 እቲ ሓጺር መልሱ ብማእሰርትን ብሰብ ምድሓንን ኢዩ ክንብል ንኽእል እወ ብዙሕ ሰብ ዘይፈልጦ እዚ ቀዳማይ ሚኒስተር ነበር ምስ ዞባና ዘተኣሳስር ታሪኽ ኣሎዎ ዪሻክ ሻሚር ቅድሚ ኣብ ስልጣን ምምጽኡ ንነዊሕ እዋን ተጋዳላይ ኢዩ ነይሩ ቅድሚ እስራኤል ናጽነታ ምርካባ ብ1948 ማለትዩ ሻሚር ሓያል ምስጢራዊ ጽዮናዊ ተጋዳላይ እኳ ድኣ ፊዳኢን ምንባሩ ኣብ ታሪኽ እስራኤል ብዕሊ ምዝጉብዩ ብ 1917 ግዝኣት እንግሊዝ ይዓብየሉ ኣብ ዝነበረ እዋን እንግሊዛውያን ንፍልስጥኤምን ኣብ ትሕቲ ቍጽጽሮም ኣእተዉዋ ሽዑ ሻሚር ወዲ ክልተ ዓመትዩ ነይሩ እስራኤል ትበሃል ሃገር ኣይነበረትን ሻሚር ግን ጕዳይን ኣሰቃቒ ሃለዋትን ኣይሁዳውያን ሽዓ ኢሉ ስለ ዝተረድኦ ካብ ንኡስ ዕድሚኡ ጀሚሩ ኣብ መሬት እስራኤል ንክነብር ጥራይዩ ነይሩ ሕልሙ ዪሻክ ሻሚር ብ22101915 ተወሊዱ ብ3062012 ዝሞተ ሓያል ተቓላሳይን መራሕ መንግስትን ነበረ ንሱ ከም ቀዳማይ ሚኒስተር እስራኤል ኰይኑ ካብ 1983-1984 ደጊሙ ኸኣ ካብ 1986-1992 ዘገልገለ ዀይኑ እቲ ጽዮናዊ ዝምባሌታት ምንቅስቓሱ ካብ 1927 ብጊዜ ንእስነቱዩ ጀሚሩዎ ብ1935 ኣብ ዕስራ ዓመቱ እቲ ኣብ ከተማ ዎርሶው ፖላንድ ዝከታተሎ ዝነበረ ናይ ሕጊ ትምህርቱ ራሕሪሑ ድማ ንኽቃለስ ካብ ስድርኡ ተፈልዩ ንፍልስጥኤም ተጓዕዘ ዪሻክ ሻሚር ኣባል ናይቲ ብ ለሂ ዝፍለጥ ብጁው ዋህዮኣዊ ዉድብዩ ነይሩ ዕላማ ናይቲ ዉድብ ንእንግሊዝ ብሓይሊ ካብ ፍልስጥኤም ኣውጺኦም ኣይሁዳዊት ሃገር ንክምስርቱዩ ነይሩ እንግሊዛውያን ከኣ ን ለሂ ከም ጭፍራ ሽበራ ኢዮም ዝርእይዎ ነይሮም ኵነታት ስድራ-ቤት ሻሚር ታሪኽ ዪሻክ ሻሚር ቅድሚ ሞት ስድርኡን ኣሕዋቱንዩ ዚጅምር እዚ ማለት ቤተ-ሰቡ ኣብ ናይ ካልኣይ ዉግእ ዓለም ህልቂት ኣይሁዳውያን ክጸንቱ ንሱ ይጋደል ነይሩ ምንጪ ስእሊ, KeystoneGetty Images ሻሚር ድሮኳ ንፍልስጥኤም ሰጊሩ ይንበር ኣቦኡ ብምስኡ ዝዓበዩ ሰባትን ጐረባብቱን ተጠሊሙ ኣይሁዳዊ ብምዃኑ ተቐትለ ኣዲኡን ክልተ ኣዋልድ አሕዋቱን ኣብ መዝገቲ-ዘሪባ ኮንሰንትረሽን-ካምፕ ከም ዝጸንታ ሳልሰይቲ ሓብቱ ድማ ብጥይት ኣብቲ ሕማቕ እዋንቲ ከም እተቐትለት ይፈልጥ ነይሩ እዚ ዅሉ ቃንዛን መከራን ኣብ ልቡ ሒዙዩ ዝቃለስ ነይሩ ኣይሁዳውያን ኣብ ምሉእ ኤውሮጳ ዘጓንፎም ዝነበረ ፍጹም ግፍዒ ክጻወሮ ዘይከኣለ ሻሚር ኣብ ፍልስጥኤም ኰይኑ ምስ ብጾቱ ዀይኑ ኣበርቲዑ ብሕቡእ ይቃለስ ነበረ ኣብኡ ንማለቱ ኣብ ዩኒቨርሲቲ ተመዝጊቡኳ እንተነበረ ቀልቡ ግን ሃገረ-እስራኤል ኣብ ምምስራት ነበረ ክብል-ክብል ድማ ቃልሱ ናብ ኣንጻር እንግሊዛውያን ገዛእቲ ኣቕንዐ ዪሻክ ሻሚር ኣብ ኤርትራ ዪሻክ ሻሚር ኣብቲ ዘካዪዶ ዝነበረ ምንቅስቕስ ብስቱር ተፈላጥነት እናረኸበ ምስ ከደ ኣብ ዝለዓለ ጽፍሒ ሓላፍነት በጽሐ ኣብቶም ኣብ ተልኣቪቭ ኰነ ካልኦት ቦታታት ኰይኖም ኣንጻር ግዝኣት እንግሊዝ ዝካየዱ ዝነበሩ ጽዑቓት ሚስጢራውያን ስርሒታት ኢድ ስለ ዝነበሮ ብወተሃደራት ጸጥታ እንግሊዝ ብጥብቂ ይድለ ነበረ ኣብ ናይ ቅንጸላ ስርሓትውን ይዋሳእ ነይሩዩ ኣብ ምቕንጻል እንግሊዛዊ ሓላፊ ማእከላይ ምብራቕ ዝነበረ - ሎርድ ሞይን - ባዕሉ ሻሚር ድሒሩ ከም ዝተኣመነሉ ኢድ ነይሩዎዩ ሓደ መዓልቲ ኣብ እየሩስሌም ዝርከብ ንጉስ ዳዊት ዝበሃል ሆቴል ብምስጢራውያን ሓይልታት ምስ ተጠቕዐ ኣብቲ መጥቃዕቲ ዝተሳተፈት መኪና ኣብ ተልኣቪቭ ተራእየት ወተሃደራት እንግሊዝ ነቶም ኣብቲ መጥቃዕቲ ዝተሳተፉ ሰባት ንምሓዝ ጽዑቕ ናይ ገዛ-ገዛ ፍተሻ ኣካየዱ ሽዑ ወርሒ ሓምለ 1946 ሓደ ወትሃደር እንግሊዝ ንዪሻክ ሻሚር በቲ ብርቱዕ ሽፋሽፍቲ ዓይኑ ስለ ዘለለዮ ኣብ ቀይዲ መንግስቲ ኣእተዎ ኣብቲ እዋንቲ እንግሊዝ ንጣልያን ስዒሮም ኣብ ኤርትራ ወተሃደራዊ ምሕደራኦም መስሪቶም ስለ ዝነበሩ ንዪሻክ ሻሚር ብሞቑሕ ኣሲሮም ካብ ተልኣቪቭ ንኣስመራ ከም ዝስደድ ገበሩ ምኽንያቱ ኣብ ፍልስጥኤም ዝነበረ ኵነታት ጸጥታ ኣየተኣማምንንዩ ነይሩ እቶም ከም በዓል ሻሚር ዘኣመሰሉ እሱራት ከኣ ኵነታት መእሰሪኦም ጽንኩር ስለ ዝነበረ ብጥብቂ ምእንቲ ሓለዋ ክግበረሎም ኣብ ጽኑዕ ቤት-ማእሰርቲ ይልኣኹ ነበሩ ሓደ ካብኦም ቤት-ማእሰርቲ ሰንበል ኣብ ኣስመራ ነበረ ኣብቲ እዋንቲ ቅድሚ ዪሻክ ሻሚርብተመሳሳሊ ምኽንያታት ካብ ፍልስጥኤም ንኤርትራ ዝተላእኩ 251 ኣይሁዳውያን እሱራት ነበሩ ሻሚርን ብጾቱን ኣብ ክንዮ ቀይሕ ባሕሪ ኣብ ዝፈልጥዎ ሰብ ዘይብሎም ዓዲ ኣብ ማሕዩር ብምእታዎም ኵነታቶም ጽንኩርኳ እንተነበረ ንሱን ኣርባዕተ ካልኦት ብጾቱን ነቲ ቤት ማእሰርቲ ዉሽጡን-ዉሻጦኡን ከጽንዕዎ ጀመሩ ካብ ሰንበል ንምምላጥ ከኣ መደብ ከውጽኡ ጀመሩ ነዊሕ ኣይጸንሑን ለይተ-ለይቲ ሓደ ጸቢብ ጋለርያ ክፍሕሩ ጀመሩ ብ 14 ጥሪ 1947 ዪሻክ ሻሚር ምስ ብጾቱ ካብ ቤት-ማእሰርቲ ሰምበል ብምምላጥ ብእግሮም ኣብ ዉሽጢ ኣስመራ ኣተዉ ኣብ ዉሽጢ ከተማ ሓደ ዝተሓባበሮም ኣይሁዳዊ ሓኪም ስለዝረኸቡ ኣብ ገዝኡ ክሕብኡ ከኣሉ ድሕሪ ሒደት ሰሙናት ካብ ኣስመራ ብሕቡእ ኣብ ዉሽጢ ቦጥ ናይ በንዚና ኣትዮም ናብ ኣዲስ ኣበባ ክጐዓዙ ኸኣሉ ካብ ኣዲስ ኣበባ እታ ካብ ኣስመራ ዘምለጠት ጕጅለ ኣብ ክልተ ተኸፍለት ሻሚር ምስ ካልኣዩ ኣብ ዉሽጢ ባቡር ተሓቢኡ ናብ ናይ ፈረንሳ ጂቡቲ ሰገረ ካብኡ ኸኣ ድሕሪ ሓደ ዓመት ከርተት ከም ዕቝበኛ ዀይኑ ኣብ ፈረንሳ ክኣቱ ኸኣለ ሕልሙ ንእስራኤል ምኻድ ስለ ዝነበረ ካብኡ ዝተሰንዐ ፓስፖርት ሒዙ ብ 20 ጉንበት 1948 ናብ እስራኤል ተመልሰ - ሓደ ሰሙን ድሕሪ እስራኤል ናጽነታ ምእዋጃ ዳግማይ ጕዕዞ ናብ እስራኤል ድሕሪ ካልኣይ ዉግእ ዓለም ኵነታት ኣይሁዳውያን ክቕየር ስለ ዝጀመረ ብ1948 መንግስቲ እስራኤል እግሪ ተኸለት ሽዑ ብዙሓት ኣይሁዳውያን ናብ ዓዶም ዘምርሕሉ እዋን ነበረ ምንጪ ስእሊ, GALI TIBBON ኣይጸንሐን ከኣ ኣብ ሃገሩ ኣብ ፖለቲካ ብምእታው ብርክት ዝበሉ ሓላፍነታት ክስከም ጀመረ ሓደ ካብቶም ዓበይቲ ስርሓቱ ምስ ሞሳድ ክፍሊ ስለያ ነበረ ኣብ ሞሳድ ኰይኑ ኣባላት ናዚ ንኣይሁዳውያን ዘጽነቱ ጀርመናውያን ብምህዳን ሓለዋ ሃገር ብምሕያል ዓቢ ተራ ተጻወተ ብ 1973 ኣብ ክነሰት Knesset - ኣሰምብለያ እስራኤል ብምእታው ኣፈኛ መንግስቲ ዀነ ከምኡ እናበለ ኸኣ መራሕ መንግስቲ ቀዳማይ ሚኒስተር እስራኤል ክኸውን በቕዐ - እኳ ድኣ ንክልተ ወቕትታት ቅዲ ኣመራርሕኡ ከም ናይ በዓል ሺሞን ፐረዝ ኣይነበረን - ፐረዝ ኣብ ድፕሎማስን ምስ ፍልስጠማውያን ሓቢርካ ዝስርሓሉ መንገዲ ከናዲ ሻሚር ግን ትርር ዝበለ ድፋዕ ሒዙ እስራኤል ንእስራኤላውያን ዝብል ደረቕ መርገጺ ሒዙ ይመርሕ ነበረ ሻሚር ኣብ መንግስቲ ዓቢ ተራ ኢዩ ተጻዊቱ ንሻሚር ኣይሁድውያን ካብ ምሉእ ዓለም ምናዳ ኣብ ሶቭየት ሕብረት ዝነብሩ ዝነበሩ ናብ እስራኤል ክውሕዙ ሓደ ካብቶም ቀንዲ ሕልምታቱ ነበረ ጸዓረሉ ተዓወተ ኸኣ ካብ 1967 ጀሚሩ ሻሚር ዝጸዓረሉ 150,000 ሩስያውያንኣይሁዳውያን ንእራኤል ክውሕዙ ከኣሉ ሻሚርን ፈላሻን ፈላሻ ንዘርኢ ኣይሁዳውያን ዘሎዎም ኣብ ኢትዮጵያ ዚነብሩ ህዝቢ ዝተዋህበ ስምዩ ኣብ እስራኤል እዞም ፈላሻ ብቤተ-እስራኤል ኢዮም ዝፍለጡ ሕብረተሰብ ቤተ-እስራኤል ኣብ ሰሜንን ሰሜናዊ ምዕራብ ኢትዮጵያ ጸለምቲ ኣኽራናት ሰሜን ኣርማጭሆ ወገራ በለሳ ደምብያ ጎንደር ቋራ ...ወዘተ ዳርጋ ኣብ 500 ዝዀና ንኣሽቱ ቍሸታት ተዘሪኦም ማዕረ-ማዕረ ኣስላምን ክርስትያንን ዝነብሩ ዝነበሩ ኣይሁዳውያንኢትዮጵያውያን እዮም ሕጂ መብዝሕትኦም - ዳርጋ 150,000 ዝዀኑ - ናብ እስራኤል ዝፈለሱ እዮም ኣብኡ ኸኣ ፈረዩ ካብዚኦም ዳርጋ 40,000 ኣብ እስራኤል ዝተወልዱ እዮም ታሪኽ ናይ ህዝቢ ቤተ-እስራኤል ነዊሕዩ ብሓጺሩ ኣይሁድነቶም ብ 1973 ኢዩ ተፈሊጡሎም ካብ ሽዑ ጀሚሩ ናብ እስራኤል በብቑሩብ ክግዕዙ ካብ ዝጅምሩ ድሮ ኣርብዓ ዓመታት ሓሊፉ ካብ 1977 ጀሚሮም እቶም ቀዳሞት ቤተ-እስራኤላውያን ንሱዳን ብምስጋር ብስቱር ንእስራኤል ናይ ምምላስ መሰሎም ምስ ጸደቐ ብ ስርሒት ሙሴን ስርሒት እያሱን ዝፍለጡ ስልኳታት ብነፈርቲ ንእስራኤል ክግዕዙ ኸኣሉ ካብቶም ብኣሽሓት ዝቝጽሮም ቤተ-እስራኤላውያን ብእግሮም ካብ ኢትዮጵያ ናብ ሱድን ድሕሪ ምስጋሮም ብስርሒት ሙሴ ኣቢሎም ዳርጋ 8,000 ሰባት ካብ ሱዳን ንእስራኤል ብሰላሳ በረራታት ክግዕዙ ኸኣሉ ምስጢራውነት ስርሒት ሙሴ ምስ ተቓልዐ እቲ መደብ ተቛረጸ ኵነታት ኢትዮጵያ እናኸፍአ ምስ ከደ ክቱር ጥምየት ድማ ምስ ኣተወ እቶም ዝተረፉ ቤተ-እስራኤላውያን ደጊሞም ንሱዳን ብስልኳ ክኣተዉ ጀመሩ እቲ ጕዳዮም ብመንግስቲ ኣሜሪካ ተቐባልነት ስለ ዝረኸበ ብስርሒት እያሱ ዝፍለጥ ብ1985 ካብ ገዳርፍ ብሽድሽተ ዓበይቲ ነፈርቲ ኣሜሪካ C-130 Hercules ተጻዒኖም ንእስራኤል ገዓዙ ዪሻክ ሻሚርን ምስጢራዊ ስርሒት ሶሎሞን ዪሻክ ሻሚር ኣብ ስልጣን ዝነበረሉ እዋንዩ ስርሒት ሶሎሞን ተኻዪዱ ሻሚር ኣይሁዳውያን ንእስራኤል ክምለሱ ይግባእ ዚብል መርገጺ ሒዙ ንነዊሕ እዋን ዝተቓለሰ መራሒ ነበረ እንኮላይ ቤተ-እስራኤላውያን ምንጪ ስእሊ, Getty Images እቲ ዘደንቕ ስርሒት ሶሎሞን ምስጢራዊ ወተሃደራዊ ስርሒትዩ ነይሩ መንግስቲ ደርጊ ንክወድቕ ምስ ቀረበ ኣህጕራዊ ኣይሁዳዊ ማሕበር በቶም ኣብ ኢትዮጵያ ተሪፎም ዝነበረ ፈላሻ ኣዝዮም ስለ ዝተሻቐሉ ብቕልጡፍ ዝወጽሉ መንገዲ ከናድዩ ጀመሩ ኣዲስ ኣበባ ብተጋደልቲ ኢህወደግ ተኸቢባ ኣብ ዝነበረትሉ እዋን ስርሒት ሶሎሞን ብድፍኢት ቀዳማይ ሚኒስተር ዪሻክ ሻሚር ተበገሰ ብ 24-25 ጉንበት 1991 ናይ መጐዓዓዝያ ነፈርቲ እስራኤል ኣብ ኣዲስ ኣበባ ብምዕላብ ብ36 ሰዓታት ብ35 በረራታት ብምክያድ 14,325 ቤተ-እስራኤላውያን ዘድሓናሉ እዋን ነበረ ከምዚ ዓይነት ሓደገኛን ጽፉፍን ስርሒት ተፈጺሙ ስለ ዘይፈልጥ ህዝቢ ዓለም ገረሞ ክንድኡ ዝኣኽሉ ሰባት ብሰላሕታ ካብ ከባቢ ጎንደር ተበጊሶም ንኣዲስ ኣበባ ብምጕዓዝ ዘገርም ስርሒት ነበረ ብዙሓት ካብቶም ኣባላት ቤተ-እስራኤል እታ ዝተኸድንዋ ክዳንን ድስትን ታኒካን ተሓንጊጦምዮም ብዘይ ውዓል-ሕደር ናብ ኣዲስ ኣበባ ዝተጓዕዙ እተን ነፈርቲ 760 ሰባት ክጽዕና ዝግብአን ልዕሊ ሺሕ ቤተ-እስራኤላውያን እናጸዓና ተበገሳ እቶም ተጓዓዝቲ ኣቝሑትን ጋዕ-ገልጠምን ስለ ዘይነበሮም ኣዴታት ንቘላዑተን ሓዚለን ንገሊኦም ብኢዶም እናጓረታ ኣብ ነፋሪት ተሰቕላ ከምቲ ዝንገር ኣብቲ እዋንቲ ሓሙሽተ ቈላዑ ኣብ እዋን በረራ ተወልዱ እምበኣርከስ ዪሻክ ሻሚር ኣብ ዞባና በዚዩ ዝፍለጥ-ኣብ ኤርትራ ተኣሲሩ ከም ዝነበረን ካብ ኢትዮጵያ ድማ ብኣሽሓት ዝቝጸሩ ኢትዮጵያውያን ቤተ-እስራኤላውያን ስለ ዘድሓነ ዜናታት ሕብረት ኣውሮጳ ኣብ ትግራይ ገበናት ኲናት ተፈጺሙ ክኸውን ከምዝኽእል ስክፍትኡ ገሊጹ16 ጥሪ 2021 ቦቢ ዋይን ንህይወተይን ህይወት በዓልቲ ገዛይን ተጨኒቐ ኣለኹቅድሚ 6 ሰዓታት ስለምንታይ ንፓትሪስ ሉሉምባ ምዝካር ኣድለየ?ቅድሚ 5 ሰዓታት ኣዘራረብቲ ዛዕባታት እናኸረረ ዝመጽእ ዘሎ ጎንጺ ዶብ ኢትዮጵያን ሱዳንን14 ጥሪ 2021 ክልል ኦሮሚያ መምህር ኪቲላ ጉዳታ ስለምንታይዩ ተረሺኑ?12 ጥሪ 2021 3:42 ቪድዮ, ብዛዕባ ፕረዚደንታዊ መረጻ ኡጋንዳ እንታይ ትፈልጡ?, ዕምሪ ፈነወ 3,4212 ጥሪ 2021 ኣብ ኣፍሪቃ ዘሎ መዓልታዊ ዝርገሐ ኮሮናቫይረስ ዘርኢ ሰሌዳ24 መጋቢት 2020 ሱዳን ኣብ መስርሕ ልዝብ ግድብ ሕዳሰ ኣይተሰማመዐትን11 ጥሪ 2021 ምስ ሱዳን ዘሎ ምስሕሓብ ዶብ ናብ ዝነበሮ ተመሊሱ ብሰላም ክፍታሕ ኣለዎ- ኢትዮጵያ7 ጥሪ 2021 ቦይንግ 737 ነፋሪት ኢንዶኔዥያ ዝወደቐትሉ ከባቢ ተፈሊጡ ተባሂሉ10 ጥሪ 2021 ኣብ ኣብያተ ማእሰርቲ ስዑዲ ዓረብ ዝሳቐዩ ኢትዮጵያውያን መንግስቲ ናብ ዓዶም ክመልሶም ይምሕጸኑ7 ጥሪ 2021 ኣቶ ጃዋር መሓመድ ዝርከቦም ክሱሳት ሎሚ ኣብ ቤት ፍርዲ ቀሪቦም12 ጥሪ 2021 ብብዝሒ ዝተነበ 1 ኣብ 50 ግዝኣታት ኣመሪካ ብኣጽዋር ዝተዓጀበ ተቓውሞ ከይካየድ ተሰጊኡ 2 ላዕለዎት መሪሕነት ህወሓት ትማሊ ናብ ቤት ፍርዲ ቀሪቦም 3 ወድብ ኣንጌላ መርክል ሓድሽ ኣቦ መንበር መሪጹ 4 ኡጋንዳ ፕረዚደንት ዩወሪ ሙሰቨኒ ከምዝተዓወተ ተገሊጹ 5 ቦቢ ዋይን ንህይወተይን ህይወት በዓልቲ ገዛይን ተጨኒቐ ኣለኹ 6 ሕብረት ኣውሮጳ ኣብ ትግራይ ገበናት ኲናት ተፈጺሙ ክኸውን ከምዝኽእል ስክፍትኡ ገሊጹ 7 ጣሊባን ኣባላቱ ብዙሓት ኣንስቲ ከይምርዓው ትእዛዝ ኣመሓላሊፉ 8 ኣብ ትግራይ ምሉእ ኣገልግሎታት መብራህትን ስልክን መዓስ ክጅምር ይኸውን? 