 ትግርኛ BBC News, ትግርኛናብቲ ትሕዝቶ ቀጽሉ ክፍልታት ዜና ቪድዮ ኣመና ፍቱዋት ዜና ቪድዮ ኣመና ፍቱዋት ሓይሊታት ጸጥታ ኢትዮጵያ ዘስካሕክሕ ግህሰት ሰብኣዊ መሰል ፈጺሞም ኣምነስቲ ኢንተርናሽናል 29 ጉንቦት 2020 ምንጪ ስእሊ, Getty Images ኣብ ዝሓለፈ ዓመተ ፈረንጂ ኣብ ኢትዮጵያ ክልላት ኣምሓራን ኦሮምያን ዝተፈላለዩ ሓይልታት ጸጥታ መንግስትን መደበኛ ዘይኮኑ ዕጡቓት ተሓባበርቶምን ዘስካሕክሕ ግህሰት ሰብኣዊ መሰላት ፈጺሞም ክብል ተሓላቒ ሰብኣዊ መሰላት ዝኾነ ኣምነስቲ ኢንተርናሽናል ከሲሱ ኣምነስቲ ሎሚ ኣብ ዘውጸኦ በዓል ሰብዓ ገጽ ጸብጻብ ንኣስታት ሓደ ዓመት ኣብ ክልቲኦም ክልላት ብዝገበሮ ምርመራ ኣብ ኦሮምያ ምብራቕን ምዕራብን ጉጂ ኣብ ክልል ኣምሓራ ድማ ኣብ ዞባታት ምዕራባውን ማእከላይን ጎንደር ብሰራዊት ምክልኻል ፍሉይ ሓይሊ እቶም ክልላት ከባብያዊ ኣመሓደርትን ምስኦም ርክብ ዘለዎም ጉጅለታት መናእሰይን ኣብቲ ጥሕሰት ሰብኣዊ መሰላት ተሳቲፎም እዮም ኢሉ እቲ ክንዮ ኣኽበርቲ ሕጊ ኣብ ክልላት ኣምሓራን ኦሮምያን ብሓይሊታት ጸጥታ ኢትዮጵያ ዝተፈጸሙ ምግሃስ ሰብኣዊ መሰላት ዝብል ኣርእስቲ ዝተዳለወ ጸብጻብ ቀዳማይ ሚኒስተር ኣብዪ ኣሕመድ ብሓይልታት ጸጥታ ዝፍጸሙ ቅትለታት ጅምላዊ ማእሰርቲ ብሓይሊ ዝግበሩ ምፍንቓላትን ንብረት ምዕናውን ብቕልጡፍ ጠጠው ከብሉ ግልጺ መምርሒ ክህቡ ሓቲቱ እቲ ቀዳማይ ሚኒስተር ናብ ስልጣን ምስ መጽአ ሰብኣዊ መሰል ኣብ ምኽባር ካብ ዝተርኣዩ ኣወንታዊ ለውጥታት ብተወሳኺ ፖለቲካውን ብሄር መሰረት ዝገበሩን ምስሕሓባት ከም ዝተርኣዩን ኣብ ክልላት ኦሮምያ ኣምሓራ ሃረሪን ደቡብን ንዕጥቃዊ ምንቅስቓስን ማሕበረሰባዊ ጎንጽን ምኽንያት ምዃኖም ኣምነስቲ ገሊጹ ንቀዳማይ ሚኒስተር ሚኒስትሪ ምክልኻል ሚኒስትሪ ሰላም ዓቃቢ ሕግን ካልኦት ኣካላት መንግስትን ገበነኛታት ናብ ፍርዲ ምቕራብ ዘይሻራውን ነጻን ሲቪክ ማሕበራት ብዛዕባ ምምስራት ዘይሕጋዊ ቅትለት ምምርማርን ብዛዕባ ዝውሰድ ስጉምትን ምኽሪ ሓሳብ ከም ዘቕረበ ዝጠቅስ ጸብጻብ ኣምነስቲ ኣብ ኣብዚ ንልዕሊ 80 ሰባት ከም ዘዘራረበን ዝምልከቶም ኣካላት ርእይቶ ክህቡ ከም ዝገበረን ይገልጽ ሚኒስትሪ ሰላም ሚኒስትሪ ምክልኻል ፖሊስ ኮሚሽን ፌደራል ምምሕዳር ጉዳያት ጸጥታ ኦሮሞያ ፖሊስ ኮሚሽን ኦሮሚያ ቢሮ ጸጥታ ኣምሓራን ፖሊስ ኮሚሽን እቲ ክልልን ኣብዚ ጉዳይ ምላሽ ክህቡ ከም ዝሓተቶምውን ገሊጹ ኣብዚ ጉዳይ ግን ካብ ቢሮ ጸጥራ ክልል ኣምሓራ ጥራሕ መልሲ ከም ዝረኸበ ጠቒሱ መንግስቲ ኢትዮጵያ ብዛዕበዚ መግለጺ ክሳብ ሕጂ ዝኾነ መልሲ ኣይሃበንዘሎ መንግስቲ ኣብ ምዕራብ ኦሮሚያ ብዝፍጠሩ ዘለው ጸገማት ዝሕተት ሸኔዩ ኢሉ ብዘስካሕክሕ መገዲ ተቐቲላ ዝተረኽበት ተምሃሪት ካልኣይ ዲግሪ ጥቁር ኣንበሳ ምንጪ ስእሊ, Amnesty international ኦሮምያ መንግስቲ ኢትዮጵያ ኣብ 2019 ዓ.ም ኣቆጻጽራ ኤውሮጳ ጸጥታ ምኽባር ዝዓለመ ሓይሊ ዕማም ኣብ ዞባታት ምዕራብን ምብራቕን ጉጂ ኣጣይሹ እቲ ካብ ሚልሻታት ፖሊስ ፍሉይ ሓይልን መከላኸሊ ሰራዊትን ዝተወጻጽአ ሓይሊ ዕማም ኣብ ክልቲአን ዞባታት ዘሎ ሰራዊት ነጻነት ኦሮሞ ኦኤልኤ ዝነበረ ዕጡቕ ሓይሊ ናይ ምምካት ዕላማ ከም ዝነበሮ ኣምነስቲ ይሕብር ጥሪ 2019 ኣብ ዞባ ምብራቕ ጉጂ 39 ሰባት ከም ዝተቐተሉ ብዘካየድክዎ መርመራ ኣረጋጊጸ እየ ዝብል ኣምነስቲ ኢንተርናሽናል ካብዚኦም እቶም 23 ኣብ ወረዳ ጉሮ ዶላ ብሰራዊት ምክልኻልን ፖሊስ ኦሮምያን ዝተቐተሉ እዮም ኢሉ እቶም 16 ድማ ኣብ ወረዳ ዱግዳ ዳዋ ከባቢ ርሽና ካብ ፍርዲ ወጻኢ ብዝመስል መገዲ ከም ዝተቐተሉ ጭቡጥ መረዳእታ ከም ዘለዎ ብምግላጽ ይኸስስ ቀጺሉ ኣብ ወርሒ ጥቅምቲ ኣብ ካልኦት ከባቢታት ኦሮምያ ብኣባላት ምክልኻል ተኣሲሮም ዝነበሩ ሰባት ብጥይት ከም ዝቐተሉዎም ጸብጻብ ኣምነስቲ ይሕብር ቀጺሉ ድማ ካብቶም ቅትለታት ብተወሳኺ ጅምላዊ ማእሰርቲ ከም ዝተፈጸመን ኣብ ቤት ማእሰርቲ ድማ ስቅያት ይፍጸም ከም ዝነበረን ዝገልጽ ኣምነስቲ ገና ኣብ መስርሕ መርመራ እኳ እንተሃለወ ክስታት ግዱድ ጾታዊ ዓመጽውን ከም ዝተፈጸመ ጸብጺቡ ኣሎ ትጥቀምሉ ዘለኹም መሳርሒ ኣይተቐበሎን መግለጺ ቪድዮ, ወዶም ብወተሃደራት መንግስቲ ከም ዝተቐትለ ዝዛረቡ ነበርቲ ምዕራብ ወለጋ ዞን ኣምሓራ ካብ መስከረም 2018 ክሳብ ጥቅምቲ 2019 ኣብ ዞባታት ምዕራብን ማእከላይን ጎንደር ኣብ መንጎ ማሕበረሰብ ቅማንትን ኣምሓራን ጎንጺ ነይሩ ይብል ኣብ ወረዳታት ቋራ መተማን ጭልጋን ኣባላት ፖሊስን ሚልሻን እቲ ክልል ኣብ ልዕሊ ኣባላት ማሕበረሰብ ቅማንት መጥቃዕቲ ከም ዝፈጸሙን ኣብቲ ከባቢ ዝነበሩ ኣባላት ሰራዊት ምክልኻል ነቲ ጸገም ንምህዳእ ዝኾነ ዓይነት ሓገዝ ከም ዘይገበሩን ይኸስስ እቶም ኣባላት ምክልኻል ብኣቆጻጽራ ፈረንጂ 10ን 11ን ጥሪ ከምኡውን መስከረም 2019 ናይ ርድኡና ምሕጽንታኳ እንተቐረበሎም ንሳቶም ግን ጸማም እዝኒ ሂቦም ይብል ኣብ ጥሪ 2019 ኣብ ሓደ መዓልቲ ኣብ ዘይመልእ ጊዜ 58 ሰባት ተቐቲሎም ብጅምላ ተቐቢሮም ክብልውን ይከስስ ኣምነስቲ ኢንተርናሽናል ካብ ቤት ጽሕፈት ጸጥታ ከተማ ጎንደር ረኺበዮ ብዝበሎ ሓበሬታ ኣብ መስከረምን ጥቅምትን 2019 ኣብ ከባቢ መተማ ብዝተወለዐ ቀቢላዊ ግጭት 43 ሰባት ከም ዝሞቱን 12 ሰባት ከም ዝቖሰሉን ጠቒሱ 10 ጥሪ 2019 ኣብ ከተማ መተማ ዮሃንስ ብኣማኢት ዝቑጸሩ ኣሕሉቕ ጎበዝን ፋኖ ዝባሃሉ ጉጅለን ቀበሌ ሦስት ዝበሃል ብበዝሒ ኣባላት ቅማንት ዝነብሩሉ ከባቢ ከቢቦም ብእምኒ ጠበንጃን ቦንባን ንሰባት ከም ዘጥቅዑ ዝገልጽ ኣምነስቲ ሰራዊት ምክልኻል ክሳብ ዝበጽሕ ን24 ሰዓታት እቲ መጥቃዕቲ ቀጺሉ ምንባሩ ሓቢሩ እቲ መጥቃዕቲ ንምፍጻም ንመዓልቲታት ምድላው ከም ዝተገበረ መሰኻኽር ዓይኒ ነጊሮሙኒ ዝብል እቲ ትካል እቶም መናእሰይ ብፖሊስን ሚልሻን ተሓጊዞም እቲ መጥቃዕቲ ከም ዝፈጸሙን መከላኸሊ ሰራዊት ድማ ን24 ሰዓታት ዝኾነ ዓይነት ሓገዝ ከም ዘይገበሩን ይጠቅስ በለጠ መንግስቱ ዝተባህለ ናይ ኣይኒ መሰኻኽር ዝጠቅስ ኣምነስቲ እቲ ሰራዊት ኩሉ ጥፍኣት ምስ ተፈጸመ እዩ በጺሑ 1600 ዝኾኑ ኣባላት ማሕበረሰብ ቅማንት ናብ ናይ ሰራዊት ሰፈራ ጣብያ ተወሲዶም እዮም ኢሉኒ ይብል ምንጪ ስእሊ, Getty Images መግለጺ ስእሊ, ወተሃደራት ኢትዮጵያ ብተወሳኺ 12 ጥሪ 2019 ነቶም ዝሞቱ ኣብ መተማ ተኽለሃይማኖት ቤተ ክርስትያን እንትንቀብር ናይ 58 ሰባት ሬሳ ቖጺረ እየ ከም ዝበሎ ኣብ ጸብጻቡ ኣስፊሩ ብ11 ጥሪ 2019 ብዙሓት ኣባላት ማሕበረሰብ ቅማንት ኣብ ዝነብሩሉ መንደር ናይ ሳትላይት ምስሊ ተጠቒሙ ትኪ ከም ዝተርኣየን ብሰሜናዊ ምዕራብ እታ ከተማ ዘለዉ ክልተ ከባቢታት ተቓጺሎም ክኾኑ ከም ዝኽእሉን ኣምነስቲ ይገልጽ ካብ ከተማ ጎንደር ንኣንፈት ሰሜን ኣብ ዝርከባ ተወለድቲ ቅማንት ኣብ ዝበዝሑለን ከባቢታት ኣርባባ ወለቃን ሳይናን ናይ ሕነ ምፍዳይ ዝመስል መጥቃዕቲ ኣብ ልዕሊ ተወለድቲ ኣምሓራ ካብ ጥሪ 14 ክሳብ 16 ከም ዝተፈጸመ ሓበሬታ ኣለኒ ውን ኢሉ በቶም ዝተኻየዱ ማሕበረሰባዊ ጎንጺታት ብውሑድ 130 ከም ዝተቐተሉ ዝግልጽ ኣምነስቲ ሓይሊታት ጸጥታ ዕሽሽ ብምባሎም ከምዘጋደዶ ይጠቅስ ኣምነስቲ ኢንተርናሽናል ነዚ ጸብጻብ ከዳሉ እንከሎ ኣብ ኣዲስ ኣበባ ኣይከል ኣይምባ ወለቃን ሃዋሳን ዝርከቡ ልዕሊ 80 ውልቀሰባት ከም ዘዘራረበ ይሕብር ዜናታት ሕብረት ኣውሮጳ ኣብ ትግራይ ገበናት ኲናት ተፈጺሙ ክኸውን ከምዝኽእል ስክፍትኡ ገሊጹ16 ጥሪ 2021 ቦቢ ዋይን ንህይወተይን ህይወት በዓልቲ ገዛይን ተጨኒቐ ኣለኹቅድሚ 7 ሰዓታት ስለምንታይ ንፓትሪስ ሉሉምባ ምዝካር ኣድለየ?ቅድሚ 6 ሰዓታት ኣዘራረብቲ ዛዕባታት እናኸረረ ዝመጽእ ዘሎ ጎንጺ ዶብ ኢትዮጵያን ሱዳንን14 ጥሪ 2021 ክልል ኦሮሚያ መምህር ኪቲላ ጉዳታ ስለምንታይዩ ተረሺኑ?12 ጥሪ 2021 3:42 ቪድዮ, ብዛዕባ ፕረዚደንታዊ መረጻ ኡጋንዳ እንታይ ትፈልጡ?, ዕምሪ ፈነወ 3,4212 ጥሪ 2021 ኣብ ኣፍሪቃ ዘሎ መዓልታዊ ዝርገሐ ኮሮናቫይረስ ዘርኢ ሰሌዳ24 መጋቢት 2020 ሱዳን ኣብ መስርሕ ልዝብ ግድብ ሕዳሰ ኣይተሰማመዐትን11 ጥሪ 2021 ምስ ሱዳን ዘሎ ምስሕሓብ ዶብ ናብ ዝነበሮ ተመሊሱ ብሰላም ክፍታሕ ኣለዎ- ኢትዮጵያ7 ጥሪ 2021 ቦይንግ 737 ነፋሪት ኢንዶኔዥያ ዝወደቐትሉ ከባቢ ተፈሊጡ ተባሂሉ10 ጥሪ 2021 ኣብ ኣብያተ ማእሰርቲ ስዑዲ ዓረብ ዝሳቐዩ ኢትዮጵያውያን መንግስቲ ናብ ዓዶም ክመልሶም ይምሕጸኑ7 ጥሪ 2021 ኣቶ ጃዋር መሓመድ ዝርከቦም ክሱሳት ሎሚ ኣብ ቤት ፍርዲ ቀሪቦም12 ጥሪ 2021 ብብዝሒ ዝተነበ 1 ላዕለዎት መሪሕነት ህወሓት ትማሊ ናብ ቤት ፍርዲ ቀሪቦም 2 ኣብ 50 ግዝኣታት ኣመሪካ ብኣጽዋር ዝተዓጀበ ተቓውሞ ከይካየድ ተሰጊኡ 3 ኡጋንዳ ፕረዚደንት ዩወሪ ሙሰቨኒ ከምዝተዓወተ ተገሊጹ 4 ወድብ ኣንጌላ መርክል ሓድሽ ኣቦ መንበር መሪጹ 5 ሕብረት ኣውሮጳ ኣብ ትግራይ ገበናት ኲናት ተፈጺሙ ክኸውን ከምዝኽእል ስክፍትኡ ገሊጹ 6 ኣብ ትግራይ ምሉእ ኣገልግሎታት መብራህትን ስልክን መዓስ ክጅምር ይኸውን? 