 ፍሬምናጦስ ካብ ኣቦኦም ምናጦስን ካብ ወላዲቶም ማርያም ሰናይትን ኣብ ሃገረ ግሪክ ተወሊዶም ድሕሪ ልደት የሱስ ክርስቶስ ብ335 ዓ.ም መሬት ኢትዮጵያ ረጊፆም ትስኣቱ ቅዱሳን ቅድሚ ምምፀኦም 165 ዓመታት ቀዲሞም ኣትዮም ብ345 ዓ.ም ድማ ናብ ተረኽ ደበኽ በሉ መግለጺ ስእሊ, ኣብ ተረኽ ዝርከብ ደብሪ ኣቡነ ሰላማ ኣባ ሰላማ ከሳቴ ብርሃን ብቀይሕ ባሕሪ ኣቢሎም ናብ ኢትዮጵያ ብምእታው ክርስትና ምጥማቕ ከምዝጀመሩ ይፍለጥ ኣብ ኣኽሱም ፀኒሖም ናብ ከባቢ ብዘት ብምኻድ ኣብ ማይ ማሕገ ሰባት ኣጠሚቖም ሊቀ ማእምራን እዮም ዝዛረቡኒ ዘለዉ ኣብ ኢትዮጵያ እምነት ነይሩ ጥምቀትን ሃይማኖትን ግን ስለዘይነበረ ኣባ ሰላማ ኣብ ግብፂ ቅብኣ ንግስነት ቤተ ክህነት ካብ ጳጳስ ኣቡነ ኣትናትዮስ ተቐቢሎም ናብ ኢትዮጵያ ብምእታው ድማ ንህዝቢ ኣጠመቑ ቅድሚኡ ግና ካብ ግብፂ ብኣሻሓት ዝቑፀር ንዋይ ቅድሳን ሒዞም እንትመፅኡ ነገስታት ኣብርሃ ወኣፅብሃ ካብ ኣኽሱም ሰራዊቶም ሒዞም ናብ ኤርትራ ብምኻድ ተቐቢሎምዎም ኣብ ደብረሲና ኣርብዓ መዓልትን ለይትን ኣጠሚቖም ድማ ናብ ኣኽሱም ኣተዉ ብድሕሪኡ ብመንፈስ ቅዱስ ተመሪሖም ናብ ተረኽ ብምኻድ ኣብ ባዓቲ ኣገልግሎት እናሃቡ ንዓመታት ነቢሮም ከክንዲ ቁመትና ዝኸውን ሳዕሪ እናገላህና ምስ ቈፅልን ዕንፀይትን እንተቓለስና ናብቲ በዓቲ ኣተና ኣብ ተረኽ ብመንጫዕጫዕታ ዝተዓጀበ ኣቡነ ሰላማ ምስ ካልኦት መነንቲ ዝነብርሉ ዝነበሩ ኣብ ውሽጢ በዓቲ ቤተመቅደስ ኣሎ ኣዕፅምቲ ቅዱሳንን ሓወልትን ይረአ መግለጺ ስእሊ, ዝዓነወ ጥንታዊ ገዳም ኣባ ሰላማ ከሳቴ ብርሃን ንሕሙማትን ስንኩላትን ከምዝፍውስ ዝእመነሉ ማይጸሎት ክሳብ ሕዚ ኣገልግሎት ይህብ ክሳብ ቀረባ እዋን ሊቃውንቲ ኣብቲ በዓቲ ይቅድሱን ይቖዉምን ነይሮም ኰይኑ ግና ማይ እናዝረቘ ንዋየ ቅዱሳን ስለዘበላሹ ኣብዚ እዋን እዚ እቲ ቤተ መቅደስ ምስቲ ናይ ማርያም ታቦት ካልእ ህንፃ ተሰሪሕሉ ካብ በዓቲ ቁሩብ ፈንተት ኢሉ ሰፊሩሎ እቲ ኣባ ሰላማ ኣብ በዓቲ ዝሃነፅዎ ቤተመቅደስ ባልህ በሃሊ ስኢኑ ስለዘይተፀገነ እቲ ንዋየ ቅዱሳን ኣብ ዝባን እቲ በዓቲ ኣብ እትርከብ ክትወድቕ ዝበለት ዓምፃፅ መረባዕ ተዳጕኑ ይረአ እቲ ቤተመቅደስ ድማ ዓለባ ሳሬት ተኸዲኑ ሰፈር ጣንጡ ኰይኑሎ ህዝቢ እቲ ከባቢ ምስጨነቖ ካልእ ደብሪ ሃኒፁ ነቲ ቤተመቕደሰ ቀይሩዎ ገዳም ኣቡነ ሰላማ ኣብ ብራና ተወቂጡ ብዝሰፈረ ገድሎም ዝተመልአ እዩ ድርሳነ ማህያዊ ኣርድእቲ መጽሓፈ ሰዋስው ክልተ ስንክሳርሎ ኮታስ እንታይ እሞ ዘየለ ግብረ ህማማት ገድሊ ገብረ መንፈስ ቅዱስ ኣቡነ ኣረጋዊ ተክለሃይማኖት ቅዱስ ጅወርግስ ኪዳነምህረት ክንደይ ኢና ክንብሎ ጥንታዊ መሳቕል እዚ ብምልኡሎ ኣባ ሰላማ ሒዞምዋ ዝመፅኡ መስቀል ኣብ ቁሸት ተረኽ ተላባዲ ሕማም እንተኣትዩ ህዝቢ ንዓ ከካብ ገዛኻ ውፃእ ተባሂሉ ኣብ ሓደ ግድሚ ይእከብ እሞ ዝተደገመ ማይ ይንፀግ ፍቱን መድሓኒት ኰይኑ ሕማም ይጠፍእ ህዝቢ ይፍወስ ይብሉ እቶም መንፈሳዊ ኣቦ መግለጺ ስእሊ, ጥንታዊ መስቀል ኣባ ሰላማ እንዳ ኣቡነ ሰላማ ገዳም እዩ ነይሩ ዳሓር ምስተጐሳቘለ እቶም ፈለስቲን ኣገልገልቶምን ተበታቲኖም ናብ ደብሪ ተቐይሩ ሰብ ስለዝሰኣነ መካይን ስለዘይኣትወኦ ኣጋይሽ ስለዘይመፅኡ ኣፍልጦ ስለዘይረኸበ ኣብ ውሽጢ ገንኢ ዘሎ መብራህቲ ኰይኑሎ ኣቡነ ሰላማ ካብ ተረኽ ናብ ሰብኣ ዳሞ ስበኣ እምባስነይቲ እናኸዱ እዮም ህዝቢ ዘጠምቑ ነይሮም ይብሉ ሊቀ ማእምራን ሃይለ መጽሓፍትን መሳቕልን ተዓብዒቡ እቲ ገዳም ቤተ መዘክር ስለዘይብሉ ኣጋይሽ ኣይርእይዎን የግዳስ ኣብ ሓንቲ ኣጉዶ ተዳጕኑ ይርከብ ጥንታዊ ከበሮን ነጋሪትን ጠቐርን ዶሮናን ፀጊቡ ይረአ ጥንታዊ ገዳም ምዃኑ እናተኣመነሉ ካልእስ ይትረፍ ኣባ ሰላማ ስሞም እምበር ገዳሞም ኣበይ ከምዝነበረ ብዙሕ ሰብ ኣይፈልጥን ቀሺ ገበዝ ኣባ ሰላማ መልኣከ ሰላም ገብረስላሰ ኣስፍሃ ካብ ካህናት ወፃኢ ካልእ ክርእዮ ዘይፍቀድ ባዕሎም ኣባ ሰላማ ካብ ግሪክ ዘምፅእዎ ታቦት ካብ እምነ በረድ ዝተቐረፀ ቀዋሚ መስቀል ገዳም ምዃኑ ዝሕብር መድገምያ ባሕታውያን ፃህለ ፅዋእ እርፈ ፅዋእ ካብ ብሪ ነሃስን መዳብን ዝተሰርሑ መሳቕል ኣለዉ ዝኣረጉ መጽሓፍቲ እውን ኣእማደ ምስጢር ዝማሬ መዋስእቲ ኣርባዕተ ወንጌል ካልኦት ብጣዕሚ ብዙሓት ሓድግታት ኣለዉ ኢሎም እቲ ደብሪ ዋሕዲ ኣገልገልቲ ስለዘጓነፎ ምሒር የቋጭጮም ጠመተ ስለዘይረኸበ ኣገልገልቲ እውን ራሕሪሖምዎ ከይዶም ቁልጭ ዘዘበሉ ዲያቆናት ናብ ከተማታት እናወሓዙ ኣብዚ ግዜ እዚ ክልተ ዲያቆናት ጥራይ እዮም ዘለዉ ኣብቲ ደብሪ ዘገልግሉ ካህናት እውን ብድኽነት ዝተዳህኹን ቁፅሮም እውን ተመናሚኑ ውሑዳት ከምዝተረፉን መልኣከ ሰላም ገብረስላሰ ይዛረቡ ሊቀ ማእምራን ሃይለ ካብቲ ገዳም ብውሽጣ ውሽጢ ናብ ቅታ እንዳሚካኤልን ናብ እንዳ ኣብርሃ ወኣፅብሃ ዝወስድ መንገዲ ትሕቲ ምድሪ ከምዘሎ ይኣምኑ ቀደም ኣገልገልቲ ይመላለስሉ ከምዝነበሩ ኣብ መጽሓፍቲ ሰፊሩሎ ይብሉ እንተ ሎሚ እትው ኢሉ ዝፍትን እምበር ደፊሩ ዝኸይድ የለን እቲ ካብ ከውሒ ተነዲሉን ተፋሒሩን ዝተሃነፀ ገዳም ኣብዚ ግዜ እዚ ሰብ ንምእታው ዘይደፍሮ ዝዓነወ ጉህሚ መሲሉ ይረአ መልግብ ፈለስቲ ብውሕጅ ተጓሕጕሑ ኣዕፅምቲ ኣብ ልዕሊ መሬት ተዀሚሩሎ ካብ ሓደ ናብቲ ካልእ ዘናጥር መሳገሪ ኣእዋሙ ቦኽቢዅ ክርገፅ ዘይኽእል ሓንቲ ዓርቢ ዝተረፈቶ ሓድጊ ኰይኑ ኣሎ ኣብ መቐለ ኣብ ፍሬምናጦስ ኣቡነ ሰላማ ከሳቴ ብርሃን ዝበሃል መንፈሳዊ ኮሌጅሎ ቤት ትምህርቲ ከሳቴ ብርሃን እውን ይርከብ እቲ ቤት ትምህርቲ ብዙሓት ምሁራን ኣፍርዩ እቲ ኮሌጅ እውን ብርክት ዝበሉ ሊቃውንቲ የመርቕሎ ብኻልእ ገፅ ኣብ ፍሬምናጦስ ማእኸል መሐብሐቢ ኣረጋውያን ህፃውንትን ሕሙማት ኣእምሮን እውን ኣብ መቐለ ተኸፊቱ ኣገልግሎት ይህብ ኣሎ እዞም ብኣቡነ ሰላማ ዝተኸፈቱን ኣገልግሎት ኣብ ምሃብ ዝርከቡን ትካላት ብናይ እማን ንዝኽሪ ኣቡነ ሰላማ ከሳቴ ብርሃን ስለዝቖሙ ክነኣድን ክብሪ ክወሃቦ ዝግባእን ተግባር እዩ እዚ ከምዚ ኢሉ እንተሎ ግና ታሪኽ ኣባ ሰላማ ከሳቴ ብርሃን ዘዘንትዉ መጽሓፍቲ ስሩዕ መደርደሪ ሓሪምዎም ተፀቓቒጦም ይበላሸዉ ኣለዉ ኣባ ሰላማ መን እዮም? 