 23 ጥቅምቲ 2018 ምንጪ ስእሊ, Getty Images መብዛሕትኡ እዋን ልዕሊ ዓቐን ርጉዲ ወይ ምኽሳዕ Obesity ምዕራባዊ ጸገም ትሑት መጠን ኣመጋግባ ድማ ጸገም ድኻታት ሃገራት ተገይሩዩ ዝውሰድ ይኹን እምበር እቲ ሓቂ ዝተሓላለኸዩ ካብ 10 ሃገራት እተን ትሽዓተ ድርብ ጾር ብዝበሃል ናይ ጥዕና ጸገም ዝፍተና ዘለዋ ኮይነን ዝኸስዑን ብዋሕዲ መግቢ ዝዓበሩን ብሓደ ዝነብሩለን እየን ጥዕና ዘይብሎም መግቢታት ምብዝሖም ዕዮታት ናብ ቤት ጽሕፈት ምስግጋሮም ምዕባለ መጓዓዝያን ቴሌቭዥንን ገለ ካብቶም ቀንዲ ምኽንያታት ተባሂሎም ይጥቀሱ ከምኡውን እቲ ድርብ ጸገም ኣብ ሓደ ማሕበረሰብ ጥራይ ዘይኮነ ኣብ ሓደ ስድራቤት እውን ዘጋጥምዩ ብሪጣኒያ መጥባሕቲ መቐመጫ ንሞት የሳጥሕ ኣሎ መፅናዕቲ ረብሓ ስሩዕ ኣካላዊ ምንቅስቓስ ንጥዕና አእምሮ ኣብ ዶባት ኤርትራን ሱዳንን ብዝተራእየ ሕማም ቺኩንጉኛ ሰባት ይሞቱ ኣለው ካብኡ ሓሊፉ እውን ኣብ ሓደ ውልቀሰብ ከጋጥም ይኽእል እቲ ሰብ ኣመና ረጒድ ከሳዕ ኮይኑ ኣገደስቲ መኣዛታት ግን ዘይረክብ ክኸውን ይኽእልዩ ብኣንጻሩውን ሓደ ቀጢን ዝመስል ሰብ ኣብ ውሽጡ ዝተሓብአ ልዑል መጠን ስብሒ ሒዙ ክጐዓዝ ዘይከኣል ኣይኮነን ዝኸስዑ ህጻናት ኩለን ሃገራት ዓለም ምስ ጸገም ስርዓተ-ኣመጋግባ ዝቃለሳየን ቁጽሪ ብስእነት መግቢ ዝሳቐዩ ሰባት ኣብ 2016 ዓመተ ፈረንጂ ኣስታት 815 ሚሊዮን በጺሑ ነይሩ እዚ ኣብ ውሽጢ ክልተ ዓመት ዝተራእየ 5 ሚኢታዊት ወሰኽ ምዃኑዩ እቲ ዝበዝሕ ወሰኽ ኣብ ኣፍሪቃ ዝተራእየ ኮይኑ 20 ሚኢታዊት ሰኣን መግቢ ዝዓበሩ ሰባት ነይሮም ዕብየት ምኽሳዕ ኣብተን ዝሓለፋ 40 ዓመታት ብሰለስተ ዕጽፊ ወሲኹዩ ብዓለም ደረጃ ልዕሊ 600 ሚልዮን ከሳዓት ክህልዉ እንከለዉ 1.9 ቢልዮን ድማ ልዕሊ ዓቐን ረጎድቲ እዮም ኣብተን ኣብ ምምዕባል ዘለዋ ሃገራት ዘሎ ቁጽሪ ከሳዓት ድማ ምስቲ ናይ ምዕቡላት ዝበሃላ ሃገራት እናተቐራረበ ይመጽእ ኣሎ ዝለዓለ መጠን ምኽሳዕ ህጻናት ዝረኣየሎም ክፋላት ዓለም ማይክሮኒዥያ ማእከላይ ምብራቕን ካሪብያንን እዮም ካብ 2000 ንድሓር ድማ ቁጽሪ ከሳዓት ቆልዑ ኣፍሪቃ ብዕጽፊ ወሲኹ ኣብ ደቡብ ኣፍሪቃ ሓደ ካብ ሰለስተ ኣወዳት ቆልዑት ከሳዓት ወይ ልዕሊ ዓቐን ርጉዲ ክህልዎም እንከሎ ሓደ ሲሶ ድማ ትሕቲ ንቡር ክብደት ዘለዎም ተባሂሎም ይግምገሙ ኣብ ብራዚል 36 ሚኢታዊት ደቂ ኣንስትዮ ቆልዑት ከሳዓት ክኾና እንከለዋ ሚዛን ናይ 16 ሚኢታዊት ድማ ትሕቲ ንቡር ክብደት ዘለወን እየን ምንጪ ስእሊ, Getty Images መግለጺ ስእሊ, ከሳዓት ተምሃሮ ኣብ ሓደ ናይ ሚዛን መጉደሊ ማእከል ኣብ ዘንግዙ ቻይና ዝጠፍእ ገንዘብ ምህላዉ ለውጢ መነባብሮ ድርብ ጸገም ምኽሳዕን ምዕባርን ከፊላዊ ጠንቂዩ ብዙሓት ከም በዓል ህንድን ብራዚልን ዝበላ ኣብ ትሑትን ማእከላይን እቶት ዝርከባ ሃገራት ሓድሽ ማእከላይ እቶት ዘለዎ ክፋል ህዝበን ማእከላይ ደርቢ እናዓበየ ይመጽእ ኣሎ እዚ ክፋል ሕብረተሰብዚ ኲኖቲ መሰረታዊ ነገራት ንምግዛእ ዝረኽቦ ገንዘብ ተወሳኺ ነገራት ንምዕዳግ ዘኽእሎ ዝያዳ ገንዘብ ዝረክብዩ መፅናዕቲ ኣፍሪቃ ብ2030 ውሕስና ዝተመጣጠነ-ምግቢ ኣይተረጋግፅን እዚ ማለት ካብቲ ባህላዊ መግብን ኣመጋግባን ናብቲ ሽኮር ስብሒ ስጋን ከምኡውን ዘይተጻረዩ ኣእካልን ጥረምረን ዝበዝሖ መግብታት ምዕራውያን ሃገራት ይሰጋገሩ ማለትዩ ኣብ ገለ ሃገራትውን ሰባት ካብ ገጠር ናብ ከተማ ኣብ ዝግዕዙሉ እዋን ኣገባብ ኣመጋግባኦም ክቕየር ይኽእል ንኣብነት ሓደ ብዛዕባ ንኣሽቱ ህጻናት ቻይና ዝተገብረ መጽናዕቲ ከም ዘመልክቶ ኣብ ገጠራት መጠን ምኽሳዕ 10 ክኸውን እንከሎ ዕብራን ድማ 21 ኮይኑ ተረኺቡ ብኣንጻሩ ኣብ ከተማታት 17 ቆልዑት ከሳዓት እቶም 14 ድማ ዕባራታት ኮይኖም ተረኺቦም ኣብ ᎍን ህንዲ ፍሉይ ኪኢላ ሽኮርያ ዲያበቲስ ዝኾነ ፕሮፌሰር ራንጃን ያጅኒክ እቲ ናይ ኣመጋግባ ለውጢ ዘኸተሎ ሳዕቤን ዘጽንዕ ዘሎዩ ሽኮርያ ናይ ዓበይትን ከሳዓትን ሕማም ተባሂሉዩ ዝውሰድ ነይሩ ድሕሪ ምባል ኣብ ህንዲ ግን ኣብ ናኣሽቱ ሰባትን ብዙሕ ርጉዲ ዘይብሎምን ክንርእዮ ጀሚርና ኣለና ይብል ህንዳውያን ካብቲ ብማኣዛታት ሃብታም ዝኾነ መግብታቶም ናብቲ ምዕራባዊ ዝኾነ ብጃንክ ፉድ ተባሂሉ ዝጽዋዕ ብዙሕ መጠን ሽኮር ዘለዎ መግብታት ይሰጋገሩ ኣለዉ ብሰንኪዚ ድማ ብኹሉ መዐቀኒ ቀጠንቲ ዝበሃሉ ሰባት ልዑል መጠን ሕቡእ ስብሒ ተሰኪሞም ይኸዱ ኣለዉ እቲ ሕቡእ ስብሒ ኣብ ውሽጣዊ ክፍልታት ኣካላትና ኣብ ከም በዓል ጸላም ከብዲ ዝእከብዩ ከምዚ ዓይነት ልዑል ስብሒ ድማ እቲ ዝኸፍአ ዓይነት ሽኮርያ ከኸትል ይኽእልዩ ምንጪ ስእሊ, Getty Images እቶም ብድሆታት ነቲ ጌና ዘይማዕበለን ኣብ ምክልኻል ተላባዕቲ ሕማማት ኣተኲሩ ዝጸንሐ ኣገልግሎታት ጥዕና እተን ሃገራት ተወሳኺ ጾር ስለዝኸውን እቲ ኩነታት ልዕሊ ዓቕመን ክኸውን ተኽእሎ ብምህላዉ ዘሰክፍዩ ምዕራባውያን ሃገራት ብወገነንውን በዚ ድርብ ጸገም ከም ዝሳቐያ ጸብጻባት ይሕብሩ ንኣብነት ኣብ ብሪጣንያ ብሰንኪ ዘይጥዑይ ኣመጋግባ ዝስዕብ ምኽሳዕ ኣብ ኣገልግሎት ጥዕና ዓቢ ጾር ከም ዝፈጠረን ነታ ሃገር ልዕሊ 5 ቢልዮን ፓውንድ ከተውጽእ የገድዳ ኣሎ ብተመሳሳሊ ውሕስነት መግቢ ዘይብሎም ኣሽሓት ስድራቤታት ከም ዘለዉውን ይጥቀስዩ ምክልኻል ጥምየት ህጻናት ብፍላይ ተጠቃዕቲ ናይ ዘይጥዑይ ኣመጋግባዮም ንቡር ዕብየትን ምዕባለን ምእንቲ ከርእዩ ማኣዛታትን ማዕድናት ዘድልዮም ስለዝኾኑ ዝዓበሩ ቆልዑ ናይ መታቦሊዝም መስርሖም ስለዝዝሕትል ዕድመ ኣብ ዝደፍእሉ እዋን ዝያዳ ንምኽሳዕ ዝተቓልዑ ከም ዝኾኑ መጽናዕቲ የረድእ ምንጪ ስእሊ, Getty Images ስለዚ ጥምየት ንምክልኻል ዝግበር ፓሊሲ ብጥንቃቐ እንተዘይተታሒዙ ነቲ ናይ ምኽሳዕ ጸገምን ሳዕቤናቱን ከጋድዶ ይኽእልዩ ኣብ ቺለ እዚ ጸገምዚ ዓቢ ኣሉታዊ ሳዕቤን ኣኸቲሉ ምንባሩ ይፍለጥ እንታይ ክግበር ይከኣል? 