 እንግሊዝ ንኤርትራ ክቆጻጸራ እንከሎ ኢጣልያውያን ኣብ ከተማ ኣስመራ ጥራይ ዘይኰኑስ ኣብ ደቀምሓረ ባጽዕ ዓሰብ ከረን መንደፈራ ኣቑርደት ተሰነይ ከምኡውን ካልእ ቦታታትን ናብረኦም ይመርሑ ነይሮም ኣብ ነብሲ ወከፍ ከተማታት ከኣ መባእታዊ ትምህርቲ ኣተኣታትዮም ምስ ባህልን ናብራን ኤርትራውያን ተላልዮምን ተወሃሂዶምን ነበሩ ኤርትራ ብዘመናውያን ህንጻታት ብኣገልግሎት ኣኰዶቶ ድልድል መትርብ ማይ ብሓለዋ ጽሬት ብካትራመ ዝተለበጡ መገድታት መገዲ ባቡር ሆስፒታላት ኣብያተ ትምህርትን ዘመናዊ ሕርሻ ዓበይቲ ጀረዲን ብርክት ዝበሉ ንኣሽቱ መዓርፎ-ነፈርቲ ጸጥታ ፖሊስን ሙኒቺፕዮን ከምኡውን በብዓይነቶም ፋብሪካታት ኣጥርያ ነበረት ምንጪ ስእሊ, Dawit መግዛእቲ እንግሊዝ እንግሊዝ ብከረን ክኣቱ እቲ ዘጓነፎ ኲናት ቀሊል ኣይነበረን ብዅሉ ሸነኽ ብዙሕ መስዋእቲዩ ተኸፊሉ - 3120 ወትሃደራት ጣልያን ክሞቱ ልዕሊ 9,000 ዓሰክር ጣልያን ምስኦም ወዲቖምዮም ከምኡውን 4,000 - 5000 ዝዀኑ ወትሃደራት እንግሊዝውን ከምዝሞቱ ሰነዳት ይሕብሩ እንግሊዝ ንኤርትራውያን ካብ ጣልያን ሓራ ንከውጽኡ ኣይኰኑን ንኤርትራ ዝወረርዋ ምስ ድልየታት ኤርትራውያን ዝተኣሳሰር ወፍሪ ኣይነበረን ንፋሺሽታዊ ግዝእት ጣልያን ክድምስስን ኣብ ካልኣይ ውግእ ዓለም ስትራተጂካዊ ቦታ ንምሓዝን ዝዓለመ እዩ ነይሩ ኣማጽኦኦም ኣታሓሕዞኦም ኵሉ ነገሮም ብታህዋኽ ኢዩ ተኻዪዱ እንግሊዝ ከበር ኤርትራ ጨሪሶም ከም ዘይነበሮም ኣብቲ ብሚከላ ሮንግ ዝተጻሕፈ መጽሓፍ ታሪኽ ኤርትራ - I didnt Do It for You ሰፊሩ ኣሎ ሓደ እንግሊዛዊ ካፕቴን ኣብ ከረን ዝለፍዑን ዝሃለኹን ወተሃደራቱ መሪሑ ናብ ኣስመራ ገጹ ክጐዓዝ እንከሎ ኣብ መገዲ ሓንቲ ጻዕዳ ጋቢ ዝተኸድና ኣደ ከምቲ ባህሊ ዝጠልቦ ናይ እንቋዕ ብደሓን መጻእኩም ክብላ ምስ ዓለላ እቲ ካፕቴን ሱቕ ንኽብላ ድሕሪ ምእዛዝ ንዓኺ ሓራ ከውጽእ መዓስ መጺኤ ኣቲ ባርያ ከምዝበለ ሚኬላ ሮንግ ነቲ ኩነት ዝገልጽ ንዓኺ ኢለ ኣይገበርኩዎን ዝብል ኣርእስቲ ዝሃበቶ መጽሓፋ ተዘንቱ ኣርእስቲ መጽሓፋ ነቲ ኣብቲ ህሞት ዝተፈጸመት ዉርደትዩ ዚገልጽ መራሕቲ ኣፍሪቃ ሮበርት ሙጋበ ነዛ ኣህጒር ደፊሩ ብምክልኻል ንዘልኣለም ክዝከርዩ እንግሊዝ ነታ ኣብቲ ሃገር ዝነበረ ብጣልያን ዝተኣከበ ጸጋታት-ሃገር ካብ ኤርትራ ዝመንጨወ ወዲኦም ንብረት ኣብ ምሻጥ ሰገሩ ንጣልያን ከምኡውን ብተዘዋዋሪ መገዲ ንኤርትራውያን ከምክኑ ንኤርትራ ክፈናጥሑ ጀመሩ ነቲ ኣብ ጸግዒ ጣልያን ኰይኑ ዝሰሓግ ዝነበረ ሕብረተሰብ ኣይሓሰብሉን ኣብ ምሉእ ሃገር ዝነበረ ንብረት ክዘምቱ ጀመሩ ነቶም ንክህነጹ ዓሰርተታት ዓመታት ዝወሰዱ ህንጻታትን ዘመቱዎምን ኣፍረሱዎምን ዓገብ ክብል ዝደፈረ ወገን ስለዘይነበረ ከኣ ህዝቢ እናረኣየ እናሰምዐ ኣብ ድኽነት ከምዝኣተው ከምኡ እውን እንግሊዛውያን ንጣልያን ኣብ ኩናት ስለዝሰዓሩዎ ነዞም ፋብሪካታት መን ከማሓድሮምዩ ... ጣልያን ንዓዶም ይምለሱ ኣሎዉ እዚ ህዝቢዚ ድማ እንዶ የብሉን ስለዚ ነቲ ንብረት ካብ ዝበላሾ ኣብ ጥቕምና ነውዕሎ ብዚብል ምስምስ ብጽሒትና ዝብልዎ ብራስያን ብሓይልን ክወስዱ ስኽፍ ከምዘይበሎም ተመራማሪ ታሪኽ ዳዊት ይነግር ሽዑ እንግሊዝ ኣብ ፈቐድኡ - ህንዲ ኬንያ ዩጋንዳ ሮደዝያ ደቡብ ኣፍሪቃ ... ኣብ ምሉእ ዓለም ኮታ - ዝሓሹን ዝሰረቱን ግዝኣታት ስለ ዝነበሮም ካብ ኤርትራ ኣቑሑትን መሳርሕን ቀረብን እናመሓዉ ኣብ መራኽቦም እናጽዓኑ ከስግሩ እንታይ ትገብሩ ኣሎኹም ዝብሎም ሰብ ኣይረኸቡን ብጀካ ሲልቭያ ፓንክሀርስት ምንጪ ስእሊ, Dawit ሲልቭያ ፓንክሀርስት ፈለማ ሓምሳታት ሲልቭያ ፓንክሀርስት ካብ ኣዲስ ኣበባ ንኤርትራ ንምብጻሕ ምስ ከደት ኤርትራ ክትዓኑ ኣርከበትላ ሽዑ ብዙሕ ታዕታዕ ገበረት ብዛዕባ እቲ ዝረኣየቶ ድማ ብቕልጡፍ ንዓዲ እንግሊዝ ኰነ ሕቡራት መንግስታት መልእኽትታት ብምጽሓፍ ኡይ በለት ብዛዕብኡውን መጽሓፍ ጸሓፈት ሲልቭያ ኣንጻር ጣልያን ድሓር ከኣ ኣንጻር እንግሊዝ ብዕቱብ ዝጐስጐሰት ተሓላቒት ጃንሆይ ነበረት ስማ ኣብ ታሪኽ ኢትዮጵያ ዝኣተወ ኤርትራ ንኢትዮጵያያ ትግባእ ኢላ ዝመጐተት ፍልጥቲ እንግሊዛዊት ነበረት እቲ ኣብ ኤርትራ ከይዳ ዝረኣየቶ ዕንወትን ዘመተን ኡይ ዘበላ ምኽንያት እቲ ንብረት ንኢትዮጵያ እዩ ክግደፍ ነይሩዎ ካብ ምባል እያ በዚ ዀይኑ በቲ ግን ነቲ ኢንግሊዛውያን ዝፈጸምዎ ገበን ኣቃልዓቶ ኣብ ሓውሲ-ደሴት ዓብደልቃድር ናቫል-በይዝ ዝነበረ ንብረት ፈሪሱ እቶም ንመኰንናት ጣልያን ሓይሊ ባሕሪ ዝተሰርሑ ኣባይትን ዓበይቲ ቤት ጽሕፈታትን ድዋዕዋዕ ኢሎም ናውቲ መጽዓንን መራገፍን መራኽብ ዜንሳፍፍ መዐሸግ መራኽብ ...ወዘተ. 