 ትግርኛ BBC News, ትግርኛናብቲ ትሕዝቶ ቀጽሉ ክፍልታት ዜና ቪድዮ ኣመና ፍቱዋት ዜና ቪድዮ ኣመና ፍቱዋት ፖለቲካዊ ፍልልያት ዘይገደቦ ሰናይ ተበግሶ ኤርትራውያን ኣብ ደቡብ ኣፍሪቃ 12 መስከረም 2020 ንምሉእ ዓለም ዘንቀጥቀጠን ህይወት ኣስታት 1 ሚልዮን ሰባት ዝቐዘፈን ለበዳ ኮሮናቫይረስ ቁጠባዊን ማሕበራውን ሂወት ሰብ ኣብ ቅልውላዉ ዘውደቐ ኮይኑ ይርከብ ብፍላይ እዚ ቀታሊ ቫይረስ ኣብ ህዝቢ ራዕዲ ፈጢሩ ብምንባሩ መሰረታውያን ነገራት ካብ ከብሕታት ደዃኩን ዝጠፍኡሉዩ ነይሩ- ዘመነ ኣካሒዳ ብዝመስል ኩነታት ይኹን እምበር እዚ ሕሱም እዋን ጽቡቕ ሕልና ሰባት ዝተገልጸሉውን እዩ ሰባት ንሓድሕዶም ዝተሓጋገዝሉን ብወለንታ ዝተደጋገፍሉን ኩነታት ፈጢሩዩ ነቲ ለበዳ ንምክልኻል ዝተወስዱ ናይ ምንቅስቓስ እገዳታትን ዝተኣወጁ ኣዕጽዋታትን ብፍላይ ኣብ ልዕሊ እቶም ካብ ኢድ-ናብ-ኣፍ ዝናበሩ ድኻታትን ስደተኛታትን ዓቢ ሃስያ ከስዕብ ናይ ግድንዩ ነይሩ ኣብ ደቡብ ኣፍሪቃ መልከፍቲ ኮሮናቫይረስ ካብ ፍርቂ ሚልዮን ዛይዱ ኣብ ደቡብ ኣፍሪቃ መልከፍቲ ኮሮናቫይረስ ካብ ፍርቂ ሚልዮን ዛይዱ ኤርትራውያን ድማ ከም ብዙሓት ካልኦት ኣብ ስደትን ኣብ ውሽጢ ኤርትራን ንሓድሕዶም ንምድግጋፍ ዝወሰድዎ ዘለዉ ተበግሶታት ቀሊል ኣይኮነን ሰናይ ተበግሶ ኤርትራውያን ኣብ ደቡብ ኣፍሪቃ ደቡብ ኣፍሪቃ ኣብታ ኣህጉር በቲ ለበዳ ኣዝየን ካብ ዝተጠቕዓ ሃገራት ኣብ ቀዳማይ ደረጃ እትስራዕ ሃገር ኮይናያ ዛጊት ልዕሊ 15 000 ሰባት ክሞቱ እንከለዉ ልዕሊ 600, 000 ተለኺፎም ኣለዉ ሓደ ኤርትራዊውን በቲ ቫይረስ ተለኺፉ ከምዝሞተ ቢቢሲ ዘዘራረቦም ኤርትራውን ሓቢሮም መንግስቲ ንናህሪ ናይቲ ለብዒ ንምክልኻል ቀልጢፉ ተሪር እገዳታትን ዕጽዋን ብምእዋጁ ቁጠባዊ ንጥፈታት ብፍጹም ዝደስከለሉ ኩነታት ተፈጢሩ ነይሩ- ብዘይካቲ ንመሰረታዊ ነገራት ዝምልከት እቲ ኩነታት ነቶም ኣብ ናይ ሓድሕዶም ናኣሽቱ ትካላት ንግዲ ብግዝያውነት ተቖጺሮም ክሰርሑ ዝጸንሑ ኤርትራውያን ስደተኛታት ድማ ኣታዊታቶም ክስእኑ ኣገዲድዎም ዳርጋ መብዛሕትኦም ኣብ ደቡብ ኣፍሪቃ ዝነብሩ ስደተኛታት ካብ መንግስቲ ዝወሃቦም ስሩዕ ማሕበራዊ ደገፋት የለን ብፍላይ ኤርትራውያንን ኢትዮጵያውያንን ኣብ ንግዳዊ ንጥፈታት ፋሕተርተር እናበሉዮም ዝናበሩ ብዘይክኡ ብዛዕባቲ ቫይረስ ዝወጽእ ዝነበረ ሓበሬታታት ብዝግባእ ንምርዳእ የጸግም ነይሩ ነዚ ጸገማት እዚ ዝተረድኡ ገለ ኣባላት ማሕበረኮም ኤርትራ ኣብታ ሃገር ነቶም ሓገዝ ዘድልዮም ወገናቶም ብውዱብ ንምድጋፍ ሓደ ተበግሶ ወሲዶም እቲ ንብዙሓት ኤርትራውያን ዝከፋፍሎም ፖለቲካዊ ኣረኣእያ ብዘየገድስ ድማ ብሓባር ማሕበር ምትሕግጋዝ ኤርትራውያን ኣብ ደቡብ ኣፍሪቃ ዝብል ጥርናፈ ከም ዝፈጠሩ ኣቦመንበር ናይቲ ማሕበር ዶር ሰለሙን ነወተ ንቢቢሲ ሓቢሩ ኣብ ወጻኢ ዝቕመጡ ኤርትራውያን ኣብ መዓስከር ስደተኛታት ንዝርከቡ ኤርትራውያን ይሕግዙ ኤርትራ ንመኸተ ኮቪድ ዓቲባ ትሰርሓሉ ኣላ ኣቶ ኣልኣሚን መሓመድ ስዒድ እንታይ ዓይነት ደገፍዮም ዝገብሩ ብዛዕባቲ ለበዳ በቲ መንግስቲ ብዙሕ ሓበሬታ ይወጽእ ስለዝነበረ ነቲ ናትና ሕብረተሰብ ስደተኛ በቲ ዝርድኦ ቋንቋ እንተበጽሐዶ ይሓይሽ ብምባል ነቲ ምትርጓም ንጥዕና ዝምልከት ንካልኦት መንግስቲ ዘውጽኦ ኣዋጃት ብቐጥታ እናተርጎምካ ምውጻእ ብዝብል እቲ ተበግሶ ከም ዝተጀመረዩ ዶር ሰለሙን ዝግልጽ እቲ ዕጽዋ እናፈኾሰ ምስከደ እቲ ተዓጽዩ ዝነበረ ሰብ ኩሉ ናብ ስራሕ ምስተመልሰ ብፍላይ ነጋዶ ክምለሱ ምስ ጀመሩዩ እቲ ዝበዝሐ ናይዚ ሕማም ተጋኒኑ ዝተራእየ ብፍላይ ኣብ ናሕና ሕብረተሰብ እቲ ተዓጽዩ ዝነበረ ህዝቢ እምብኣር ክትሰርሑ ትኽእሉ ኢኹም ምስ ተባህለ እሞ እቲ ዝበዝሕ ሰብ ከኣ ኣብ ንግዲ ዝተዋፈረ ስለዝኾነ ከምዚ ኣብ ቤትማእሰርቲ ተዓጽዩ ዝነበረ ምስ ተኸፍተ ብሓባር ናብ ማሕበራዊ ምቅርራብ ምስተመልሰ ድሕሪኡ ኢና እቲ ሕማም ኣብ ኤርትራውያን ክንርኢ ጀሚርና ይብል ኣባል ፈጻሚ ኮሚተ ናይቲ ማሕበር ዝኾነት ወት ልዋም ወልደጋብር ብወገና እቲ ለበዳ ኣብቲ ማሕበረኮም ራዕዲ ፈጢሩ ከም ዝነበረ ትገልጽ እቲ ነቲ ለበዳ ንምክልኻል ዝተወስዱ ናይ ማሕበራዊ ምፍንታትን ዕጽዋታትን ኣብ ኤርትራውያን ስነኣእምሮኣን ቁጠባውን ጽልዋ ከም ዝነበሩ ትጠቅስ መብዛሕትኡ ኣብዚ ዓዲ ዘሎ ኤርትራዊ መነባብርኡ ኣብ ንግዲ ዝተመርኮሰዩ ስለዚ ኣብ ግዜ ዕጽዋ ኣታዊ ኣይነበሮን ብፍላይ እቶም ተቖጺሮም ዝሰርሑ ዝነበሩ ፋይናንሳዊ ሃጓፋት ኣጋጢምዎ ነይሩ እታ ማሕበር ከኣ ነዚ ጸገምዚ ንምቅላል ከምዝተመስረተት ብምግላጽ ብዓቕማ ንዝተሸገሩ ብምልላይ ሓገዛት ክትገብር ጀሚራ ትብል ልዋም ንልዕሊ 40 ዝኾኑ ሰባት ንገንዘባዊ ሓገዝ ከም ዝተዋህበውን ዶር ሰለሙን ተዛሪቡ ደቡብ ኣፍሪቃ ሰለስተ ስደተኛታት ተቐቲሎም ደቡብ ኣፍሪቃ ንብረት ስደተኛታት ይዝመትን ይቃጸልን ናይ መግቢ ሓገዛት ከም ዝተገብረን ንስድራቤት ናይቲ በቲ ቫይረስ ዝዓረፈን ኣብታ ሃገር ዝተቐብረን ኤርትራዊ ገንዘባዊ ደገፍ ከም ዝገበረትውን ወት ልዋም ጠቒሳ ኣብ ደቡብ ኣፍሪቃ ዝነብሩ ስደተኛታት ካብ ዘማርርሉ ጉዳይውን እቲ መንግስቲ ዝኽተሎ ናይ ስደተኛታት ፖሊሲዩ ብዙሓት ንዓሰርተታት ዓመታት ሓተቲ ዑቕባ ኮይኖም ወረቐቶም ኣብ ኣዋርሕ ዘይመልእ ግዜ እናሐደሱ ይነብሩ ፖለቲካዊ ኣፈላላይ ዘይዓገቶ ጥርናፈ እዛ ማሕበር ፍልይቲ ዝገብራ ነገር እንተሎ ደገፍቲ መንግስቲ ኤርትራ ተባሂሎም ዝግለጹን ተቓወምቲ ናይቲ መንግስትን ብሓባር ዘቖምዋ ምዃናዩ እቲ ለበዳ ፈለማ ምስ ተላበዐ ውሑዳት ነቶም ኣብ ዝተፈላለዩ ከባቢታት እታ ሃገር ፋሕ ኢሎም ዘለዉ ብጾቶም ንምድጋፍ ዘንቀልዎ ሓሳብ እናዓበየ ስለዝኸደ እታ ማሕበር ከም ዝተመስረተትዮም ክልቲኦም ዝገልጹ እቲ ለበዳ ኣይኮነንዶ ኤርትራውያን ምስ ካልኦትውን ነንሕድሕድካ ትደጋገፈሉ ትተሓባበረሉ ግዜ ስለዝኾነ ኣንጻር እቲ ለበዳ ብሓባር ክቃለሱ ከምዝወሰኑ ዶር ሰለሙን ይገልጽ ደጋፊ ኴይንካ ወይ ተቓዋሚ ኴይንካ ኤርትራዊ ኢኻ ንኹልኻ ኤርትራዊ ብሓባር ዘጥቅዕ ሕማም ስለዝኾነ ልዕሊ ዝኾነ ግዜ ንንሕድሕድካ ትደጋገፈሉ ግዜዩ ... ስለዚ ክንረዳዳእ እንተዘይኪልና ኩላትና ኢና ንኸስር ይብል ልዋምን ዶር ሰለሙንን ካልኦት ኤርትራውያንውን ንዘለዎም ኣፈላላይ ንጎኒ ብምግዳፍ ኣብ ዘለውዎ ሃገራት ረብሕኦም ንምውሓስ ከምቲ ናይ ደቡብ ኣፍሪቃ ብሓባር ክጥርነፉ ይጽውዑን ይምሕጸኑን ኣብዚ እዋንዚ እቲ ተኣዊጁ ዝነበረ እገዳታት ብምፍኳሱ ቁጠባዊ ንጥፈታት ናብ ተዛማዲ ንቡር ኩነታት ተመሊሱሎ እዚ ከምዚሉ እንከሎ ነቶም ኣብ መዓስከራት ኣብ ኢትዮጵያ ሱዳንን ሊብያን ኣብ ሕማቕ ኩነታት ዝርከቡ ኤርትራውያን ስደተኛታት ዝግበር ዘሎ ደገፍ ይቕጽል ኣሎ ብተበግሶ ኣብ ኣመሪካ ዝመደበሩ ኤሪትሪያን ኮሚኒቲ ኮነክሽንስ Eritrean Community Connections ዝተባህለ ማሕበርን ምንቅስቓስ ይኣክል ግሎባል ዝተጀመረ ብመገዲ ጎ-ፋንድ-ሚ ልዕሊ 700,000 ዶላር ከዋጽእ ከምዝኻኣለ ይግለጽ ካልኦት ኤርትራውያንንውን ሚልዮናት ዶላራትን ናቕፋን ብምውጻእ ኣብ ናይ መንግስቲ ማዕከን ኣታዊ ከምዝገበሩ ማዕከናት ዜና መንግስቲ ይጠቕሱ ኣብ ውሽጢ ኤርትራውን ህዝቢ ብዓቕሙ ንጽጉማት ኣብ ምሕጋዝ ይነጥፍ ከምዘሎ ይፍለጥ ብዙሓት ሰብጸጋውን ንተኻረይቲ ክፍሊቶም ክስርዙ ተራእዮም ብዛዕባ ኮሮናቫይረስ ክትፈልጥዎ ዝግባእ ሓበሬታታት ኮሮናቫይረስ ኣብ ቀረባ ግዜ መድሃኒት ይርከብዶ ይኸውን? 