 ትግርኛ BBC News, ትግርኛናብቲ ትሕዝቶ ቀጽሉ ክፍልታት ዜና ቪድዮ ኣመና ፍቱዋት ዜና ቪድዮ ኣመና ፍቱዋት ጀነራል ኣበባው ድሕሪ ለውጢ ጀነራል ሰዓረ ከም ከዳዕዩ ተቖጺሩ 25 ሰነ 2019 ምንጪ ስእሊ, ETV ወለዲ ጀነራል ሰዓረ መኮንን ሓለቓ ዓሰርተ መኮንን ይመርን ወይዘሮ ህይወት ይሕደጎን እዮም ዝበሃሉ ጀነራል ሰዓረ መኮንን ብኣቆጻጽራ ኢትዮጵያ 1954 ዓ.ም ኣብ ትግራይ ዞባ ሰሜን ምዕራብ ተወሊዱ ቀዳማይ ብርኪ ኣብ እንዳባጉና ካልኣይ ብርኪ ትምህርቱ ድማ ኣብ ከተማ ሽረ እንዳስላሰ እዩ ተማሂሩ ተምሃራይ ካልኣይ ብርኪ እናሃለወ ግን እዋኑ ወጽዓ ዝዓብለለሉ ጸረ ህዝቢ ወተሃደራዊ ስርዓት ደርጊ ዝበርትዓሉ ብምንባሩ ብ 1969 ዓ.ም መንእሰይ ከሎ ህወሓት ናብ ዝመርሖ ዕጥቃዊ ቃልሲ ህዝቢ ትግራይ ተጸምቢሩ ሹም ኢታማዦር ሓይልታት ምክልኻል ኢትዮጵያ ዝነበረ ጀነራል ሰዓረ መኮንን 17 ዓመታት ኣብ ዝወሰደ ዕጥቃዊ ቃልስን ድሕሪኡን ዝነበሮ ኣበርክቶ ኣብቲ ሎሚ ኣብ ኣዳራሽ ሚለንየም ዝተነበበ ዛንታ ህይወቱ ብዝርዝር ተገሊጹ እዩ ካብ 1969 ክሳብ ታሕሳስ 1971 ዓ.ም መበል 91ን 73 ኣብ ዝብሃላ ሓይልታት ተራ ተዋጋእን ኣመራርሓን ነይሩ ክረምቲ 1970 ደርጊ ኣብ ዘካየዶ 3ይ ወራር ተባሂሉ ኣብ ዝፍለጥ ወፍሪ ኣንጻር ደርጊ ብጅግንነት ተዋጊኡ ካብ ታሕሳስ 1971 ክሳብ 1972 መራሒ ጋንታ ኾይኑ ካብ ታሕሳብ 1972 ክሳብ 1973 ኣብ ቦጦሎኒታት 573 ከምኡ ድማ 753 መራሒ ሓይሊ ኮይኑ ካብ 1974 - 1975 ኣብ ብርጌድ 43 ኣዛዚ ቦጦሎኒ ብምዃን ኣብ ወፍሪ ቀይሕ ኮኸብ ኣብ ሳሕል ነቲ ወፍሪ ንምክልኻልን ንምፍሻልን መራሒ ኮይኑ ተዋጊኡ ካብ ጥሪ 1974 ክሳብ 1977 ዓ.ም ኣብ ብርጌድ 43ን 45ን ኣዛዚ ቦጦሎኒ ከምኡውን 1978 ምክትል ኣዛዚ ብርጌድ ኮይኑ ኣብ ከባቢ ራያ ደርጊ ንዘካይዶም ተደጋገምቲ ወፍርታት ብምምካት ጽንዓት ተጋደልቲ ኣብ ዝፈተነ ፍሉይ ወፍሪ ሰርዶ መራሒ ነይሩ ምንጪ ስእሊ, ETV 30 ጥሪ 1978 ኣብ ከተማ መቐለ ንዝነበሩ 1300 እሱራት ነጻ ኣብ ዘውጽአ ኦፕሬሽን ኣግኣዚ ምኽትል ኣዛዚ ብርጌድ ብምዃን ዘኹርዕ ጀግንነት ፈጺሙ ካብ 1979 ክሳብ 81 ድማ ኣዛዚ ብርጌድ 70 ኮይኑ ኣብ ወፍሪ ብሩህ ወፍሪ ድልድልን ወፍሪ ስሙር ቕልጽምን ክፍላተ ሰራዊት ደርጊ ንምድምሳስ ኣብ ዝተኻየዱ ውግኣት ብርጌዱ መሪሑ ንዓወት ኣብቂዑ ካብ መስከረም ክሳብ ለካቲት 1981 ኣብ ሽረን ከባቢኣን ዓሪዱ ዝነበረ ኮር 604 ተባሂሉ ዝጽዋዕ ሰራዊት ደርጊ ብተኸታተልቲ ውግኣት ኣዳኺምኻ ንምድምሳስ ከተማ መቐለ ሓዊሱ ደርጊ ካብ መላእ ትግራይ ጸራሪግካ ንምውጻእ ኣብ ዝተካየዱ ወፍርታትውን ሰራዊቱ መሪሑ ኣዐዊቱ መስከረም ክሳብ ጥሪ 1982 መላእ ደቡብ ወሎ ፍርቂ ሰሜን ሸዋን ደቡብ ጎንደርን ነጻ ዘውጽአ ፋና ኢህወዴግ ተባሂሉ ኣብ ዝጽዋዕ ወፍሪ ልዑል ጽንዓት ኣብ ዝሓተተ ኲናት ጉና ከምኡውን ኣብ ኲናት ደብረታቦር መራሒ ነይሩ ኣብ መፋርቕ 1983 ደሴን ሰሜን ሸዋን ናጻ ንምውጻእ ኣብ ዝተኻየደ ወፍሪ ዋለልኝ ከምኡውን ወፍሪ ወጋገን ኣብ ዝተሰምየ ሰራዊት ደርጊ ጠቕሊልኻ ንምድምሳስ ኣብ ዝተኻየደ ወፍሪ ውዒሉ ድሕሪ ውድቀት ስርዓት ደርግ ኣብ እዋን ስግግር መንግስቲ ብመሰረት ኣወዳድባ ሰራዊት ኢህወደግ ሓላፊ ወፍሪ ምብራቕ እዚ ኮይኑ ግንቦት 1990 ኣብ እዋን ኩናት ኢትዮ-ኤርትራ ኣዛዚ ግንባር ቡሬ ኮይኑ ሉኣላውነት እታ ሃገር ሓልዩ ኣብ ወፍሪ ጸሓይ ዕራርቦ ኣዛዚ ጸጋማይ ክንፊ ነይሩ ካብ 1992 ክሳብ 1994 ዓ.ም ዋና ኣዛዚ ኮር 107 1994 ክሳብ 97 ናይ ኣርሚ ሓደ ዋና ኣዛዚ ግንባር ሰሜን ክሳብ 2006 ድማ ዋና ኣዛዚ ሰሜን እዚ ኮይኑ ኣገልጊሉ ክሳብ ግንቦት 2010 ምክትል ሹም ኢታማዦር ኮይኑ ድሕሪ ምጽናሕ ድማ ሹም ኢታማዦር ሓይልታት ምክልኻል ኢትዮጵያ ኮይኑ ኣገልጊሉ ኣባ ሓዊ ጀነራል ሰዓረ መኮንን ኣብ እዋን ዕጥቃዊ ቃልስን ድሕሪኡ ኣብ ዝነበረ ስሩዕ ህንጸት ሰራዊትን ዝረኸቦ ተሞኩሮ ተጠቒሙ ሰራዊት ብወተሃደራዊ ጥበብን ሳይንስን ክዝምን ትካላት ትምህርትን ስልጠናን እጃመን ከበርክታ ክሳብ 2011 ዋና ሓላፊ መምርሒ ትምህርትን ስልጠናን ሓይልታት ምክልኻል ኮይኑ ከም ዘገልገለ ይጥቀስ ሞት ጀነራል ሰዓረ ኣብ ኢንተለጀንስ ዓብዪ ጸገም ከም ዘሎ ዘርኢዩ ስነስርዓት ቀብሪ ጀነራል ሰዓረ ሓሙስ ኣብ መቐለ ክፍጸምዩ ንነዊሕ ዓመታት ኣባል ቤት ምኽሪ ሃገራዊ ደህንነት ኮይኑ እቲ ሰራዊት ህዝባውነቱ ሓልዩ ዝወሃቦ ተልእኾ ከፈጽም ዝኽእል ሰራዊት ኣብ ምህናጽ ርኡይ ተራ ከም ዝነበሮ ታሪኽ ህይወቱ ይሕብር ኣብ ኩሎም ዓውደ ውግኣት ብጀግንነቱ ዝፍለጥ ብምንባሩ ኣባ ሓዊ ተባሂሉ ከም ዝጽዋዕን ንርእሱ ከም መሪሕን ኣዛዝን ዘይርኢ ሰብ ምንባሩ ታሪኽ ህይወቱ የዘንቱ ቀዳማይ ሚኒስትር ኣብዪ ኣሕመድ ናብ ስልጣን ምስ መጽአ ሹም ኢታማዦር ሓይልታት ምክልኻል ኾይኑ ዝተሸመ ጀነራል ሰዓረ መኮንን ሰፊሕ ፖለቲካዊ ዘይምርግጋእን ምምዝባል ዜጋታትን ዝተራእየሉ ግዜ ስለ ዝነበረ ህዝባውነቱ ሓልዩ ልኡኹ ክፍጽም ኣብ ምግባርን ዜጋታት ብሰላም ወጺኦም ብሰላም ክምለሱ ክጽዕር ከም ዝጸንሐ ኣብ ህይወት ታሪኹ ተገሊጹሎ ሬሳ ዝሓለፈ ቀዳም ዝተቐትሉ ጀነራላት ኢትዮጵያ ሹም ኢታማዦር ሓይልታት ምክልኻል ጀነራል ሰዓረ መኮንን ከምኡ ድማ ሜጀር ጀነራል ገዛኢ ኣበራ ሎሚ ኣብ ኣዲስ ኣበባ ናይ ምፍናው ስነ ስርዓት ኣብ ዝካየደሉ እዋን መሳርሕቱ ምስክርነቶም ኣስሚዖም ምክትል ኢታማጆር ሹም ጀነራል ብርሃኑ ጁላ ብዛዕባ ጀነራል ሰዓረ መኮነን እንትዛረብ ንብዓት እናቐደሞ ጀነራል ሰዓረ ንህንጸት ሰራዊት ምክልኻል ኢትዮጵያ ከም ሞዴል ኮይኑ ዘገልግል ከምዝኾነ መስኪሩ ቅድም ክብል ብቕርበት ሓቢሮም ከምዘይሰርሑ ዝገለጸ ጀነራል ብርሃኑ ይኹንምበር ኣብ ዝተፈላለየ እዝታት ኮይናውን ባህርታትና ንፋለጥ ኢና ብተፈጥርኡ ዝተረጋገዐን ካልኦት ዘረጋግዕን ንዝኾነ ሰብ ዘኽብር ነይሩ ክብል ወሲኹ ናይ ስልጣን ጽምኢ ዝነበሮ መራሒ ከምዘይኮነ ድማ ከምዚ ክብል ተዛሪቡ እቲ ምክትል ኢታማጆር ሹም ንሃገር እናሰርሐ ኣማእኺሉ ንኹሉ ኣብ ዝሰርሐሉ እዋን ሰዓረ እንታይ ኣቢሱ እዩ ዝቕተል መሳርሕቲ ክልቲኦም ጀነራላት ዝኾነ ሌጀነራል ኣበባው ታደሰ ብወገኑ ናይ ምስክርነት ቃሉ ኣስሚዑ ነይሩ ጀነራል ኣበባው ኣብ ዘረብኡ ኣብዚኣ ሓንቲ ነገር ክነግረኩም ዝመጸ ይምጻእ ድሕሪ ምባል እዚ ለውጢ ድሕሪ ምምጽኡ ሰዓረ ከም ከዳዕ ተቖጺሩ ብውሑዳት ጉጅለታት ኢትዮጵያውነቱ ኣሕሊፉ ክህብ ልዑል ጽዕንቶ ተገይርሉ ኢሉ ጀነራል ሰዓረ ከምዚ ይብሉኒ ኣለዉ እናበለ ይነግሮ ምንባሩ ዝገለጸ ሌጀነራል ኣበባው ስድራይ ክብተን እንተኾነምበር ኢትዮጵያውነተይ ኣሕሊፈ ኣይህብን እቲ ናብ መሪሕነት ዝመጸ መን ምዃኑ ብዘየገድስ ናተይ መራሒ እዩ ክሳብ ዝመውት ኢትዮጵያውነተይ ናብ ዋጋ ዕዳጋ ከየእተኹ ክሰርሕየ ይብል ነይሩ ኢሉ ምንጪ ስእሊ, ETV ጀነራል ሰዓረ ፈታዊ ስድርኡን መሓዙቱን ተዋዛይን ሰሓቕን ምንባሩውን እቲ ጀነራል ተዛሪቡ ትምህርትን ውልቃዊ ህይወትን ጀነራል ሰዓረ ጀነራል ሰዓረ መኮንን ኣብ 1988 ምሉእ ኮነሬል 2010 ዓ.ም ድማ ሙሉእ ጀነራል ኮይኑ ቀዳማይ ሜዳሊያ ተሳትፎ ዕጥቃዊ ቃልሲ ሓዊሱ ብርክት ዝበሉ ሜዳሊያን ኒሻንን ካብ መንግስቲ ፌደራል ተበርኪትሉ ቀዳማይ ዲግሪ ብማኔጅመንት ኣብ ለንደን ዩኒቨርሲቲ ግሪኒች ተኸታቲሉ ብዘፈር ትምህርቲ ኢንፎርሜሽናል ሊደርሺፕ ካልኣይ ዲግሪ ነይርዎ ካብ በዓልቲ ቤቱ ኮነሬል ጽገ ኣለማየሁ ክልተ ቖልዑ ጓልን ወድን ኣፍሪዩዩ ተዛማዲ ትሕዝቶ ጀነራል ሰዓረ ኣብ ትግራይዩ ዝቕበር ሓው ጀነራል ሰዓረ ኣቶ ሓዲሽ መኮነን ብቐዳም ኣብ ኣዲስ ኣበባ ብዓጃቢኡ ዝተቐተለ ኢታ ማጆር ሹም ሓይልታት ምክልኻል ኢትዮጵያ ጀነራል ሰዓረ መኮነን ኣብ ዞባ ሰሜናዊ ምዕራብ ትግራይ ከተማ እንዳባጉና ዝርከቡ ስድራቤቱ ጀነራል ሰዓረ ኣብ ትግራይ ክቕበር ከም ዝደልዩ ንቢቢሲ ሓቢሮም24 ሰነ 2019 ዜናታት ሕብረት ኣውሮጳ ኣብ ትግራይ ገበናት ኲናት ተፈጺሙ ክኸውን ከምዝኽእል ስክፍትኡ ገሊጹ16 ጥሪ 2021 ቦቢ ዋይን ንህይወተይን ህይወት በዓልቲ ገዛይን ተጨኒቐ ኣለኹቅድሚ 6 ሰዓታት ስለምንታይ ንፓትሪስ ሉሉምባ ምዝካር ኣድለየ?ቅድሚ 5 ሰዓታት ኣዘራረብቲ ዛዕባታት እናኸረረ ዝመጽእ ዘሎ ጎንጺ ዶብ ኢትዮጵያን ሱዳንን14 ጥሪ 2021 ክልል ኦሮሚያ መምህር ኪቲላ ጉዳታ ስለምንታይዩ ተረሺኑ?12 ጥሪ 2021 3:42 ቪድዮ, ብዛዕባ ፕረዚደንታዊ መረጻ ኡጋንዳ እንታይ ትፈልጡ?, ዕምሪ ፈነወ 3,4212 ጥሪ 2021 ኣብ ኣፍሪቃ ዘሎ መዓልታዊ ዝርገሐ ኮሮናቫይረስ ዘርኢ ሰሌዳ24 መጋቢት 2020 ሱዳን ኣብ መስርሕ ልዝብ ግድብ ሕዳሰ ኣይተሰማመዐትን11 ጥሪ 2021 ምስ ሱዳን ዘሎ ምስሕሓብ ዶብ ናብ ዝነበሮ ተመሊሱ ብሰላም ክፍታሕ ኣለዎ- ኢትዮጵያ7 ጥሪ 2021 ቦይንግ 737 ነፋሪት ኢንዶኔዥያ ዝወደቐትሉ ከባቢ ተፈሊጡ ተባሂሉ10 ጥሪ 2021 ኣብ ኣብያተ ማእሰርቲ ስዑዲ ዓረብ ዝሳቐዩ ኢትዮጵያውያን መንግስቲ ናብ ዓዶም ክመልሶም ይምሕጸኑ7 ጥሪ 2021 ኣቶ ጃዋር መሓመድ ዝርከቦም ክሱሳት ሎሚ ኣብ ቤት ፍርዲ ቀሪቦም12 ጥሪ 2021 ብብዝሒ ዝተነበ 1 ኣብ 50 ግዝኣታት ኣመሪካ ብኣጽዋር ዝተዓጀበ ተቓውሞ ከይካየድ ተሰጊኡ 2 ላዕለዎት መሪሕነት ህወሓት ትማሊ ናብ ቤት ፍርዲ ቀሪቦም 3 ወድብ ኣንጌላ መርክል ሓድሽ ኣቦ መንበር መሪጹ 4 ኡጋንዳ ፕረዚደንት ዩወሪ ሙሰቨኒ ከምዝተዓወተ ተገሊጹ 5 ቦቢ ዋይን ንህይወተይን ህይወት በዓልቲ ገዛይን ተጨኒቐ ኣለኹ 6 ሕብረት ኣውሮጳ ኣብ ትግራይ ገበናት ኲናት ተፈጺሙ ክኸውን ከምዝኽእል ስክፍትኡ ገሊጹ 7 ጣሊባን ኣባላቱ ብዙሓት ኣንስቲ ከይምርዓው ትእዛዝ ኣመሓላሊፉ 8 ኣብ ትግራይ ምሉእ ኣገልግሎታት መብራህትን ስልክን መዓስ ክጅምር ይኸውን? 