 ዋዕላ ምህናጽ ደሞክራሲ ኣብ ኤርትራ 2020 ይጋባእ ኣሎ ኤርትራ ኣብ ግዝኣተ ሕጊ ዝኣምን መሪሕነት እንተረኺባ ንርእሳ ኮይና ንካልኦት ክትከውን ትኽእልያ ተስፋ ደሞክራሲ ኣብ ኣፍሪቃ ድሕሪ ምብቃዕ ዝሑል ኲናት ኣብ ኣፍሪቃ ብዙሕ ለውጥታት ተኸሲቱ እዩ ኣብ ኣመሪካ ዝመደበሩ ፍሪደም ሃውስ ዝበሃል ንባህሪያት ደሞክራሲ ዝልክዕ ትካል ኣብ ናይ 1988 ጸብጻቡ ካብተን ዝመዝገበን 50 ሃገራት ኣፍሪቃ እተን 17 ሃገራት ጥራሕ እየን ኣብቲ ፍጹም-ናጻ ወይ ተዛማዲ-ናጽነት ኣብ ዝብል መስርዕ ተጸብጺበን ኣብ 2015 ግን ካብተን ኣብቲ መምዘኒ ብቕዓት ዝቐረባ 54 ሃገራት ኣፍሪቃ እቲ ቑጽሪ ናብ 31 ሃገራት ዓብዩ እዚ ከኣ እቲ ትካል ንዝጽብጽቦ መሰረታውን መባእታውን ሰብኣዊ ናጽነት ዓንዲ ደሞክራሲ እናተመሓየሸ ይመጽእ ምህላው ዘርኢ እዩ ይብል ተስፋ መጻኢ ደሞክራሲ ኣብ ኣፍሪቃ ብዝብል ኣርእስቲ ዝጸሓፈ መጽናዕታዊ ትካል ጸጥታ ካብ 2016 ንደሓር ኣብ ኣፍሪቃ ክሳብ 24 ዝኸውን ሃገራዊ ምርጫ ከምዝተኻየደ ዝገልጽ እቲ ጸብጻብ ዋላኳ ኣብ ሓደ ሓደ ሃገራት ኣብ እዋን ምርጫን ድሕሪኡን ህውከትን ዘይምርግጋእን እንተ ተኸስተ እቲ ተበግሶ ግን ኣተባባዒ ምዃኑ ይሕብር ምንጪ ስእሊ, Getty Images ድሕሪ ምብቃዕ ዝሑል ኲናት ካብ ተስዓታት ንደሓር ሓያሎ ብምልካዊ ስርዓታት ክመሓደራ ዝጸንሓ ሃገራት ደሞክራሲያዊ ኣገባብ ምሕደራ ከተኣታትዋን መስርሕ ደሞክራሲ ክለማመዳን ጀሚረን ምህላወን እቲ ጽሑፍ ይገልጽ ኣብ ብዙሓት ምርጫ ንስለ ምርጫ ዘይኮነስ ናይ ብሓቂ ፍትሓውን ርትዓውን ክኸውን ኣለዎ ከምኡ እንተዘይኮይኑ ክተርፍ እዩ ዘለዎ ዝብል ርእይቶ ኣሎ ካልኦት ከኣ ደሞክራሲያዊ ምሕደራ ኣብ ነዊሕ መስርሕ ብትካላት ደሞክራሲ ዝምእዘን ቀጻሊ ልምምድ ዘድልዮ ምስ ዕቤት ትምህርትን ብልጽግና ሕብረተሰብን ዝምዕብል መስርሕ ብምዃኑ ምስ ኩሉ ጸገማቱ ክፍተን እዩ ዘለዎ ዝብሉ እውን ኣለው እቲ ኣብ ኢትዮጵያ ንሓሙሽተ እብረ ዝተኻየደ ብዙሕ ዝንቀፍ ጎድንታት ዘለዎ ፈተነ ምርጫን እዚ ቅድሚ ሰሙን ኣብ ትግራይ ዝተኻየደ ተመሳሳሊ ድኽመታት ዘለዎ ኣብ 190 ወናብር ሓደ ድምጺ ተቓውሞ ጥራሕ ዘሳትፍ ብውጽኢት ምርጫ ዝቐውም ዘሎ ባይቶ ብዙሕ ሕቶታት የልዕል ኣሎ ግን ከኣ ደሞክራሲ ብዘረባዶ ብግብሪ? ዝብል ሕቶ እቲ ህዝቢ ክመሃረሉን ክልብመሉን ዕድል ስለዝኸፍት ከም መምሃሪ ክረአ እውን ይኽእል እዩ ይብል ሓላፊ ጃስቲስ ኣፍሪቃ ዝተባህለ ሲቪካዊ ማሕበር ዝበረ ኤርትራዊ ዳዊት መስፍን ምንጪ ስእሊ, Getty Images ሕልሚ ደሞክራሲ ኣብ ኤርትራ ህዝቢ ኤርትራ ካብ መግዛእቲ ኢትዮጵያ ናጻ ወጺኡ ብደሞክራሲያዊ ኣገባብ ንክመሓደር ን30 ዓመታት መሪር ብረታዊ ተጋድሎ አሕሊፉ ኣብ ባሕቲ መስከረም 1990 ዝተሓትመ መጽሔት ሳግም ንኣብነት ኣብታ ድሕሪ ብረታዊ ተጋድሎን ክቡር መስዋእትን እትመጽእ ናጻ ኤርትራ ሓደ ኣብ ዘይምእኩል ስርዓተ-ምምሕዳር ዝተመስረተ ኣብ ኩሉ ሜዳታት ህይወት ንኹሉ ዜጋ ማዕረ ዕድል ዚኸፍት ማሕበራዊ ፍትሒ ዝሰፈኖ ሕብረ-ሰልፋዊ ስርዓት ምትካል ኣድላዪ ቅድመ ኵነት ንርግኣት ሃገርናን ቅሳነትን ራህዋን መላእ ህዝብናንዩ ይብል ኣብቲ መጽሔት ሰፊሩ ዘሎ መልስታት ናይ ሽዑ ዋና ጸሓፊ ህዝባዊ ግንባር ሓርነት ኤርትራ ኢሳይያስ ኣፈወርቅን ኣብ ካልኦት መጽሔታት ጋዜጣ ኣዋጃት ኤርትራ ኣብ ጽባሕ ናጽነት ዝወጽኡ ሕታማት ጋዜጣ ሓዳስ ኤርትራን ሰነዳት ጉባኤታትን ዝወጽእ ዝነበረ ጽሑፋት ኣብ ኤርትራ መባእታዊ ሰብኣዊ መሰላት ዘኽብር ማሕበራዊ ፍትሒ ዘረጋግጽ ቍጠባዊ ሓርነት ዘረጋግጽ መንግስቲ ክትከል ከምዘለዎ ብተደጋጋሚ ተጻሒፉ እዩ እንተኾነ ይብል ተመራማሪ ታሪኽ እውን ዝኾነ ዳዊት መስፍን: ደሞክራሲ ክዓብን ክዕምብብን ጽዑቕ ናብዮትን ክንክንን የድልዮ እቲ ሕጂ ኣብ ኤርትራ ዘሎ ክውንነት ግን ተስፋን ጮራን ደሞክራሲ ዘርኢ ኣይኮነን ይብል ኣብታ ኣብ 1990 ዝተሓትመት መጽሔት ንኣብነት ፕረዚደንት ኢሳይያስ ዕላማና ስደተኛታት መታን ናብ ሃገሮም ክምለሱ ብቑዓት መደባት ኣውጺእና መጓዓዝያ ክንክን ጥዕና እኹል መግቢ ከምኡውን እግሪ ንክተኽሉ ዜድሊ ናውትን ቀረብን ከነአንግድዩ ... ንዝብል ዘረባ ብምጥቃስ ዳዊት ድሌትን ሃንቀውታን መላእ ህዝቢ ከምኡ እዩ ነይሩ: ብዙሓት እውን ተመሊሶም ነይሮም ይብል ግን ህይወት ስለዘይማእመኦም ተመሊሶም ኣብ ዝሓለፈ ዓመታት ከኣ እዛ ንእሽቶ ሃገር ኤርትራ ካብተን ዝበዝሓ ስደተኛታት ዘፍርያ ሃገራት ኮይና ብምባል እቲ ትጽቢት ድሕሪ ናጽነት እውን ከምዘይሰመረ በዚ ሕጂ ዘሎ ክውንነት ይገልጾ ኤርትራ ናጻን ልዑላዊትን ሃገር ኮይና ንኣኽብሮ መባእታዊ ሰብኣዊ መሰላት ብዝምልከት ግን ገና ነዊሕ ጉዕዞ ክትከይድ ኣለዋ ይብል ምሁር ሕግን ስደትን ፕሮፌሰር ጋይም ክብረኣብ ብወገኑ ኣብ 2016 ልዕሊ ሚእቲ ጸለውቲ ኣፍሪቃውያን ጸሓፍቲ ጋዜጠኛታትን ተሓለቕቲ ሰብኣዊ መሰላትን ዝርከቡዎም ሰባት ናብ ፕረዚደንት ኢሳይያስ ኣፈወርቂ ሃገራት ኣፍሪቃ ኣብ ደሞክራስያዊ ጎደና ይግስግሳ ብምህለወን ኤርትራ እውን ኣብቲ መስርዕ ክትጽምበር ዝጽውዕ ቅሉዕ ደብዳበ ጽሒፎም ነይሮም ሽዑ መንግስቲ ኤርትራ ግዚኡን ኣገባቡን ዘይሓለወዩ ብምባል ንዝሓለፈ 16 ዓመት ኢትዮጵያ ነቲ ብኮሚሽን ዶባት ዝተዋህበ ናይ መወዳእታን ቀያድን ብይን ምትግባር ሓንጊዱ መሬት ኤርትራ ጎቢጣ እንከላ ብጩቕ ዝበለ ኣፍሪቃዊ ኣይነበረን ክብል መሊሱሎም ነይሩ ምንጪ ስእሊ, FITSUMAREGAA ሓደ ሰብ ምእንቲ ሃገሩ ተጋዲሉ ሞይቱ ኽበሃል ከሎ ምእንቲ ሓርነት ማለትዶ ኣይኰነን? 