 ብስም ናጻ ኤርትራ ኣንድነታዊ ውዲት ተምሃሮን ሰብ-ታክሲ ጥራይ ዘይኰኑ ኣብ መዓስከር ነገሌ-ቦረና ዝነበሩ ወትሃደራት ደሞዝ ይወሰኸና ብምባል ኣደሙ ኣብ ሓይሊ ኣየርውን ተመሳሳሊ ተርእዮታት ተኸሰቱ መምህራን ብግዲኦም ኣደሙ ... ሃገር ሕንፍሽፍሽ ኣተዋ ሽዑ ንጉስ ሃይለስላሴ ነቲ ኵነታት ንከህድኡ ፈተኑ - ወሰኽ ዋጋ በንዚና ኣይክህሉንዩ በሉ ንመምህራን ከህድኡ ድማ ድልየቶም ከማልኡሎም ምዃኖም ሓበሩ ቃል ንጉስ ግን እኹል ኣይነበረን ብተወሳኺ ኣብ ኤርትራ ኸኣ ካልእ ሽግር ተፈጥረ እቲ እዋንቲ ራስ ኣስራተ ካሳ ኣብ ኤርትራ ዝነበሩ ገዛኢ ፍሉያት ብእስራኤል ዝተዓለሙ ኮማንድስ ተባሂሎም ዝፍለጡ ኣሃዱታት ኮማንዶ ኣዳልዮም ንገድሊ ኤርትራ ንከዳኽሙ ይፍትኑ ከምዝነበሩ መዛግብቲ ታሪኽ ይምስክሩ ኣብ መወዳእታ 1973 ከኣ ኣብ ኤርትራ ዝነበሩ ኣባላት 2ይ-ክፍለ-ጦር ኣብ ሳሕል ብህዝባዊ ሓይልታት ብርቱዕ ማህሰይቲ ስለ ዝወረዶም ካብ መዓስከራቶም ወጺኦም ንሜዳ ክወፍሩ ኣብ ዘይክእሉሉ ብኮሎኛምበር ከምድላዮም ኣብ ዘይንቀሳቕሰሉ ደረጃ ወዲቖም ስለ ዝነበሩ እቶም ወተሃደራት ብምእዳሞም ነቲ ረብሻ መሊሱ ከም ዘጓሃሮ መጻሕፍቲ ታሪኽ ነቲ ናይ ሽዑ ኵነታት ይገልጹዎዮም እቲ ኣድማቲ ድማ ፈኸም እናበለ ኣብ ኵሎም መዓስከራት ለሓመ 12 መስከረም 1974 ብሰነ 74 ካብ ኵሎም ሓይልታት ዝተዋጽኡ 120 ዝኣኽሉ መኰንናት - ካብ መጆር ሻለቃ ንታሕቲ ዝመዓርጎም - ተኣኻኺቦም መንነቶም ኣብ ቃልዕ ከየውጽኡ ለውጢ ንኽትኣታቶ ጠለባቶም ከነጽሩ ጀመሩ እዚ ወርሒዚ ደርግ ዝተመስረተሉ ወርሒ ነበረ ክልተ ካብኣታቶም ሻለቃ መንግስቱ ሃይለማርያምን ሻለቃ ኣጥናፉ ኣባተን ከም ቀዳማይን ካልኣይን መራሕቲ ናይቲ ጕጅለ ዀይኖም ቦሎኽ በሉ ደርግ ኢትዮጵያ ትቅደም ዝብል ጭርሖ እናጨርሑ በብቑሩብ ንዅሎም ዓንድታት መንግስቲ ሃይለስላሴ ከፍርሱ ጀመሩ ንኣክሊሉ ሃብተወልድ ቀዳማይ ሚኒስተር ነበር ከምኡውን ኣባላት ካቢኔኡ ዝነበሩ በብሓደ ኣሰሩዎም እቶም ኣብ ላዕለዋይ ጽፍሒ ውትህድርና ዝነበሩ መኮነናት ይዅኑ ካልኦት ኣመሓደርቲ ክፍለ-ሃገራትን ሰብ ልዑል መዓርጋትንውን ተኣስሩ ኣገዳሲ ዝተባህለ ንብረት ተሃገረ ዕለት 1291974 ደበኽ በለት - ጃንሆይ ካብ ስልጣኖም ዝተኣልዩላን ኣማን ዓንዶም መራሕ መንግስቲ ዝዀነላን መዓልቲ መጽአት ምንጪ ስእሊ, Fox Photos እታ መዓልቲቲኣ ጃንሆይ ብወተሃደራት ተዀብኲቦም ካብ ቤተ-መንግስቲ ክወጽኡን ኣብ ሓንቲ ቮልክስዋገን መኪና ክኸዱን ኣብ ተዘክሮታት ብዙሓት ሰባት ተቐሪጹ ተሪፉዩ ኣብ ኢትዮጵያ ዝሓሸ ኵነታት ክሰፍንዩ እናተባህለ ግን ኩነታት ሃገር እናኸፍአ ከደ ደርግ ኵነታት ሃገር ጋሕመጥመጥ ኢሉ ኣብ ዝነበረሉ እዋን ተምሳል መንግስቲ ንኸትሕዝዎ ኢሎም ንሓደ ዘይኣባሎም ግን ስምን ግርማን ተሰማዕነትን ዝነበሮ ኣዛዚ 3ይ ክፍለ-ጦር ዝነበረ ዉሩይ መኰነን ንክመርሖም ጠለቡ - ሌተናንት ጀነራል ኣማን ሚካኤል ዓንዶም ከምዛ ሎሚ ብ 12 መስከረም 1974 ቅድሚ 45 ዓመታት ማለትዩ ኢትዮጵያ ንመጀመርታ ጊዜ ካብቲ ንኣማኢት ዓመታት ኣብ ስልጣን ዝነበረ ንግሰነት ኣግሊሳ ኣብ ወተሃደራዊ ምሕደራ ዝኣተወትሉ መዓልቲ ነበረ ብመጀመርታ ጃንሆይ ንኣማን ዓንዶም ከም ሓለቓ ስታፍ ክሸምዎ ደርጊ ብድሕሪት ኰይኖም ደፍኡ ኰነ ኸኣ ሓደ ወርሒ ጸኒሑ ኸኣ ኣማን ከም ሚኒስተር ምክልኻል ተሾመ ጸኒሖም ከኣ ደርጊ ባዕሎም ከም መራሕ መንግስቲ መዘዝዎ ሰለምንታይ ኣማን ዓንዶም ካብ ስልጣን ወሪዱ ደርግ ንጀነራል ኣማን ከም ሓደ ባምቡላ ክጥቀምሉ ብዝኣዘዝዎ ክኸይድ ድልየቶም ከኣ ከማልኣሎም ደላይ ከምዝነበሮም ተንተንቲ ፓለቲካ ናይቲ እዋን ይገልጹ ኣይኰነን ግን ጀነራል ኣማን ብሰለስተ ጕዳያት ምስ ኣባላት ደርግ ክሰማማዕ ኣይከኣለን - 1 ብዝሕን ተራን ኣባላት ደርግ ቍጽሮም ኣመና በዚሑ ባሃላይዩ ነይሩ 2 ኣተሓሕዛ ጕዳይ ኤርትራ ብሓይሊ ዘይኰነስ ብዲፕሎማሲ ክፍታሕ ኣሎዎ በሃላይዩ ነይሩ ከምኡውን 3 ኣተሓሕዛ ናይቶም ሰበ-ስልጣን ነበር ናይ ፖለቲካ እሱራት ፍትሓዊ ክኸውን ኣሎዎ በሃላይዩ ነይሩ ዋላካ መንግስቱ ሃይለማርያም ካብ ስልጣን ድሕሪ ምውራዱ እቲ ጀነራል ከምቲ ደርግ ዝተጸበዮ ኣይኮነን እንተበለ ኣካይዳን ባህግን ጀነራል ኣማን ከም ዘይተዋሕጠሉዮም ብዙሓት ተንተንቲ ዝዛረቡ መንግስቱ ሃይለማርያም ኣብ ዚምባብወ ኣብ ዝገበሮ ቃለመሕትት እቲ ጀነራል ንሰራዊት ኣንጻር ጉጅለ ደርግ ከለዓዕል ኣብ ዝፈተነሉ እዋን ርክቡ ከምዝተጠልፈንዩ ዝገልጽ ኣብ ጎኒ ኢትዮጵያውያን ሓርበኛታት ዝዓረፈት ሲልቭያ ትሪሽ ሲልኪን ህይወተይ ምስ ኤርትራ ብምትእስሳሩ ኣየጕህየንን ብዘይካዚ ጀነራል ኣማን ኣብ ልዕሊ እቶም ዝተሓተ ማዕርግ ዝነበሮም ኣባላት ደርግ ንዕቅት ነይርዎ ክብልውን መንግስቱ ምስ ገነት ኣያለው ኣብ ዝገበሮ ቃለ መሕትት ይዛረብ ይኹን ምበር ኣብ ተመሳሳሊ ቃለመሕትት እቲ ጀነራል ኤርትራዊ ብምኻኑ ነቲ እናኸፍእ ዝኸይድ ዝነበረ ናይ ኤርትራ ኩነታት ንምፍታሕ ክሕግዘና ኢልና ኢና ንላዕሊ ኣደይብናዮ ምባሉ ነቲ ደርግ ኣማን ዓንዶም ከም ባንቡላ ክምእዘዞ እዩ ዝደሊ ነይሩ ዝብል ዘረባ ዝድግፍ ይመስል ፍጻሜ ወኪ-ዛግርን ንጉዳይ ኤርትራ ንምፍታሕ ዝገበሮ ጻዕርን ዕለት 1291974 ክትዝከር ኣማን ሚኪኤል ዓንዶም ኣብ ሓሳብ ኤርትራውያን ጦብላሕ ትብል እቲ ጀነራል ብኣባላት ደርጊ ተሓጊዙ ኣብ ስልጣን ዝመጸሉ መዓልቲ ኮይና ኵነታት ኤርትራ ብሰላማዊ መንገዲ ክፍታሕዩ ዚብል ተስፋ ነይሩ ኣብቲ እዋንቲ 1974ህዝባዊ ግንባር ሓርነት ኤርትራ ህ.ግ.ሓ.ኤ. 