን ሃንደበት ብቃጻ ኮቪድ ተኾሊፉ ብሰኑይ 11 ግንቦት 2020 ኣብ ለንደን ኣብ ሆስፒታል ዓሪፉ ድሮ እኳ ዕረፍቱ ምስ ተነግረ ብሞቱ ዝሰምበዱ መቕርብን ፈተውትን ኣፍወርቂ እንታይ ዓይነት ሰብ ምንባሩ ኣብ መራኸቢ ብዙሓን ብብዝሒ ይገልጹ ኣለው መግለጺ ስእሊ, ቴድሮስ ተኽለ ቴድሮስ ተኽለ ብሓንቲ ቃል ሓሳቡ ይድምድም ገባር ሰናይ ወትሩ ኣብ ልቢ ሰብ እዩ ሰፈሩ ወትሩ ክዝከር ዝነብር ኣፈወርቂ በሃር ክሳብ እነርክቦ ኣብ ልቢ ፈተውቱን ኣድነቕቱን ደሚቑ ክነብር እዩ! 