 ትግርኛ BBC News, ትግርኛናብቲ ትሕዝቶ ቀጽሉ ክፍልታት ዜና ቪድዮ ኣመና ፍቱዋት ዜና ቪድዮ ኣመና ፍቱዋት ኣብዪ ኣብ 1960ታት ንዝነበሩ ውልቀ-መለኽቲ ኣፍሪቃ እዩ ዝመስል ዶክተር ኣወል ኣሎ 13 መስከረም 2020 ምንጪ ስእሊ, EBC ኣብ ብሪጣንያ ዩኒቨርስቲ ኪል መምህር ዝኾነ ዶክተር ኣወል ኣሎ ቃሲም ምስ መደብ ቢቢሲ ኒውስሃዎር ኣብ ዝገበሮ ሓጺር ጻንሒት ነቲ ኣብ ትግራይ ዝተኻየደ መረጻ ዘይሕጋዊ ምባል ኣይከኣልን ኢሉ ኣብዪ ኣብ ኢትዮጵያ መራሒ ለውጢን ዕርያን ተባሂሉ ብዙሕ ናእዳ ዝቐረበሉ እዩ ዶክተር ኣል ግን ምልስ ኢለ ክርእዮ እንከለኹ ኣብዪ ዘበገሶ ናይ ዕርያ ስጉምትታት ስልጣኑ ክሳብ ዘደላድል ዝተጠቐመሉ ሜላ እዩ ነይሩ ይብል ስለዝኾነ ድማ ንቀዳማይ ሚኒሰተር ኣብዪ ኣሕመድ ምስ ኣብ 1960ታት ዝነበሩ ውልቀ መለኽቲ መራሕቲ ኣፍሪቃ ኣመሳሲልዎ እቲ ተንታኒ ፖለቲካ ምብራቕ ኣፍሪቃ እቲ ኣብ መንጎ መንግስቲ ክልል ትግራይን መንግስቲ ፌዴራልን ዘሎ ወጥሪ ካብ መንጽር ሕጊ ጥራሕ ዘይኮነስ ህወሓትን ብልጽግናን ዘሰጉምዎ ካብ ዘለውዎ ፖሊቲካዊ ስነ-ሓሳብ ክረአ ከምዘለዎ ይዛረብ ብመነጽር ፌዴሬላዊ ሕገ መንግስታዊ ስርዓት ኢትዮጵያ ትግራይ ዘካየደቶ መረጻ ዘይሕጋዊ ንምባል ዝከኣል ኣይኮነን ድማ ኢሉ ኣብዪ ኣሕመድ ህዝቢ ትግራይ ንምብዳል ጥር ትብል ድሌት የብልናን ኣብዪ ኣሕመድ ናይ ኤርትራ ምብፅሑ ዛዚሙ ተመሊሱ ብመሰረት እቲ ስርዓት መንግስቲ እቲ ክልል ኣብ ክልሉ መረጻ ኾነ ካልእ ናይ ምክያድ ሕገ-መንግስታዊ መሰል ከምዘለዎ እዩ ዝትንትን ፌዴራል መንግስቲ ሃገራዊ መረጻ ብሰንኪ ለበዳ ኮቪድ -19 ንዘይተወሰነ እዋን ምስ ኣናወሐ መንግስቲ ክልል ትግራይ ነቲ ውሳነ ኣይተቐበሎን ቅድሚ ኮሮና ምምጽኡ መንግስቲ ፌዴራል መረጻ ንምክያድ ምድላው ኣይገብርን ዘሎ ኢሉ ክኸስስ ጸኒሑ እዩ ንውሳነ ቤት ምኽሪ ፌዴሬሽን ጥሒስካ መረጻ ምክያድ ብኸመይ ሕጋዊ ክኸውን ይኽእል ዝብል ሕቶ ካብ ቢቢሲ ዝቐረበሉ ዶክተር ኣወል ካብ መትከል እቲ ሕገ መንግስቲ እንተተራእዩ ፌደራል መንግስቲ ከምኡ ናይ ምግባር ስልጣን ከምዘይብሉ የረድእ መንግስቲ ፌዴራል ሃገራዊ መረጻ ምንውሑ ኣይተስማማዕኹን ምባሉ እቲ ክልል ዘካይዶ መረጻ ዘይሕጋዊ እዩ ወይከኣ ሕገ መንግስቲ ዝጥሕስ እዩ ማለት ኣይኮነን ኢሉ እቲ ፌዴራላዊ ስርዓት ክልላት ባዕለን ንባዕለን ናይ ምምሕዳር ስልጣን ከመዘለዎን ድማ ኣስሚርሉ ሰብሞያ ሕጊ ኦሮሞ ሽልማት ኖቤል ሰላም ኣብዪ ኣሕመድ ክስረዝ ሓቲቶም ኣብዪ ኣሕመድ ንምድጋፍ ሰልፊ ኣብ ልዕሊ ዝወጽኡ ሰባት ቦምባ ተደርብዩ ብካልኣይ ብርኪ ድማ ዝጸንሐ ሕገ መንግስታውን ፖሊቲካውን ፍሕፍሕ ምርኣይ ጠቓሚ ከምዝኾነ የረድእ እቲ መረጻ ሕገ መንግስታዊ ኣይኮነን ኢልካ ብዓይኒ ሕጊ ጥራሕ ካብ ምርኣይ ካብቲ ዝሓደረ ክልቲኦም ዘሰጉምዎ ዘሎ ፖለቲካዊ ራእይ እዩ ክረአ ዝግባእ ዝብል ምላሽ ሂቡ ቀዳማይ ሚኒሰተር ኣብዪ ኣሕመድ ነቲ ናይ ሰፈር መረጻ ክበል ዘናአሶ መረጻ ጠጠው ንምባል ወተሃደራዊ ስጉምቲ ክወስድ ከመዘይደሊ እንተተዛረበኳ ነቲ መረጻ አፍልጦ ዘይምሃብ ከይዱ ከይዱ ናብኡ ከይወስዶም ስግኣታት ኣሎ ፌዴራል መንግስቲ ክሳብ ናይ ሓይሊ ስጉምቲ ምውሳድ እንተበጺሑ እቲ ኣብዪ ናብ ስልጣን ካብ ዝመጽእ ጀሚሩ ኣብ መንጎኦም እናሰፍሐ ዝመጽአ ወጥሪ ዘዕርግ እዩ ክኸውን ይብል ኣወል ህወሓት ኣብቲ ዝሓለፈ ዳርጋ 30 ዓመታት ኣብታ ሃገር ኣብ ሕማቑን ጽቡቑን ዓብዪ እጃም ዝተጻወተ ምዃኑ በቲ ጸረ -ዴሞክራስያዊ ተግባራቱ ድማ ዝውቀስ ምዃኑ እቲ ዶክተር አዘኻኺሩ እቲ ብህወሓት ዓብላለይነት ዝፍለጥ ገዛኢ ውድብ ኢህወዴግ ዝፈረሰሉ መገዲ ሱር ናይቲ ጸገም ከምዝኾነ እቲ ምሁር የመልክት ኣብዪ ናብ ስልጣን ምስ መጽአ ንህወሓት ኣጓንዩወዎ እዩ ሓድሽ ውድብ ብልጽግና መስሪቱ ህወሓት ነቲ ሓድሽ ውድብ ኣይኣመነሉን ክጽምበር ኣይደለየን ስለዚ እቲ ሕዚ ዝረአ ዘሎ ወጥሪ ካብዚ ዝጸንሐ ኣፈላለይ ስነ-ሓሳብ እዩ ክረአ ዘለዎ ይብል ኣብታ ሃገር ከምቲ መደብ ተታሒዝሉ ዝነበረ ኣብ ወርሒ ነሓሰ መረጻ ተኻይዱ እንተዝኸውን ብልጽግና ክስዕር ኣይኽእልን ኢሎም ምስ ዝኣመኑ ሰባት ከምዝኾነ ዶክተር ኣዎል ኣንጸባሪቑ ምንጪ ስእሊ, Awol Kassim Allo ሃገር ክትብተን ትኽእል እያ ነዚ ክልላዊ መረጻ ስዒቡ እቲ ቀዳማይ ሚኒስተር ትካላት ፌዴራል ተጠቒሙ ኣብ ክልል ትግራይ ናይ ሓይሊ ስጉምቲ እንተወሲዱ እቲ ጎንጺ ናብ ዘይምለስ ብርኪ ክበጽሕ ምዃኑ እቲ ምሁር ይኣመን ኣስዒቡ ድማ ኣብ ትግራይ ናይ ሓይሊ ስጉምቲ እንተተፈቲኑ ግን እታ ሃገር ንሓላላ ክትብተን ትኽእል እያ ኢሉ ትግራይ ክንደይ ዝኣክል ኣገዳሲት ስለዝኾነት እዩ ኣብ ልዕሊኣ ስጉምቲ ምውሳድ ክሳብ ሃገር ምፍራስ ዘብጽሕ? ዝብል ሕቶ ካብ ቢቢሲ ቀሪብሉ ነይሩ ኣብዚ እዋን ውድብ ብልጽግናን እቲ ቀዳማይ ሚኒሰተርን ዘይቆጻጸርዋ ክልል ንሳ ጥራሕ እያ ዝብል ምላሽ ዝሃበ ዶክተር ኣወል እታ ክልል ሕገ-መንግስታዊ መሰላ ተረጋግጽ ከምዘላ የረድእ ብሱረውን ኣንጻራዊ ናጽነት ዘለዎን ኣብታ ሃገር ካብ ዘለዉ ክልላት ራብዓይቲ ዓባይ ክልል ምዃና ኣረዲኡ ኣብ እዋን ኢህወዴግ ኮነ ሕዚ እቲ ማእኸላይ መንግስቲ ኣባላት እቲ ፌዴሬሽን ዝኾና ክልላት ናይ ምዕብላል ምልካዊ ዝንበለ ከምዘሎ ጠቒሱ ሕዚ ንሪኦ ዘለና ግን ትግራይ ነቲ ናይ ፌዴራል ትእዛዝ ምንጻጋ ምስ ምትግባርቲ ሕገ መንግስቲ ዝሳነምበር ዝጥሕስ ኣይኮነን ኢሉ ኣብዪ ይውደስ እንዶ ኣይነበረን? 