 ኣብዪ ኣሕመድ ብዝተፈላለየ መገዲ ዝርእዩዎ ሰባት ስለ ዘለው ድሕረ ባይትኡ ምርኣይ ኣገዳሲዩ ንሱ ካብቲ ንኣስታት ሰለስተ ዓመታት ኣንጻር መንግስቲ ተቓውሞ ዘካይድ ዝነበረ ሰፊሕ ብሄር ኦሮሞ ዝወጽአ ፈላሚ መራሒ እዩ ኣብቲ ተቓውሞ ምስ ሓይልታት ጸጥታ ብዘጋጥም ዝነበረ ጎነጽ ብኣሽሓት ዝቑጸሩ ሰባት ሞይቶምዮም እቶም ተቓወምቲ ካብ ዘልዕሉዎ ዝነበረ ሓደ ኣገዳሲ ሕቶ ህዝቢ ኦሮሞ ንዓመታት ፖለቲካዊ ቁጠባውን ባህላውን ኣድልዎ ይበጽሐና ኣሎዩ ዝብል እዩ ኣብዪ ኣሕመድ ናብ ስልጣን ምስ መጽአ ድማ ኩሉ ክቕየር ጀሚሩ ንሱ ኣቦ መንበር ዴሞክራሲያዊ ግንባር ህዝቢ ኦሮሞ ኦፒዲኦ ዝነበረ እዩ እዚ ሰልፊ ድማ ካብቶም ንኢህወደግ ብልፍንቲ ዝመስረቱ ሓደ እዩ ኣብ ዝሓለፈ ዓመት ወርሒ ታሕሳስ ኣብዪ ኣሕመድ ነዚ ንኣስታት 30 ዓመታት ፖለቲካ ኢትዮጵያ ብሒቱ ዝጸንሐ ልፍንቲ ብምፍራስ ብልጽግና ዝተባህለ ሓደ ውሁድ ሰልፊ መስሪቱ መስራቲ ኢህወደግ ዝነበረ ህወሓት ግን ነቲ ውህደት ነጺጉ ወዲ 44 ዓመት ቀዳማይ ሚኒስትር ኣብዪ ኣሕመድ ኣብ ክልል ኦሮሚያ ኣጋሮ ኣብ ዝበሃል ከተማ ክውለድ እንከሎ ወለዱ እስላምን ክርስቲያንንዮም ኣብዪ ኣሕመድ ኣብ 1980ታትዩ ኣባል ኦፒዲኦ ኮይኑ ቅድሚ መስራትን ዳይሬክተርን እቲ መንግስቲ ኣብ ኢንተርነት ጥቡቕ ክትትል ዝገብረሉ ዝነበረ ኤጀንሲ ድሕነትን ሓበሬታን እታ ሃገር ምዃኑ ኣብ ውትህድርና ክሳብ መዓርግ ሌተናል ኮነሬል በጺሑዩ ቀጺሉ ከኣ ሚኒስትር ሳይንስን ቴክኖሎጅን ኮይኑ መራሒ ሃገር ምስ ኮነ ድማ እቲ መንግስቲ ዘመሓድሮ ዓወዲ ቴሌኮም እታ ሃገር ናብ ብሕቲ ክሰጋገር ከም ዝገብር ተመጻቢዑ ኣገደስቲ ሓቅታት ኣብይ ኣሕመድ 15 ነሓሰ 1976 ካብ ኦሮሞ ሙስሊም ኣቦን ካብ ኣምሓረይቲ ክሪስትያን ኣዶን ኣብ ደቡባዊ ኢትዮጵያ ኣብ ኣጋሮ ተወሊዱ ኣብዪ ካብ ዩኒቨርሲቲ ኣዲስ ኣበባ ብሰላምን ጉዳያት ፀጥታን peace and security issues ዶክትሬት ዲግሪ ብትራንስፎርሜሽናል ሊደርሽፕ ድማ ካብ ዩኒቨርሲቲ ግሪንዊች ለንደን ማስተርስ ዲግሪ ኣለዎ ቋንቋታት ኣፋን ኦሮሞ ኣምሓርኛ ትግርኛን ኢንግሊዘኛን ይዛረብ ብ1995 ኣብ ሩዋንዳ ልኡኽ ሰላም ኮይኑ ኣገልጊሉ ብ2007 ኣብ ኤጀንሲ ሓበሬታን ድሕንነት መረብን ኢትዮጵያ ኣባል ቦርድ ኢትዮ ቴሌኮምን ቴሌቬዥን ኢትዮጵያን ኮይኑ ኣገልጊሉ ብ2010: ተራ ኣባል ውድብ ኦህዴድ ኦፕዲኦ ብምዃን ናብ ፖለቲካ ኣትዩ ኣብ 2015 ድማ ናብ ፈፃሚ ስራሕ እቲ ውድብ ተፀምቢሩ ብ2016: ንሓፂር ግዘ ሚኒስትር ሳይንስን ቴክኖሎጅን ኮይኑ ኣገልጊሉ ኣብ 2018 ድማ ቀዳማይ ሚኒስተር ኮይኑ ምስ ኤርትራ ዕርቀ ሰላም ኣምጺኡ 2019: ንግምባር ኢህወደግ ኣፍሪሱ ውሁድ ሰልፊ ብልጽግና መስሪቱ 2019: ተዓዋቲ ሽልማት ኖቤል ሰላም ኮይኑ 2020: ኣንፃር ህወሓት መጥቃዕቲ ኣዊጁ ሽልማት ኖቤል ኣብዪ ነቲ ካብ 1998 ክሳብ 2000 ኣቆፃፅራ ኣውሮጳ ብምኽንያት እቲ ኣብ መንጎ ኢትዮጵያን ኤርትራን ዝተኻየ ዶባዊ ኵናት ን20 ዓመታት ዝዘለቐ ኩነተ ኲናት ከብቅዕ ገይሩ በዚ ምኽንያት ድማ መበል 100 ተዓዋቲ ሽልማት ኖቤል ኮይኑ ኣብ ወርሒ ታሕሳስ 2019 ኣብ ኦስሎ ነቲ ሽልማት ተቐቢሉ እቲ ሽልማት ክወስድ ከሎ ድማ ኵናት ንምጅማር ውሑድ እዩ ዝወስድ ሰላም ንምህናፅ ግና ቁሸትን ሃገርን የድሊ ንዓይ ሰላም ምህናጽ ማለት ልክዕ ተኽሊ ማይ ኣስቲኻ ከም ምዕባይ እየ ዝሪኦ ተኽሊ ማይን ጽቡቕ ሓመድን ክደሊ እንከሎ ሰላም ድማ ትዕግስትን ቆራጽነትን ይደሊ ኢሉ ነይሩ ምንጪ ስእሊ, Getty Images ድሕሪ ሓደ ዓመት ግን ብርክት ዝበሉ ዜጋታት ብዙሓት ኢትዮጵያውያን ሞይቶምን ተመዛቢሎምንዮም ብዝብል ጎስጓስ ኮሚቴ ኖቤል ነቲ ሽልማት ከሕድጎ ፊርማ ኣኪቦም ክሓቱ ተራእዩ ኮሚቴ ኖቤል ኖርወይ ኣብ ዘውጽኦ መግለጺ ግን ኣብ ጎኒ ክቡር ቀዳማይ ሚኒስትር ኣብዪ ኣሕመድ ብ2019 ሽልማት ኖቤል ንክሽለም ዝገበረ ውሳነ እየ እቲ ኮሚቴ ንውሳንኡ ዳግማይ ርእዩ ወይውን ንክርኢ ሓሲቡ ኣይፈልጥን ዝብል ምላሽ ሂቡሉ ወሲኹ ሕግጋት ኮሚቴ ኖቤል ኖርወይውን ሽልማት ሰላም ንክስረዝ ኣየፍቅድን ኢሉ ዕንወት መዓርፎ ነፈርቲ ኣኽሱም ብዝምልከት: እቲ ሓቂ እንታይዩ? 