 ትግርኛ BBC News, ትግርኛናብቲ ትሕዝቶ ቀጽሉ ክፍልታት ዜና ቪድዮ ኣመና ፍቱዋት ዜና ቪድዮ ኣመና ፍቱዋት 2016 ዝለዓለ መጠን ወሰኽ ካርቦን ዳይ ኦክሳይድ ዝተርኣዮ ዓመት ኮይኑ 30 ጥቅምቲ 2017 ምንጪ ስእሊ, Getty Images መግለጺ ስእሊ, ካብ ንጥፈታት ደቂ-ሰባት ዝፍነዉ በከልቲ ጋዛት እንተነከዩውን ኣብ ከባቢ ዝፍፀር ፀቕጢ ግን እናወሰኸ እዩ ኣብ ከባቢ ኣየር ዝፍጠር ፃዕቂ ካርቦን ዳይ ኦክሳይድ ዝተቓፀለ ጋዝ ካብ ቅድሚ ሕዚ ብዝለዓለ ኣብ 2016 ከምዝተመዝገበ ትካል ሜትሪዮሎጂ ዓለም ኣፍሊጡ ኣብ ዝሓለፈ ዓመት ዝተመዝገበ ወሰኽ ኣብ ውሽጢ ሕሉፋት 10 ዓመታት ካብ ዝነበረ ማእኸላይ መጠን ብ50 ሚኢታዊት ሓለፋ ኣለዎ ተመራመርቲ ከምዝብልዎ ዝተመረዘ ጋዝ ኣብ 800,000 ዓመታት ተራእዩ ብዘይፈልጥ መጠን ክውስኽ ዝኸኣለ ንጥፈታት ደቀ-ሰባትን ኤልኒኖ ብሓባር ብዝፈጠርዎ ፅዕንቶ እዩ ሳይንቲስታት ብወገኖም ምስ ምንካይ ዋዒ ዝተትሓዘ ትልሚ ኣብ ምዕዋት ከምዝፈታተን ሓቢሮም ትካል ሜትሪዮሎጂ ዓለም ን51 ሃገራት ብምፅናዕዩ ናይዚ ዓመት ፀብፃብ መጠን ልቀት በከልቲ ጋዛት ዕላዊ ዝገበረ እቶም ዝተዘግርሑ መቆፃፀሪ ኖቑጣታት ድማ ፃዕቂ ንመጠን ዋዒ ምኽንያት ዝኾኑ ጋዛት ከም ካርቦን ዳይ ኦክሳይድ ሜቴንን ኒውተረስ ኦክሳይድን እዮም ዓቂኖም እቶም ዕላዊ ዝተገበሩ ኣሃዛት ድማ ነቶም ብኸም ውቅያኖሳትን ባዮስፌርን ካብ ዝተሰተዩ ዝተረፉ ጥራሕ ይገልፁ ውቅያኖሳትን ባዮስፌርን ንበከልቲ ጋዛት ናይ ምዕቃብ ተኽእሎ ኣለዎም ኣብ 2016 ብማእኸላይ 403.3 ppm ፓርትስ ፐር ሚልዮን - ብሜላ መዕቀኒ እቲ ዓውዲ ፃዕቂ ተመዝጊቡ ኣብ 2015 ግን 400 ነይሩ ዶክተር ኦክሳና ታራሶቫ ኣብ ትካል ሜትሪዮሎጂ ዓለም ዋና ተቖፃፃሪ ፕሮግራም መፅናዕቲ ከባቢ ኣየር ኣብ ውሽጢ 30 ዓመታት ካብ ዘጋጠሙ እቲ ዝለዓለ እዩ ክብሉ ንቢቢሲ ተዛሪቦም ዝለዓለ ወሰኽ ዝተመዝገበ ኣብ ዝሓለፈ እዋን ኤል ኒኖ መሰጋጠመ እዩ ነይሩ ሽዑ 2.7ppm ዝነበረ እንትኸውን ሕዚ ዝተመዝገበ ወሰኽ ግን 3.3ppm እዩ እዚ ድማ ኣብ ዝሓለፉ ዓሰርተ ዓመታት ካብ ዝተርኣየ ወሰኽ ብ50 ሚኢታዊት ይዛይድ ምንጪ ስእሊ, Getty Images መግለጺ ስእሊ, ብምኽንያት ኤል ኒኖ ዘጋጠሙ ሓደጋታት ደርቂ ተኽልታትን ካርቦን ናይ ምምጣጥ ዓቕሞም ክምዝዳኸም ገይሩ ኤልኒኖ ተኽልታት ካርቦን ዳይ ኦክሳይድ ናይ ምምጣጥ ዓቕሞም ከምዝዳኸም ብምግባር ኣብ ከባቢ ኣየር ዝህሉ መጠን ዝተበከለ ጋዝ ከምዝውስኽ ገይሩ እቲ መፅናዕቲ ከምዝሕብሮ መጠን ብደቀ-ሰባት ዝፍጠር ብኽለት ኣብ ዝሓለፉ ዓመታት ነክዩ ኣብ ዝሓለፉ 70 ዓመታት ዝተርኣየ መጠን ወሰኽ ካርቦን ዳይ ኦክሳይድ ዳርጋ ኣብ መዛዘሚ እቲ ንመወዳእታ ግዜ ዝለዓለ ምንካይ ዋዒ ዝተራእየሉን ብዝሒ በረድ ክፍጠር ዝኽኣለሉን እዋን Ice age ካብ ዝነበረ ዳርጋ ብ100 ግዜ ዝተዓፃፀፈ እዩ ልዑል ወሰኽ መጠን ካርቦን ዳይ ኦክሳይድን ካልኦት ጋዛትን ካብ ግምት ንላዕሊ ብዝኾነ ኣጋጣሚ ኩነታት ኣየር ኣብ ምልዋጥ እጃም ኣለዎም እዚ ድማ ንስነ-ምህዳራውን ቁጠባውን ኩነታት የመዛብል ይብል እቲ መፅናዕቲ ምንጪ ስእሊ, Anthony Dubber መግለጺ ስእሊ, ንፃዕቂ ካርቦን ዳይ ኦክሳይድ ክከታተላ ካብ ሞንጎ ዝተዳለዋ መሳርሒ -ብሪቲሽ ኣንታርክቲክ ሰርቨይ ሃለይ እቲ መፅናዕቲ ከምዘመልክቶ ካብ 1990 ጀሚሩ መጠን ዝምንጭዉ መርዛም ጋዛት ብ40 መኢታዊ ወሲኹ እዚ እዩ ድማ ከባቢና ካብ ዓቐን ንላዕሊ ከምዝመውቕ ዝገብሮ ዘሎ ብመልካዓ-ምድራዊ ኣዘራርባ ብዙሕ ሙቐት ናብ ኣየር ከም ምውጋእ ማለት እዩ ይብሉ ዶር ታራሶቫ ቅድም ሕዚ ብዓሰርተ ኣሸሓት ዓመታት ዝመፅእ ዝነበረ ለውጢ ሎሚ ኣብ ሓፂር ጊዜ ብቕልጡፍ እዩ ዝረአ ንምንታይ ከምኡ ከምዝኾነ እኹል ፍልጠት ኣይብልናን እዚ ብዙሕ ዘጭንቕ እዩ ተመራመርቲ ከምዝብልዎ ኣብዚ ሐዚ ዝምንጩ ዘሎ መጠን ካርቦን ዳይኦክሳይድ CO2 ቅድም ክብል ኣብ መንጎ 5 ሚልዮን ክሳብ 3 ሚልዮን ዘመነ ፍጠረት ዘጋጠመ እዩ ኣብቲ እዋን ሙቐት ከባብያዊ ኣየርና 2-3 ዲግሪ ሴንትግሬድ ነይሩ ብሰንኪ ካብ ግሪንላንድን ካብ ምዕራብ ኣንታራክቲካን ዝመክኽ በረድ ጽፍሒ ባሕሪ ድማ ካብ 10-20 ሜትሮ ሓፍ ዝበለ ነይሩ ብዛዕባ ከባብያዊ ምንፃፍ ኣየር ዝነጥፉ ካልኦት ተመራመርቲ ትካል ዓለም ለኸ ሜትሪዮሎጂ ኣብ ቀረባ ጊዜ ዕላዊ ዝገበሮ እዚ ውፅኢት መፅናዕቲ መደንገፂ ምዃኑ ይዛረቡ ከም አቆፃፅራ ፈረንጂ ካብ 2015 ክሳዕ 2016 ኣብ ዘሎ ዓመት ዝመንጨወ መጠን ካርቦን ዳይኦክሳይድ ካብ 1990 ክሳብ 2000 ናይ ዝመንጨወ ዕፅፊ እዩ ይብሉ ኣብ ሮያል ሆሎዎይ ለንደን ዩኒቨርሲቲ ተመራማሪ ፕሮፌሰር ኡዋን ኒስበት ካብ ኣግራብ ዝቑረፅ ፍሓም ምጥቃም ጠጠው ኣቢልና ቅድም ክብል ዝተፈረመ ስምምዓት ፓሪስ ክነኽብር ይግባእ ብርግፅ ክሳብ ሐዚ እቲ ለውጢ ኣየር ኣይተመዝገበን ምበር ሓደ ሐደ ምልክታት ይረአዩ ኣለዉ ምንጪ ስእሊ, WMO መግለጺ ስእሊ, ሳይንቲስታት - ካብ ኣብ ኣውስትራልያ ዝርከብ ኖቕጣ ንመፅናዕቶም ዝሕግዝዎም ኣየራት እንትእክቡ ካልእ ዘተሓሳስብ ጉዳይ ኣብ ዝሓለፉ ዓሰርተ ዓመታት ኣብ ፅፍሒ ኣየር ዝርከብ ሚቴን እናተብሃለ ዝፅዋዕ መርዛም ጋዝ መጠን እናወሰኸ ምምፅኡ እዩ ፕሮፌሰር ኒስበት እዚ ዝተሓላለኸን ባዕሉ ንባዕሉ ዝመጋገብን ፀገም ይብልዎ መጠን ሚቴን ካብ ዝግመት ንላዕሊ እናወሰኸ ዝመፀ ካብ 2007 ጀሚሩ እንትኸውን ብፍላይ ከኣ ካብ 2014-2016 እቲ ወሰኽ ጠገለ የብሉን እዚ ኣብ ጉባኤ ፓሪስ ክኾን እዩ ተባሂሉ ዝተገመተ ኣይነበረን ኣብ ውሽጢ ሚቴን ዝርከብ ተፈጥሮ ካርቦን ከምዝሕብሮ ድማ እቲ ልዑል ወሰኽ ካብ ቃፀሎ ፈሓም ዝመነጨወ ኣይኮነን ሚቴን ብኽንድዚ ዝኣክል መጠን ሓፍ ዝበለሉ ምኽነያት ኣይተረደአናን ይብሉ እቶም ተመራማሪ እዚ ዘይተገመተ ልዑል ወሰኽ ሚቴን ኣብ ጉባኤ ፓሪስ ምስ ዝተበፅሐ ስምምዕነት ዝፃባእ ምዃኑ ካልኦት ተዓዘብቲ ይዛረቡ እቶም ኣሃዛት ኣይሕስዉን ዘለዉ ሐዝውን ብዙሕ ጋዝ ኢና ናብ ኣየር ነመንጭው ዘለና ማለት እዩ እዚ ድማ ጠጠው ክብል ኣለዎ ይብሉ ሓላፊ ኢንቫይሮንመንት ውድብ ሕቡራት መንግስታት እሪክ ሶልሂም ኣብ ኢድና ብዙሕ ፍታሕ ኣለና ካባና ዝድለ ዓለምለኸ ፖሊቲካዊ ቆራፅነትን ንጥፈትን ጥራሕ እዩ እዚ ፀብፃብ ወፂኡ ዘሎ ውድብ ሕቡራት መንግስታት ድሕሪ ሰሙን ኣብ ጀርመን ከተማ ቦን ለውጢ ኣየር ኣመልኪቱ ኣኼባ ንምካያድ ኣብ ምድላው ኣብ ዝርከበሉ እዋን እዩ ፕረዚደንት ትራምፕ ሃገሮም አመሪካ ብዛዕባ ኣየር ኣመልኪቱ ካብ ዝግበር ልዝብ ንኽትወፅእ እንተወሰኑ ኳ ኣብ ጀርመን ከካየድ ኣብ ዝተሓሰበ ኣኼባ ግና ስምምዕ ፓሪስ ተጠናኺሩ ንክቕፅል ዝዓለመ እዩ ዜናታት ሕብረት ኣውሮጳ ኣብ ትግራይ ገበናት ኲናት ተፈጺሙ ክኸውን ከምዝኽእል ስክፍትኡ ገሊጹ16 ጥሪ 2021 ቦቢ ዋይን ንህይወተይን ህይወት በዓልቲ ገዛይን ተጨኒቐ ኣለኹቅድሚ 7 ሰዓታት ስለምንታይ ንፓትሪስ ሉሉምባ ምዝካር ኣድለየ?ቅድሚ 5 ሰዓታት ኣዘራረብቲ ዛዕባታት እናኸረረ ዝመጽእ ዘሎ ጎንጺ ዶብ ኢትዮጵያን ሱዳንን14 ጥሪ 2021 ክልል ኦሮሚያ መምህር ኪቲላ ጉዳታ ስለምንታይዩ ተረሺኑ?12 ጥሪ 2021 3:42 ቪድዮ, ብዛዕባ ፕረዚደንታዊ መረጻ ኡጋንዳ እንታይ ትፈልጡ?, ዕምሪ ፈነወ 3,4212 ጥሪ 2021 ኣብ ኣፍሪቃ ዘሎ መዓልታዊ ዝርገሐ ኮሮናቫይረስ ዘርኢ ሰሌዳ24 መጋቢት 2020 ሱዳን ኣብ መስርሕ ልዝብ ግድብ ሕዳሰ ኣይተሰማመዐትን11 ጥሪ 2021 ምስ ሱዳን ዘሎ ምስሕሓብ ዶብ ናብ ዝነበሮ ተመሊሱ ብሰላም ክፍታሕ ኣለዎ- ኢትዮጵያ7 ጥሪ 2021 ቦይንግ 737 ነፋሪት ኢንዶኔዥያ ዝወደቐትሉ ከባቢ ተፈሊጡ ተባሂሉ10 ጥሪ 2021 ኣብ ኣብያተ ማእሰርቲ ስዑዲ ዓረብ ዝሳቐዩ ኢትዮጵያውያን መንግስቲ ናብ ዓዶም ክመልሶም ይምሕጸኑ7 ጥሪ 2021 ኣቶ ጃዋር መሓመድ ዝርከቦም ክሱሳት ሎሚ ኣብ ቤት ፍርዲ ቀሪቦም12 ጥሪ 2021 ብብዝሒ ዝተነበ 1 ላዕለዎት መሪሕነት ህወሓት ትማሊ ናብ ቤት ፍርዲ ቀሪቦም 2 ኣብ 50 ግዝኣታት ኣመሪካ ብኣጽዋር ዝተዓጀበ ተቓውሞ ከይካየድ ተሰጊኡ 3 ወድብ ኣንጌላ መርክል ሓድሽ ኣቦ መንበር መሪጹ 4 ኡጋንዳ ፕረዚደንት ዩወሪ ሙሰቨኒ ከምዝተዓወተ ተገሊጹ 5 ሕብረት ኣውሮጳ ኣብ ትግራይ ገበናት ኲናት ተፈጺሙ ክኸውን ከምዝኽእል ስክፍትኡ ገሊጹ 6 ኣብ ትግራይ ምሉእ ኣገልግሎታት መብራህትን ስልክን መዓስ ክጅምር ይኸውን? 