 ኦነግ መንግስቲ ኢትዮጵያ ንኦነግ ካብ መዝገብ ግብረሽበራ ምስኣውጸኦ ግዜ ከየጥፈአ እዩ ምስቲ ኣብ ኤርትራ ኾይኑ ዕጥቃዊ ቃልሲ ከካይድ ዝጸንሐ ውድብ ምዝርራብ ጀሚሩ መንግስቲ ኢትዮጵያ ኣብ ወርሒ ነሓሰ 2018 ንሚኒስተር ጉዳያት ወጻኢ ነበር ወርቅነህ ገበየሁን ንፕረዚደንት ክልል ኦሮሚያ ለማ መገርሳን ናብ ኣስመራ ብምልኣኽ ምስ ኣቦ ወንበር ኦነግ ዳውድ ኢብሳ ክዘራረቡ ገበረ ምንጪ ስእሊ, Getty Images ድሕሪዚ ዝርርብ ኦነግ ዕጥቃዊ ቃልሲ ገዲፉ ናብ ኢትዮጵያ ክኣቱ ተሰማሚዑ ኣብ መፋርቕ ወርሒ መስከረም 2018 ድማ ኣስታት 1300 ሰራዊት ኦነግ ካብ ኤርትራ ብትግራይ ኣቢሉ ናብ ኢትዮጵያ ኣትዩ ናብ ኢትዮጵያ ምስኣተወ ግን ንኣዋርሕ ኣብ ጉዳያት ምፍታሕ ዕጥቅን ካልእን ምስ መንግስቲ ኢትዮጵያ ክሰሓሓብ ተራእዩ ነይሩ ብፍላይ እቲ ኣብ በረኻታት ኦሮሚያ ክንቀሳቐስ ዝጸንሐ ሰራዊት ኦነግ ኣብ ጉዳይ ምፍታሕ ዕጥቂ ዝተፈለየ ቅዋም ዘለዎ ይመስል ምንባሩ ዝዘከር እዩ ውዒሉ ሓዲሩ ግን ብዳውድ ኢብሳ ዝምራሕ ኦነግ ዕጥቂ ፈቲሑ ናብ ሰላማዊ ምንቅስቓስ ከምዝኣተወን ኣብ ጫካ ዝተረፉ ሰራዊት ከምዘይብሉን ኣዊጁ እንተኾነ ክሳብ እዚ እዋን እዚ መንግስቲ ኢትዮጵያ ብፍላይ ኣብ ምዕራብ ኢትዮጵያን ዕጡቓት ኦሮሞ ኣብ ውግእ ከምዘሎ እዩ ዝፍለጥ ብዳውድ ኢብሳ ዝምራሕ ኦነግ ዕጡቕ ሰራዊት የብለይን እንተበለኳ እዞም ኣብ ኦሮሚያ ዝንቀሳቐሱ ዕጡቓት ግን ንርእሶም ሰራዊት ሓርነት ኦሮሞ እናበሉ እዮም ዝጽውዑ ኣነ ብውልቀይ ናፅነተይ ኣይረኸብኩን ኣዛዚ ሰራዊት ኦነግ ላዕለዎት መራሕቲ ኦነግ ከምዝተኣስሩ ተገሊጹ መንግስቲ ኢትዮጵያ ድማ ነዞም ዝዋግእዎ ዘለዉ ዕጡቓት ገለ እዋናት ኦነግ ሸኔ እናበለ ክጽወዖም ይስማዕ እዩ እቶም ዕጡቓት ግን ንርእሶም ሸኔ ኢሎም ኣይጽውዑን ኣብ ቅትለት ኣርቲስ ሃጫሉ ሁንዴሳ ድማ ብመንግስቲ ተደጋጊሙ ዝኽሰስ ዘሎ ኣካል እዩ እቲ ብዳውድ ኢብሳ ዝምራሕ ኦነግ ግን ኣብዚ እዋን ኣብ ሃገራዊ ቦርድ መረጻ ኢትዮጵያ ተመዝጊቡ ዝንቀሳቐስ ዘሎ ሕጋዊ ተቓዋሚ ውድብ እዩ እዚ ውድብ ኣብ ኦሮሚያ ተቐባልነት ኣለዎም ምስ ዝበሃሉ ተቓወምቲ ውድባት ሰሚሩ ክሰርሕ ምዃኑ ኣፍሊጡ ነይሩ ኣብ ወርሒ ጥሪ ግንባር ሓርነት ኦሮሞ ኦነግ ምስ ኦሮሞ ፌደራሊስት ኮንግረስ ኦፌኮ ከምኡ ድማ ምስ ብሄራዊ ፓርቲ ኦሮምያ ኦብፓ ጥምረት ከምዝፈጸሙ ተገሊጹ ነይሩ እንተኾነ ኣብ መንጎኦም ምስምማዓት ስለዘይተፈጥረ እቲ ጥምረት ንግዚኡ ደው ከምዝበለ እዩ ዝዝረብ ካልኦት ካብ ደገ ዝኣተዉ ውድባት ኦሮሞ ካብቶም ካብ ደገ ዝኣተዉ ውድባት ኦሮሚያ መብዛሕተኦም ካብቲ ነባር ውድብ ኦነግ ዝተፈንጨሉ ኮይኖም ገሊኦም ብክስቶ ዝምራሕ ኦነግ ብዝብል ብስም መራሕቶም ዝልለዩ እዮም ነይሮም እዚ ድማ ኦነግ ብዝብል ስም ኣብ ቦርድ መረጻ ኢትዮጵያ ክምዝገብ ዘለኒ ኣነ እየ ክሳብ ዝብል ምስሕሓባት ፈጢሩ ነይሩ ኣብ ነሓሰ 2019 ኣብ መንጎ ብዳውድ ኢብሳ ዝምራሕ ኦነግ ከምኡ ድማ ኣብ መንጎ ብኣባ ነጋ ጃራ ዝምራሕ ኦነግ ዝነበረ ምስሕሓብ ዝጥቀስ እዩ ካልኦት ቅድም ክብል ኣብ ኦነግ ዝነበሩን ዝተፈንጨሉን ከም በዓል ሌንጮ ለታን ከማል ገልቹን ዝመርሕዎም ውድባት ድማ ካልእ ስም ሒዞም ናብ ኢትዮጵያ ኣትዮም እዮም ብኣይተ ሌንጮ ለታ ዝምራሕ ኣብ ስደት ዝተመስረተ ዲሞክራሲያዊ ግንባር ኦሮሞ ኦዴግ ድሕሪ ምምጻእ ኣብዪ ኣሕመድ ናብ ኢትዮጵያ ተመሊሱ ኣይተ ሌንጮ ለታ ስሙ ኣብ ፖለቲካ ኢትዮጵያ ገኒኑ እዩ ዝለዓል ኦነግ ዕጥቃዊ ቃልሲ ኣቋሪጹ ናብ ሃገሩ ክኣቱ ተሰማሚዑ ቃልሲ ዲሞክራሲያዊ ክኸዉን ኣለዎ ኣቶ ሌንጮ ለታ ኣብ ወርሒ ሕዳር 2018 ምስቲ ኣብቲ ሽዑ እዋን ብኣይተ ለማ መገርሳ ዝምራሕ ዝነበረን ንኦሮሚያ ዘመሓድርን ኦዴፓ ኣባል ልፍንቲ ኢህወዴግ ዝነበረ ውድብ ተዋሂዱ ኦዴፓ ድማ ንባዕሉ ጸኒሑ ናብ ሰልፊ ብልጽግና ተሓዊሱ ካልእ ካብ ስደት ዝተመለሰ ናይ ኦሮሚያ ውድብ ብብርጋዴር ጀነራል ከማል ገልቹ ዝምራሕ ብሄራዊ ፓርቲ ኦሮምያን ኦብፓ እዩ ኦብፓ ካብ ኤርትራን ኡጋንዳን ተበጊሱ ዕጥቃዊ ቃልሲ ከካይድ ድሕሪ ምጽናሕ ድሕሪ ለውጢ ናብታ ሃገር ዝተመለሰ እዩ ጀነራል ከማል ላዕለዋይ መኮንን ሰራዊት ኢትዮጵያ ዝነበረ ኮይኑ ካብቲ ኣብ ዶብ ኤርትራን ኢትዮጵያን ተመዲቡሉ ዝነበረ ግንባር ሃዲሙ ንኤርትራ ኢዱ ዝሃበዩ ከማል ገልቹ ናብ ኢትዮጵያ ምስተመለሰ ንሽዱሽተ ኣዋርሕ ሓላፊ ጸጥታ ክልል ኦሮሚያ ኮይኑ ሰሪሑ ጸኒሑ ግን ካብ ስልጣኑ ተላዒሉ ንሱ ዝመርሖ ውድብ ኦብፓ ኣብዚ እዋን እዚ ፍቓድ ረኺቡ ኣብ ኢትዮጵያ ሕጋዊ ምንቅስቓስ ይገብር ኣሎ ዴምህት ዴሞክራስያዊ ምንቅስቓስ ህዝቢ ትግራይ ዴምህት ሓደ ካብቶም ዕጥቆም ፈቲሖም ናብ ኢትዮጵያ ዝኣተዉ ፖለቲካዊ ውድባት እዩ ብኣቆፃፅራ ፈረንጂ 2001 ከምዝተመስረተ ዝንገረሉ ዴምህት 17 ዓመታት ኣብ ኤርትራ ኾይኑ ኣንፃር መንግስቲ ኢትዮጵያ ዕጥቃዊ ቃልሲ ከካይድ ፀኒሑ ኣብ 2015 ምስ ጉንበት ሸውዓተ ውህደት ፈጢሩ ዝነበረ እቲ ውድብ ብ ሞላ ኣስገዶም ዝምርሑ ኣስታት 800 ወተሃደራቱ ነቲ ውድብ ራሕሪሖም ናብ ኢትዮጵያ ኣትዮም ነይሮም ዴምህት መን እዩ? 