 ቢቢሲ ሪያሊቱ ቼክ ንገሊኦም ክርኢ ፈቲኑ ኣሎ ክሲ ሓደ ውድብ ጥዕና ዓለም ሓበሬታ ብእዋኑን ግልጺ ብዝኾነ መገድን ናይ ምቕራብ ኮነ ናይ ምጽራይን ምክፋል ዓቕሚ የብሉን ትካል ጥዕና ዓለም ካብ ቻይና ይኹን ኣሜሪካን መላእ ዓለምን ዝረኽቦ መረዳእታ ብመሰረት ሰብ ሞያ ሕክምናን ሳይንሳዊ መጽናዕትን ዝብሉዎ ብጽፈት ከም ዘቕርብ ይገልጽ ካብዚ ወጻእ እቲ ትካል ሃገራት ኣገዲዱ ዝኾነ ዓይነት መረዳእታ ክቕበለን ኣይክእልን ቻይና እንታይነቱ ዘይተፈልጠ ዘይልሙድ ክስተት ከም ዘጋጠመ ብ31 ታሕሳስ 2019 ናብቲ ትካል ከም ዘፍለጠት ይሕብር እዚ ሓበሬታ ብ4 ጥሪ 2020 ድማ ኣብ ማሕበራዊ ሚዲያ እቲ ውደብ ተጠቂዑ ድሕሪኡ ውድብ ጥዕና ዓለም ካብ ሓለፍቲ ስራሕ ጥዕና ቻይና ብዛዕባ እዚ ሕማም ተወሳኺ መብርህን መረዳእታን ከም ዝሓተተ ኣፍሊጡ ብ12 ጥሪ ድማ ቻይና ናይዚ ሓድሽ ኮሮናቫይረስ ጀነቲክ ብወግዒ ንዓለም ኣካፊላ ብ20 ከምኡውን ብ21 ጥሪ ኣብቲ ዞባ ዝርከብ ጉጅለ ትካል ጥዕና ዓለም: ናብታ እቲ ቫይረስ ዝተበገሰላ ግዝኣት ውሃን ከይዱ ብ22 ጥሪ እቲ ጉጅለ ረኺበዮ ዝበሎ ዝርዝር ጉዳይ ንህዝቢ ኣቃሊሑ ኣብ መወዳእታ እዚ ወርሒ ድማ ትካል ጥዕና ዓለም እዚ ሕማም ንዓለም ዘስግእ ሃንደበታዊ ስግኣት ጥዕና ሕብረተሰብ እዩ ክብል ኣዊጁ ሰብ ሞያ ውድብ ጥዕና ዓለም ቻይና እትርከበን 15 ሃገራት ዝተወጻጽኡ ቅድሚ ሰሙን እዚ ጉዳይ ዓለማዊ ስግኣት ድዩ ኣይኮነን ዝብል ንምዝታይ ተራኺቦም እንተነበሩውን ኣብ ሞንግኦም ግን ስምምዕ ክፍጠር ኣይተኽኣለን ክሲ ክልተ ካብ መፋርቕ ወርሒ ጥሪ ጀሚሩ እዚ ቫይረስ ካብ ሰብ ናብ ሰብ ይመሓላለፍዶ ኣይመሓላለፍን ዝብል ግልጺ መረዳእታ ኣየቕረበን ብ14 ጥሪ ውድብ ጥዕና ዓለም ቻይናውያን ክኢላታት ብመሰረት ዘካየዱዎ ምርምር እዚ ቫይረስ ካብ ሰብ ናብ ሰብ ይመሓላለፍ ድዩ ዝብል ዉዱእ መርትዖ ኣይተረኽቦን ክብል ኣብ ትዊተር ጽሒፉ ኣብ ተመሳሳሊ መዓልቲ ግዚያዊት ሓላፊት ሃንደበታዊ ሕማማት እቲ ውድብ ማሪያ ቫን ከርክሆቭ ውሃን ካብ ሰብ ናብ ሰብ ዘጋጥም ምትሕልላፍ እዚ ሕማም ዓጊታ ክትብል ንጋዜጠኛታት መግለጺ ሂባ በዚ ምኽንያት እዚ ሕማም ካብ ሰብ ናብ ሰብ ይመሓለላፍዶ ኣይመሓላለፍን ዝብል ግልጺ ዝኾነ መርትዖኣይነበረን እቲ ቫይረስ ብዝለዓለ ደረጃ ክላብዐሉ ዝኽእል ተኽእሎ ግን ነይሩ ስለዚ ንሕና ክንዳሎ ይግባእ ድሕሪኡ ውድብ ጥዕና ዓለም ብ22 ጥሪ ኣብ ዝሃቦ መግለጺ ኣብ ውሃን ካብ ሰብ ናብ ሰብ ዘጋጠመ መልከፍቲ ከም ዘየሎ ከም ዘረጋገጸ ኣፍሊጡ ክሲ ሰለስተ ኣሜሪካ እታ ዝዓበየት መዋሊት ውድብ ጥዕና ዓለም ክንሳ እቲ ትካል ግን ንቻይና ዝወገነ እዩ ኣሜሪካ ሓንቲ ካብተን ብዝለዓለ ደረጃ ነዚ ትካል ዝምውላ ሃገራት እያ 15 ሚኢታዊት ዓመታዊ ፋይናንሳዊ ወጻኢ እቲ ውድብ ካብ ኣሜሪካ ብዝረኽቦ ገንዘብ እዩ ዝሽፈን ግን ድማ ብልክዕ ብሪጣኒያንን ጀርመንን ፋውንዴሽን ቢልን ሚሌንዳ ጌትስንውን ዓብዪ ኣበርክቶ ይገብሩ ምንጪ ስእሊ, Reuters ውድብ ጥዕና ዓለም ኣብቲ መጀመርታ ቻይና ዝርግሐ ኮሮናቫይረስ ንምቁጽጻር ብዝወሰደቶ ስጉምትን ንግልጽነት ዘርኣየቶ ውፍይነትን ክትምስገን ይግባእ ኢሉ ንኢዱዋ እዩ ሰራሕተኛ እቲ ትካል ዶክተር ሚካኤል ርያን እዚ ቫይረስ ንምቁጽጻር ምስ ቻይና ዝህሉ ሓበሬታ ናይ ምልውዋጥ መስመር ክፉት ኮይኑ ክቕጽል ከም ዝደሊ ተዛሪቡ ፕሬዝደንት ዶላንድ ትራምፕውን ብ24 ጥሪ ቻይና ኣብ መጀመርታ ንዘርኣየቶ ምላሽ ንኢዱዋ እዩ ብኻልእ ወገን ውድብ ጥዕና ዓለም ኣብ ጉዳይ ታይዋን ብድልየት ቻይና ዝተዓብለለ እዩ ዝብል ነቐፌታ ይበጽሖ ታይዋን ሕቡራት ሃገራት ኣፍልጦ ስለ ዘይሃባ ኣባል ውድብ ጥዕና ዓለም ኣይኮነንትን ትካል ጥዕና ዓለም ግን ነቲ ዝቐርበሉ ነቐፌታ ኣይቕበሎን ታይዋን ኣብ መወዳእታ ወርሒ ታሕሳስ ገለ ሙሁራታ ኣብ ውሃን በጺሖም ምስ ተመለሱ እቲ ቫይረስ ክላባዕ ይኽእል እዩ ዝብል ስግኣት ከም ዘለዋ ኣፍሊጣ እያ ይኹንምበር ታይዋን ንውድብ ጥዕና ዓለም ኣብ ዝሃበቶ ሓበሬታ እዚ ቫይረስ ካብ ሰብ ናብ ሰብ ይመሓለለፍ ድዩ ኣይኮነን ዝብል ነገር ኣየካተተትሉን ታይዋን: እቲ ዝሃበቶ መጠንቀቕታ ወይ ዕሽሽ ተባሂሉዩ ወይውን ብቁውምነገር ኣይተወሰደን እያ ትብል ትካል ጥዕና ዓለም ነዚ ኣይቕበሎን ክሲ ኣርባዕተ ብጣዕሚ ሓደገኛታት ካብ ዝኾኑ ውሳኔታት እቲ ሓደ . 