 5 መስከረም 2019 መግለጺ ስእሊ, በረኸት ዘሙይ ኢትዮጵያ ብመሰረት ኣብ 1951 ኣብ ውድብ ሕቡራት ሃገራት ከምኡውን ኣብ 1969 ኣብ ናይ ሎሚ ሕብረት ኣፍሪቃ ዝፈረመቶ ንጉዳይ ስደተኛታት ዝምልከት ዓንቀጽ ኣብቶም ንስደተኛታት ዝምለከቱ ኣብ ቁጠባዊዊ ማሕበራውን ባህላውን መሰላትን ካልኦት ዓለምለኻውያን ሕጋጋት ከተማልእን ዘዕቖበቶም ስደተኛታት ድሕነቶም ክተረጋግጽን ተሳማሚዓ እያ ኣብ ጥሪ 2019 ባይቶ ወከልቲ ህዝቢ ኢትዮጵያ እውን ነዚ ዘራጉድ ኣብታ ሃገር ዝርከቡ ስደተኛታት ክሰርሑ ክምሃሩ ካብ መዓስከር ስደተኛታት ወጺኦም ኣብ ድሌቶም ንኽነብሩ ዘፍቕድ ሕጊ ምጽዳቑ ዝዝከር እዩ በረኸት ዘሙይ ናብ ኢትዮጵያ ካብ ዝመጽእ ሸሞንተ ዓመት ዝገበረ ኮይኑ ብመንገዲ ላዕለዋይ ተጸዋዒ ስደተኛታት ሕቡራት ሃገራትን መንግስቲ ኢትዮጵያን ብዝረኸቦ ናይ ትምህርቲ ዕድል ካብ ዓዲ ግራት ዩኒቨርስቲ ብዓውዲ ስነቁጠባ ኣብ 2017 ተመሪቑ በረኸት ንወርሒ 300 ብር ናይ ጁባ እናተውሃበና ንደቂ ኣንስትዮ ከኣ 350 ብር እናተውሃበና ኢና ተማሂርና ካብ መዓስከር ናብ ዩኒቨርስቲ ክንከይድ ድማ 800 ብር ይውሃበና ነይሩ ድሕሪ ምባል ብፋይናንስያዊ ሕጽረት ትምህርቲ ዘቋርጹ ኤርትራውያን ስደተኛታት ከምዝነበሩ ይሕብር ሰመረ ሳህለ ኣብ 2016 ካብ ኤርትራ ወጺኡ ኣብ ኣክሱም ዩኒቨርስቲ ክምሃር ዘጸንሐ ኮይኑ ብውልቃዊ ጉዳዩ ናብ ናይ ግሊ ዩኒቨርስቲ ዝቐየረ እዩ ቅድሚ ሕጂ ናብ ዩኒቨርስቲ ምእታው ብዙሕ መሰናኽል የጋጥሞም ከምዘይነበረን ናይ መእተዊ ፈተና ተፈቲኖም ዝሓለፉ ናብ ዩኒቨርስቲ ይኣትዉ ምንባሮም ተሞክሮኡ የካፍል ኢትዮጵያ ንስደተኛታት መሰል ምስራሕን ምምሃርን ክትህብያ ካብዚ ንደሓር ናበይ ከምንጉዓዝ ኣይንፈልጥን ኤርትራውያን ስደተኛታት መንግስቲ ትግራይ ረብሓ ኤርትራውያን ስደተኛታት ከስፍሕየ ይብል ኣብ ዩኒቨርስቲ ክምሃሩ እንከለዉ ካብቲ ንጉዳይ ስደተኛታት ዝከታተል ትካል ኣራ ዝውሃቦም ገንዘባዊ ደገፍ እኹል ዘይምዃኑን ብሰንኪ ሕጽረት ገንዘብ ትምህርቶም ከቋርጹ ዝግደዱ ብዙሓት ምዃኖምን ይሕብር ንኣብነት ኣክሱም ዩኒቨርስቲ ኣርባዓ ንኽውን ኢና ጀሚርና ኔርና ካብዚኦም እቶም 15 ኢና ክንቅጽል ክኢለና እቲ ምኽንያት እቲ ዝተብሃለናን እቲ ኣብ ግብሪኡ ዘሎን ዝተፈላለየ እዩ ብዓቢኡ ንጉዳይና እንዳ ኣራ እዩ ዝከታተሎ እሱ ክኣ ምስ ኩሉ ስርሓቱ ዋላ ነተን 300 ብር ወርሓዊ ዝውሃባናውን ብኽንደይ ኮለል ኢና ንረኽብን ይብል ብደረጃ ዓለም ኣብ ላዕለዋይ ደረጃ ንኽምሃሩ ዕድል ዝረኽቡ ልዕሊ 30 ሚእታዊት ክኾኑ እንከለዉ ካብ ስደተኛታት ናብ ላዕልዋይ ደረጃ ትምህርቲ ክቕጽሉ ዝኽእሉ ግን 1 ሚእታዊት ጥራይ እዮም ኣብ ዓመተ 2018 ኣብ ዓለም ልዕሊ 70 ሚልዮን ህዝቢ ካብ ቤት ንብረቱ ከም ዝተመዛበለ ጸብጻብ ዓለማዊ ትካል ስደተኛታት ይሕብር እዚ ከኣ ኣብ ዝሓለፈ 70 ዓመታት ካብ ዝተረኣየ ምምዝባል ሰባት እቲ ዝለዓለ ቁጽሪ ኮይኑ ተመዝጊቡ ኣሎ ኣብዚ ኣሃዝ እዚ ዝረአ ዘሎ እንተሪኢና ካብ ነዊሕ ጀሚሩ ክደጋገምን ክልመድን ዝጸንሐ ብዙሓት ሰባት ውሑስ ህይወት ንምርካብ ካብ ኵናት ግርጭት ጭቆናን ንምርሓቕ ዘለዎም እንኮ ኣማራጺ ካብቲ ቦታ ምልጋስ እዩ ይብል ኮምሽነር ስደተኛታት ኣብ ሕቡራት ሃገራት ፈሊፖ ግራንዲ እቲ ጸብጻብ ዓለማዊ ትካል ስደተኛታት ከምዘርእዮ ስደተኛታት ሓተትቲ ዑቕባ ከምኡውን ኣብ ውሽጢ ዓዶም ዝተመዛበሉ ኢሉ እዩ ዝፈላልዮም በዚ መሰረት እቶም ስደተኛታት ዝብሃሉ ዘለዉ ብሰንኪ ግርጭት ጭቆናን ኵናትን ካብ ዓዶም ዝወጽኡ ኮይኖም ኣብ 2018 ኣብ መላእ ዓለም 25 ሚልዮን ስደተኛታት ከም ዝተመዝገቡ ይግለጽ ኣብቲ ካልኣይ መደብ እዞም ጉጅለ እዚኦም ካብ ትውልዲ ሃገሮም ወጺኦም ኣብ ካልእ ሃገር መሰል ዑቕባ ዝሓተቱ ኮይኖም ኣብ 2018 ኣብ መላእ ዓለም 3.5 ሚልዮን ተመዝጊቦም ከምዘለዉ እዩ ዝገለጽ መግለጺ ስእሊ, ሰመረ ሳህለ እቲ ሳልሳይ ጉጅለ ኣብ ውሽጢ ሃገሮም ብዝተፈላለየ ኣስገዳዲ ምኽንያታት ካብ ዓዶም ተፈናቂሎም ኣብ ካልእ ክፋል ሃገሮም ንክነብሩ ዝተገደዱ እዮም ብደረጃ ዓለም 41.3 ሚልዮን ሰባት ኣብዚ ኮታ እዚ ሰፊሮም ኣለዉ ካብ እዞም ስደተኛታት 92,400 ጥራይ ኣብ 2018 ብመንገዲ ትካል ስደተኛታት ናብ ሳልሰይቲ ሃገር ክሰጋገሩ እንከለዉ ትሕቲ 7 ከኣ ኣብ ትጽቢት ይርከቡ ሰመረ ሳህለ ኣብ ኢትዮጵያ እቲ ናብ ዩኒቨርስቲ ዘእቱ ፈተና ኣብ መዓስከራትን ኣብ ኣዲስ ኣበባን ይግበር ከም ዝነበረን ቅድሚ ሕጂ ነቶም ዝፍተኑ እቶም ቅድሚኦም ዩኒቨርስቲ ዝኣተዉ ስደተኛታት ብወለንተኦም መዳለዊ ሓገዝ ቱተርያል ይገብርሎም ምንባሮም ብምሕባር ሕጂ ግን ከምዘይፍተኑ ብወግዒ ከምዝተነገሮም ይሕብር እቲ እዋን ሓሊፉ እዩ እንተደንጎየ ኣብ መወዳእታ ወርሒ ነሓሰ እዩ እቲ ፈተና ክካየድ ነይርዎ ሎሚ ዓመት ግን ብወግዒ ከምዘይንፍተን ብእንዳ ኣራ ተነጊርና እዩ እቲ ምኽንያት ከኣ ሕጽረት ባጀት ምዃኑ እዩ ተሓቢርና ይብል ኣቶ ያሲን ዓሊ ሓላፊ ህዝባዊ ርክባት ኤጀንሲ ስደተኛታትን ካብ ስደት ተመለስትን ኮይኑ ኣብ ኢትዮጵያ ኣብ ዝርከባ ካልኣይ ደረጃ ኣብያተ ትምህርቲ ዝምሃሩ ኤርትራውያን ዝርከብዎም ኣስታት 1,000 ስደተኛታት ተምሃሮ ከም ዘለዉ እዩ ዝሕብር ኣቶ ያሲን ዓሊ ኣስዒቡ ብናይ ኢትዮጵያ ኣገባብ ኣመሃህራ ዝተምሃሩ ናብ ዩኒቨርስቲ ዘእቱ ፈተና ከም ዝተፈተኑ ብምሕባር እቶም ኣብ ከም ብዓል ኤርትራ ትምህርቲ ወዲእና ኢና ናብ ዩኒቨርስቲ ዘእቱ ፈተና ክንፍተን ንደሊ ኢና ዝብሉ ግን መረጋገጺ ወረቐት ሒዞም ስለዘይመጽኡ ኣብዚ መምዘኒ ብቕዓት ዝሓትት ኣገባብ ኢና ንኽተል ይብል ሚኒስተሪ ትምህርቲ ነቶም ኣብዚ ዘምሃርናዮም ተምሃሮ ብኮታ ይቕበለና እዩ ስለዚ ነቶም ኣብዚ ዝተምሃሩ ቀዳምነት ክንህብ ኢና እቶም ካብ ኤርትራ ዓሰርተ ክልተ ክፍሊ ወዲእና ኢና ኢሎም ኣብዚ ናብ ዩኒቨርስትታት ክምደቡ ዝሓቱ ከኣ ወረቃቕቶም ክጻረን ዝተምሃርዎ ዓይነት ትምህርታት ክረአን ኣለዎ ካብዞም ኣብዚ ተማሂሮም ዝሓልፉ ዝተርፍ ኮታ ብጽሒት እንድሕር ሃልዩ ከነእትዎም ንኽእል ኢና ኣጻሪና ምስ ወዳእና ኮታ እንድሕር ተረኺቡ ተጠቀምቲ ክኾኑ ይኽእሉ እዮም እንተዘይኮይኑ ምሉእ ብምሉእ ኣይትፍተኑን ኢኹም ዝብል መግለጺ ኣይኮነን ተውሃቢዎም ኢሉ ገለ ነጥብታት ኣብ ኢትዮጵያ ብዛዕባ ዘለዉ ስደተኛታት ኢትዮጵያ ሓድሽ ናይ ስደተኛታት ፖሊሲ ኣውፂኣ ዶብ እንተ ተሓንጺጹዩ ነባሪ ሰላም ዝረጋገጽ ዝተመረቑኸ ስራሕ ይረኽቡዶ? 