<classify> BUNGE limeibua mambo manane ambayo yanahatarisha sekta ya sukari nchini, huku likiishauri serikali kuchukua hatua za haraka katika kukabiliana nayo.Pia, limeazimia na kuitaka serikali kuwasilisha taarifa bungeni, inayoelezea matumizi ya fedha kiasi cha Sh 4,688,885,111.36 takriban Sh bilioni 4.7, zilizotolewa na wazalishaji wa sukari kwa kipindi cha miaka mitano kwa ajili ya utafiti wa sukari kuanzia mwaka 2014 hadi 2019.Hayo yameelezwa na Mwenyekiti wa Kamati ya Bunge ya Kilimo, Mifugo na Maji, Mahmoud Mgimwa alipotoa taarifa ya utekelezaji wa shughuli za kamati katika kipindi cha Januari 2018 hadi Januari 2019.Pamoja na uzalishaji na uagizaji wa sukari kutoka nje ya nchi kwa kipindi cha miaka 10 mfululizo sekta ya sukari imekuwa ikikabiliwa na changamoto mbalimbali, amesema Mgimwa.Alitaja changamoto hizo kuwa ni uigizaji holela wa sukari, inayozidi mahitaji ya soko na hivyo kuvuruga mfumo wa uzalishaji na biashara ya sukari nchini.Pia kukosekana kwa takwimu sahihi kuhusu gharama za uzalishaji wa sukari na mara nyingi wazalishaji huonesha gharama za uzalishaji kuwa kubwa kuliko hali halisi.Alisema pia sukari kutoka nje inayozalishwa kwa ruzuku, kutotozwa kodi stahiki kwa mujibu wa sheria. Kupotea kwa imani kwa taasisi za fedha kutokana na uingizaji holela na sukari na hivyo kutokopesha miradi ya sukari.Nyingine ni miradi ya uzalishaji wa sukari kuhitaji mitaji mikubwa yenye masharti nafuu, kama riba na urejeshwaji wa muda mrefu ambavyo havipatikani nchini, huduma za utafiti, mafunzo na ugani zisizotosheleza mahitaji ya sekta, hali isiyotabirika ya masoko na biashara ya sukari katika ukanda huu, na mabadiliko ya tabianchi hali ya hewa pamoja na kutokuwepo kwa miundombinu.Mahitaji ya sukari nchini kwa mwaka 20182019 ni wastani wa tani 670,000, ambapo kati ya hizo tani 515,000 ni kwa ajili ya matumizi ya kawaida na tani 155,000 kwa matumizi ya viwanda.Uzalishaji wa sukari kwa viwanda vya ndani kwa mwaka 20182019, unakadiriwa kuwa tani 353,900, ambazo zote ni kwa ajili ya matumizi ya kawaida.Aidha, kamati imeshauri serikali kubadilisha mapema iwezekanavyo umiliki wa hisa kutoka umiliki wa watu binafsi na kwenda kwenye umiliki wa serikali kisheria na kupitia upya mikataba yote, iliyofungwa baina ya Narco na wawekezaji wa vitalu ili kuwa na mikataba yenye tiba kwa kampuni.Wizara iweke utaratibu wa kufanya ufuatiliaji wa utekelezaji wa mikataba ya vitalu na ikibainika wamiliki wa vitalu waliovunja makubaliano kwa mujibu wwwa mikataba basi mikataba hiyo ivunjwe, alisema.Alisema Kampuni ya Ranchi za Taifa NARCO ina ranchi nane zenye uwezo wa kuweka na kuendeleza ngombe kati ya 80,000 hadi 90,000, hata hivyo inakadiriwa ranchi zote zina ngombe 12,681 tu ambayo ni sawa na asilimia 15 ya uwezo wake.Kuhusu fedha zilizotolewa kwa ajili ya utafiti, Mgimwa amesema Kama taasisi za serikali zinazopewa fedha kwa ajili ya kufanya utafiti wa miwa na sukari zimeshindwa kufanya kazi hiyo kwa ufanisi, basi ziache wazalishaji wa miwa wafanye wenyewe utafiti kwa jili ya maendeleo ya viwanda vyao.Fedha hizo zilizochangiwa na wazalishaji wa sukari, zilipelekwa kwenye Taasisi ya Utafiti Sukari, Taasisi ya Taifa ya Sukari na Jumuiya ya Sukari Tanzania na Teknolojia ya Miwa.  <topic>: uchumi 