 ውን ንኽትምሃር ዕድል ረኸበት ካብ ኢትዮጵያ ወጻኢ ዝቐሰመቶ ትምህርቲ ኣብ ኢትዮጵያ ንዝነበረ ኵነታት ክትመዝን መንቛሕቋሕታ ዀና ማርታ ብመሰላት ደቂ-ሰብ ኣውራ ኸኣ ብደቂ ኣንስትዮ ፖለቲካዊ ሓልዮት ስለ ዘጥረየት ኣብቶም ናይ መጠረሽታ 60ታትን መጀመርያ 70ታትን ዝነበረ ናይ ተመሃሮ ዩኒቨርስቲ ምንቅስቓስ ልዑል ተራ ነበራ ልባን ቀልባን ግን ኣብ ኢትዮጵያ ስለ ዝነበረ ንኣዲስ ኣበባ ተመልሰት ብትምህርቲ ንፍዕቲ ስለ ዝነበረት ድማ ኣብ ሃይለስላሴ ዩኒቨርሲቲ ሕክምና ንኸተጽንዕ ተመዝገበት ኣቦኣ ከም ዘዘንተዉዎ ማርታ ኣብ 16 ዕድሚኣያ ኣብ ዩኒቨርሲቲ ክትኣቱ ዝበቕዐት ሜዲካል ዶክተር ንምዃን ናይ ሕክምና ትምህርታ ንኽትውድእ ሓደ ሰመስተር ምስ ተረፋ ድማያ ኣብ ዝኣመነትሉ ዕላማ ምስ ብጾታ ኣብ ዝጠለፈታ ነፋሪት ኣብ ሰማይ ዝሞተት ምንጪ ስእሊ, ማርታ መብራህቱ ብርክት ዝበሉ ተመሃሮ ዪኒቨርስቲ 60ታትን መጀመርያ 70ታትን ናብ ጸጋም ዝዘንበሉ ስነ-ሓሳባት ሒዞም ኣንጻር ጕልተኛነት feudalism ብምንቅስቓስ ኣብታ ሃገር ለውጢ ንምትእትታው ተቓሊሶም ማርታ እውን ሓንቲ ካብኣቶም ነይራ ብ 1974 ደርጊ ነቲ መሬት ንሓራሲኡ ዚብል ብተመሃሮ ዝቃላሕ ዝነበረ ጭርሖ ተጠቕመሉ ደርጊ ንኵነታት ሃገር ብሕማቕ ስለ ዝተሓሓዞ ግን ሓረስታይ ንመሬቱ ኣይተጠቕመሉን ተማሃሮ እውን ሓሳብ-ልቦም ኣይሰመረሎምን ኣብታ ሃገር ሰላም ስለዝጠፍአ ከኣ ሓይሊ ጠበንጃ ነገሰ ናይ ሽዑ ኵነታት ኣብ 60ታት ሓደ ካብቶም ንመንግስቲ ሃይለስላሴ ዜሰናበዱ ስርሒታት ጭውያ ነፈርቲ ነበረ ስሩዓት ተጋድሎ ሓርነት ኤርትራውያን መንእሰያት ኣብ ግዳም ኰይኖም ብርክት ዝበሉ ናይ ነፈርቲ ጭውያታት የካይዱ ነይሮምዮም ጸኒሖም ከኣ ምስ ኢትዮጵያውን መንእሰያት ሓቢሮም ኣብ ጠለፋታት ነፈርቲ ተዋስኡ ብ 1969 ተጋዳላይ ዓሊ ስዒድ ዓብደላ 1943-2005 ምስ ሳልሳይ ርእሱ ኣብ ካራቺ ፓኪስታን ንነፋሪት መንገዲ ኣየር ኢትዮጵያ ብምጭዋይ ዕንወት ኣውረዱ ዓሊ ስዒድ ናይ ስሳታት ተጋዳላይ ሓደ ካብ መስረትቲ ህዝባዊ ግንባር ሓርነት ኤርትራዩ ኣብ እዋን ብረታዊ ተጋድሎ ኣብ ህዝባዊ ግንባር ሓላፊ ሓለዋ ሰውራ ነይሩ ድሕሪ ናጽነት ከኣ ሚኒስተር ዉሽጣዊ ጕዳያት ኮይኑ ጸኒሑ ከኣ ክሳብ ጊዜ ሞቱ ሚኒስተር ወጻኢ ጕዳያት ኮይኑ ኣገልጊሉ ተመራማሪ-ታሪኽ ባህሩ ዘውዴ ኣብ ኢንሳይክሎፒድያ አትዮፒካ ብዛዕባ ብርሃነመስቀል ረዳ ዝጸሓፎ ፍሉይ ሓተታ ከኣ ብነሓሰ 1969 ብርሃነመስቀል ምስ ብጾቱ ኰይኑ ምስ በዓል ኣማኒኤል ገብረየሱስ እያሱ ኣለማየሁ ገዛሀኝ እንዳለ ... ከምኡውን ካልኦት ነፋሪት ጨውዩ ኣብ ኣልጀርያ ዑቕባ ከም ዝሓተተ ኢሉ-ኢሉ ኸኣ ምስ ብጾቱ ኰይኑ የኢትዮጵያ ሕዝባዊ አብዮታዊ ፓርቲ ከምዝተኸለ ጽሒፉ ኣሎ ኣብዚውን ባህሩ ዘውዴ ኣብ መጽሓፉ ከም ዘስፈሮ The Quest for Socialist Utopia ብ 22 ጥሪ 1971 ተመሃሮ ዩኒቨርሲቲ ምስ ካልኦት ብጾቶም ኰይኖም ካብ ባህርዳር ንጎንደር ትበርር ንዝነበረት ነፋሪት ጠለፉ እቶም ጠለፍቲ ኸኣ ሙሴ ተስፋሚካኤል ዮውሃንስ ስብሃቱ ኣማኒኤል ዮውሃንስ ደበሳይ ገብረስላሴ ነበሩ ነታ ነፋሪት ኣገዲዶም ናብ ሊብያ ኣምርሑ ሙሴን ዮውሃንስን ኣብ ህዝባዊ ሓይልታት ኣብ ናይ ምእራም ምንቅስቓስ 1973 ሕሉፋት ጸጋማውያን መንካዕ ኢኹም ተባሂሎም ከምዝተቐትሉ ፕሮፌሰር ጋይም ክብርኣብ ኣብታ ገምጋም ብረታዊ ተጋድሎ እትብል መጽሓፉ ጠቒሱዎ ኣሎ ኣማኒኤል ዮውሃንስ ዳግማይ ነፋሪት ክጠልፍ ብሓለውቲ ጸጥታ ተቐትለ ደበሳይ ገብረስላሴ ከኣ ጸኒሑ ተደናጋጺ መንካዕ ኢኻ ተባሂሉ ከም ዝተቐትለ ባህሩ ዘውዴ ኣብ መጽሓፉ ይጠቕሶ ማርታን ብጾታን ኣብ ጠለፋ ነፋሪት ስርዓት ሃይለስላሴ ብነፈርቲ ምጥላፍን ምዕናዉን ተመኪቱዩ ልባት መናእሰይ በቲ ዝካየድ ዝነበረ ቃልሲ ስለ ዝተሰልበ ሓለዋ ጸጥታ መንግስቲ ንኽቈጻጸርዎ ተሸገሩ ማርታ መብራህቱን ብጾታን ነፋሪት ክጠልፉ ኣብ ዝፈተንሉ እዋን ምስበጽሐ ግን እቲ ጭውያ በርዓነ ማርታ ምስ ብጾታ - ዋልልኝ መኮነን ኣማኑኤል ዮውሃንስ ጌታቸው ሃብተ ታደለች ኪዳነማርያም ዮውሃንስ ፍቓዱ ተስፋየ ቢረጋ - ዀይና ብዕለት 8 ታህሳስ 1972 ኣስታት 94 ገያሾ ሒዛ ካብ ኣዲስ ኣበባ ነቒላ ብኣስመራ ኣቢላ ናብ ፓሪስ ንዝተበገሰት ቦይንግ 720 ዝዓይነታ ነፋሪት ኣብ ሰማይ ጠለፉዋ እንተኾነ ኣብ ሰማይ ጠለፍትን ኣባላት ጸጥታን ተታኾሱ ኣማኒኤል ዮውሃንስ ቦምባ ሒዙ ብድድ በለ ኣማኒኤል ሓዉ ንሓላፊ ስነዳን ምርምርን ኤርትራ ኣቶ ዘምህረት ዮውሃንስዩ ኣማኑኤል ንካልኣይ ጊዜኡ እዩ ነፋሪት ኣብ ምጭዋይ ዝዋሳእ ነይሩ እቶም ሽዑ ኣብ ጋዜጣታት-ዓለም ዝተጻሕፉ ዛንታታት ከም ዝሕብርዎ ማርታ ንብጻያ ከተድሕን ኣብ ልዕሊኡ ከም ዝወደቐትን እቶም ተዳልዮም ዝጸንሑ ሓለውቲ ጸጥታ ከኣ ንዅሎም ጠለፍቲ- ብጀካ ታደለች ኪዳነማርያም - ብጥይት ቀቲሎምዎም ምንቅስቓስ ተምሃሮ በቲ ፍጻሜቲ መሊሱ ድኣ ተባርዐ እምበር ፈጺሙ ኣይሃድአን ንመንፈስ መንእሰያት ከኣ ብዝያዳ ኣነቓቕሐ ካብኡ ሓሊፉ ድማ ንፖለቲካዊ ርእይቶ ሓፋሽ ህዝቢ ኢትዮጵያ ክብ ከም ዚብል ገበረ ማርታ ምስ ሞተት ከኣ ኣብ ኣዲስ ኣበባ ማርታ ለምን ሞተች? 