<classify> KULWA MZEE -DAR ES SALAAM JAJI Mkuu mstaafu, Mohamed Othman Chande, ameacha wosia mzito kwamahakama, akitaka kuzingatiwa utawala wa sheria, kuheshimu Katiba na uhuru wamahakama ambao kwa kiasi kikubwa umekuwaukilindwa. Alisema hayo wakati wa hafla ya kuagwa kitaaluma, iliyofanyika ukumbiwa Mahakama Kuu ya Tanzania, Dar es Salaam jana. Jaji Chande alisema uhuru wa mahakama sio kitu kama jiwe, uhuru wakeunatakiwa ulindwe, utetewe na watu waelezwe, ikiwamo taasisi nyinginezinazoupima. Katika mambo mengi niliyozungumza, mojawapo ni kupeana wosia kuhususuala la utawala wa sheria, kuheshimu Katiba na uhuru wa mahakama. Kwa kiasi kikubwa mahakama yenyewe inalinda uhuru wake, Katiba, sheriazinajitosheleza kulinda uhuru wa mahakama, mahakama sio kama jiwe kwani uhuruwake inabidi utetewe, ulindwe na watu waelezwe, alisema Jaji Chande. Alisema katika utawala wake, mageuzi makubwa yamefanyika nayanaendelea kufanyika, ikiwemo kutenganisha majukumu ya wasajili wa mahakama nawatendaji wake, mfumo mpya wa usikilizwaji wa malalamiko ambapo asilimia 98 yanasikilizwakwa mwaka na kwisha. Mengi yalianzishwa, mengine kabla yangu na mengine niliyaanzisha,kila jaji mkuu anaweza kuanzisha mambo mapya. Ushirikiano mkubwa unaendelea. Mimi mpaka sasa hivi, Rais aliniteua kuwa Mwenyekiti wa Baraza laChuo Kikuu cha Sokoine katika suala la utawala bora. Mahakama pia wananialikakatika mafunzo ya majaji wapya, tunafundisha na kutoa michango yetu, alisema. Jaji Mkuu wa Tanzania, Profesa Ibrahim Juma, alisema utaratibu wakuagana kitaaluma ni wakati wa kutathmini tangu alipotoka chuo kikuu miaka 45iliyopita hadi alipostaafu mwaka 2017. Profesa Juma alisema katika utawala wake, Jaji Chande ameyashuhudiamabadiliko na hivyo tunatathmini mambo yake mengi, ikiwemo utaratibu wamahakama kujitawala kimkakati, ikiwa ni pamoja na kupeleka haki maeneo ambayohayajafikiwa, mfano kupeleka mahakama za mwanzo katika tarafa kwa wananchi. Alisema wananchi wengi hawapati haki sababu kuna mahali mahakamahazijafika. Mfano haki za binadamu mtetezi ni wewe mwenyewe, ukikosewa unaendamahakamani kama Mahakama haiko karibu utetezi wako unakuwa ngumu, alisema. Jaji Profesa Juma alisema hakuna muhimili unaofanya kazi kwa uwazikama mahakama, nafasi ya kuingiliwa ni ngumu, labda kwa utashi wake, watuwaendelee kuwaamini, wawapime kwa majukumu yao na kama hawajaridhika wakaterufaa. Akizungumzia suala la rushwa, alisema lipo kila mahali, hata katikaripoti ya Jaji Warioba lilizungumziwa, na kwamba mahakama inalizungumzia na kulikemea ikiwa ni pamoja na kumpakitambulisho kila mtumishi wa mahakama. Watumishi wa mahakama wana vitambulisho na majina, hivyo akiombarushwa ni yeye si watu wote, niwaombe na wananchi ukiombwa rushwa useme na uwetayari kutoa ushahidi, nenda mpaka Takukuru mtaje mla rushwa. Tunawasaidia wananchi wasiingie kwenye mitego ya rushwa,tunawaelimisha waelewe taratibu za mahakamani, alisema. Waziri Mkuu mstaafu, Mizengo Pinda akimzungumzia Jaji Chande, alisemawameshirikiana sana katika kuleta mabadiliko ndani ya mahakama. Nilimwambia alipoteuliwa kuwa Jaji Mkuu kwamba huko ni kugumu,ahakikishe rushwa hainuki kwani ikiingia itaharibu mfumo mzima, kwelialijitahidi kufanya kazi awezavyo, kwa sisi tunaomjua, tunajua kafanya mengi. Kajitahidi kuhakikisha kesi zilizorundikana zinapungua, kajitumakufanya kazi, namna alivyosimamia na kudhibiti rushwa katika mahakama, alisema.  <topic>: kitaifa 