 ትግርኛ BBC News, ትግርኛናብቲ ትሕዝቶ ቀጽሉ ክፍልታት ዜና ቪድዮ ኣመና ፍቱዋት ዜና ቪድዮ ኣመና ፍቱዋት ቅድሚ 122 ዓመት ኣብ ዓድዋ ዝተነፀፈ ሰረት እናተጓሕጎሐ ከይኸውን ፕሮፌሰር ገብሩ ታረቀ 2 መጋቢት 2018 ፕሮፌሰር ገብሩ ታረቀ ናይ ታሪክ ምሁርን ተመራማሪ ጎንፅታትን እዮም እቶም ምሁር ቅድሚ 122 ዓመት ኣብ ዓወት ዓድዋ ዝተነፀፈ ሰረት እናተጓሕጎሐ ከይኸውን ስግኣት ኣለዎም ክሳብ ሎሚ ሓድነት እታ ሃገርን ህዝብታትን ኣብ ሕቶ ዝወድቀሉ ምኽንያት ዘይወዳእናዮ ዕዮ ገዛ ኣሎ ማለት እዩ ይብሉ ንቢቢሲ ትግርኛ ሎሚውን ብዛዕባ ኢትዮጵያዊነትን ምምስራት ብሄረ-መንግስትን ምዝርራብና መሕዘኒ እዩ ሓደ ብሄር ኣብ ልዕሊ ካሊእ ብሄር ዝለዓለሉ ምኽንያት እንታይ ኮን ይኾን ክብሉውን ይሓቱ ንሶም ከምዝብሉዎ ገዛኢ ውድብ ኢህወደግን መንግስቲን እቲ አፋፍኖት ዲሞክራሲ ዓፊኑ ሒዙ እቲ ዕድል ንኣኽረርቲ ፖሊቲካ ገዲፉሎም ወፂኡ ከይኸውን ግምቶም የቕምጡ እቲ ፈተና ውሽጣውን ገዳማውን ምዃኑ ዝሕብሩ ፕሮፌሰር ገብሩ ብፍላይ ሓደ ሓደ ኢትዮጵያውያን ዲያስፖራ ዝኽተሉዎ ዘለዉ ብሄር መሰረት ዝገበረ መንገዲ መርዘኛ ኢሎሞ ዝበደየ ሕገ መንግስቲ ፕሮፌሰር ገብሩ ሰለስተ መንግስታትን ሰለስተ ሕገመንግስቲትን ርእዮም እዮም ብመትከል ደረጃ ነቲ ሐዚ ኣብ ግብሪ ዝወዓለ ሕገ መንግሰቲ ዝወዳደር ከምዘየለውን ይዛረቡ እቲ ንዕኡ ስዒቡ ዝተተኸለ ስርዓትውን ከምኡ ይኹንምበር ፕረዚደንት ነበር ዶር ነጋሶ ጊዳዳ ቅድም ክብል ዘቕረቡዎም ናይ ምምሕያሽ ሓሳባት ተግባራዊ እንተዝግበሩ ይድግፉ ብብዙሕ ኣወንታዊ ጎኑ ዝለዓል ሕገ ምንግስቲ አመሪካ ዕውት ዝገብሮ እናተመሓየሸ ምመፅኡ ምዃኑውን ከም መርአያ የቕርቡ ከምኡውን ሕገ ምንግስቲ ኢትዮጵያ ኣብ መሬት ምትርጓም ከምዘይተኽኣለ ዮም ዝዛረቡ ነቲ ሐዚ ኣጋጢሙ ዘሎ ሕማም ፖለቲካ ሓደ ቀንዲ ምኽንያትውን እዚ እዩ ይብሉ ንኣብነት እቲ ሕገ መንግስቲ ኣብ መንጎ ክልላትን ፌደራል መንግስትን ዘሎ ርክብን ክፍፍል ስልጣንን ሃፍትን ብግልፂ ዘቐመጠኳ እንተኾነ ብተግባር ግን ተጥሒሱዩ ይብሉ ብፍላይ ድሕሪ 1993 ዓም ምግምማዕ ህወሓት ስልጣን መንግስትን ውድብን ጠቕሊሎም ሒዞም ነይሮም ብዝበሉዎም ቀዳማይ ሚኒስትር ነበር ኣይተ መለስ ዜናዊ መሰላትን ስልጣንን እተን ክልላት ተጓዕፂፁ ፀኒሑ ይብሉ ድሕሪ ነዊሕ ግዜ እዚ በመናእሰይን ሓረስቶትን ኦሮምያ ዝተወለዐ ናዕቢ እዚ ስዒቡ ምዃኑ ይዛረቡ እቲ ናዕቢ ኣብ ሕደ እዋን ሃንደበት ዝመፀ ኣይኮነን ናይ ብዙሓት ፀገማት ድምር ሳዕቤንዩ ይብሉ ንሶም ከምዝብሉዎ ብቐንዱ ነቲ ሕገ መንግስቲ ዕሽሸ ምባል ናይ ሓደ ፓርቲ ዓብላላይነት ምፍጣር እቲ ህዝቢ መሰላቱ ንምርግጋፅ ዘኽእሎ እናፀበበ ምምፅኡ ከም ኣብነት የልዕሉ ከምኡ ድማ ፍትሒ ምጥፋእን እቲ ህዝቢ መረረቱ ዘስመዐሉ መገዲ እናተዓፀወ ምምፃእን ከም ቀንዲ መንቀሊታት ይፀርሑ እቶም ምሁር ካሊእ ከም ቀንዲ ምኽንያት ዘልዕሉዎ ጉዳይ ኣሎ ኣብ ዝሓለፉ 25 ዓመታት ዝተገብረ ምስፍሕፋሕ ትምህርቲ የድንቑ ዋላኳ ኣብ ፅሬቱን ፅፈቱን ዓብይ ሕቶ እንተሃለዎም ኢህወዴግ ስልጣን እንትሕዝ ካብ ክልተ ንላዕሊ ላዕለዎት ትካላት ትምህርቲ ከምዘይነበራ ይምስክሩ ሎሚ ኣስታት 40 ዝኾና ዩኒቨርስታት ከምዘለዋ ብምሕባር ይኹንምበር ይብሉ ፕሮፌሰር ይኹንምበር በብዓመቱ በኣሻሓት ዝቑፀሩ ተምሃሮ ተመሪቖም ናብ ዝኣትውዎ የብሎምን እቲ ኢኮኖሚውን ክሽከሞም ኣይከኣለን ሰኣኖ ስራሕ በቲ ቁፅሪ ልክዕ እዩ ወሲኹ ይብሉ እዚ ኩነታት ብፍላይ ኦህዴድ ባዕሉ ክምርምርን ክፍትሽን ደፋፊኡዎ ይብሉ ባዓል ኣይተ ለማ መገርሳ ናይ ህዝቦም ውቅዒት ልቢ ተረዲኦም ይብሉ ነቲ ፀገም ክፈትሑ ከምዝፈተኑ ብምሕባር ካብ ፍርሒ ዝመንጨወ አዋጅ ይኹንምበር ኣርባዕቲኦም ብሄራዊ ኣባል ውድባት ኢህወዴግ ውሽጢን ፈቲሽና ኢና ለውጢ ክነምፅእ ኢና ኢሎም ይመፃብዑ ምበር እቲ ህዝቢ በቲ ስጉምቲ ከምዘይረኽዐ ይዛረቡ በዚ ምክንያት እቲ ናዕብን ጎንፅታትንውን ቀፂሉ እዩ እዚ ስዒቡ ሐዚ ንካልኣይ ግዜ ዝታወጀ ኣዋጅ ህፁፅ ግዜ ብዕሊ ኣይተሓሰበሉን ካብ ፍርሒ ዝመንጨወ ድማ ይብሉዎ ካብቲ ዝሓለፈ እንታይ ትምህርቲ ከምዝተወሰደውን ይሓቱ ነቲ ኣጓኒፉ ዘሎ ፀገም መሰረታዊ ፍታሕ ከምዘይኸውን ብምሕባር እቲ ፍታሕ ብቐጥታ ምስቲ ዝምልከቶ ህዝቢ ወሪድካ ምዝታይን ዋላ ብርቱዓት ኣይኹኑ ምስቶም ዘለዉ ተቓወምቲ ምልዛብን ምስ ምሁራን ምዝርራብን ጥራሕ ከምዝኾነ የረድኡ እቲ ፍታሕ ህዝቢ ማእኸል ዝገበረ ክኸውን አለዎ በዓል ዋና እቲ ጉዳይ ህዝቢ ባዕሉ እዩ አዋጅውን እንተተኣወጀኮ ዝትግብሮ እቲ ህዝቢ ባዕሉ እዩ ብታንክን መትረየስን ዘላቕነት ዘለዎ ለውጢ ክመፅእ ኣይኽእልን ኢሎም እቲ ኣዋጅ ንግዚኡ እንተኾነ ዕረፍቲ ክህብ ከምዝኽእል ብምዝራብ ኢትዮጵያ ሐዚ ኣትያቶ ዘላ ሓድነት ሃገር ኣብ ሓደጋ ዘወድቕ ቅልውላው ኢህወዴግ ንበይኑ ክፈትሖ ዝኽእል ኣይኮነንውን ይብሉ እቶም ምሁር እቲ ገዛኢ ውድብ እቲ መንቀሊ ፀገም ናይ ፈፃሚ ስራሕ ምባሉውን ኣይቅበሉን ባይቶ ወከልቲ ህዝቢ ብካድረታት ኢህወደግ ተመሊኡ ፍትሒ ፈፂሙ የለን ኣብ ዝበሃለሉ እዋን ንሓደ ጨንፈር እቲ ስርዓት ጥራሕ ፈሊኻ ተሓታቲ ምግባር ሐዝውን እቲ ግንባር እቲ ፀገም መሰረታዊ ምዃኑ ዝተረደኣ ኣይመስለንን ኢሎም ተሓታቲኡ እቲ ግንባርን ንሱ ዝመስረቶ ስርዓትን ብሙሉኡ እዩ ድማ ይብሉ ኣብ መንጎ እቶም ኣባል ውድባት ዘሎ ዘይምትእምማንን ምጥርጣራትን ድማ እቲ ግንባር ባዕሉ ዝፈጠሮ ሓጥያት ምዃኑ ይዛረቡ ብፍላይ ንኣባላትን ደገፍትን ዝግበር ሓገዝን ኣድልዎን ናብዚ ከምዘምርሕ እዮም ዝዛረቡ ናብ ግዕዝይና ከምዝደፋፍእውን ይኣምኑ ግዕዝይና ናይቲ ስርዓት ቁስሊ ምልክትዩ እውን ይብሉ ንኡስ ከበርቴ መደብ ኣብ መወዳእታውን ካልእ ቀንዲ ፀገም ይትንትኑ እቲ ኣብ ኢትዮጵያ ተፈጢሩ ዝበሉዎ በዓል ሃፍቲ ንኡስ ከበርቴ መደብ ብሓደ ገፅ ሃፍትን ንብረትን ኣፍርዩ ኣብ ኢትዮጵያ ብነፃ ክንቀሳቐስ ይደሊ ይብሉ ብኻሊእ ገፅ ድማ እቲ ስርዓት ኣብ ብሄር ዝተመስረተ ስለዝኾነ ነናይ ባዕሉ ክልሉ ሓፂሩ እዚ ናተይ እዚ ናትካ ምባል ምጅማሩ ሓደገኛ ዝንባለ ምዃኑ ይዛረቡ እቲ ፅባሕ ክንሪኦ እንምነዮ ሃገራዊ ሕብረትን ምትእስሳርን በዚ መንገዲ ክዕወት ኣይኽእልን ይብሉ ኢትዮጵያ ሐዚ ኣትያቶ ዘላ መዓሙቅ ቅልውላው ናይዚ ዓይነት ፖለቲካል ኢኮኖሚ ነፀብራቅ ምዃኑ ድማ ይድምድሙ ተዛማዲ ትሕዝቶ ሰላም ኣብ ሕቶ ክኣቱዩ ዝብል ግምት ኣይነበረንን: ኣቦይ ስብሓት ነጋ ኣቦይ ስብሓት ኣዋጅ ህፁፅ ግዜ ዘንጊዑ ተዘይኮይኑ ምበር ምእዋጁ አግባብነት አለዎ ይብሉ ሰላም ኣብ ሕቶ ክኣቱ እዩ ዝብል ግምት ግን ፈፂሙ ከምዘይነበሮም ይዛረቡ28 ለካቲት 2018 ዜናታት ሕብረት ኣውሮጳ ኣብ ትግራይ ገበናት ኲናት ተፈጺሙ ክኸውን ከምዝኽእል ስክፍትኡ ገሊጹ16 ጥሪ 2021 ቦቢ ዋይን ንህይወተይን ህይወት በዓልቲ ገዛይን ተጨኒቐ ኣለኹቅድሚ 7 ሰዓታት ስለምንታይ ንፓትሪስ ሉሉምባ ምዝካር ኣድለየ?ቅድሚ 6 ሰዓታት ኣዘራረብቲ ዛዕባታት እናኸረረ ዝመጽእ ዘሎ ጎንጺ ዶብ ኢትዮጵያን ሱዳንን14 ጥሪ 2021 ክልል ኦሮሚያ መምህር ኪቲላ ጉዳታ ስለምንታይዩ ተረሺኑ?12 ጥሪ 2021 3:42 ቪድዮ, ብዛዕባ ፕረዚደንታዊ መረጻ ኡጋንዳ እንታይ ትፈልጡ?, ዕምሪ ፈነወ 3,4212 ጥሪ 2021 ኣብ ኣፍሪቃ ዘሎ መዓልታዊ ዝርገሐ ኮሮናቫይረስ ዘርኢ ሰሌዳ24 መጋቢት 2020 ሱዳን ኣብ መስርሕ ልዝብ ግድብ ሕዳሰ ኣይተሰማመዐትን11 ጥሪ 2021 ምስ ሱዳን ዘሎ ምስሕሓብ ዶብ ናብ ዝነበሮ ተመሊሱ ብሰላም ክፍታሕ ኣለዎ- ኢትዮጵያ7 ጥሪ 2021 ቦይንግ 737 ነፋሪት ኢንዶኔዥያ ዝወደቐትሉ ከባቢ ተፈሊጡ ተባሂሉ10 ጥሪ 2021 ኣብ ኣብያተ ማእሰርቲ ስዑዲ ዓረብ ዝሳቐዩ ኢትዮጵያውያን መንግስቲ ናብ ዓዶም ክመልሶም ይምሕጸኑ7 ጥሪ 2021 ኣቶ ጃዋር መሓመድ ዝርከቦም ክሱሳት ሎሚ ኣብ ቤት ፍርዲ ቀሪቦም12 ጥሪ 2021 ብብዝሒ ዝተነበ 1 ላዕለዎት መሪሕነት ህወሓት ትማሊ ናብ ቤት ፍርዲ ቀሪቦም 2 ኣብ 50 ግዝኣታት ኣመሪካ ብኣጽዋር ዝተዓጀበ ተቓውሞ ከይካየድ ተሰጊኡ 3 ወድብ ኣንጌላ መርክል ሓድሽ ኣቦ መንበር መሪጹ 4 ኡጋንዳ ፕረዚደንት ዩወሪ ሙሰቨኒ ከምዝተዓወተ ተገሊጹ 5 ሕብረት ኣውሮጳ ኣብ ትግራይ ገበናት ኲናት ተፈጺሙ ክኸውን ከምዝኽእል ስክፍትኡ ገሊጹ 6 ኣብ ትግራይ ምሉእ ኣገልግሎታት መብራህትን ስልክን መዓስ ክጅምር ይኸውን? 