 ኣትሌት ሹራ ቂጣታ ንኪፕቾጌ ዝስዓረሉ ቀሊል ሚስጢር እወ ደቡብ ኣፍሪቃ ንመጠረስታ እዋን ኣብ ኣህጕራዊ ውድድር ዝተኻፈለትሉ እዋን ነበረ - ካብ ሽዑ ጀሚሩ ብምኽንያት ስርዓት ኣፓርታይድ ካብ ኵሉ ኣህጕራዊ ውድድር ተኣጊዳ ከም ዝነበረት ዝዝከርዩ ይዅንምበር እቲ ናይ ሽዑ ውድድር ኦሊምፕያ ብደቡብ ኣፍሪቃ ኣይኰነን ዝዝከር እንታይ ድኣ ኣበበ ቢቂላ ዝተባህለ ኢትዮጵያዊ ጐያዪ ብዘይ ሳእኒ ኣብ ጕያ-ማራቶን ቀዳማይ ስለ ዝወጸን ክብረ-ወሰን ማራቶን ከኣ ስለ ዝሰበረንዩ ዝዝከር ኣብቲ እዋንቲ ኣይኰነንዶ ኣበበ ቢቂላ ኢትዮጵያ ኣበይ ከም እትርከብ ዝፈልጡ ወጻእተኛታት ቍጽሮም ብዙሕ ኣይነበረን ክበሃል ይከኣል እንተዀነ ግን እቲ ውድድር ኣብ ዓዲ ጣልያን ስለ ዝተኻየደ እሞ ኸኣ ኢጣልያ ንኢትይጵያ ንሒደት ዓመታት ገዚኣታ ስለ ዝነበረት ኣበበ ቢቂላ ምስ ሰዓረ ኢትዮጵያ ኣብ ብዙሓት ሸነኻት ዓለም ብውግእ ዓድዋ 1896 ዀነ በቲ ድሒሩ ዝሰዓበ መግዛእቲ 1936-1941 ብቕጽበት ክትዝከር ከኣለት ሚድያታት ዓለም በቲ ዘይተጸበይኦ ዉጽኢት ማራቶን ደንጽይወን መዛረቢ ረኸባ ኣበበ ቢቂላ ስዒሩ እናበላ ኸኣ ኣብ ናይ ማዕከናት ዜናታተን ደጋጊመን ኣቃልሓ ሙሶሊኒ ንኢትዮጵያ ብኣሽሓት ዝቝጸሩ ወትሃደራት መዳፍዓት ኰነ ጋዝ-ስሚ ተጠቒሙ ክወርር ሓደ ኢትዮጵያዊ ወትሃደር ግን ኣብ ሮማ ከይዱ ንኢጣልያ ጥራይ ዘይኰነስ ንመላኣ ዓለም ሰዓረ ክብሉ ጋዜጣታት ዓለም ኣድናቖቶም ገለጹ ኣትሌት ዘርእሰናይ ታደሰ ኣትለቲክስ ኣብ ኤርትራ ይዓቢሎ ኤርትራዊ ኣትሌት መሓሪ ጸጋይ ኣብ ማራቶን ኣስመራ ተዓዊቱ ንታሪኽ ኣበበ ቢቂላ ዘይፈልጥ ሰብ ከም ጽውጽዋይ ኰይኑ ይስምዖ ይኸውን ይዅንምበር እቲ ታሪኽቲ ሓደ ካብቶም ንኢትዮጵያ ኣብ ካርታ-ዓለም ተዀሊዑ ከም ዝቕመጥ ዝገበረ ፍጻሜ ነበረ ነቲ ኣብ ዉሽጢ ዓዲ ዝነብር ዜጋውን ኣብ መዝገበ-ቃላቱ ማራቶን ዚብል ቃል ዘይነበሮ ኣበበ ቢቂላ ስለ ዝሰዓረ ኣፉ መሊኡ ነቲ ቃል ክጥቀመሉን ክኾርዓሉን ክኣለ ኣብታ ህሞትቲኣ . 