 ንትምህርቲ ዝተጓዕዘት ኴይና ኣብ ናይጀርያን ሕ.መ.ኣ.ን ዘሕለፈቶ ናብራ ብምቅንባር ዝተጻሕፈት ናይ ፍቕርን ታሪኽን ዛንታ ኢያ ኣዲቼ ምስቶም ዓበይቲ ጸሓፍቲ ክትወዳደር ምኽኣላ ዜደንቕዩ ኣብ ፈቐድኡ ዝርከቡ ናይ ስነ-ጽሑፍ ትካላት ብምዕሩግ ኣቀባብላ ክቕበልዋ ምርኣይ ክሳብ ሕጂ ዝተጓነጸፈቶም ዓወታትን ብልጫታትን ምጽብጻብ ብኣማኢት ኣሽሓት ዝቝጸሩ ኣንበብቲ ድማ ንመጻሕፍታ ክቀዳደምሉ ምዕዛብ ብሓንቲ እንኮ ጸሓፊት ኣቢሉ ኣፍልጦ ታሪኽ ናይጀርያ ክሳብ ክንደይ ክብ ክብል ምርኣይ ንኣፍሪቃ ብዓቢኡ ኸኣ ንናይጀርያ ሓበንዩ ይብል ፕሮፈሶር ጋይም ክብረኣብ - መጻሕፍታ ዘንበበ ኣካደምያዊ መጻሕፍታ መብዝሕትኦም ብዛዕባ ታሪኽ ናይጀርያ - ኣውራ ድማ ኲናት ባያፍራ 1967-1970 ማዕርነት ደቂኣንስትዮ ማዕርነት ጸለምቲ ዘኣመሰሉ ቴማታት ዝሓዘሉ ኰይኖም ብኣገላልጽኣን ብእተቕርቦም ተዋሳእትን እትፈጥረሎም ቀልቢ ዝስሕቡ ዛንታታትን ብዙሓት ሰዓብቲ ከተጥሪ ክኢላያ ፍርቂ ናይታ ብጫ ጸሓይ Half of a Yellow Sun ኲናት ባያፍራ ወይ ከኣ ዉግእ-ሓድሕድ-ናይጀርያ ህልቂትን ዓቢ ጥፍኣትን ዘኸተለ ኣብ ሕብረተሰብ ናይጀርያ ድማ ቅልውላውን በሰላን ዝገደፈ ውግእ ነበረ እቲ ዉግእ ኣብ ሞንጎ እቲ ብጀነራል ያኩቡ ጎዋን ዝመራሕ ዝነበረ መንግስቲ ናይጀርያን ብሌተናል ኮሎኔል ኣጁኩ 1933-2011 ዝምራሕ ዝነበረ መራሒ ናይቲ ተነጻሊ ክፋል-ሃገር ቢያፍራ ነበረ እቲ ንክልተ ዓመትን መንፈቕን ዝወሰደ ዉግኣ ማዕረ ሰለስተ ሚልዮን ሰባትዩ ቀዚፉ - እቶም ዝበዝሑ ብጥምየት ዝተላሕሱ ሲቪላውያን ነበሩ ህዝቢ ባያፍራ ኢግቦ ይበሃሉ መሬት ኢግቦኣውያን ኣብ ደቡብ ምብራቕ ናይጀርያ ይርከብ ዓሌት ኢግቦ ኣብ ሳልሳይ ተርታ ሃልዩ ቍጽሮም ዳርጋ 42 ሚልዮን ይኸውን ናይጀርያውያን ብኣጠቓላሊ 177 ሚልዮን ይዀኑ እምበኣርከስ ኣዲቼ ካብ ዓሌት ኢግቦ ኰይና ኣብ ኤኑጉ ዝተባህለ ርእሰ-ከተማ ቢያፍራ ኢያ ተወሊዳን ዓብያን እቲ ኤዲቼ ኣብ መጽሓፋ ፍርቂ ናይታ ብጫ ጸሓይ ኢላ ዘቕረበቶ ዛንታ ብዛዕባ እቲ ዘስካሕክሕ ዉግእ ቢያፍራ ነበረ ነታ መጽሓፋ ፍርቂ ናይታ ብጫ ጸሓይ ኢላ ዝሰመየትሉ ምኽንያት ድማ ስእሊ ባንዴራ ቢያፍራ - ብፍርቂ ጸሓይ ዝተሸለመ - ንምርኣይ ነበረ ሚከላ ሮንግ ዝተባህለት እንግሊዛዊት ደራሲት ከም እትብሎ እቲ ኣዲቼ ዘቕረበቶ ዛንታ መሳጥን ንመንፈስና ዜነቃቕሕንዩ ቕዲ ኣጸሓሕፍኣ ድማ ምህዞኣዊዩ ብምባል ኣድናቖታ ትገልጽ እቲ ዝቐረበ ዛንታ ብዛዕባ ናይቶም መራሕቲ ዕንደራ ዘይኰነስ ብዛዕባ ተራ ሰባትዩ - ግዳይ ናይቲ ዉግእ ዝዀኑ ሰባት እቶም ኣብቲ ዛንታ ሓርያ ዘዋሳኣቶም ሰባት ድማ ተጠንቂቓ ዝሓሰበትሉ ጕዳይ ምዃኑ የርኢ ትብል ሚከላ ወሲኻ እቶም ሰባት ኣብ ዙርያ ንሱካ-ዩኒቨርሲቲ ወይከኣ ምስቲ ዩኒቨርሲቲ ዝተኣሳሰሩ ኰይኖም እቲ ዛንትኦምን ዘጓነፎም ጸገማትን በቲ ዉግኣ ክሳብ ክንደይ ከም ዝተጸልወንዩ ዘርኢ መቸም እቲ ዛንታ መሳጢ ጥራይ ዘይኰነስ ነቲ ሽዑ ዝተኸሰተ መዓት ብጽቡቕዩ ዝገልጾ ትብል ሚከላ እቲ ዉግእ ባያፍራ ብፖለቲካዊ ፍልልያትን ዓሌታዊ ጐንጽንዩ ተጀሚሩ ህዝቢ ኢግቦ ካብ ናይጀርያ ንምንጻል ብዝገበርዎ ፈተነውን ኣሎዎ መንግስቲ ናይጀርያ ድማ ንባያፍራ ኣዳምነታዊ ሓገዝ ብምዕጋት ነቲ ዉግኣ ኣጓሃሃሮ ብኣማኢት ኣሽሓት ዝቝጸሩ ሰባት ብጥምየትን ሕማምን ከኣ ሃለቑ እቲ ዛንታ ብዓይኒ ስቪላውያን ሰባትዩ ተጻሒፉ - ሃስያ ዝወረዶም ዜጋታት ትብል ሚከላ ሮንግ እቲ መጽሓፍ ብዛዕባ ሓደ ኣብቲ ዩኒቨርሲቲ ዝነበረ ናይ ቍጽሪ መምህር ሞያኡን ህይወቱን ዘንቈልቝል ሓደ ናይ ገዛ-ሰራሕተኛ ብሓይሊ ምስ ተዋጋእቲ ቢያፍራ ምስ ተጸንበረ ዘጓነፎ ሽግራት ሓንቲ ሰበይቲ ክሳብ ክንደይ ካብቲ ዉግእ ዝርከብ ረብሓታት ትግሕጥ ዝነበረት ጸኒሓ ግን በቲ ዉግእ ዝተኣታተወ ጭካኔ ሰኪሓ ነቲ ትካላ ገዲፋ ሓደ ናይ ዕቝበኛታት ካምፕ ተካይድ ዝነበረት ... ወዘተ ዘኣመሰሉ ዛንታታት ይርከቡዎም እታ መጽሓፍ ብ2007 ብልጫ ኦረንጅ-ፕራይስ ስዒራ እቲ ብልጫ ንደቂ-ኣንስትዮ ጥራይ ዝተሓዝአ ኣዝዩ ክቡር ናይ ዓዲ-እንግሊዝ ኣነስትነተኛ feminist ብልጫዩ እቲ ዝቐረበ ዛንታ ሓያል ተሰማዕነት ተቐባልነትን ስለ ዝረኸበ ብመልክዕ ፊልምውን ክቀርብ ክኢሉዩ ኣዲቼ ብመጽሓፋ ኣቢላ ንስምዒታትና ቀስቂሳያ ውግእ ንዉልቀሰባት ዜስዕበሎም ሰለሎ ከተርኢ ክኢላያ ከንቱነት ዉግእውን ኣመስኪራያ ይብል ፕሮፈሶር ጋይም ክብረኣብ ኣዲቼ ምስ ቢቢሲ ኣብ ዘካየደቶ ቃለ-መሕትት እዚ ፍሉይ ብልጫዚ - ተዓዋቲት-ናይ-ተዓወትቲ - ክቕበል ከሎኹ ዝስምዓኒ ሓጐስ ወሰን የብሉን ኢላ እቲ ብልጫ ኣብ ደቂኣንስትዮ ጸሓፍቲ ልቢ-ወለድ ዛንታታት ጥራይ ዘትኰረ ዀይኑ - ንዝኽሪ መበል 25 ዓመት እቲ ትካል ካብ ዝምስረት ክሳብ ሕጂ በብዓመቱ ዝተዓወታ ደረስቲ ኣብ ዉድድር ቀረባ እቶም ኣድመጽቲ ኸኣ ንፍርቂ ናይታ ብጫ ጸሓይ እታ ዝበለጸት መጽሓፍ ምዃና ብድምጾም መስከሩ ተዛማዲ ትሕዝቶ ኣብ ኤርትራ ስለምንታይ ምምያ ስነ ጽሑፍ ኣድለየ?5 ሕዳር 2019 ፍሉጥ ኤርትራዊ ጸሓፋይ ኣለምሰገድ ተስፋይ ናይ ስነ-ጽሑፍ ሸልማት ተዓዋቲ ኮይኑ12 ታሕሳስ 2017 ኣበባ ተስፋጊዮርጊስ ማንታ ኣደ ስነ-ጽሑፍ ጸላም ኣፍሪቃ22 ጥቅምቲ 2018 ቪድዮ, ኣድሃ ንበር እትብል ደርፊ ድምጻዊት ሄለን መለስ ንመን እያ ተደሪፋ?3 ሕዳር 2019 ፍልጥቲ ጸላም ኣፍሪቃ-ኣሜሪካዊት ጸሓፊት ቶኒ ሞሪስ ዓሪፋ6 ነሓሰ 2019 ዜናታት ኣውሮጳዊ ሕብረት ንኢትዮጵያ ክህቦ ዝሓሰበ 110 ሚልዮን ዶላር ኣቋሪጽዎቅድሚ ሓደ ሰዓት ኣብ ትግራይ ልዕሊ ክልተ ሚልዮን ህጻናት ረድኤት ክበጽሖም ኣይከኣለን - ዩኒሴፍ16 ታሕሳስ 2020 ጀርመን ሓድሽ ደግሲ ኮሮናቫይረስ ንምቊጽጻር ጽኑዕ ሕጊ ኣውጺኣቅድሚ 2 ሰዓታት ኣዘራረብቲ ዛዕባታት ኣብ ኤርትራ ዕጽዋ ኮቪድ-19 መዓስ እዩ ዝፈኩስ?15 ታሕሳስ 2020 ካብ ጨወይተይ ንምህዳም ከም ተመን እናተሰሓብኩ ነዊሕ ተጓዒዘ15 ታሕሳስ 2020 ወታሃደራት ኢትዮጵያ ኣብ ልዕሊ ሰራሕተኛታት ሕቡራት ሃገራት ከምዝተኮሰ መንግስቲ ተኣሚኑ8 ታሕሳስ 2020 ናሚቢያዊ ዲፕሎማሰኛ ክልተ ደቁ ኣብ ኢትዮጵያ ተቐቲሎም14 ታሕሳስ 2020 ኣብ ኣፍሪቃ ዘሎ መዓልታዊ ዝርገሐ ኮሮናቫይረስ ዘርኢ ሰሌዳ24 መጋቢት 2020 ኣመሪካ ንሱዳን ካብ መዝገብ ግብረ-ሽበራ ብወግዒ ኣልያታ14 ታሕሳስ 2020 ኤርትራ ኣብ ውሽጣዊ ግጭት ኢትዮጵያ ኢድ ኣለዋ ድዩ?25 ሕዳር 2020 ቻይና ብዛዕባ ዘማዕበለቶ ክታበት ኮሮናቫይረስ እንታይ ንፈልጥ?10 ታሕሳስ 2020 ኤርትራ ናይ የሆዋ መሰኻኽር ድሕሪ 26 ዓመት ካብ ቤት-ማእሰርቲ ተፈቲሖም7 ታሕሳስ 2020 ብብዝሒ ዝተነበ 1 ላዕለዋይ ልኡኽ ስዑዲ ዓረብ ትማሊ ምሸት ናብ ኤርትራ ኣትዩ 2 ኣውሮጳዊ ሕብረት ንኢትዮጵያ ክህቦ ዝሓሰበ 110 ሚልዮን ዶላር ኣቋሪጽዎ 3 ኣብ ትግራይ ውልቀሰባት ዕጥቂ ንከረክቡ ዝተነብረ ገደብ መዓልቲ ተዛዚሙ 4 ጉግልን ዓበይቲ ትካላት ቴክኖሎጅን ዓሌታውያንዮም ትምኒት ገብሩ 5 ኣብ ኤርትራ ዕጽዋ ኮቪድ-19 መዓስ እዩ ዝፈኩስ? 