 ኢትዮጵያን ሱዳንን 750 ኪሎሜተር ሓባራዊ ዶብ ኣለወን እንተኾነ ግን እዚ ዶብ ዝበዝሕ ክፋሉ ንጹር ብዝኾነ መገዲ ኣብ ባይታ ኣይተከለለን ነዚ ንምፍጻም ዝተገብረ ተደጋጋሚ ዘተ ተጀሚሩ ኣብ መዕለቢ ከይበጽሐ ተቋሪጹ እዩ ኢትዮጵያን ሱዳንን ናይ ዝርከባሉ ከባቢ ታሪኻዊ ኩነታት ምስ ኣፍላጋት ብሉ ናይልን ኣትባራን ዝተኣሳሰረ እዩ እዞም ኣፍላጋታ ክልቲኡ ህዝቢ ብንግድን ብኻልእን ክራኸቡ ንዘመናት ምኽንያት ኮይኖም ዝጸንሑ እዮም እንተኾነ ግና ንግዲ ጥራይ ዘይኮነ ንተኸታታሊ ጎንጽታት መበገሲ እዮም ብፍላይ ድማ ኣብ ዶብ ንዝለዓል ጎንጺ ኣብ መበል 19 ክፍለ ዘመን ባዕዳውያን ገዛእቲ ዝሓንጸጽዎ ዶባት ሱዳን ግብጺ ኤርትራን ካልኦት ናይ ሰሜንን ምብራቕን ኣፍሪቃ ሃገራት ሕጂ ሒዘንኦ ዝርከባ ቅርጽን መልክዕን ኣትሒዝወን እዩ ዶክተር ወንድወሰን ተሾመ ዝተብሃለ ተመራማሪ ባዕዳዊ ዶባት ኣፍሪቃ ብፍላይ ጉዳይ ዶብ ሱዳንን ኢትዮጵያን ኣብ ዝተሰምየ ብቋንቋ እንግሊዝኛ ዝተጽሓፈ መጽናዕቱ ከም ዝገለጾ ናይ ክልቲአን ሃገራት ዶብ ብኣቆጻጽራ ኣውሮጳውያን ብ1902ን 1907ን ኣብ መንጎ ኢትዮጵያን እንግሊዝን ዝተገብሩ ናይ ካራታ ምልከታ ስምምዓት መሰረት ዝገበሩ እዮም ኣብ እዋን ባዕዳዊ መግዛእቲ ኣብ መሬት ሱዳንን ኢትዮጵያን ንዝተከለሉ ዶባት ሓላፍነት ተዋሂብዎ ዝነበረ ሰብ ወዲ ኣየርላንድ ዝኾነ ዳህሳሲ ቻርለስ ግዊይን እዩ ነይሩ እቲ ኣብ መንጎ ሱዳንን ኢትዮጵያን ዘሎ ዶብ ኣብ 1908 ዝተሓንጸጸ ኮይኑ ግዝኣታት ገዳርፍን ብሉ ናይልን ሱዳን ምስ ክልል ኣምሓራ ይዳወቡ ፕረዚደንት ሱዳን ነበር ዑመር ኣልበሽር ኣብ 2001 ክልተ ጊዜ ናብ ኣዲስ ኣበባ ምብጻሕ ኣካዪዱ እዩ ቀዳማይ ሚኒስተር ኢትዮጵያ ነበር መለስ ዜናዊ እውን ኣብቲ ዝሰዓበ ዓመት ማለት 2002 ናብ ካርቱም ምብጻሕ ኣካዪዱ እዚ ኣብ መንጎ ክልቲአን ሃገራት ዝጸንሐ ርክብ ጽቡቕ ከም ዝነበረ ዘርእይ እዩ እዚ ርክብ ሎሚውን መልክዑ ኣይቀየረን ኣብ 2012 ውን ኣ.ኢ ጠቕላሊ ሓላፊ ኢታማዦር ሰራዊት ኢትዮጵያ ነበር ጀነራል ኣደም መሓመድ ኣብ ሱዳን ዑደት ኣካዪዱ ነይሩ ኣብ ዝሓለፈ ወርሒ ግንቦት ድማ ሚኒስተር ጉዳያት ካቢነ ሱዳን ዑመር በሽር ማኒስ ናብ ኣዲስ ኣበባ ኣምሪሑ ነይሩ ብወገን ኢትዮጵያ ብምኽትል ቀዳማይ ሚኒስተር ደመቀ መኮንን ዝምራሕ ጉጅለ ንዘተ ቀሪቡ ነይሩ እቲ ዘተ ኣብ ግንቦት 102012 ኣ.ኢ ክዛዘም ከሎ እቲ ናይ ዶብ ዘተ ንምምልካት እቲ ዶብ ናብ ዝሓሸ ደረጃ ከብጽሕን ንህዝቢ እቲ ከባቢ ዘላቒ ተጠቃሚ ክገብር ኣብ ዝኽእል ደረጃ ምብጽሑ ኣቶ ደመቀ ገሊጹ ነይሩ ሓረስቶት ብዘይ ስግኣት ናብ ማሕረሶም ክምለሱን ግቡእ ዘይኮነ ምንቅስቓስ ክቋረጽን ክልቲአን ሃገራት ከም ዝተሰማምዓውን ተገሊጹ ነይሩ ኩርናዕ ኣልፋሽቃ ሱዳን ምስ ኢትዮጵያ ትሰሓሓበሉ ዘላ ከባቢ ልሙዕ ኮይኑ ኩርናዕ ኣልፋሽቃ ብዝብል ይፍለጥ ኣብቲ ዶብ ብኽልቲኡ ሸነኻት ዝርከቡ ሓረስቶት ነቲ ስግሪ ዘሎ ልሙዕ መሬት ይምነዩ ኩርናዕ ኣልፋሽቃ ኣብ ደቡባዊ ምብራቕ ሱዳን ምብራቓዊ ገዳርፍ ዝርከብ መሬት እዩ ኣልፋሽቃ 250 ትርብዒት ኪሎሜተር ዝሽፍንን ልዕሊ 240 ሄክታር ልሙዕ መሬት ዝሽፍን እዩ ሰበ ስልጣን ሱዳን ኣልፋሽቃ ናይ ሱዳን ግዝኣት ምዃኑ ይዛረቡ ሕጂ ስለምንታይ ብኢትዮጵያውያን ተታሒዙ ንዝብል ክምልሱ እንከለው መንግስቲ ሱዳን ምስታ ሃገር ብዘለዎ ናይ ምትሕብባርን ምርድዳእን ስምምዓት ኢትዮጵያውያን ሓረስቶት ነቲ ስፍራ የልምዕዎ ኣለው ይብሉ ክልቲኦም መንግስታት ቅድሚ ሕጂ ነዚ ኣሰሓሓቢ ዶብ ዳግማይ ንምሕንጻጽ ናይ ሓባር ፕሮጀክትታት ንምጅማርን ንህዝቢ እቲ ከባቢ ተረባሒ ንምግባር ስምምዓት ተጌሮም ነይሮም ኣብ 2014 ቀዳማይ ሚኒስተር ኢትዮጵያ ነበር ሃይለማርያም ደሳለኝን ፕረዚደንት ሱዳን ነበር ዑመር ሓሰን ኣልበሽርን ሚኒስተራት ጉዳያት ወጻኢ ክልቲአን ሃገራት እቲ ዶብ ኣብ ባይታ ዝምልከተሉ ዕለት ክሕብሩ ትእዛዝ ኣመሓላሊፎም ነይሮም እንተኾነ ግና ነቲ ዶብ ናይ ምምልካት ስራሕ ክሳዕ ሎሚ ኣይተፈጸመን ኣብ መንጎ ኢትዮጵያን ሱዳንን ኣብዚ እዋን ጽቡቕ ዝምድና ብምህላው ኩነታት ናብ ዝኸፍአ ደረጃ ቅድሚ ምዕራጉ ብዘተ ክፍታሕ ተኽእሎ ከምዘሎ ይእመን እቲ ሎሚ ዝጀመረ ዝርርብ ነቲ ምስሕሓብ ናይ መወዳእታ መዕለቢ ይገብረሉ ዶ ይኸውን? 