 እዛ ፈጠራዊት ዛንታ ነቲ ኣብቲ እዋን ዝነበረ ፓለቲካዊ ኩነታት ጎበጣን ዓመጽን እትገልጽ ኮይና ቀንዲ በደለኛ ሃይለስላሴ ምዃኑ ኣሚነ እየ ጺሒፈያ ትብል ኣበባ ብዙሕ ተቐባልነት ረኺባያ ጃንሆይ ምስ ወረዱ ብዙሓት ተነቢኺ ኔርኪ ኢሎሙኒ ድማ ትብል እቲ እዋን ቃልሲ ህዝቢ ኤርትራ ኣንጻር ጎበጣ ሃጸይ ሃይለስላሴ ዝጻዕጻዓሉን ዝተላባዓሉን ጊዜ ስለዝነበረ ሂወትን መነባብሮን ኣበባውን በቲ ኩነታት ክጽሎ ግድን ነበረ ቃልሲ ማእሰርቲ ስደት ኣረኻኺቡላ ዕጫ መብዛሕቶም ኤርትራውያን በጺሕዋ ነታ እትፈትዋ ማሙቕ ቤታን ሃገራን ራሕሪሓ ናብ ዘይትፈልጦ ዓለም ክተምርሕውን ተገዲዳያ ናይ ቃንዛ ወቕቲ ዘይሕለል ተስፋ ሓቀኛ ገጸ-ባሕርን ታሪኽን ተመክሮን ኣበባ ተስፋጌርጊስ ኣብታ ጸኒሓ ዘሕተመታ ንዝሓለፈቶ ተመክሮ እተዘንቱ ናይ ቃንዛ ወቕትን ዘይሕለል ተስፋን ነዊሕ ጉዕዞ ኤርትራዊት ኣደ A Painful Season, A Stubborn Hope: The Odyssey of an Eritrean Mother እትብል መጽሓፋ ተሰኒዱ ንረኽቦ እታ መጽሓፍ ብቋንቋ እንግሊዝ ዝተጻሕፈት ኮይና ንዛንታ ህይወት እትገልጽ ሕታም 1992ያ መግለጺ ስእሊ, እታ ንዝሓለፈቶ ንታሪኽ ሂወታ እተዘንቱ ሳልሰይቲ መጽሓፋ ናይ ቃንዛ ወቕቲን ዘይሕለል ተስፋን ነዊሕ ጉዕዞ ኤርትራዊት ኣደ ንሳሕል ንደቀይ ክርኢ ምስ ከድኩ ዝጸሐፍክዋያ ምስ ተመለስኩ ሓንቲ ኣሜሪካዊት ብዛዕባ ገድሊ ኤርትራ ዝጸሓፈቶ ኣብ ሓደ መጽሄት ኣንቢበ ኣነስ ድኣ ብዛዕባ ህዝበይን ሃገረይን ዘይጽሕፍ ኢለ ጀሚረያ እዛ መጽሓፍ ዋላኳ ንጉዕዞ ህይወታ ንምዝንታዉ ዝጸሓፈታ እንተኾነት ንፓለቲካዊ ማሕበራዊን ቁጠባውን ህይወት ሕብረተሰብ ኤርትራ ብምንጽብራቕ ብፍላይ እቲ ኣብ ልዕሊ ደቂ-ኣንስትዮ ዝወረደ ግፍዕን ምረትን ተመክሮ ቤት ማእሰርቲ ዘጉልሕዩ ማእሰርቲ ስርዓት ደርጊ ናብ ስልጣን ኣብ ዝደየበሉ እዋን ኣበባ ናይ ህዝባዊ ግንባር ሓርነት ኤርትራ ውድብቲ ኮይና ትንቀሳቐስ ከም ዝነበረትያ ትገልጽ ሓደ ንምስጢራዊ ምንቅስቓሳታ ዝፈልጥ ተጋዳላይ ኢዱ ንመንግስቲ ደርግ ስለ ዝሃበ ግን ኣሕሊፉ ከም ዝሃባ ተዘንቱ በዚ መሰረት ብ13 መስከረም 1975 በቶም ኣብቲ እዋን ዓፋኝ ተባሂሎም ዝጽውዑ ዝነበሩ ኣባላት ደህንነት ጸጥታ ደርግ ካብቲ ትስርሓሉ ዝነበረት ቤት ጽሕፈት መንገዲ ኣየር ኢትዮጵያ ተወሲዳ ኣብ ቀይዲ ኣትያ ኣብቲ ቤት ማእሰርቲ ድማ ምስ ከምኣ ኣብ ምስጢራዊ ስራሓት ሰውራ ኤርትራ ተወዲበን ዝሰርሓ ዝነበራ እሱራት ተጸምቢራ ንጽንዓተን ተጻዋርነተንን ለውሃተንን ድማ ኣብ መጽሓፋ ብሰፊሑ ኣስፊራቶ ትርከብ ምንጪ ስእሊ, Abeba Tesfagiorgis መግለጺ ስእሊ, ምስ ሓድሽ ፕረዚደንት ደቡብ ኣፍሪቃ ዝኾነ ነልሰን ማንዴላ ኣብ ሓደ ናይ ሰባዊ መሰላት ዋዕላ ኣብ ከተማ ደርባን ካብ ኩሉ ግን እቲ ዘስካሕክሕ ኣተሓሕዛ ሓለፍቲን መርመርትን ቤት ማእሰርቲ ስርዓት ደርግ ክሳብ ክንደይ ጨካን ምንባሩ ሰኒዳቶላ መተኣስርታ ኣጥባተን ከይተረፈ ብሽጋራ መርመርተን ዝተለብለበ ዓጻብዕተን ዝተሰብረን ቅስመን ክስበር ተባሂሉ ድማ ብገጸን ኣብ ገንቢ ዝጨኑ ረሳሕ ሽቓቕ ዝተኣልካ ኢ-ሰብኣዊ ተግባራት ኣብ ልዕሊአን ዝተፈጸመን እየን ኣብ መወዳእታ ቤት ፍርዲ ቀሪባ ከሰስታ ጭብጢ ብዘይምርካቦም ድሕሪ ናይ ሽዱሽተ ወርሒ ማእሰርቲ ኣብ መጋቢት 1976 ምስናይ እገዳ ተፈቲሓ- ኣብ ኣስመራ ንኸይትነብር ተኸልኪላ ማእሰርቲ ፈንፊነዮ ብምባልያ ዛንታ ማእሰርታ ዛዚማቶ ኣሰርታ ብቐጥታ ናብ ማዕርፎ ነፈርቲ ኣስመራ ወሲዶም ቤተሰባን ደቃን ድማ ኣብኡ ከም እትረኽቦም ተጌሩ ካብኡ ናብ ኣዲስ ኣበባ ከም እትርሕቕ ጌሮማ ስደት ኣብ 1978 ቃልሲ ህዝቢ ኤርትራ ንናጽነት ኣብ ኣፍደገ ኣስመራ በጺሑሉ ዝነበረ እዋንዩ እታ ከተማ ኣብቲ ትሕቲ ሙሉእ ከበባ ተጋደልቲ ህዝባዊ ግንባርን ተጋድሎ ሓርነት ኤርትራን ኣትያ ብምንባራ ነበርታ ኣብ ትሕቲ ከቢድ ደበና ኲናትዮም ዝነብሩ ነይሮም እቲ ኩነታት እናኸፍአ ክኸይድ ከም ዝኽእል ዝገመቱ ኣበባን በዓል ቤታን ናብ ስደት ምምራሕ እቲ ዝሓሸ ምዃኑ ደምዲሞም መጀመርታ በዓል ቤታ ብስራሕ ካብ ኤርትራ ንወጻኢ ምስ ገሸ ብኡ ኣቢሉ ክተርፍን ኣበባን ደቆምን ድማ ክስዕበኦ ተሰማምዑ ስድራቤታ ንምርኣይ ኣስመራ በጺሓ ክትምለስ ፍሉይ ፍቓድ ሓቲታ ምስ ሰለጣ ብኡ ኣቢላ ካብ ዓንኬል ደርግ ክትወጽ ብምሕላን ናብ ኣስመራ ተጓዒዛ ምንጪ ስእሊ, Abeba Tesfagiorgis መግለጺ ስእሊ, ኣብ ዓለምለኻዊ ጉዳያትውን ተሳትፎ ነይርዋዩ ነቲ ኣብቲ እዋን ብኽንደይ ፍርሒ ዝሕለፍ ዝነበረ ተፍትሽ ኬላ ወታሃደራት ኢትዮጵያ ሰጊራ ንሳን ደቃን ኣየር ሓራ መሬት ሃገረን ኣስተንፈሳ ጉዕዘአን ፈለማ ንከረን ብኡ ኣቢለን ድማ ንሱዳን ካብኡ ኸኣ ንኣሜሪካዩ ዝነበረ ኣብቲ ዝዓበየትሉ ስድራቤት ትምህርቲ ዓቢ ክብሪ ይወሃቦ ስለዝነበረ መብዛሕትኦም ኣሕዋታን ኣሓታን ኣብ ጽቡቕ ደረጃ ክበጽሑ ኪኢሎምዮም በዚ ከይኮነ ኣይተርፍን ኣበባ ንደቃ ኣብ ዝለዓለ ደረጃ ትምህርቲ በጺሐን ክትሪአን ዝነበራ ሃረርታ ዕዙዝ ዝነበረ ኣብታ ኣብ ኢድ ህዝባዊ ግንባር ሓርነት ኤርትራ ዝነበረት ከተማ ከረን ምስ በጽሓ ግን ሓደ ዘይተጸበየቶ ነገር ኣጋጢምዋ ሓደ ምሸት እተን ዕስራ ዓመት ዘይመልኣ ሓንቲአንውን ትሕቲ ዕድመ ክልተ ዳቃ ክጋደላ ከም ዝወሰና ይነግረኣ ኣብ መጽሓፍ ዛንታ ሂወታ ጠቂሳቶ ከም ዘላ እዚ ፈጺሙ ዘይተጸበየቶ ድቦላዩ ኔሩ እተን ክሳብ ሽዑውን በቲ ናይ ጉዕዞ ከልበትበት ምሕላፈን ዝተሳቐየትለን ቆልዑት ደቂ ማህጸና ናብ ዝኸፈአ ናብራን ደማዊ ኲናትን ምምራጸን ከበዳ እቲ ቃልሲ ድሮ ነቶም ንጡፍ ተራ ክጻወቱ ጀሚሮም ዝነበሩ ኣሕዋታን ንዓኣን ጥራይ ከም ዝምልከት በቒቓተን ደቃ ነቲ ንሳን ኣሕዋታን ብኹሉ ዓቕሞም ዝድግፍዎ ቃልሲ ክውፈያ ምውሳነን ንስነመጎት ወላዲት ሲዒርዎ ክትገብሮ ትኽእል ዝነበረት ነገር ኣብ ኣድባራት ከረን ከይዳ ክትጽሊን ርእሳ ከተህድእን ጥራይዩ እተን ደሮ ኣብ ቅድሚ ዓይና ጸጉረን ቆሪጸን ክዳነን ቀይረን ተጋደልቲ መሲለን ዝነበራ ደቃ ኣብ መወዳእታ ንታዕሊም ክኸዳ ክፋነዋኣ እንከለዋ ብፍላይ ምስተን ዝተረፋ ክልተ ናኣሽቱ ደቃ ዝርንዛሕ ነቢዓ ንብዓት ወላዲት ኤርትራ ሽዑ ሓንቲ ኩነታተይ ዘደንገጸን ኣደ ኣጆኺ ዓቕሊ ግበሪ ደይ ሕጂ ናጽነት ዓቲረን ክምለሳየን ኢለናኒ ትብል ኣበባ እንተኾነ ግን ናጽነት ኣይ ከምቲ ትጽቢት ዝተገብረላን ቃልሲ ንናጽነት ካብ ኣፍደገ ኣስመራ ንናቕፋ ተመሊሱ ድሕሪኡ ን13 ዓመታት ክትጽበ ነይሩዋ ምምላስ ናብ ኤርትራን ዳግማይ ስደትን ኣብ 1991 ህዝባዊ ሰራዊት ሓርነት ኤርትራ ንናይ ደርግ 2ይ ኣብዮታዊ ሰራዊት ብምስዓር ንኤርትራ ሓራ ድሕሪ ምግባሩ ኣበባ ናብታ እትናፍቓ ኣስመራ ምስቶም ምስታ ቀዳመይቲ ነፋሪት ዝኣተዉ ኤርትራውያንያ ዓሊባ ምንጪ ስእሊ, Abeba Tesfagiorgis መግለጺ ስእሊ, ዕድል ጌራ እተን ኣብ ከረን ኣብ ቅድሚ ዓይና ነቲ ብምምሻጥ ዝቐበጠን ምዕሩግን ጸጉሪ ርእሰን ብምቑራጽ ክቃለሳ ዝቖረጻ ደቃ ብሂወት ረኺባተን ዕድል ጌራ እተን ኣብ ከረን ኣብ ቅድሚ ዓይና ነቲ ብምምሻጥ ዝቐበጠን ምዕሩግን ጸጉሪ ርእሰን ብምቑራጽ ክቃለሳ ዝቖረጻ ደቃ ብሂወት ረኺባተን ዋላኳ ሓንቲአን በሰላ ደማዊ ጥምጥም ኲናት ሒዛ እንተኣተወት ምስ ካልኦት ስድራ ቤታት ኣወዳዲራስ ተመስገን ኢላ እተን ንእሰነተን ዝሳኣነቶ ደቃ ነታ ዘዕበየታ ከተማ ኣስመራ ቀዲመን ኣትየን ሽግ ሓርነት ኣጓናጺፈን ኣብ ማዕርፎ ነፈርቲ ተቐቢለንኣ ኣበባ ነቲ ኣብ ስደት ዘኻዕበተቶ ተመክሮን ኣፍልጦን ኣብ ጥቕሚ ህዝባን ሃገራን ከተውዕል ዓቢ ጥሙሕን ሓሳባት ሒዛያ ተመሊሳ ናብ ስደት ምስ ከድና ብዙሕ ተመክሮ ሒዝና ኢና ተመሊስና እዚ ተመክሮዚ ኣብታ ናጻ ሃገርና ክንጥቀመሉዩ ነይሩቲ መደብና እቲ ዘሕዝን ግን ኣበይ ዝነበራየን እዚኣተንከ ተባሂልና ትብል ጠቕሊላ ተመሊሳ ስለዝነበረት ኣብ ሓንቲ ዞባዊ ማእከል ሰባዊ መሰላትን ልምዓትን ዝተባህለት ሲቪካዊት ትካል ትሰርሕ ከም ዝነበረት ጀሚራ ነይራ ዕላማ ናይታ ብምትሕብባር ሓዋ ጳውሎስ ተስፋጌርጊስ ዝተመስረተት ትካል ህዝቢ መሰላቱ ክፈልጥ ንምሕጋዝ መጽሄታትን ጽሑፋትን ምዝርጋሕዩ ነይሩ ንሳ ኣብ ክንዲ ዝተወጽዑ ወገናት ምሕላቕ ኣብ ደም ሰራውራ ዝኣተወዩ ኣብ 1965 ኣብ ምምስራት ደቂ-ኣንስትዮ ኣብ ምድጋፍ ዝነጠፈ ማሕበር ምትሕግጋዝ መንእሰያት ደቂ-ኣንስትዮ ዓቢ ተራ ዝነበራያ ንክልተ እብረ እውን ከም ኣደመንበር ኮይና ነቲ ማሕበር እግሪ ኣትኪላቶያ ፕረዚደንት እቲ ትካል ክሰርሕ ፈሪሙ ኣፍቂድሉ ብምባል እቲ ትካል ብቡራኬ ፕረዚደንት ኤርትራ ዝተመስረተ ምዃኑ ትዛረብ እንተኾነ ግን ቀሩብ ኣዋርሕ ምስ ሰርሐ መንግስቲ ኣደስኪልዎ ድሓር ድማ ዓጽዮሞ ኢላ ኣተዓጻጽውኦም ብጣዕሚ ሕማቕዩ ነይሩ ምጽእ ኢሎም ነቲ ፋይላት ዕሽግ ዕሽግ ኣቢሎሞ ልክዕ ከምቲ ኣብ መገዲ ኣየር ኢትዮጵያ ክሰርሕ እንከለኹ ዓፋኝ መጺኦም ክወስዱኒ እንከለዉ ዝተሰማዓኒ ስሚዒት ሽዑዩ ንዓይ ተሰሚዑኒ ኣብ ዓደይድየ ዘሎኹ ኣበየ ዘለኹ? 