 እቲ ምስ መንግስቲ ቅርበት ከም ዘለዎ ዝንገረሉ ፋና ብሮድካስቲንግ ኮርፓረሽን ዝተባህለ ትካል ንቀዳማይ ሚኒስተር ኣቢ ብዛዕባ ሰራዊት እታ ሃገር ክገብሮም ዘለዎ ጽገናታት ክዛረብ እንከሎ ብቕልጡፍ እናተቐየረ ዝኸይድ ዘሎ ዓለም ማሕበረ-ቁጠባውን ፓለቲካውን ኩነታት ኢትዯጵያ ኣብ ኣብ ግምት ዘእተወ ክኸውን ኣለዎ ከም ዝበለ ይጠቅስ ድሕሪቲ ኢትዮጵያን ኤርትራን ካብ 1998 -2000 ዘካየድኦ መሪር ዶባዊ ኲናት ኢትዮጵያ ብወደባት ኤርትራ ናይ ምጥቃም ዝነበራ ዕድል እናጸበበ ብምምጽኡ ካልእ ኣማራጺታት ከተናዲ ግድንዩ ነይሩ ኣብዚ ቀረባ እዋን ኢትዮጵያ ኣብ ወደብ ጂቡቲ ብጽሒት ብርኪ ክህልዋ ምስታ ሃገር ኣብ ስምምዕ በጺሓላ ኣብዚ እዋንዚ 95 ሚኢታዊት ዝኣቱን ዝወጽእን ኣቑሑት ኢትዮጵያ ብወደብ ጂቡቲዩ ዝሓልፍ ኣብ ርእሲኡውን ምስታ ካብኣ ኣዝያ እትንእስ ሃገረ ጂቡቲ ዘራኽባ ናይ 759 ኪሎ ሜትሮ ዝንውሓቱ መንገዲ ባቡር ኣብ ዝሓለፈ ዓመት ተመሪቑዩ እቲ መስመር ንርእሰ-ከተማ ኣዲስ ኣበባ ምስታ ኣካል ወደብ ጂቡቲ ዝኾነት ወደብ ዶራለሕ ዘራኽብዩ እቲ መስመር ድሮ መጠን ናይቲ ካብን ናብን እቲ ወደብ ዝጓዓዓዝ ንብረት ከም ዝዓቢ ጌሩሎ ካብቲ ዝህቦ ኣገልግሎት እቲ 70 ሚኢታዊት ናይ ኢትዮጵያ ንግዳዊ ምንቅስቓስዩ ሓላፊ ናይቲ ብመንግስቲ ዝውነን ትካል ኣገልግሎት መራኽብን ሎጂስቲክስን ኢትዯጵያ ዝኾነ ሮባ መገርሳ ኣካዋክ ንብሉምበርግ ዝተባህለ ኣገልግሎት ዜና ከም ዝበሎ ጂቡቲ ዝተፈላለዩ ናይ ወጻኢ ሓይልታት ባሕሪ ዝቆጻጸርዋ ምዃና ንኢትዮጵያ ከም ዘሻቕላ ተዛሪቡ ሕቡራት መንግስታት ኣሜሪካ ቻይና ጃፓንን ፈረንሳን ኣብታ ሃገር ወታሃደራዊ ማዓስከር ኣለወን ኣብ መጻኢ ጂቡቲ ንባዕላ ብዛዕባ መጻኢኣ ክትውስን ዘይትኽእል ክትከውን ስለትኽእል ንፈርሕ ኢና እዚ ድማ ንኢትዮጵያ ኣስጋኢዩ ይብል ኣይተ ሮባ ንሱ ከም ዝብሎ ብተወሳኺ ሓይሊ ባሕሪ ምህላዉ ነተን 11 ዓበይቲ ናይ ንግዲ መራኽብ ኢትዮጵያ ኣብ ምሕላዉ ክሕግዝ ምኸኣለ ምኽንያቱ እቲ እተን መራኽብ ዝመላለሳሉን ንኢትዮጵያ ቁጠባዊ ረብሓታት ዘለዎ ቀይሕ ባሕሪ ኣዝዩ ዘይተረጋገአ ምዃኑን ተጻባኢ ዝኾነ ፓለቲካዊ ረብሓታት ዝርከበሉን ምኻኑ ይዛረብ ምንጪ ስእሊ, AFP መግለጺ ስእሊ, ቀዳማይ ሚኒስተር ኣቢ ወደባተን ንምጥቃም ምስ ጎረባብቲ ሃገራት ስምምዓት ፈሪሙ ይርከብ እተን ናይ ንግዲ መራኽብ መደበረን ኣብ ጂቡቲ ኮይኑ ካብኡ ናብ ወደባት ጋልፍ ህንዲ ቻይና ኮርያ ጃፓን ሲንጋፖር ደቡብ ኣፍሪቃን ኢንዶኔዥያን ይመላለሳ ብተወሳኺ ኢትዮጵያ ሓደ ናይ ማሪታይም ኢንስቲትዩት ከም ዘለዋን ኣብ ዓመት ልዕሊ 500 ማሃንድሳት ባሕሪን ኤለክትሮ-ቴክኒሻናትን ከም ዘመርቕ ይፍለጥ በዘይካዚ እቲ ትካል ኣብ መጻኢ ኣብ ዓመት 1000 ኪኢላታት ከመርቕ ውጥን ኣለዎ ብመሰረት ሓበሬታ ማሪታይም ኢንስቲትዩት ኢትዮጵያ እቶም ተመረቕቲ ኣብ ኢንዱስትሪ መራኽብ ዓለም ዕዉታት ክገብሮም ዝኽእል ሞያን ፍልጠትን ከም ዝቐስሙ ይሕብር ሓይሊ ባሕሪ ካብ ባይታ ንምህናጽ ግን ካብዚ ዝተፈልየዩ- ገዚፍ ናይ ፋይናንስ ኢንቨስትመንትን መደበር ናይቲ ዝቐውም ሓይልን ከድሊዩ ብዘይካዚ ንኣባላት ሓይሊ ባሕሪ ንምስልጠን ነዊሕ ግዜ ክሓትትዩ ቀዳማይ ሚኒስተር ኣቢ ኣብ ሚያዝያ ኣብ ስልጥን ካብ ዝመጽእ ጀሚሩ ንወደብ ፓርት ሱዳን ንምጥቃም ምስ ሱዳንውን ስምምዕ ጌሩሎ እዚ ድማ ሃገሩ ንዘለዋ ኣማራጺታት ንምስፋሕን ናይ ወደብ ክፍሊት ንምንካይን ዝተወስደ ስጉምቲዩ ብተመሳሳሊ ኢትዮጵያ ምስታ ባዕላ ከም ሃገር ዝኣወጀት ሶማሊላንድ ኣብ ዝገበረቶ ስምምዕውን ኣብ ወደብ በርበራ 19 ብጽሒት ክህልዋዩ እቲ ስምምዕ ነቲ ካብ ዶብ ናብታ ወደብ ዝኣቱ ጽርግያ ንምስራሕ ዘካተተ ምዃኑውን ይፍለጥ ምምሕያሽ ዝምድና ምስ ኤርትራ ዶክተር ኣቢ ኣብ ፈላሚ መደርኡ ምስ ኤርትራ ዘሎ ግጭት ብሰላም ክፍታሕ ብምጽዋዕ እልቲአን ሃገራት ብረብሓታት ጥራይ ዘይኮነስ ብደምውን ዝተኣሳሰራ ምዃነን ብምግላጽ ንዕርቂ ዘለዎ ቅርቡነት ኣተንቢሁዩ ጺኒሑ ድማ እቲ ነታ ናይቲ ዶባዊ ኩናት ምኽንያት ተባሂላ እትግለጽ ባድመ ናይ ኤርትራ ምዃና ኣብ 2002 ዝወሰነ ብይን ኮምሽን ዶብ ክልቲአን ሃገራት ብዘይ ዝኾነ ቅድመ-ኩነት ከም ዝቕበሎ ብምግላጽ እቲ ንሰላም ዘለዎ ቅሩብነት ደጊሙ ኣረጋጊጽዎዩ ምንጪ ስእሊ, AFP መግለጺ ስእሊ, ወታሃደራት ኢትዮጵያ ኣብ ግንቦት 2000 ንኤርትራዊት ከተማ ባረንቱ ድሕሪ ምቁጽጻሮም ክሳብ ሕጂ ኤርትራ ብወግዒ ዝሃበቶ ግብረመልሲ የለን ሚኒስተር ዜናታ ሃገር ኣቶ የማነ ገብረመስቀል ኣቐድም ኣቢሉ ነቲ ቀዳማይ ሚኒስተር ኣቢ ዝገበሮ ናይ ሰላም ጻዊዒት ንቢቢሲ ኣብ ዝሃቦ ግብረመልሲ ግን ኢትዮጵያ ካብቲ ጎቢጣ ሒዛቶ ዘላ መሬት ኤርትራ ከይወጸት ርክብ ክልቲአን ሃገራት ክመሓየሽ ከም ዘይክእል ገሊጹ ነይሩ ይኹንምበር ኢትዮጵያ ንወደባት ባጽዕን ዓሰብን ከም ቀንዲ ወደባት ክትጥቀም ብዘኽእል ደረጃ ርክብ ክልቲአን ሃገራት ክመሓየሽ ዘሎ ተኽእሎ ጸቢብዩ ኢትዮጵያ ሓይሊ ባሕሪ ክትውንን ዘለዋ ጥሙሕውን ንኤርትራ ዘሻቕል ካልእ ሓደገኛ ኩነታትዩ ኢትዮጵያዊ ዲፕሎማሰኛ ነበር ብርሃነመስቀል ኣበበ ከም ዝግምቶ እቲ ሓይሊ ባሕሪ ናይ ምህላዉ ውጥን ስትራተጂካውን ጂኦ-ፓለቲካዊ ስግኣታት ዘገደዶዩ ኢትዮጵያ ዘለዋ ናይ ዓለምለኻዊ ማያት ናይ ምጥቃም መሰል መደበር ሓይሊ ባሕሪ ክህልዋ የግድድዩ ክብል ንናይ ቢቢሲ ኒውስደይ ፕሮግራም ተዛሪቡ ኬንያ ሶማሊላንድን ጂቡቲን እተን ነቲ መደበር ከአንግዳ ዝኽእላ ሃገራት ከም ዝኾና ንሱ ይጠቅስ እቲ ውጥን ንሕብረት ቀርኒ ኣፍሪቃ ከም ሓደ ቁጠባዊ ቀጽሪ ዝደፋፍእ ከም ዝኾነን እቲ ሓይሊ ባሕሪ ድማ ኣካል ናይቲ ፕሮጀክት ምዃኑ ኣቶ ብርሃነመስቀል ይዛረብ ኢትዮጵያ ነቲ ዘለዋ ሓይሊ ባሕሪ ናይ ምውናን ሃቐነ ንምርግጋጽ ኣብቲ ዞባ ዘለዋ ሓያል ባህላውን ቁጠባውን ምትእስሳር ክትጥቀመሉ ትኽእልያ ኬንያ ከም ኣማራጺ ኣብዚ ዝሓለፈ ጉንበት ንኢትዮጵያ ኣብ ደሴት ላሙ መሬት ክህልዋ ዘኽእል ስምምዕ ምስ ኬንያ ጌራ እዚ ድማ ኣካል ናይቲ ብላፕሰት ዝፍለጥ ካብ ወደብ ላሙ ተበጊሱ ብደቡብ ሱዳን ኣቢሉ ንኢትዮጵያ ዝኣቱ ትሕተ-ቅርጺ መስመር መጓዓዝያ ንምህናጽ ዝተወጠነ ናይ 24 ቢልየን ዶላር ዝሓትት ፕሮጀክት እዩ እቲ ፕሮጀክት ኣብ 2012 ዝተፈረመ እኳ እንተኾነ ብሕጽረት ገንዘብን ጸጥታዊ ጸጋማትን ክጓተት ጺኒሑሎ መንግስቲ ኢትዮጵያ በቲ ኣብታ ሃገር ክካየድ ዝጸንሐ ሰፊሕ ህዝባዊ ናዕብታት ተወጢሩ ከም ዝጸንሐን በዚ ምኽንያትውን ኣብ ለካቲት ቀዳማይ ሚኒስትር ሃይለማርያም ደሳለኝ ካብ ስልጣኑ ክወርድ ተገዲዱዩ ምንጪ ስእሊ, AFP መግለጺ ስእሊ, ኢትዮጵያ ኣብ ኬንያዊት ደሴት ላሙ መሬት ተዋሂብዋሎ ዶር ኣቢ ኣብ ስልጣን ካብ ዝመጽእ ንደሓር ኣብ ኢትዮጵያ ዕርቂ ክግበር ክጽውዕ ጸኒሑዩ ድሮ እሱራት ፓለቲካን ተሓለቕትን ምፍታሕ ዝርከብዎም ሓያሎ ጽገናታት ኣተኣታትዩ ኣሎ እቲ ንሱ ዝመርሖ ዘሎ መንግስቲ ነቲ ኣብታ ሃገር ተኣዊጁ ዝነበረ ናይ ህጹጽ እዋን ድንጋጌውን ከም ዝለዓል ጌሩዩ ዲዮ ጉምባ ኣባል ናይቲ ብኢንስቲትዩት ፎር ሰኲሪቲ ስታዲስ ኣይ ኤስ ኤስ ዝተባህለ ናይ ጸጥታ መጽናዕቲ ትካል ከም ዝብሎ ኢትዮጵያ ሓይሊ ባሕሪ ክትውንን ምድላያ ነቲ ኣብ ሶማል ዝርከብ እስላማዊ ጉጅለ ኣልሸባብን ነቶም ኣብ ህንዳዊ ውቅያኖስ ዝንቀሳቐሱ ቀርሰንቲ ፓይረትስ ዝምግጠዓም ዝዓለመ ክኸውን ይኽእልዩኡ እታ መሓዛ ኣሜሪካ ዝኾነት ኢትዮጵያ ነቲ ውጥን ኣብ ግብሪ ንምውዓል ደገፍ ከም እትረክብ ሚስተር ጉምባ ይዛረብ ግብራውነቱ ክሳብ ክንደይዩ? 