 ንጥፈታቱ ጀመረ ነታ ውድብ ብምውካል ኣብ በይሩት ደማስቆስ ቴህራን ከምኡውን ካልኦት ሃገራት ዓረብ እናኸደ ንቓልሲ ህዝቢ ኤርትራ ምስ መንግስታት ማእከላይ ምብራቕ ንምልላይ ጸዓረ ሓደ ካብቶም ቀንዲ ስርሓቱ ናይ ጐስጓስ ጽሑፋት ብእንግሊዘኛን ዓረብኛን ብምድላው ናይ ቃልሲ ስምዒታት ተራ ተጋደልትን ካድረታትን ክብ ምባል ነበረ ካብ ፖለቲካዊ ካድር ናብ ክፍሊ ዜና ምስ ሓለፈ ኸኣ ኣብቲ ንሓፋሽ ዝወሃብ ዝነበረ ሓበሬታን ትምህርትን ብዕቱብ ብምስታፍ መሪሕ ተራ ይጻወት ነበረ እስማዒል ነቲ ኣብ 70ታት ኣብ ሜዳ ኤርትራ ኣብ ሞንጎ ክልተ ዉድባት ዝተፈጥረ ተጻብኦን ኩናት ሕድሕድን ብዙሕ የሕዝኖ እቲ ኣብ መንጎ አሕዋት ዝተኻየደ ኣብ 1981 ንተሓኤ ካብ ሜዳ ኤርትራ ዘርሓቓ ኩናት ሓድሕድ ኣብ ታሪኽ ኤርትራ ከም ሓደ ጸሊም ነጥቢ እዩ ዝረአ እቲ ፍጻሜን ሳዕቤናቱን ከኣ ብፍላይ ኣብቶም ተሳተፍቱ ክሳብ ሕጂ እናሳዕ ዝጉዳእ ከቢድ ቁስሊ ኣለዎ እስማዒል ካብ ብጽሕንኡ ዝጀመረ ቃልሱ ክሳብ ሎሚ ካብ ቀልቡ ከም ዘየልገሰ ብቃልሲ ዓብዩ ንቃልሲ ህይወቱ ወፍዩ ቃልሱ ኸኣ መዕለቢ ክፈጥረሉ ጌና ህርድግ ይብል ከም ዘሎ ይዛረብ ሕጂ ብዕድመኳ እንተደፍአን ኤርትራ ናጽነታ እንተረኸበትን እስማዒል ንቃልሲ ተ.ሓ.ኤ. 