 ትግርኛ BBC News, ትግርኛናብቲ ትሕዝቶ ቀጽሉ ክፍልታት ዜና ቪድዮ ኣመና ፍቱዋት ዜና ቪድዮ ኣመና ፍቱዋት ምሕደራ ኩዕሶ እግሪ ኣፍሪቃ ኣብ ሕንፍሽፍሽ ይኣቱ 17 ለካቲት 2020 ምምሕዳር ኩዕሶ እግሪ ኣፍሪቃ ካፍ ፋሕብትን ኣትዩዎ ከምዘሎ ጸብጻብ ናይ ሕሳብ መርመራ ኦዲት ኣርእዩ ውጺኢት ናይቲ ዝተገብረ ጸብጻብ ሕሳባት ምሕደራን ክፍሊታትን ናይ ካፍ ኣብ ሕቶ ምልክት እትዩ ይርከብ እቲ ብፕራይስዎተርሃውስ ኩፐርስ Pricewaterhouse Coopers PwC ዝተገብረ ጸብጸብ ነዞም ዝስዕቡ ጉድለታት ረኺቡ ሕሳባት ካፍ ዘይእመንን ዘየተኣማምንንዩ 8.3 ሚሊዮን ዶላር ወጻኢታት ዝተገብረሎም ገለ 35 ካብ 40 ዓበይቲ ክፍሊታት ዘይንቡራት ኮይኖም ሒደት ወይ ፈጺሙ ዝድግፍ ሰነድ የምሎምን ካፍ እኹል ቁጽሪ ሰራሕተኛታት የብሉን እቶም ዘለዉ ሰራሕተኛታት ብብዝሒ ስራሕ ይሽገሩ ፍናን ዘይብሎም እዮም ቤት ጽሕፈት ፕረዚደንት ካፍ ኣብቲ ኣካታዒ ምቑጻርቲ ብዙሕ ዘይፍለጥ ታክቲካል ስቲል ዝበሃል ኣፍራዪ ኣቑሑ ምውስዋስ ኣካላት ጂም ቀጥታዊ ኢድ ነይርዎ እቲ ትካል ክዳውንቲ ስፖርት ንኸቕርብዩ ተቖጺሩ ልዕሊ 20 ሚልዮን ወጻኢታት ናይ ድጋፍ ሰነዳት የብሎምን ወይ ልዑል ናይ ክሳራ ሓደጋ ዝነበሮምዮም ካልእ ተወሳኺ እቲ ናይ ጸብጻብ ትካል ዝረኸቦ ነገር ድማ ካፍ ፕረዚደንት ኣሕመድን ተጸዋዒኡ ሎይክ ጀራንድን ኣብ ምሃብቲ ኮንትራት ነቲ ፈረንሳዊ ኩባንያ ዝኾነ ታክቲካል ስቲል ዝተጻወትዎ ተራ እዩ እቲ ኩባንያ ምስ ካፍ ዝነበሮ ገንዘባዊ ውዕላት ድማ ልዑል ጥርጣረ ዘሕድሩዮም ተባሂሎም ተገሊጾም ሚስተር ኣሕመድ ኣብዚ ጉዳይዚ ኣበሳ ከምዘይብሉ ድሮ ብትሪ ክሒዱሎ እቲ ናይ ካፍ ንመብዛሕትኡ ክፍሊት ብጥረ ገንዘብ ናይ ምኽፋል ባህሪ ነቲ ረቂቕ ናይ ሕሳብ መርመራ ሓላሊኽዎዩ እቲ መርመራ ኣብ መላእ ካፍ ዓቢ ጽገና ክግበርውን ሓሳብ ኣቕሪቡ መሳርዕ ናይቲ ውድብ ካብ መጠን ንላዕሊ ኣብ ውሳነታት ናይቲ ፈጻሚ ኮሚቴዩ ዝምርኮስ ድማ ተባሂሉ እቲ ኮሚቴ ኣብ ሰለሰተ ወርሒ ሓንሳብ ጥራይ ስለዝእከብ ኣገደስቲ ውሳነታት ኣብ ምሕላፍ ምድንጓያት ይፈጥን ንኣካየድቲ ክፍልታት ድማ ወሰንቲ ዝኾኑ ስጉምትታት ካብ ምውሳድ ይዕንቅፎም ነባር ተጻዋታይ ኩዕሶ እግሪ ኣብ መረጻ ላይበርያ ይመርሕ ኣሎ ሰኔጋላዊ ሳድዮ ማነ ብሉጽ ተጻዋታይ ኩዕሶ እግሪ ኣፍሪቃ 2019 ኮይኑ ብተወሳኺ ጉድለት ግልጽነት ኣብ ውድባዊ ቅርጺውን ነተን ክፍልታት ውሑድ ቁጽሪ ሰራሕተኛታት ክህልወንን እቶም ዘለዉ ሰራሕተኛታት ድማ ካብ ዕቕሞም ንላዕሊ ክሰርሑ ሓፈሻዊ ሞራላዊ ውድቀት ድማ ኣስዒቡ እቲ ቅድሑ ብቢቢሲ ተራእዩ ዘሎ ውጽኢት ምስጢራዊ መርመራ ሕሳብ ኣካል ናይቲ ዘይልሙድ ውሳነ ፊፋ ምልኣኽ ዋና ጸሓፊቱ ናብ ካፍ ስዒቡዩ መጺኡ ንሳ ኣሰራርሓ ካፍ ንምምሕያሽያ ተላኢኻ ኣብ ፈለማ ለካቲት ተልእኾኣ ኣብ ዝዛዘመትሉ እዋን ፋጥማ ሳሞራ ውጽኢት ተልእኾኣ ንሓለፍቲ ካፍ ኣረኪባ ንሳቶም ድማ ንምኽሪ ናይቲ ብፊፋን ካፍን ዝቖመ ሓባራዊ ሓይሊ ዕማም ከተግብርዎ ምዃኖም ሓቢሮም ኣለዉ ገለ ካብቲ ምኽሪ ድማ ዓቢይ ቅርጻዊ ምትዕርራይ ካፍ ምድራት እዋን ስልጣን ፕረዚደንትን ኣባላት ፈጻሚት ኮሚቴን ምትእትታው ሕገ-ደንቢ ስነ-ምግባርን የጠቓልል እቶም ኣባላት ፈጻሚት ኮሜቴ ዓርቢ ኣብ ዝጋብእሉ እዋን መሰረታውያን ለውጥታት ከተኣታትዉ ድዮም ኣየተኣኣታትዉን ግን ብሕጂ ዝረአዩ ኣብዚ ሰሙንዚ ዝወጸ መግለጺ ግን እቲ ቅኑዕ ድምጺ ኣስሚዑ እዋኑ ዝሓለፎ ናይ ልዕሊ 30 ዓመት ኣቡናዊኣባታዊ ብደቂ ተባዕትዮ ዝተዓብለለ ምሕደራ ኣብ ኩሉ ጽፍሒታት መስርሕ ኣገደስቲ ሕጽረታት ኣስዒቡዩ ኢሉ ካፍ እቶም ዝለዓሉ ዓለም-ለኻውያን መዓቀንታት ከነተኣታቱ ኢና ድማ ኢሉ እቲ ወንጃሊኮናኒ ጸብጻብ ተወሳኺ መርመራ ዘድልዮም ሓያሎ ፊናንሳዊ ውዕላት ኣጉሊሑ ኣውጺኡሎ እቲ ወዲ 60 ዓመት ፕረዚደንት ካፍ ዝኾነ ማዳጋስካራዊ ኣሕመድ ሓደ ካብቶም ኣብ ትሕቲ ክትትል ዘለዉ ሰባትዩ እቲ ፕረዚደንት ሚስተር ኣሕመድ ካብ መጋቢት 2017 ኣትሒዙ ፕረዚደንት ካፍ ኮይኑ የገልግል ኣሎ ብመሰረት ብኢመይል ዝተገብሩ ርክባት ታክቲካል ስቲል ብመንገዲ ቤት ጽሕፈት ፕረሲደንትዩ ምስ ካፍ ርክብ ዝጀመረ ይመስል ፕራይስዎተርኩፐርስ ተራ ኣሕመድ ኣብቲ ኣካታዒ ውሳነ ምቑጻር ታክቲካል ስቲል ክምርመር ኣለዎ ኢሉ መኺሩሎ ኣብ ታሕሳስ 2017 ምስ ታክቲካል ስቲል ዝዓበየ ናይ ሓደ ሚልዮን ዶላር ንምኽታም ክጥዕሞ ምእንቲ ኣቐዲሙ ምስ ኣቕራቢ ክዳውንቲ ስፖርት ፑማ ተኸቲሙ ዝነበረ ናይ 250 ሽሕ ዶላር ውዕል ሰሪዙ እንተኾይኑ ቅድሚ ሕጂ ብቢቢሲ ተሓቲቱ ክምልስ እንከሎ እቲ ጠቐነ ሓሶት እኩይተንኮለኛ ሽም ምጥፋእን ኣካል ናይ ሕነ ምፍዳይንዩ ኢሉ ኣሕመድ ኣሕመድ ነቲ ወግዓዊ ክሲ ናብ ፊፋ ዘቕረበ ዋና ንጸሓፊኡ ዓምር ፋሕሚ ነቲ ዛንታ ብምብታን ጠቂንዎ ካፍ ፊናንስ ዳይረክተር መሓመድ ኣል ሸረይውን ነቲ ጉዳይ ናብ ፊፋ ኣቕሪብዎ ነይሩ ጸኒሑ ግን ክልቲኦም ኣምር ፋሕሚን መሓመድ ኣል ሸረይን ካብ ስራሕ ተባሪሮም ኣብ ኩዕሶ እግሪ ኣፍሪቃ ንዝተፈፀመ ብልሸውና ዘቃለዐ ጋዜጠኛ ተቐቲሉ ብመሰረትቶም ዝተመርመሩ ናይ ጽሑፍ ርክባት ቤት ጽሕፈት ፕረሲደንት ካፍ ታክቲካል ስቲል ምስ ዘቕረቦ ሓሳብ ኣብ ምስምማዕ ብቐጥታ ዝተሳተፈ ይመስል ጸኒሑ ድማ ኣብ ኣተሓሕዛቲ ውዕል ክፋሊ ዕድጊ ዕዳጋን ፊናንስን ንዝኣመሰሉ ኣገደስቲ ክፍልታት ካፍ ኣየሳተፈን ኢሉቲ ውጺኢት መርመራ ናይ ፕራይስዎተርኩፐርስ ታክቲካል ስቲል ሮማልድ ሰይሌርዩ ዝካየድ ሰይሌር ድማ ናይ ነዊሕ እዋን ዓርኪ ወኪል ኣሕመድ ዝኾነ ሎይክ ጀራንድዩ መርበብ ሓበሬታ ታክቲካል ስቲል ንተራኣ ኣብ ምስራሕን ምዕዳልን ኣቑሑት ጂም ኣጉሊሓላ ኣብ እዋንቲ ውዕል ካፍ ንታክቲካል ስቲልን ጸኒሑ ድማ ምስኡ ምትእስሳር ምስ ዘለዎ ኣብ ኢማራት ዝመደበሩ ኤ ፕሮ ኮንሳልቲን ዝገበሮ ሓያሎ ክፍሊታት ግልጺ ብዘይኮነ ምኽንያት ተመሊሱ እቶም ካብ ታክቲካል ስቲልን ኤስ ፕሮ ኮንሳልቲንን ዝተመልሱ ክፍሊታት ዓቢ ጥርጣረ ዘምጽኡዮም ምኽንያቱ ኣብ መንጎተን ኣብቲ ውዕል ዘልዋ ኣካላት ዝተገብረ ናይ ጉቦ ወይ ቀረጽ ናይ ዘይምኽፋል ውዕል ክመስል ይኽእልዩ ኢሉቲ ጸብጻብ መርመራ ኣብ ሰነ 2019 ኣሕመድ ብሰብ መዚ ጸረ-ብልሽውና ፈረንሳይ ኣብ ፓሪስ ተታሒዙ ተመርሚሪ ነይሩ ጸኒሑ ግም ብዘይ ክሲ ተለቒቑ ዓሌታውነት ዝዓሰሎ ኩዕሶ እግሪ እቲ ንፕረሲደንትን ሰለስተ ኣባላት ፈጻሚት ኮሚቴ ዝሓቖፈ ህጹጽ ኢመርጀንሲ ኮሚቴ ካፍውን ክዕጾ ፕራይስዎተርኩፐርስ መኺሩ ምኽንያቱ እዚ ኮሚቴዚ ንፈጻሚት ኮሚቴ ዘሊሉ ውሳነታት ከቀላጥፍ ስልጣን ኣለዎ ብመሰረትቶም ዝተረኽቡ ሰነዳት እቶም ውሳነታት ናይቲ ህጹጽ ኮሚቴ ግልጺ ብዘይኮነ መንገዲ ዝጸደቑ ይመስሉ ኢሉቲ ጸብጻብ እቶም መርመርቲ ኦዲተራት ናይ ጉዕዞ ወጻኢታት ብዝምልከት ሓያሎ ኣብ ተመሳሳሊ እዋናትዕለታት ዝተፈጸሙ ክፍሊታት ተዓዚቦም ወጻኢታት ብዝምልከት እቲ ጸብጻብኳ ስም ኣሕመድ እተዘይረቑሐ እቲ ፕረሲደንት ኣብ ሓደ እዋን ኣብ ሓንቲ ሃገር እንከሎ ኣብ ክልተ ዝተፈላለያ ሃገራት ከምዝነበር መሲሉ ክልተ ናይ ወጻኢታት ክፍሊታት ከምዝተቐበለ ቢቢሲ ዓሚ ኣቃሊሑ ነይሩ እቲ ናይ ሕሳብ መርመራ ብመሰረት መምርሒ ስነ-ምግባር ፊፋ ብምፍጻሙ ኣብ ንዕሊቲ ማዳጋስካራዊ እንታይ ዓይነት ስጉምቲ ከምዝውሰድ ጸኒሕካ ዝርአዩ ዝኸውን ዘይንቡር ክፍሊታት ዓቢ መጠን ዘለዎም ክፍሊታት ብጥረ ገንዘብ ተኸፊሎም ክፍሊት ወጻኢታት ዋኒን ብኸምዚ ዓይነት ብጥረ ገንዘብ እንተተፈጺሙ እቲ ክፍሊት ሕጋዊ ይኹን ኣይኹን ኣብ እዋን መርመራ ኦዲት ነቲ ጉድለታት ከተጻርዮ ኣሸጋሪ ይኸውን ኣካል ናይ መርመራኡ ፕራይስዎተርኩፐርስ ብፊፋ ንምዕባለ ኩዕሶ እግሪ ንዝሃቦ 10 ሚሊዮን ዶላር ጥራይዩ መርሚሩ እንተኾነ ግን ሓሙሽተ ካብ 40 ክፍሊታት ጥራይ ኣብ ግብሪ ዝወዓለ ይመስል ኢሉቲ ጸብጻብ እቲ ዝተረፈ 8.3 ሚሊዮን ዶላር ሒደት ወይውን ፈጺሙ ደጋፊ ሰነዳት ኣይነበሮን ወይ ድማ ክፍሊታት ዘይንቡርልዑል ናይ ክሳራ ሓደጋ ተባሂሎም ኣብ ገለ ገለ ጉዳያት ንኣብነት ናይ 0.5 ሚሊዮን ዶላር ክፍሊት ነቲ ንግጥማት ማእከላይን ምብራቕን ኣፍሪቃ ሴካፋ ዘመሓድር ኣካል ተዋሂቡ እቲ ዝተዋህበ ሓበሬታ ግን ኣብ ቡሩንዲ ንዝተኻየደ ናይ ትሕቲ 17 ዓመት ግጥማት ንምድላው ከምዝቀጸ ጥራይዩ ዝሕብር ላሊጋ ብዘይ ሃለዋት ጋንታ ኩዕሶ እግሪ ባርሴሎና እዚ ከምዚሉ እንከሎ ነቲ ንግጥማት ደቡባዊ ኣፍሪቃ ዘሰናድእ ኮሳፋ ናይ ትሕቲ 20 ዓመት ግጥማት ንምድላው 400 ሚእቲ ሽሕ ዶላር ተመዲብሉ ኣብቲ ካፍ ን54 ኣባል ሃገራት ዝህቦ ዓመታዊ ናይ 200 ሽሕ ዶላርውን እንተኾነ እቲ ዛንታ ተመሳሳሊዩ ካብቶም ዝተመርመሩ ልዑል ሓደጋ ክሳራ ዝተባህሉ 66 ክፍሊታት ኣስታት 11 ሚሊዮን ዶላር ዘውጽኡ 48 ክፍሊታት ጥራይ ሰነድ ነይርዎም ዝያዳ ዘጨንቑ ሰለስት ክፍሊታት ካብኣቶም ነናይ 100,125 ዶላር ኣብ ረብሓ ፈደሬሽን ኩዕሶ እግሪ ላይበሪያ ውዒሉ ዝተባህለ ግንዖ እቲ ሓደ ክፍሊት ናብ ኤውሮጳዊት ሃገር ኤስቶኒያ እቶም ክልተ ድማ ናብ ሓንቲ ኣብ ፖላንድ እትርከብ ምስጢራዊት ኩባኒያ ተላኢኾም እዛ ኩባኒያ ኣብ 2019 ቅድሚ ምጥፍኣ ሮሰንባም ኮንተምፖራሪ ተባሂላ ትፍለጥ ነይራ እቲ ገንዘብ ንምንታይ ናብኡ ተላኢኹ ንጹር ኣይኮነን ፕራይስዎተርኩፐርስ ግን ነቲ ገንዘብ ንምምላስን ውሽጣዊ ሽጣራታት ናይ ካፍ እንተነይርዎ ንምፍላጥን ሕጋዊ ስጉምቲ ክውሰድ ኣለዎ ኢሉ ዋላ ንሰራሕተኛታት ዝወሃብ ክፍሊታትውን ብጥረ ገንዘብዩ ዝኽፈል ኣብ ታሕሳስ 2017 ካብ ባንኪ ዝወጸ 350 ሽሕ ዶላር ናይ ደሞዝ ወጻኢታት ጥራይ ዝብል መግለጺ ተዋሂብዎ ሰለስተ ፕራይስዎተርኩፐርስ ክወሃብዎ ካብ ዝጠለቦም 25 ሓበሬታታት ኣይተዋህብዎን እቶም ክልተ ሞቕሽሻት ኣቲ ሓደ ድማ ናይ መገሻ ወጻኢታት ተባሂሎም ተነጊሮሞ ኮንፈደረሽን ኣፍሪቃ ንብልሽውና ይቐልዖዶ ይኸውን? 