<classify> WACHIMBAJI wadogo wa madini wamemweleza Rais John Magufuli namna wizi wa madini unavyofanyika katika migodi mbalimbali nchini.Wachimbaji hao kutoka mikoa takribani yote ya Tanzania Bara, wapo jijini Dar es Salaam kushiriki Mkutano Mkuu wa Kisekta wa siku mbili ulioandaliwa na Wizara ya Madini kwa lengo la kujadili changamoto zinazoikabili sekta hiyo. Rais Magufuli ambaye alikuwa Mgeni Rasmi kwenye mkutano huo akiongozana na Makamu wa Rais, Samia Suluhu Hassan, aliambiwa kuwa kundi linaloongoza kwa wizi wa madini hapa nchini ni wageni kutoka nje ya nchi wanaojishughulisha na biashara hiyo.Mmoja wa wachimbaji hao aliyejitambulisha kwa jina la Samuel Rugemalira alimweleza Rais Magufuli kuwa wageni ndiyo wanaoongoza kwa kutorosha madini nje ya nchi. Alisema wageni hao hata wakikamatwa na Polisi na kufikishwa mahakamani, cha kushangaza baada ya muda mfupi huonekana tena migodini wakiendelea na biashara yao ya kutorosha madini.Naye Solomon Mihayo alifichua kuwa Polisi hawana uwezo wa kudhibiti utoroshaji wa madini kutokana na mbinu nyingi za udanganyifu zinazotumiwa na watoroshaji hao. Mihayo alimweleza Rais kuwa katika nchi zingine, madini hayalindwi na polisi bali na wamiliki wenyewe. Baadhi ya mbinu zinazotumika kutorosha madini kwa mujibu wa Mihayo ni pamoja na kutumia matairi ya akiba ya magari ambapo madini hutumbukizwa na kisha tairi kufungwa tena vizuri mbinu ambayo siyo rahisi kwa polisi kuigundua. Mbali na njia hiyo, mchimbaji huyo mdogo wa madini alisema kuwa matunda kama vile matikiti maji pamoja na kabichi nayo ni nyenzo muhimu inayotumiwa katika kutorosha madini nje ya nchi.Alisema watoroshaji hutumbukiza madini kati kati ya tikiti maji au kabichi na kulirudishia vizuri, hivyo kuvifanya vyombo vya dola na mamlaka zingine kutositukia kirahisi aina hiyo ya wizi wa madini. Njia nyingine ambayo ilikuwa siyo rahisi kuigundua katika kutorosha madini ni matumizi ya vioo vya pembeni vya magari Suit mirror. Alisema watoroshaji hutumia vioo hivyo kuficha madini na kuvuka nayo nje ya mipaka ya Tanzania. Mihayo alisema njia nyingine inayotumika kutorosha madini kupitia viwanja vya ndege nchini ni matumizi ya karatasi maalumu.Alisema karatasi hiyo ambayo huuzwa kwa Sh 3,000 hutumiwa na watoroshaji kufungashia madini kwa kuwa ina uwezo wa kuzifanya mashinie za ukaguzi scanner kushindwa kugundua. Alisema yeye na wadau wengine wa madini kwa kushirikiana na vyombo vya dola na mamlaka za viwanja vya ndege nchini, walifanya jaribio la kupitisha madini kwenye mitambo hiyo kwa kutumia karatasi hizo maalum katika Kiwanja cha ndege cha Mwanza. Alisema madini hayo yaliweza kupita kwenye mitambo yote kiwanjani hapo bila kugundulika isipokuwa mtambo mmoja tu ndiyo ulibaini kuwepo kwa madini kwenye karatasi hizo. Mheshimiwa Rais, mipaka yetu kama vile pale Namanga au Sirali hutumika sana kwa kutoroshea madini kutokana na mwingiliano wa watu.Kitendo cha watu kuingia na kutoka upande mmoja wa nchi kwenda upande wa nchi nyingine, umetoa mwanya kwa watoroshaji kuvusha madini,alileza Mihayo. Kutokana na kufichuliwa kwa mbinu hizo za wizi wa madini, Rais Magufuli naye aliongeza kuwa licha ya kujengwa kwa ukuta kuzunguka machimbo ya Tanzanite huko Mirerani mkoani Manyara, lakini bado wizi wa madini hayo unaendelea.Rais Magufuli alisema kuwa baadhi ya watu hufanya mpango na wafugaji wanaojifanya kuchunga mifugo yao karibu na ukuta huo lakini lengo lao likiwa ni kutorosha madini. Rais alisema watu hao hurusha Tanzanite nje ya ukuta huo na kisha kuchukuliwa na watu hao wanaojifanya kuwa ni wafugaji. Namna ya kudhibiti wizi Katika kuhakikisha madini mbalimbali nchini yanalinufaisha taifa na siyo wageni ambao wametajwa kuwa vinara wa utoroshaji wa madini hayo, wadau hao wa madini wamependekeza kuwepo kwa soko la madini nchini ili shughuli zote za uuzaji na ununuaji zifanyike hapa nchini.Rais wa Shirikisho la Vyama vya Wachimbaji Wadogo wa Madini nchini FEMATA, John Bina, alisema kuwa mpaka sasa hakuna masoko rasmi ya kuuza na kununua madini. Bina alisema jambo hilo linawafanya baadhi ya wachimbaji kuyatorosha madini hayo nje ya nchi ambako kuna soko. Alisema anachohitaji mchimbaji baada ya kupata madini ni fedha, hivyo anapokosa sehemu ya kuuzia madini hayo hapa nchini, huamua kuyatoroshea nje ya nchi.Kwa mujibu wa Bina, kama masoko ya madini ya uhakika yataanzishwa nchini, yatasaidia kudhibiti utoroshaji wa madini kwa kuwa itakuwa rahisi kwa Serikali kufuatilia kupitia vyombo vyake. Pia hakuna bei sahihi na elelezi ya madini hapa nchini, matokeo yake kuna ukwepaji mkubwa wa kodi ya Serikali. Kuna fedha nyingi ya kununulia madini inayoingizwa nchini kwa njia ambazo siyo rasmi, hayo yote yanachangia madini kutoroshwa nje ya nchi, alieleza Bina. Katika kukabiliana na utoroshaji wa madini ya Tanzanite, Rais huyo wa FEMATA, alipendekeza madini hayo yawekewe hati ya utambulisho ya Tanzania. Alisema hati hiyo ni muhimu kwa kuwa dunia itambua kuwa ni Tanzania pekee ndiyo inayozalisha Tanzanite na siyo nchi nyingine.Kwa mujibu wa wadau hao wa madini, njia nyingine ya kudhibiti wizi wa madini ni kuanzishwa kwa viwanda vya kuchenjulia madini kama vile dhahabu. Walisema kuwepo kwa mitambo hiyo kutasaidia kudhibiti watoroshaji wa madini ambao hutumia ukosefu huo wa mitambo ya kuchenjulia kutorosha madini. Kwa kuwa biashara ya madini imejaa ujanja mwingi na watu wanaofanya biashara hiyo ufahamu wa kutosha kuhusu masoko ya madini duniani, Askofu wa Kanisa la Ufufuo na Uzima, Josephat Gwajima, aliishauri Serikali kuajiri watu wenye akili na uelewa wa biashara hiyo ili kukabiliana na siasa ya biashara ya madini.  <topic>: kitaifa 