<classify> TANZANIA inazo rasilimali mbalimbali yakiwamo maziwa, mito na bahari ambayo ni moja ya vyanzo vya uchumi kupitia uvuvi wa samaki. Maziwa makubwa Tanzania ni pamoja na Ziwa Victoria ambalo ni la pili kwa ukubwa duniani, Ziwa Tanganyika ambalo ni la pili kwa kuwa na kina kirefu duniani.Lipo pia Ziwa Nyasa ambalo ni miongoni mwa maziwa makubwa barani Afrika; na Ziwa Rukwa huku nchi ikijivunia bahati ya kuwa na bahari ya Hindi upande wa mashariki. Mhadhiri Mwandamizi kutoka Ndaki ya Sayansi ya Kilimo na Teknolojia ya Uvuvi katika Chuo Kikuu cha Dar es Salaam UDSM, Dk Paul Onyango anasema hali ya joto iliyopo katika bahari ya Hindi inapunguza uzalishaji wa chakula kwa viumbe hai kama samaki wa baharini.Katika utafiti huo, Tume ya Sayansi na Teknolojia Costech imetoa fedha kwa ajili ya kufanya utafiti wa samaki aina ya sangara na jinsi ya kuongeza pato la wavuvi. Chuo Kikuu cha Dar es Salaam kilishirikiana na Chuo Kikuu cha Western Cape, Afrika Kusini. Mwaka 2013 Costech ilitoa Sh milioni 36.2 na mwaka jana walitoa Sh milioni 60. Anasema hali hiyo inasababisha Bahari ya Hindi kutokuwa na samaki wengi ukilinganisha na hali ilivyo katika bahari nyingine kama Pacific na Atlantic.Hata hivyo, anasema licha ya hali hiyo, bahari ya Hindi inao samaki wa aina mbalimbali wakiwemo jodari, papa, dagaa na aina nyingine nzuri kwa chakula. Kutokana na rasilimali ya samaki iliyopo, Dk Onyango aliamua kufanya utafiti unaohusu utumiaji wa simu katika kuinua hali ya maisha ya wavuvi uliojikita katika Ziwa Victoria kwa aina ya samaki ajulikanaye kama sangara.Kwa mujibu wa msomi huyo, kutokana na maelezo ya wenyeji wa mikoa ya Mwanza, Mara na Kagera, asili ya samaki huyo siyo Tanzania, bali tu samaki huyo alipelekwa huko miaka ya 50 na 60. Anasema historia ya samaki huyo katika Ziwa Victoria haijakaa vizuri kutokana na maelezo tofauti tofauti yanayotolewa na wenyeji. Wenyeji wa maeneo hayo wanaeleza kuwa, katika miaka ya 80 samaki aina ya sangara walizaliana sana kupita kiasi hivyo wenye viwanda vya kuchakata samaki wakaajiri watu kwa ajili ya kazi hiyo waliosafirishwa kwenda nchi za Ulaya, anasema.Anabainisha kuwa, aliamua kujikita katika utafiti huo kwa kuwa samaki wanaosafirishwa zaidi kwenda nchi za Ulaya ni aina hiyo ya sangara, lakini maisha ya wavuvi katika Ziwa Victoria hayaridhishi. Samaki anayesafirishwa ni sangara. Viwanda vinanunua samaki kutoka kwa wavuvi na bei yake huko Ulaya ni nzuri, lakini wavuvi hali zao haziridhishi, anasema.Hivyo katika utafiti huo katika Ziwa Victoria amegundua kuwa wavuvi hawapati malipo stahiki ya kile wanachokiuza. Anasema katika utafiti huo amegundua kuwa, wavuvi badala ya kupewa bei nzuri ya soko inayoweza kuwainua kiuchumi, wamekuwa wakipangiwa bei na wanunuzi hali inayowafanya kulipwa chini ya kiwango kisichoendana na bei au faida halisi ya samaki hao. Ndiyo maana anasema kwa kulitambua hilo, utafiti wake ulilenga kuwasaidia wavuvi hao ili nao wawe sehemu katika kupanga bei ya bidhaa wanazoziuza.Kadhalika, Dk Onyango anasema walijikita kubaini namna wavuvi wanavyoweza kutumia teknolojia ya simu kupata taarifa mbalimbali za masoko ya samaki. Tuliangalia jinsi tutawawezesha kuwa na taarifa mbalimbali za masoko. Sasa tukaangalia watapataje hiyo taarifa? Tukaona wakitumia teknolojia ya simu, wanaweza kupata taarifa. Hii ni kwa kuwa bei za masoko mbalimbali zitaonekana na hivyo, kutakuwa na mashindano ya bei ya uuzaji na ununuzi wa samaki, anasema. Kwa msingi huo, anasema walibaini teknolojia ijulikanayo kama Fishmob ndiyo njia pekee itakayowawezesha wavuvi kupata taarifa sahihi za bei na kwa wakati sahihi.Tulianzisha kwa wavuvi peke yao, lakini tukaona teknolojia hii ni nzuri hata kwa walaji... Teknolojia hii siyo tu kwa ajili ya wavuvi, bali inawasaidia pia hata walaji kujua masoko na bei, pia wauzaji wa samaki kwenye masoko, anasema. Si hivyo tu bali teknolojia hiyo itasaidia serikali kupitia Wizara ya Mifugo na Uvuvi, kupata takwimu wanazozihitaji katika idara hiyo kwa gharama nafuu.Kwa sasa Wizara ya Uvuvi inatumia fedha nyingi ili kupata takwimu za uvuvi ili kujua samaki wangapi wamevuliwa kwa siku, wiki, mwezi na mwaka. Kadhalika, kujua bei, mialo zinazotumika kwa ajili ya uvuvi na miundombinu iliyopo. Inayohitajika na huduma za miundombinu zinazohitajika. Anasema: Idara ya uvuvi lazima ipate takwimu kwa ajili ya kupanga na kusimamia rasilimali za uvuvi, inatumia mabilioni kupata takwimu.Hivyo kupitia teknolojia hii, takwimu zitapatikana chini ya robo ya pesa zote zinazotumika kuzipata. Tumeanza Ziwa Victoria, lakini itaenea kote tukimaliza kuitengeneza tutaitumia nchi nzima, anasema. Kwa maelezo yake ni kwamba chuo kimetengeneza mfumo huo wa teknolojia kisha kitautoa kwa watakaohitaji kwani siyo kwa ajili ya wavuvi peke yao, bali itatumika na maeneo mengine.Anasisitiza: Teknolojia hiyo ipo wazi pia kwa sekta nyingine na itakuwa tayari kwa matumizi baada ya Juni mwaka huu. Anasema kwa mujibu wa utafiti, wavuvi walioanza kutumia teknolojia hiyo wamefurahia kwa kuwa wanajua watakapokuwa wanapata taarifa kuhusu masoko, itawasaidia pia kwenye upangaji wa bei kwa wauzaji wa samaki wanaosubiri.Hata hivyo, Dk Onyango anakiri kuwa kila kitu kina faida na changamoto zake, lakini yeye na timu yake ya utafiti, wanaomba serikali na sekta binafsi zishiriki katika utumiaji wa teknolojia hii. Teknolojia hii inatumia mfumo wa ujumbe mfupi wa maandishi ya kawaida. Katika kutumia mfumo huu, mtumiaji atahitaji pesa ya kuanzia na baadaye utajiendesha, anasema.Changamoto nyingine ni za kimtandao zinazoweza kusababisha wahusika kuchelewa kupata taarifa kwa wakati. Onyango anasema: Wakati mwingine, nishati inaweza kusumbua kwa kuwa kompyuta inatakiwa kuwa kwenye umeme saa 24 kwa siku saba za wiki. Anafafanua: Ukatikaji wa umeme unaweza kuathiri upatikanaji wa taarifa kwa wakati.  <topic>: kitaifa 