 ኤምባሲ ኣመሪካ ንኤርትራ ብዝምልከት ዘውጸኦ ጽሑፍ ሓቅነት ዘይብሉ ወረታት ከምዘስዓበ ገሊጹ ብውሕዱ እቲ ገንዘብ ነቶም ኣብ ሕማቕ ኩነታት ተዓጽዮም ዘለዉ ዜጋታቱ ክሕግዘሉ ዘይምኽኣሉ ስክፍታ ከም ዘለዎም ገለ ካብቶም ዘዋጽኡ ከይተረፈ ንቢቢሲ ተዛሪቦም ንህዝብና ንምሕጋዝ ኣዋጽኡ ተባሂልና ሂብና ሕጂ ንሰምዖ ዘለና ግን ጥሜት ኣሎ ብኻ ባዕልና ሰዲድናሎም ክብል ሓደ ከም ዝኸፈለ ዝገለጸ ኤርትራዊ ዘለዎ ምዕዝምዛም ገሊጹ ገለ ቢቢሲ ዘዘራረቦም ሓረስቶትውን ብሰንኪ እገዳታት ምንቅስቓስ ዘፍረዩዎ ኣሕምልትን ፍረታትን ናብ ዕዳ ከቕርቡ ከም ዘይካኣሉ ብምግላጽ ኣደዳ ክሳራ ከምዝኾኑ ሓቢሮም ኣብ ገሊኡ ከባቢታት ነጋዶ ናብቶም ሓረስቶት ብምኻድ ነቲ ፍርያት ናብ ዕዳጋ ይወስድዎ ምንባሮም ዝሓበሩ እቶም ሓረስቶት ኣብዚ እዋንዚ ግን እቲ ናይ ዕዳጋ ቀረብ ሰንሰለት ተበቲኹ ምህላዉዮም ዘማርሩ ዋሕዲ መሰረታዊ ሃለኽቲ ኣብ ዕዳጋን ናህሪ ዋጋታትን ከምዘሎውን ኣብ ዝተፈላለዩ ከባቢ ዝርከቡ ምንጭታት ንቢቢሲ ሓቢሮም ኣብ ፈለማ ዋጋታት ከዛይዱ ዝተረኽቡ ነጋዶ መቕጻዕቲ ከም ዝተወሰነሎም ሰብመዚ ገሊጾም ነይሮም እታ ልዑል ቁጽሪ ስደተኛታት ኣብ ወጻኢ ሃገራት ዘለዉዋ ኤርትራ ብሚልዮናት ዶላራት ዝቑጸር ናይ ሓዋላ ገንዘብ ረሚታንስ ከም እትረክብን ይኹን እምበር ኣብዚ እዋንዚ ብሰንኪ ኣብ ምሉእ ዓለም ተኣዊጁ ዘሎ እገዳታት ምንቅስቓስ እቲ ገንዘብ ከም ቀደሙ ካብ ምውሓዝ ኣቋሪጹሎ ብፍላይ ኣብ ገለ ከባቢታት ነቲ ብኽንደይ ጸገምን ብትሑት ሸርፍን ናብታ ሃገር ክበጽሕ ዝኸኣለ ገንዘብ ንምርካብ ጸገም ኮይኑ ከም ዘሎ ተፈሊጡ መብዛሕትኡ ብሓዋላ ዝስደድ ገንዘብ ኣብታ ሃገር ዘይሕጋዊ ብምዃኑ ተቐበልቲ ንዕኡ ኢሎም መንቀሳቐሲ ፍቓድ ክሓቱ ከምዘይክእሉዮም ዝዛረቡ ኤርትራ ሓንቲ ካብተን ዝደኸያ ዝበሃላ ሃገራት ዓለም ምዃና ይፍለጥ ስቕታ ሓይሊ ዕማምን ሰብመዚ ጥዕናን ኣብዚ እዋንዚ ካብ ሰብመዚ ጥዕና ይኹን ካብቲ ብዛዕባ ዕጽዋን ካልኦት እገዳታትን ዝለዓለ ሓላፍነት ተሰኪሙ ዘሎ ኣካል ዝኾነ ወግዓዊ ሓበሬታ ብዘይምውጽኡ ምድንጋር ፈጢሩሎ እቲ ካብ ኩሉ ኣገራሚ ኮይኑ ዘሎ ነገር ግን ሚኒስተር ጥዕና እቲ ለበዳ ካብ ዝቕልቀል ጀሚራ ብኣካል ብወግዓዊ መግለጺ ብምሃብ ናይ መሪሕነት ተራኣ ክትጻወት ዘይምርኣያዩ መንግስቲ ኤርትራ ብ11 መጋቢት ንፈለማ እዋን ብዛዕባቲ ለበዳ ወግዓዊ መግለጺ ክህብ ድሕሪ ምጅማሩ ብስም ሚኒስትሪ ጥዕና ቀጻሊ እዋናዊ ሓበሬታን መምርሒታትን ይህብ ነይሩ ኣብ መጀመርታ ሓደ በየኖት ኣካላት ከም ዝቖመ ዘይተነጸረ ላዕለዋይ ሓይሊ ዕማም ነቲ ብ2 ሚያዝያ ዝጀመረ ናይ ዕጽዋ መምርሒ ሂቡ ጸኒሑውን እቲ ዕጽዋ ንዝይተወሰነ ግዜ ክቕጽል ምዃኑ ዝገልጽ መግለጺ ኣውጺኡ እቲ ሓይሊ ዕማም ብ18 ግንቦት ኣብ ዘውጽኦ መግለጺ ድማ ኣብ ርእሰከተማ ኣስመራን ኣብ ገለ ዶባት እታ ገሃርን ሰፊሕ መርመራታት ክካየድ ከም ዝተወሰነ ገሊጹ ድሕሪቲ ብ16 ግንቦት ዝሃቦ መግለጺ ግን እቲ ሓይሊ ዕማም ህጣሙ ጠፊኡሎ እዚ ድማ ኣብ መንጎ ህዝቢ ምድንጋርን ምዕዝምዛምን ፈጢሩሎ ካብ ሚኒስትሪ ጥዕናውን እዚ ጸብጻብዚ ክሳብ ዝተሓተመሉ እዋን ዘውጽኦ ሓበሬታ የለን እንታይ ይኸውን ከምዘሎ ንፈልጦ የለን ክብል ሓደ ብስቕታ ሰብመዚ ዝተቖጠዐ ዜጋ ንቢቢሲ ተዛሪቡ ከም ሳዕቤኑ ድማ ዋላኳ ብወግዒ እቲ ዕጽዋ ኣብ ቦትኡ እንተሎ ህዝቢ ግን ብብዝሒ ናብ ዕዳጋታት ጥራይ ዘይኮነ ካብ ቦታ ናብ ቦታ ክንቀሳቐስ ይረአ ከም ዘሎ ተረጋጊጹ ከም ጋራጃት ዝበላ ገለ ትካላት ንግድን ኣገልግሎታትን ክኽፈታ ጀሚረን ከምዘለዋ ምንጭታት ቢቢሲ ትግርኛ ካብ ኣስመራ ሓቢሮም ኩነታት ናይቲ ለበዳ ብ21 መጋቢት ንፈለማ እዋን ሓደ በቲ ቫይረስ ዝተለኽፈ ሰብ ድሕሪ ምርካቡ ክሳብ 15 መጋቢት ኣብ ዝነበረ እዋን 39 ሰባት ተለኺፎም ብብእዋኑ ኩሎም ሓውዮም ካብ ሆስፒታል ከም ዝተፋነዉ ሚኒስትሪ ጥዕና ሓቢሩ ላዕለዋይ ሓይሊ ዕማም ብ16 ግንቦት ኣብ ዘውጽኦ መግለጺ ኣብ ዝተፈላለዩ ክፋላት እታ ሃገር ዝተደኮኑ 78 መወሸቢ ማእከላት ከም ዘለዉ ሓቢሩ ነይሩ ክሳብቲ ዕለት ኣብ ዝነበረ እዋን 3,486 ሰባት ከም ዝተወሸቡን 2,400 ብዝግባእ መስርሕ ሓሊፎም ናብ ገዝኦም ከም ዝተፋነዉን እቲ ሓበሬታ ይጠቅስ ልዕሊ 1000 ካልኦት ከኣ ኣብ 33 መወሸቢታት ምክትታል ይግበረሎም ነይሩ እቲ ሓይሊ ዕማም ኣብ ዝሃቦ ናይ መወዳእታ መግለጺኡ ቀዳማይ መድርኽ መርመራታት ኣብ ኣስመራ ኣብ ዝተፈላለየ ከባቢታት ሰንበት 17 ግንቦት ጀሚሩ ክካየድ እዩ ኢሉ ቀጺሉ ኣብ ዶባት ኣብ ዝርከባ ከተማታትን ዓድታትን ከምኡውን ኣብ ቅደመ-ግንባር መኸተ ኮሮናቫይራስ ንዝተሰለፉ ሰራሕተኛታት ጥዕናን ካልኦት ዜጋታትን ክካየድዩ ኢሉ ይኹን እምበር ዋላኳ ኣብ ኣስመራ ከም ዝጀመረ ሽዑ እንተ ተሓበረ ብዛዕባቲ መስርሕ ዝተዋህበ ወግዓዊ መብርሂ የለን ኤርትራ ዛጊት ክንደይ ሰብ ከም ዝመርመረትን ኣብዚ ደሓር ክግበር ዝተባህለ መርመራውን ክንደይ ሰባት ከም ዝሳተፉ ብዘይምንጻራ ግን ስክፍታታት ፈጢሩሎ ማሕበራዊ ብድሆታት ኣብታ ሃገር ዘሎ ጸገም ማሕበራዊ ኣገልግሎታትውን ቀጺሉ ከም ዘሎ ጸብጻባት ካብታ ሃገር ይሕብሩ ኣብ ርእሰከተማ ኣስመራ ስእነት ማይ እቲ ዝዓበየ ጸገም ኮይኑ ከም ዘሎ ነበርቲ እታ ከተማ ይዛረቡ ህዝቢ ብፍላይ እቶም ብቦጣት ማይ ዝረኽቡ ከባቢታት ናይታ ከተማ ነተን ስሩዕ ግዜ ዘይብለን ቦጣት ንመዓልታት ክጽበ ይግደድ ከም ዘሎ ይዛረቡ ፕረዚደንት ኢሳይያስ ኣብዚ ቀረባ እዋን ኣብ ዝገበሮ ቃለመሕትት ኩነታት ኣገልግሎት ማይ ኣስመራ ካብ ምቁጽጻር ወጻኢ ኮይኑ ከም ዝነበረ ተኣሚኑ ነይሩዩ ኣብ 2013 ሓንቲ ኣግሂድና ብጻዕዳ መገዲ ክንዛረበላ ዘለና ሰብ ኣብ ማይ ዘለዎዩ ዝኸይድ እምበር ማይ ኣብ ሰብ ዘለዎ ክመጽእ የብሉን ክብል ንመረረ ህዝቢ ኣስመራ ምምላሱ ንነበርቲ እታ ከተማ ዘቖጠዐዩ ነይሩ ጸገም ማይ ኣስመራ ቀዳምነት ኣይኮነን ድሕሪ ምባል መንግስቱ ጽሩይ ዝስተ ማይ ናብ ካልእ ከባቢታት ንምብጻሕ ይሰርሕ ምንባሩ ብምጥቃስ ነቲ መረረ ከምዘይቅበሎ ተዛሪቡ ምንባሩ ይዝከር እቲ ንነዊሕ እዋን ፍታሕ ተሳኢንዎ ዘሎ ቅልውላዉ ማይ ናይታ ከተማ ኣብ ምክልኻል ናይቲ ለበዳ ዓቢ ብድሆ ኮይኑ ከም ዝጸንሐ ህዝቢ ከቃልሖ ዝጸንሐ ስክፍታዩ መብራህቲ ከተማ ውልዕ ጥፍእ ይብል ምህላዉውን ነቲ ኣብ ገዝኡ 24 ሰዓታት ከሕልፍ ዝተገደደ ህዝቢ ተወሳኺ ጸገም ኮይንዎ ከም ዘሎ ገለ ነበርቲ ንቢቢሲ ገሊጾም ቀብሪ ምንቅስቓሳት ብምድራቱ ሰብ ምስሞተ ስነስርዓት ቀብሪ ምፍጻም ይኹን ኣጸጋሚ ኮይኑ ከምዘሎ ምንጭታት ቢቢሲ ሓቢሮም በዚ ምኽንያት ድማ ኣብ ገለ ቦታታት ሬሳ ካብን ናብን ከንቀሳቐስ ብዘይምኽኣሉ ኣብቲ ዝዓረፈሉ ክቕበር ዘገድድ ኮይኑ ኣሎ ዋላኳ ማሕበራዊ ውራያት ተደሪቱ እንተሎ መርዓታትን ካልኦት ምትእኽኻብ ዝጠልቡ ጉዳያትን ብዉሱን ቁጽሪ ይካየድ ኣሎ ብሰንኪ ኮሮናቫይረስ ምንቅስቓስ ኣብ ዘይረኣያላ ከተማ ሮማ ህይወት ከመይ ኣሎ? 