 ትግርኛ BBC News, ትግርኛናብቲ ትሕዝቶ ቀጽሉ ክፍልታት ዜና ቪድዮ ኣመና ፍቱዋት ዜና ቪድዮ ኣመና ፍቱዋት ኣንጎላ ንሃገራ ዝዘመተት ሃብታም ኣፍሪቃዊት ጓል-ኣንስተይቲ 20 ጥሪ 2020 ምንጪ ስእሊ, Getty Images ኣብ ኣፍሪቃ እታ ዝሃብተመት ጓል-ኣንስተይቲ ሃገራ ብምምዝማዝን ብዘይ ሕጋዊ ምስግጋርን ምጥፍፋእን ገንዘብ ሃብታ ከምዝኣከበት ዝለሓዅ ምስጢራዊ ሰነዳት የመልክቱ ንፕረዚደንት ኣንጎላ-ነበር ሆዘ ኤድዋርዶ ዶስ ሳንቶስ ጓሉ ኢዛቤል ዶስ ሳንቶስ ኣቡኣ ፕረዚደንት ኣንጎላ ኣብ ዝነበረሉ እዋን ብዝነበራ ላዕለዋይ ሓላፍነት ኣብ ምውናን መሬት መሸጣ ኣልማዝ ከምኡውን ቴለኮምኒኬሺን ዘኽስባ ስምምዓት ከምዝገበረት ሰነዳት ይሕብር እቲ ሰነዳት ንሳን ሰብኣያን ብዘጠራጥር መገዲ ንርእሰ-ማል እታ ሃገር ክገዝእዎ ከምዝተፈቕደሎም የመልክት ኢዛቤላ ዶስ ሳንቶስ ግን እቲ ክስታት ብምሉኡ ሓሶት ምዃኑን ፖሎቲካዊ ሽርሒ ከምዘለዎንያ ትገልጽ እታ ሰብ ኣብ ብሪጣንያ ከምእትነብርን ኣብ ማእከል ለንደን ክቡር ገዛውቲ ከምዘለዋን ይንገር ኣብ ሃገራ ብሰበስልጣን እታ ሃገር ናይ ብልሽውና ክሲ ተመስሪቱላ ኣሎ ርእሰማላ ድማ ኣደስኪሎሞ ኣለው ቢሲሲ ፓናሮማ ንልዕሊ 700,000 ዝለሓዅ ሰነዳት ብዛዕባ ርእሰማል ኢዛቤላ ዶስ ሳንቶስ መጽናዕቲ ከካይድ ፍቃድ ተዋሂብዎ መብዛሕትኡ እቲ ሰነዳት ብኣፍሪቃውያን ሓበርቲ ብልሽውና ዝቐረበ ኮይኑ ምስ ዝተፈላለያ መጽናዕታዊ ምርምር ዘካይዳ ሚድያታት ዓለም ብምትሕብባር እዩ ተጸኒዑ ቢቢሲ ፓሮራማ ከኣ ምስ ካልኦት 37 ናይ ሜድያ ትካላት ነታ መርመራ ኣካይድዎ ንብረት ዝሃብተመት ኣፍሪቃዊት ጓል ኣንስተይቲ ከይንቀሳቐስ ቤት ፍርዲ ኣዚዙ ዝሃብተመት ጓልኣንስተይቲ ኣፍሪቃ ፕረዚደንት ኣንጎላ ንምዃን ትህቅን ኣንድርው ፈስትየን ሓላፊ እቲ ንብልሽውና ዝከታተል ትካል ኢዛቤላ ዶስ ሳንቶስ ብዋጋ ተራ ኣንጎላውያን ዜጋታት ንሃገራ ከምዝዘመታ ይሕብር ኢዛቤላ ዶስ ሳንቶስ ኣብ 2016 ብኣቡኣ ሓለፋታት ተገይሩላ ሓላፊት ኩባንያ ዕደና ኣንጎላ ሳናጎል ኮይና ተሸይማ ይኹን እምበር እቲ ንኣንጎላ ን38 ዓመታት ዝመርሓ ፕረዚደንት ሆዘ ኤድዋርዶ ዶስ ሳንቶስ ካብ ስልጣኑ ክሰናበት ድሕሪ ምውሳኑ ሓለፍነታ ኣብ ትሕቲ ስግኣት ኣትዩ እቲ ሓዲሽ ፕረዚደንት ድማ ኣብ ውሽጢ ክልተ ወርሒ ካብ ስርሓ ኣባሪሩዋ እታ ሕጂ ብብልሽውና ትኽሰስ ዘላ ኢዛቤላ ነቲ ኩባንያ ነዳዲ ገዲፋ ክትከይድ እንከላ 58 ሚልዮን ንጹር ብዘይኮነ መገዲ ኣብ ዱባይ ንዝርከብ ትካል ክኢላዊ ምኽሪ ከፊላ ከምዝወጽአት ሰነዳት የመልክት ንሳ ግን ምስ እዚ ትካል ዝኾነ ርክብ ከምዘይብላ እያ ትገልጽ እቲ ሰነዳት ግን እቲ ትካል ብመሓዘኣ ከምዝካየድ ይሕብር ፓኖራማ ኣብቲ ንሳ ካብ ስርሓ ዝተባረረትሉ መዓልቲ እዚ ኣብ ዱባይ ዝመደበሩ ትካል ልዕሊ 50 ዝኸውን ኣብ ለንደን ኣብ ዝርከብ ቤት-ጽሕፈት ሳናጎል ከምዝለኣኸ ፈሊጡ ሓደ ካብቶም ቅብሊት ፋክቱራት ንዘይተፈልጠ ወጻኢታት ኣስታት 472,196 ሽሕ ዩሮ ይሓትት ካልእ ድማ ከባቢ 928,517 ሽሕ ዶላር ንጹር ንዘይኮነ ሕጋዊ ኣገልግሎት ክፍሊት ይሓትት ክልተ ቕብሊታት ድማ ንሓደ ስራሕ 676, 339.97 ዩሮ ክፍሊት ይሓትት ኩሎም እቶም ቅብሊታት ከኣ ብኢዛቤላ ዶስ ሳንቶስ እዮም ተፈሪሞም ብዙሓት ኣፍሪቃውያን ስደተኛታት ኣብ ዶብ ኣሜሪካ ተታሒዞም ጠበቓታት ኢዛቤላ ዶስ ሳንቶስ ግን እቲ ዝተገብረ ክፍሊት ብምሉኡ ሕጋዊ መስርሕ ዝተኸተለ ምንባሩን ካብ ስርሓ ምስ ተባረረት ድማ ዝኾነ ክፍሊት ከምዘየፍቐደትን ይገልጹ ኣይሲኣጀ ICIJ ን ቢቢሲ ፓናራማን ኢዛቤላ ዶስ ሳንቶስ ብኸመይ ሃብታ ከምዝደለበት ሓዲሽ ዝርዝራዊ ሓበሬታ ረኺቡ ኣብ 2006 ኢዛቤላ ዶስ ሳንቶስ ነቲ ብኩባንያ ዕደና ኣንጎላ ሳናጎል ዝውነን ዝነበረ ጋልፕ ዝተባህለ ኩባንያ ብውሑድ ገንዘብ ገዚኣቶ ንሳ ነቲ ትካል ክትገዝኦ እንከላ 15 ጥራይ ከፊላ ዝተረፈ 70 ሚልዮን ንልዕሊ 11 ዓመታት ከይተኸፍለ ጸኒሑ ኣሎ ኣብዚ እዋን እዚ ንሳ እትውንነኖ ብርኪ ልዕሊ 750 ዩሮ ሚልዮን ገንዘብ ኣለዎ ናይ ኣልማዝ ንግዲ ኢዛቤላ ዶስ ሳንቶስ ኣብ ንግዲ ኣልማዝ ኣብ ዝገበረቶ ወፍሪ እውን ተመሳሳሊ ዛንታ እዩ ዘለዋ ኣብ 2012 ሰብኣያ ሳንዲካ ዶኮሎ ምስ ሃገራዊ ኩባንያ ዕደና ኣልማዝ ኣንጎላ ኮይኑ ኣብ ስዊዝ ኣብ ዝርከብ ናይ ኣልማዝ ኩባንያ ብርኪ ክገዝኡ ተሰማሚዖም ኣብቲ ስምምዕ ፍርቂ-ፍርቂ መሻርክቲ ክኾኑ እዮም ተሰማሚዖም ነይሮም እንተኾነ እቲ ብርኪ ብምሉኡ ብሃገራዊ ኩባንያ ዕደና ኣልማዝ ኣንጎላ እዩ ተኸፊሉ እቲ ሃገራዊ ኩባንያ 79 ሚልዮን ክኸፍል እንከሎ ሰብኣያ ግን 4 ሚልዮን ጥራይ ኣውፊሩ እቲ ሃገራዊ ኩባንያ መሊሱ ኣስታት 5 ሚልዮን ዶላር ንሰብኣያ ከፊልዎ እቲ ሰነዳት ከምዝሕብሮ ህዝቢ ኣንጎላ ካብቲ ዝተገብረ ወፍሪ ኣልማዝ ወላ ሓንቲ ኣታዊ ከምዘይረኸበን እቲ ሃገራዊ ኩባንያ ኣልማዝ ድማ ከባቢ 200 ሚልዮን ዶላር በጺሕዎ ኢዛቤላ ዶስ ሳንቶስ ኣብ ምዕዳግ መሬትን ተሌኮሚኒኬሽንን እተገብሮ ዝነበረት ንግዳዊ ንጥፈታትውን ካብዚ ዝተነግረ ዝተፈልየ ዛንታ የብሉን ንሳ ብዘይ ሕጋዊ መንገዲ ብኣቡኣ ተሓጊዛ ብሚልዮናት ዶላራት ዝግመት መሬት ከምዝደለበትን ብዘይ ሕጋዊ ምስግጋርን ምጥፍፋእን ገንዘብ እያ እትኽሰስ ነቲ መሬትን ብርክታት ተሌኮሚኒኬሺን ክትገዝእ ካብ ካዝና መንግስቲ ገንዘብ ከምዝወሰደት እቲ ሰነዳት የመልክት ፕረዚደንት ኣንጎላ-ነበር ሆዘ ኤድዋርዶ ዶስ ሳንቶስ 38 ዓመት ኣብ ስልጣን ድሕሪ ምጽንሑ ኣብ 2017ዩ ወሪዱ ፕረዚደንት ኣንጎላ ጃኦ ሎረንኮ ኣብ 2017 ስልጣን ምስ ሓዘ ብኡንብኡ ንደቂ ፕረዚደንት ነበር ካብ ስልጣኖ ኣባሪርዎም ጸጋታት ነዳዲን ወርቂን ዝተዓደለት ኣንጎላ ኣብ ዝሓለፉ ዓመታት ዝምስገን ምዕባለን ውዕውዕ ወፍርን እኳ እንተርኣየት ኣሽሓት ዜጋታታ ግን ኣብ ደልሃመት ድኽነት ከም ዝርከቡ ጸብጻባት የመልክቱ ምንጪ ስእሊ, Getty Images መግለጺ ስእሊ, ኢዛቤላ ዶስ ሳንቶስ ምስ ሰብኣያ ኢዛቤላ ዶስ ሳንቶስ መን እያ ምንጪ ስእሊ, Getty Images ኢዛቤላ ዶስ ሳንቶስ ጓል ፕረዚደንት ኣንጎላ ነበር ሆዘ ዶስ ሳንቶስ እያ ሰብኣያ ሲንዲካ ዶኮሎ ወዲ ኮንጎ ኮይኑ ኣብ ምእካብ ክቡር ቕብኣታት ዝተዋፈረ ነጋዳይ እዩ ኢዛቤላ ኣብ ብሪጣንያ ተማሂራ ኣብዚ እዋን ድማ ኣብ ለንደን ትነብር ንሳ ልዕሊ 2 ቢልዮን ሃብቲ ዘለዋ ካብ ኣፍሪቃ እታ ዝሃብተመት ጓል-ኣንስተይቲ እያ ዜናታት ሕብረት ኣውሮጳ ኣብ ትግራይ ገበናት ኲናት ተፈጺሙ ክኸውን ከምዝኽእል ስክፍትኡ ገሊጹ16 ጥሪ 2021 ቦቢ ዋይን ንህይወተይን ህይወት በዓልቲ ገዛይን ተጨኒቐ ኣለኹቅድሚ 8 ሰዓታት ስለምንታይ ንፓትሪስ ሉሉምባ ምዝካር ኣድለየ?ቅድሚ 6 ሰዓታት ኣዘራረብቲ ዛዕባታት እናኸረረ ዝመጽእ ዘሎ ጎንጺ ዶብ ኢትዮጵያን ሱዳንን14 ጥሪ 2021 ክልል ኦሮሚያ መምህር ኪቲላ ጉዳታ ስለምንታይዩ ተረሺኑ?12 ጥሪ 2021 3:42 ቪድዮ, ብዛዕባ ፕረዚደንታዊ መረጻ ኡጋንዳ እንታይ ትፈልጡ?, ዕምሪ ፈነወ 3,4212 ጥሪ 2021 ኣብ ኣፍሪቃ ዘሎ መዓልታዊ ዝርገሐ ኮሮናቫይረስ ዘርኢ ሰሌዳ24 መጋቢት 2020 ሱዳን ኣብ መስርሕ ልዝብ ግድብ ሕዳሰ ኣይተሰማመዐትን11 ጥሪ 2021 ምስ ሱዳን ዘሎ ምስሕሓብ ዶብ ናብ ዝነበሮ ተመሊሱ ብሰላም ክፍታሕ ኣለዎ- ኢትዮጵያ7 ጥሪ 2021 ቦይንግ 737 ነፋሪት ኢንዶኔዥያ ዝወደቐትሉ ከባቢ ተፈሊጡ ተባሂሉ10 ጥሪ 2021 ኣብ ኣብያተ ማእሰርቲ ስዑዲ ዓረብ ዝሳቐዩ ኢትዮጵያውያን መንግስቲ ናብ ዓዶም ክመልሶም ይምሕጸኑ7 ጥሪ 2021 ኣቶ ጃዋር መሓመድ ዝርከቦም ክሱሳት ሎሚ ኣብ ቤት ፍርዲ ቀሪቦም12 ጥሪ 2021 ብብዝሒ ዝተነበ 1 ላዕለዎት መሪሕነት ህወሓት ትማሊ ናብ ቤት ፍርዲ ቀሪቦም 2 ኣብ 50 ግዝኣታት ኣመሪካ ብኣጽዋር ዝተዓጀበ ተቓውሞ ከይካየድ ተሰጊኡ 3 ኡጋንዳ ፕረዚደንት ዩወሪ ሙሰቨኒ ከምዝተዓወተ ተገሊጹ 4 ወድብ ኣንጌላ መርክል ሓድሽ ኣቦ መንበር መሪጹ 5 ሕብረት ኣውሮጳ ኣብ ትግራይ ገበናት ኲናት ተፈጺሙ ክኸውን ከምዝኽእል ስክፍትኡ ገሊጹ 6 ኣብ ትግራይ ምሉእ ኣገልግሎታት መብራህትን ስልክን መዓስ ክጅምር ይኸውን? 