 ሓረስታይ ሓለፎም ስሞም ዝተቐየረ 11 ስድራ ዘናብርሉ ሰለስተ ግራውቲ ነይርዎም ሕዚ ክልተ ግራውቲ ጥራሕ ኣብ ኢዶም ኣሎ እቲ ሓደ ግራቶም ንህንጸት ፋብሪካ ተወሲዱ 139 ሽሕ ብር ካሕሳ ከምዝተቐበሉ ይዛረቡ ሕዚ እተን ካሕሳ ተወዲአን እየን እዚ ካሕሳ ይትረፍዶ ን 11 ዕያል ሰብኣይን ሰበይትን እኳስ ዝተውሃቦም ካሕሳ ወዲኦም ኣብ ፀገም እዮም ዘለዉ ኢሎም ሓረስታይ ደስታ ካሕሳይ ድማ ካብቲ ውሑድ ካሕሳ ብተወሳኺ ዘጉሁዮም ካልእ ምኽንያት ኣሎ እቲ ዝስራሕ ዘሎ ፋብሪካ ኣብ ውሱን ቦታ ዝዓረፈ እዩ እዚ ኩሉ ተሓራሲ መሬት ካብ ሓረስታይ ወሲዶም ሰለስተ ዓመት ሙሉእ ብገርፈጥ ዕሾኽን ዳንዴርን እዩ ተሸፊኑ ዘሎ ዝኹሉ መሬት ኣይንዓና ኣይንመንግስቲ ባኺኑ ይብሉ ናብቲ ዝተሓፀረ ግን ድማ ህንፀት ዘይተጀመሮ ዝበልዎ ጎልጎል እናመላኸቱ እዞም ሓረስቶት ካብ መሬቶም ምስተልዓሉ ንሳቶም ጥራይ ዘይኮኑስ ደቆምውን እዮም ተሃስዮም መናእሰይ ናይቲ ከባቢ ቅድሚ ሕዚ ልሙድ ዘይነበረ ጉዕዞ ስደት ይመርጹ ከምዘለዉ ሓረስታይ ሕሸ ብስራት ይዛረቡ እዘን ናይ ካሕሳ ቅርሺ ምስመፃ ደቂ ሓረስቶት ናብ ስዑድ ዓረብ ይኸዱ ኣለዉ ተጠሪዞም እናተመለሱ ድማ ኣደዳ ደለልትን ቀለብ ዓሳን ይኾኑለዉ ኢሎም ኣይተ ደስታ ካሕሳይ ሓደ ካብቶም ደቆም ንስደት ዝኸድዎም ሓረስቶት እዮም ትእምት ጠሊማትና እቶም ንህንጸት ፋብሪካ ኬሚካል ደጀና ክበሃል ካብ መሬቶም ዝተልዓሉ ሓረስቶት ብትእምት ዝተኣተወሎም ቃል ከምዝነበረ እዮም ዝዛረቡ እቲ ዝተኣተወሎም ቃል ድማ ቅድሚ ህንጸት እቲ ፋብሪካ ኣድላዪ ዝበሃል መሰረተ ልምዓት ትሕተ ቅርጺ ክማለኣሎም ምዃኑ ዝገልጽ ነይሩ ምእንተዚ ኢና ድማ መሬትና ክንህብ ፈቒድና እዮም ዝብሉ መግለጺ ስእሊ, ቁሸት እንዳባሸላማ እቲ ቃል ዝኣተውዎ መብራህቲ ማይ ፅርግያ ሕክምናን ቤት-ትምህርትን ኣይረኸብናዮን ክብሉ ይወቕሱ ኣይተ ሕሸ እኳደኣስ ሓረስቶት ክጥቀሙላ ዝተሰርሐት ማይ መስተውን ናብ ቀፅሪ እቲ ፋብሪካ ስለዝኣተወት ንጸገም ከምዝተቓልዑ እቶም ሓረስቶት ይገልጹ ሕዚ ምስ እንስሳና ካብ ምንጪ ማይ ኢና ንጥቀም ዘለና ኢሎም ኣይተ ሕሸ ውራ መሬት ኣብ ብርክት ዝበሉ ከተማታት ትግራይ ብፍላይ ድማ ኣብ ከባብታት መቐለ ንህንፀት መሰረት ልምዓት ህንፀት መንበሪ ኣባይቲ ከምኡ ድማ ንኣውፈርቲ ብዝብል ሓረስቶት ካብ መሬቶም ይለዓሉ ካብ ኣውፈርቲ ክንረኽቦ ዝግበኣና ረብሓ ኣይረኸብናን ዝብሉ ሓረስቶት ኣለዉ ሓደ ሓደ ሰባት ድማ ነቲ ኩነታት ውራ መሬት እዩ ብምባል ክገልጽዎ ይስማዕ ገሊኦም ኣውፈርቲ ዝኣትውዎም ዘለዉ ዓውድታት ስራሕ እቲ ሓረስታይ ባዕሉ ክሰርሖም ይኽእል እዩ ዝብል ስምዒት ዘለዎም ነበርቲ እቲ ኸባቢ ንሓረስታይ ብሕሱር ካሕሳ ኣፋኒኻ ንውልቀ ሰብ-ሃብቲ ንምርባሕ ዝዓለመን ግልፅነት ዝጎደሎን ኣካይዳ ከምዘሎ ይዛረቡ ኣብ ጣብያ ዓራቶ ኣብ ምውፃእን ምጥሓንን እምኒ ንዝተዋፈሩ ሰብ ሃፍቲ ክበሃል መሬቶም ዝተወሰዶም ሓረስቶት ከባቢና ንብኽለት ተቓሊዑ ዝብል መረረት እውን ኣለዎም በቲ ደማሚት በዚ ድማ ኣቦራ ገዛና እናተነቕነቐ እናነቕዐ ክንድዚኣ ኣይርእዩናን ይብሉ ኣይተ ሓለፎም ርኡይ ምዝመዛን ጥሕሰት ሕጊን ይፍፀም ኣሎ በዓል ሞያ ሕጊ ኣይተ ብርሃኑ በርሀ ኣብ ጉዳይ መሬት ንብዙሕ ዓመታት ብጥብቅና ዝሰርሑ እንትኾኑ ብመሰረት ሕገ-መንግስቲ እታ ሃገርን ኣዋጅ መሬትን ሓረስታይ ካብ መሬቱ ናይ ዘይምንቃል መሰል ከምዘለዎን ግድን ንመሰረተ ልምዓት ክልዓል እንተኾይኑ ድማ እቲ ሓረስታይ ኣብ ልዕሊ እቲ መሬት ንዘፍሰሶ ሃፍቲ ብቑዕ ካሕሳን ተመሳሳሊ መሬት ንክወሃብ ለውጢ መሬት እንድሕር ዘይርከብ ናይ 10 ዓመት ፍርያት ተፀብፂቡ ክኽፈል ኣለዎ ብምባል የብርሁ መግለጺ ስእሊ, በዓል ሞያ ሕጊ ኣይተ ብርሃኑ በርሀ ኣብ ባይታ ግና ነንባዕሎም ዝጋጨው መስርሕ ሕግታት ከምዘሎ ዘብርሁ በዓል ሞያ ሕጊ ኣይተ ብርሃኑ ኣብ እንደርታ ግድብ ገረብ ሰገን ንምህናፅ ካብ መሬቶም ዝተልዓሉ ሓረስቶት ከም ኣብነት የልዕሉ ግድብ ገረብ ሰገን ንምህናፅ ዝተልዓሉ ሓረስቶት ብመሰረት እቲ ሕጊ ናይ 10 ዓመት ካሕሳ ክወሃቦም ይግባእ ብምባል ሓደ እቶም ሓረስቶት ካሕሳ እንከይተውሃቦም እዮም ተልዒሎም ካልኣይ እቲ ካሕሳ ጠቐሊሎም ክህብዎም እናተግብአ በብዓመቱ እዩ ዝወሃቦም ዘሎ እዚ ብተዘዋዋሪ ነቶም ሓረስቶት ዝግባእ ገንዘብ ኣብ ባንኪ ኮፍ ኢሉ በቲ ዝርከብ ወለድ እዮም እቶም ሓረስቶት ዝኽፈሉ ዘለዉ እዞም ሓረስቶት ናብ ሰብኣዊ መሰል ጠሪዖም ሰማዒ ስለዝሰኣኑ ሕዚ ናብ ሕጊ ኣትዮም እዚ ርኡይ ምዝመዛን ጥሕሰት ሕጊን እዩ ዝፍፀም ዘሎ ይብሉ ተፃብኦ ሕግታት ኣብታ ክልል ዝስረሐሎም ኣዋጃት መሬት ነንባዕሎም ዝጋጨው ከምዝኾኑ ዝገልፁ እዞም በዓል ሞያ ሕጊ ኣብነት ዝበልዎም ኣዋጃትን መመርሕታትን ይፀርሑ መመሓደሪ ደምቢ መሬት 2003 ሓረስታይ ኣብ ገጠር ክንዲ ዝሃለወ ይሃልዎ ናብ ከተማ ክኣቱ እንከሎ 500 ካሬ መሬት ክፀድቀሉ ይድንግግ ግን እዚ ኣብ ባይታ ንገሊኡ 250 ካሬ ንገሊኡ ድማ 140 ካሬ ይወሃብ ስለዚ ኣብ ልዕሊ ጉድኣቱ ወሲኽካ ጉድኣዮ ዝብል ሕጊ ኣሎ ይብሉ እቶም በዓል ሞያ ካልእ ዝፃባእ ዝበልዎ ሕጊ ድማ መመርሒ መሬት 2002 እዩ እዚ ሕጊ ካብ ገጠር ናብ ከተማ ዝኣተወ ሓረስታይ እታ ዝነበረቶ ገዛ ብሰለስተ ዕፅፊ ኣባዚሕኻ ሃቦ ይብል እቲ ሒዝዎ ዝፀንሐ ካብ ውሉድ ወለዶ እናልምዖ ዝመፅአ ቦታኸ ከመይ ይኾን? 