 ፕሮፈሶር ሪቻርድ ሪድ ኣብ ኦክስፎርድ ዩኒቨርሲቲ ታሪኽ ኣፍሪቃ ዝምህር ተመራማሪዩ ብጊዜ ውግእ ባድመ ድማ ኣብ ኤርትራ - ኣስመራ ዩኒቨርሲቲ - ይምህር ነበረ ስለዚ ነቲ ሽዑ ዝተኻየደ ዉግእ ብቐረባ ዝረኣየን ሓበሬታት ዝኣከበን ተመራማሪዩ ሪቻርድ ብዩጋንዳ ኣቢሉዩ ንኤርትራ ኣትዩ ኣብ ዩጋንዳ ዝከታተሎ ዝነበረ ምርምር ምስ ኣብቅዐ ንእግረ-መገዱ ነቲ ዞባ ቀርኒ ኣፍሪቃ ብቀረባ ንኽዕዘብ ኢሉ ንኤርትራ ኣላገሰ ብኣጋጣሚ ኣብ ዩኒቨርሲቲ ኣስመራ ክፉት ቦታ ስለ ዝነበረ ወኸሳ ኣቕሪበ ተዓወትኩ ይብል ብተወሳኺ ኣብቲ እዋንቲ ዝነበረ ሃዋሁው ላዕለዋይ ትምህርቲ ኤርትራ ምዕሩይ ኣይነበረን ብግቡእ ኣይተደራጀወንዩ ነይሩ በቲ ሽዑ ዝነበረ ሕንፍሽፍሽ ከኣ ኣብ ኣስመራ ዝጸንሕውን ኣይመሰለንን ክብል-ክብል ግን ንሒደት ዓመታት - ብግዜ ዉግኣ ማለትዩ - መሃርኩ ኣብቲ እዋንቲ ዝተኸሰቱ ተርእዮታት ከኣ ብቐረባ ክከታተሎም ጀመርኩ በለ ሕጂ ኸኣ እንሆ ዉጽኢት ናይቲ ሽዑ ዝኣከቦም ሓበሬታታት ብመጽሓፍ መልክዕ ኣቕሪቡዎም ይርከብ ብሓፈሽኡ ፕሮፈሶር ሪቻርድ ሪድ ክሳብ ሕጂ ዘሕተሞም ጽሑፋት ብዛዕባ ክፍለ-ዓለም ኣፍሪቃ ክዀኑ ከሎዉ ኣትኵሮኡ ግን ኣብ ምብራቕን ሰሜንን ኣፍሪቃዩ - ዩጋንዳ ዞባ ዓበይቲ-ቀላያት ኢትዮጵያ ከምኡውን ኤርትራ ንኣብነት ሓንቲ ዘመናዊ ታሪኽ ኣፍሪቃ - ካብ 1800 ክሳብ ሕጂ ዘርእስታ መጽሓፉ ኣገዳሲት ስለ ዝዀነት ብተደጋጋሚ ተሓቲማያ ብዛዕባ ኤርትራ ድማ ሓያሎ ጽሑፋት ኣብ መድርኽ ተመራመርቲ ኣቕሪቡዩ ምንጪ ስእሊ, Richard Reid መግለጺ ስእሊ, ሪቻርድ ሪድ ኣብ ሓምሳታት ዘጋጠመ ታሪኽ ሽፍትነት ኤርትራ ተራ መርበብ ሓበሬታ ዓዋተ ኣብ ህይወት ኤርትራውያን ትሕዝቶ መጽሓፍ ኣብ ዓምዲ መቕድም ሰፊሩ ዝርከብ ቀንዲ ሓሳብ እቲ ብ 1998 ዝተወልዐ ዉግእ ብዶባዊ ምስሕሓብ ዝተወልዐ ይምሰልምበር ካልእ እሉኽ ክርክራትን ምትህልላኽን ነይሮሞዩ ኢሉዩ ዝጅምር እቲ ቀንዲ ትሕዝቶዛ መጽሓፍዚኣ ኣብ ክቢ ኤርትራዩ ዝዀልል ሓያሎ ፍጻሜታት ኢትዮጵያን ዞባ ቀርኒ ኣፍሪቃንውን ተሓዊሱዎ ኣሎ እቲ ቀሪቡ ዘሎ ዛንታ ዋላኳ ካብቲ ደራሲ ኣብ ኤርትራ ዝነበረሉ እዋን ከም ቀንዲ ምርኵስ ይጠቐመሉ ንቅድምን ድሕርን ናጽነት ዝተኸሰቱ ፍጻሜታት ኔው-ነጀው እናበለ ብእኹል ሓበሬታን መረዳእታትን ኣሰንዩ ንኣንባቢ ኣቕሪቡዎም ኣሎ ካብ ኤርትራ ምስ ወጻእኩ እቲ ምስ ኤርትራውያን ዝነበረኒ ርክባት - ኣብ ዉሽጢ ይዅን ወጻኢ - ኣዝየ ተጠቒመሉየ እዚ ነጸብራቕ ናይቶም ዝዓቀብኩዎም ርክባትዩ ይብለ ሪቻርድ እቲ መቕድም 30 ገጽ እዩ ዘለዎ ሕመረት ናይቲ መጽሓፍን ባዕላዊ ታሪኹን ከኣ ኣብኡ ሰፊሩ ይርከብ ሕጂ ንድሕሪት ተመሊሰ ክርእዮ ከሎኹ ኣብ ብዙሓት ሸነኻት እቲ ዉግእን ሳዕቤናቱን ዕቃቤታት ከም ዝነበረኒ ብምርዳእ እቲ ሓቁ ግን ክንገር ኣሎዎ ካብ ዝብል ሓሰብ ተበጊሰ ምስ ነብሰይ ተኻቲዐየ ብምባል ብጸብጻባት ዝተሰነየ ሓይለ-መጐት የቕርብ ፕሮፈሶር ሪቻርድ ብጥምዘዛን ምዝመዛን-ታሪኽ ክዛረብ ከሎ ታሪኽ ብዉጹእ ስምዒት ክቕባእ ምርኣይ ኣብ ኤርትራ ዝተኸሰተ ጐነጽ ከኣ ኣብ ልዕሊ ማሕበራውን ባህላውን ፖለቲካውን ዘንበሮ ጽላሎት ተመሊሱ ንባህሪ ታሪኽ ክልውጥ ይርአዩ ይብል ኣብ መጠረሽትኡ ይብል ፕሮፈሶር ሪቻርድ ሪድ ሕሉፍ ታሪኽ ኤርትራ ጠላሕታ ዘሕድር ታሪኽዩ በቶም ዝሞቱን በቶም ዕምቈት ዘይብሎም መቓብራትን ከኣ ክግለጽ ይከኣል ይብል ኣብ ጕዳያት ኣፍሪቃ እተተኩር ጸሓፊትን ኤዲተር ኣፍሪቃ ጋዜጠኛን ቢቢሲ ሜሪ ሃርፐር ነታ መጽሓፍ ብሓቂ ዘተሓሳስብን ካብቲ ዞባ ወጻኢ ንዝነብሩ ሰባት ድማ ኣዝዩ መሃርንዩ ክትብል ትገልጾ ምንጪ ስእሊ, Richard Reid ተኣፋፊ ጉዳያት ቀይሕ ባሕሪ ንኤርትራ ብኸመይ ይጸልዋ? 