 ትግርኛ BBC News, ትግርኛናብቲ ትሕዝቶ ቀጽሉ ክፍልታት ዜና ቪድዮ ኣመና ፍቱዋት ዜና ቪድዮ ኣመና ፍቱዋት ሓደ ካብ ኣቦታት ቋንቋ ትግርኛ 2 ሓምለ 2018 ምንጪ ስእሊ, SEBHATU GEBREMICHAEL መግለጺ ስእሊ, ዶክተር ስብሃቱ ገብረሚካኤል ዶክተር ስብሃቱ ገብረሚካኤል ክፍሉ ንምዕባሌ ቋንቋ ትግርኛ ኣዝዮም ዝጸዓሩን ሕጂውን ዝጽዕሩ ዘሎውን ተመራማሪዮም እዞም ተመራማሪዚኦም ሓደ ኣዝዩ ዘሕምሞም ነገር ኣሎ ... ኣብ ልዕሊ ቋንቋ ትግርኛ ዝወረደ ማህሰይቲ ነዚ ጕዳይዚ እናረቝሑ ንዘልዕልዎም ዛዕባታት ምስማዕ እቲ ማህሰይቲ ክሳብ ክንደይ ተኸኽ ከም ዘበሎም ክንግንዘብ ንኽእል ብስዋሱው ትግርኛ ጥራይ ዘይኰነስ ብስነ-ኣተናብሃ ብስነ-ኣቀራርጻ-ቃል ብስነ-ባህለት ብስነ-ሲንታዚ ከምኡውን ብስነ-መቐረት ጠቒሶም ክዛረቡ ንዝሰምዐ ሰብ ብሓቂዩ ዝገርሞ ዕላሎም ብምዕቡል ኣሰዃዅዓ ቃላትን ብግሩም ዝዀነ ሰንሰለታውያን ሓረጋትን ስለ ዝስለሙን ዝተኣሳሰሩን ንባዕሉ ዳርጋ ኣስተምህሮዩ - በቲ ካልእ ሸነኹ ድማ ቋንቋ ትግርኛ ክሳብ ክንደይ ምዕቡል ምዃኑ የርኢ ዶክተር ስብሃቱ ብ 1937 ኣብ ኣዅሩር ስያሕ ጽንዓደግለ ኣከለጉዛይ ተወሊዶም ሕጂ ኣብ ሃገር ሽወደን ዝነብሩ ዘሎዉ ተመራማሪ ውጽኢት ምርምሮም ናብ ህዝቢ ምእንቲ ክመሓላልፍ ከየባተኹ ንልዕሊ ሰላሳ ዓመታት ከም ዝጸዓሩ እቶም ብርክት ዝበሉ ዘሕተምዎም መጻሕፍቲ ይምስክሩሎም ይዅንምበር እቲ ዅሉ ፍልጠቶም ግን ንተዛረብቲ ትግርኛ ኸመሓላለፍዎ ኣይከኣሉን ምኽንያቱ ጥጡሕ ባይታ ኣይረኸቡን ዶክተር ስብሃቱ ከም ዝብሉዎ እዋን ንእስነቶም ኣብ ኤርትራ ብናይቲ ዘበንቲ ብሱላት መምህራን - ከም በዓል መምህራን ማቱሳላ ሃይሉ ክንፈ ተስፋጋብር ተስፋይ መዘንግዕ ዘኣመሰሉ - ተዀስኲሶም ስለዝዓበዩ ንሸዋ ክግዕዙ ከሎዉ እኹል ፍልጠት ባህልን ቋንቋን ትግርኛ ነይሩዎምዩ ብተፈጥርኦም ከኣ ትኩር ስለ ዝነበሩ ንዝተማህርዎ ዓቘሩዎን ተኸናኸንዎን ንዝተረፈ ኸኣ ብምርምር ከኻዕብትዎ ኸኣሉ ኣብ ሕማቕ ወቕቲየ ተወሊደ ዶክተር ስብሃቱ ኣብ ሃገረሰብ ብጕስነትን ናድዮት ትምህርትን ክዓብዩ ኸለዉ ትምህርቲ ድሒሮም ኣብ ዝጀመሩሉ እዋን ድማ ምስ ኣዝማድ ተጸጊዖምዮም ኣሕሊፎምዎ - ብሓጺሩ ንኽምሃሩ ብዙሓት መሰናኽላት-ህይወት ዝሰገሩዮም ኣነ ኣብ ሕማቕ ወቕቲየ ተወሊደ ይብሉ ወሲኾም ኣደይ ንዓይ ብጥንስታ ኸላ ኣቦይ ዓስከር ጥልያን ኰይኖም ንትሪፖሊ ሊብያ ወፊሮም ስለ ዝነበሩ ኣነ ንመጀመርያ ጸሓይ እዛ ዓለምዚኣ ዝረኣኽሉ ሰዓት ኣቦይ ምሳና ኣብ ዓድና ኣይነበሩን ክስብ ወዲ ሓሙሽተ-ሽድሽተ ዓመተይ ዓይኒ ንዓይኒ ኣይተረኣኣናን ይብሉ ቀጺሎም ከኣ ኣቦይ ብ 1942 ኣብ እምባ ኣላጀ ዝተኻየደ ኲናት ብወትሃደራት እንግሊዝ ተመሪኾም ንኣዲስ ኣበባ ተወስዱ - ኣብ ማእሰርቲ ዓለም-በቃኝ ከኣ ኣተዉ ካብኡ ሓደ ካብቶም ንኤርትራ ክምለሱ ዕድል ዝረኸቡ ኰይኖም ኸኣ ካብ መቕዘፍቲ ናይቲ እዋንቲ ድሓኑ እናበሉ የዘንትዉ ተዘክሮታት ዳርናዮስ ብዙሓት ተዘክሮታት ዶክ ስብሃቱ ኣብ ኣእምሮኦም ተወቒሮም ስለ ዝተረፉ ኣብ ተዘክሮታት ዳርናዮስ ዘርእስታ ቅድሚ ዓሚ ዘሕተምዋ መጽሓፍ ዛንትኦም እኳ ድኣ ምስ መሃሪ ድሕረ-ባይታኡ ከሰጋግርዎ ከኣሉ ምንጪ ስእሊ, SEBHATU GEBREMICHAEL መግለጺ ስእሊ, ዶክተር ስብሃቱ ገብረሚካኤል ኣብቲ መጽሓፍቲ ብዛዕባ ኣተዓባብዮኦም ምስቶም ኣብ ኤርትራ ዝተኸሰቱ መግዛእታዊ ፖለቲካዊ ዀኑ ማሕበራዊ ምዕባሌታት ኣተኣሳሲሮም ከዘንትዉ ምንባብ ንቀልቢ ኣንባቢ ኣዝዩዩ ዚምስጥ ዉልቃዊ ዛንትኦም ምስ ምቅይያረ-መግዛእቲ ኣዋሃሂዶም ማለት መንግስቲ ጥልያን ተሳዒሩ ወትሃደራዊ ምምሕዳር እንግሊዝ ኣብ ዝኣተወሉ እዋን ብዛዕባ ዘመን ኣካሒዳ መልከፍቲ ሕማም በዲዶ ዀኑ ካልኦት ኣብ ኤርትራ ዝተኸሰቱ ቅዝፈታትን ፍጻሜታትን ብምጥቃስ ዘስፈሩዎም ጸብጻባት ብሓቂ መሃርቲ እዮም በቲ እዋንቲ እንግሊዝ ቃልሲ ምጥፋእ ድንቍርና ካብ ኤርትራ ዝመደባቶም መባእታት ኣብያተ-ትምህርትታት ክኸፍቱ ኸኣሉ ይብሉ ብርግጽ እቶም መደባት ትምህርቲ ብቋንቋ ትግርኛ ስለ ዝነበሩ ብዙሓት ሰባት ከኣ ክምሃሩ ከኣሉ ብ1942 ናይ ኤርትራ ሰሙናዊት ጋዜጣ ክትሕተም ጀመረት ብኡ ኣቢሉ ኸኣ ስነ-ጽሑፍ ኣብ ኤርትራ ክምዕብል ከኣለ ዶክ ስብሃቱ ኸኣ ነቲ ምዕባሌቲ ተጠቕምሉ ቃልሲ ንትምህርትን ንእምነትን በቲ እዋንቲ ንኽምሃር ብዙሕ ዕንቅፋታት የጓንፉኒ ነይሮም ብቀንዱ ኣቦይ ወላዲየይ ኣዝዮም ተግባርተኛ ባህርይ ስለ ዝነበሮም ማል ክጓስየሎምምበር ንኽምሃር ኣይደልዩንን ነይሮም እናበሉ ይዝክሩ ዝዀነ ዀይኑ ድሕሪ ነዊሕ ቃልሲ ዳርጋ ብሓያል ድፍኢተይ ንኽምሃር ከፍቅዱለይ ከኣሉ እናበሉ የዘንትዉ ካብታ ዝተወልዱላን መባእታ ትምህርቲ ዝቐሰሙላን ቍሸት ወጺኦም ብማእከላይ ቤት ትምህርቲ ደቀምሓረ ጸኒሖም ከኣ መንደፈራ ኣቢሎም ንኣስመራ ብምምራሕ ተምሃራይ ቤት-ጊዮርጊስን ስኩዎላ-ቪቶርዮን ድሓር ብልዑል መኰነን ዝፍለጥ ዝነበረ ከም ዝነበሩ ይገልጹ ቀስብቐስ ኣንፈት ትምህርቶም ከነው ኣቢሎም ክሕዝዎ ከኣሉ ሓደ እዋን ብሓይሊ ኣየር ኢትዮጵያ ዝቐረበ ፈተና ብምውሳድ ካብ ብዙሓት ተፈተንቲ ጸብለል ኢሎም ስለ ዝወጹ ተመሪጾም ተቈጽሩ ጸኒሖም ናብርኦም ብዝሓሸ ንኸጣጥሑ ናብ መንገዲ ኣየር ኢትዮጵያ ሰገሩ ኣብ መገዲ ኣየር ኢትዮጵያ ን 16 ዓመታት ሰርሑ ግናኸ ኣብ ኣዲስ ኣበባ እናሰርሑ ምስ ፍቅርቲ በዓልቲ ቤቶም ዀይኖም ደቆም ኣብ ዘዕብዩሉ ዝነበሩሉ እዋን ሽግር ካብኦም ኣይተፈልየን እቶም ብጊዜ ደርግ ኣብ ልዕሊኦም ዝትኸሰቱ ጸገማት ኣሰቀቕቲ ነበሩ ኣብ ኢትዮጵያ ከለኹ ኣርባዕተ ግዝያት ኣብ ኣብያተ-ማሕዩራት ብምኽንያት ሃይማኖትን ዜግነትን ኣቶኹ እናበሉ የዘንትዉ ንሶም ኣባል ምስክር የሆዋዮም ሽግራቶም እናዓበዩ ኣብ ዝኸድሉ እዋን ብጸቢብ ተታሕዙ ማለት ብዙሕ ጭካኔ ስለ ዝረኣዩን ንናብራኦም ሰንከልከል ዜብሉ ተጻብኦታት ብተኸታታሊ ስለ ዘጓነፎምን ካብኦም ንክገላገሉን ንሓዳሮም ን መዕበያ ደቆምን ብግቡእ ንክከናኸኑን ብ1986 ናብ ዓዲ ስደት ኣምርሑ 1987 ካብ ቤት ማእሰርቲ ከፍተኛ 18 ኣዲስ ኣበባ ዝወጽሉ እዋን ዝተላዕለ ስእሊ ናብራ ኣብ ሃገር ሽወደን ዓቢ ክፋል ሕብረተሰብ ኤርትራ ብዘበን ግዝኣተ ኢትዮጵያ ስለ እተወልደ እቲ ብኽንደይ ጻዕርን ጸበባን እግሪ ዝተኸለ ቋንቋ ትግርኛ ክብሕጐጕን ክተሓናፈጽን ዶክ. 