<classify> BAADA ya Spika wa Bunge, Job Ndugai kumtaka Mdhibiti na Mkaguzi wa Hesabu za Serikali CAG, Profesa Mussa Assad, kufi ka mbele ya Kamati ya Kudumu ya Bunge ya Haki, Maadili na Madaraka ya Bunge, kujibu tuhuma za kulidhalilisha Bunge kuwa ni dhaifu, wanasheria na wasomi wamefunguka kuhusu suala hilo.Ndugai alivieleza vyombo vya habari jijini Dodoma juzi kuwa CAG pamoja na Mbunge wa Kawe jijini Dar e s Salaam, Halima Mdee Chadema ambaye aliunga mkono kauli ya CAG kuwa Bunge ni dhaifu, wanapaswa kufika mbele ya Kamati hiyo Januari 21 na 22, mwaka huu. Gazeti hili jana liliripoti kuwa Desemba 30 mwaka jana, Profesa Assad wakati akifanya mahojiano na Idhaa ya Kiswahili ya BBC, alisema kuwa Bunge la Tanzania ni dhaifu, kwa kuwa limeshindwa kuzifanyia kazi ripoti za ufisadi, zinazotolewa na ofisi yake.Kauli hiyo ya CAG, ilimuibua Spika Ndugai aliyedai kuwa CAG ndiye anayepotosha, kwa kuwa haiwezekani aiseme nchi yake vibaya anapokuwa nje ya nchi, hivyo kuagiza CAG na Mdee kufika kuhojiwa na wasipotekeleza wito huo, hatua nyingine zitachukuliwa dhidi yao. Kutokana na hali hiyo, Wakili wa Kujitegemea, Albert Msando, alilieleza gazeti hili jana kuwa wakati CAG anatekeleza wajibu wake kisheria, hawezi kuhojiwa kwa jambo lolote na mtu yeyote, kwa kuwa sheria inamlinda.Hata hivyo, alisema kwa upande mwingine wa shilingi, Sheria ya Haki, Kinga na Madaraka ya Bunge, inaeleza kuwa mtu yeyote, bila kujali nafasi yake, hapaswi kulidharau au kulikashifu Bunge na akifanya kosa hilo, Spika anaweza kumuita ili kuhojiwa na kamati hiyo. Ili kujua nguvu aliyonayo CAG ya kulindwa na sharia, lakini pia na nguvu iliyonayo Bunge ya kumhoji mtu yeyote anayelidharau, gazeti hili lililazimika kutafuta tafsiri ya kisheria na utawala bora juu ya muktadha huo.Msando alisema katika suala hilo la Spika na CAG, kilichotakiwa kuangaliwa kwanza ni tafsiri ya neno dhaifu kama ni kweli neno hilo linalidhalilisha Bunge au la. Alisema kama tafsiri ambayo ilipaswa kuangaliwa, ingethibitisha ni kweli neno hilo linalidhalilisha Bunge, basi ndipo Bunge lingekuwa na sababu ya kumwita CAG kwa mahojiano.Sasa swali ni kwamba nani mwenye mamlaka kisheria ya kutafsiri neno dhaifu kama linalidhalilisha Bunge au la? Hapa kingepaswa kiundwe chombo kingine huru cha kutoa tafsiri na si Bunge lenyewe ambaye ni mlalamikaji kufanya kazi hiyo. Bunge haliwezi kuwa mlalamikaji na mwamuzi lenyewe, na katika kipengele hiki, sheria iko kimyaalieleza Msando. Kwa mujibu wa Msando, kwa kuwa CAG alitoa kauli hiyo wakati ambao hakuna Bunge linaloendelea, hajalidhalilisha Bunge kwa mujibu wa Kifungu cha 24 cha Haki, Kinga na Madaraka ya Bunge.Spika alipaswa kulipeleka jambo hili kwenye mamlaka iliyomteua CAG yaani Rais na kulalamika kuwa amelidhalilisha Bunge katika vyombo vya habari, ndipo mamlaka iliyomteua CAG ingepima na kutoa uamuzi, alieleza Msando. Wakili huyo alisema kuwa Spika alipaswa kumfikishia wito huo CAG kimaandishi, akiweka hoja zote ambazo CAG anatakiwa kuzitolea ufafanuzi katika utetezi wa kauli yake ; na si kueleza jambo hilo kwenye vyombo vya habari. Alisema hata kama CAG atakwenda kuhojiwa, bado Bunge haliwezi kisheria kumshauri Rais atengue uteuzi wake, ila linachoweza kufanya ni kutoa karipio tu.Msando alisema kwa kuwa Bunge na CAG wanafanya kazi kwa karibu na kwa kushirikiana, kama itaonekana jambo hilo linaleta ukakasi katika kutimiza majukumu yao, ndipo sasa Rais mwenyewe anaweza kuamua ama aendelee naye au amtoe au yeye CAG mwenyewe, aamue kwa hiari yake kujiuzulu kutokana na hali ya kutoaminiana kati yake na Bunge. Mhadhiri wa Chuo Kikuu cha Dar es Salaam ambaye ni Mtaalamu wa Sayansi ya Siasa, Dk Benson Bana, alisema kuwa uamuzi wa Bunge kumwita CAG na kutaka kumhoji ni sahihi, kwa kuwa kauli yake ya kwamba Bunge ni dhaifu, aliitoa akiwa nje ya ofisi yake.Alisema CAG anapaswa kuwa makini na kauli zake, kwa kuwa yeye ni sehemu ya serikali, hivyo ana wajibu wa kuhakikisha mwenendo, kauli na tabia yake vinaendana na dhana ya utawala bora, ikiwemo kuheshimu mihimili mingine ya dola. Mihimili ya dola ni Mahakama, Bunge na Utawala Serikali. Kwa kweli kauli ya kusema Bunge ni dhaifu inachefua. Kauli kama hii inapaswa kutolewa mahali sahihi na si hadharani kama hivyo, kwa hiyo ni sahihi kwa Spika Ndugai kumwita ili ahojiwe ili kujua kauli yake ina mwelekeo gani, na CAG si kiongozi wa kwanza kuitwa na Bunge kwa sababu hata Mkuu wa Mkoa wa Dar es Salaam, Paul Makonda alishawahi kuitwa na kuhojiwa na Bunge,alieleza Dk Bana.Majukumu ya Kamati ya Haki na Maadili ya BungeKanuni za Kudumu za Bunge Toleo la Januari 2016 Nyongeza ya Nane Kifungu cha 4 1 a na b, kinaeleza kuwa Kamati ya Haki, Maadili na Madaraka ya Bunge itatekeleza majukumu yake kwa: Kuchunguza na kutoa mapendekezo kuhusu masuala yote ya haki, kinga na madaraka ya Bunge, yatakayopelekwa na Spika ; na kwamba itashughulikia mambo yanayohusu maadili ya Wabunge yatayaopelekwa na Spika.Kamati hiyo itakapokamilisha kushughulikia jambo husika, Mwenyekiti wa Kamati atamjulisha Spika kwa maandishi kwamba Kamati imemaliza kujadili jambo husika na Spika baada ya kupokea taarifa hiyo, ataagiza iwekwe kwenye Orodha ya Shughuli za Bunge kwa ajili ya kuwasilishwa na kujadiliwa bungeni.Kinga ya CAG kikatibaHali ikiwa hivyo, Katiba ya Jamhuri ya Muungano wa Tanzania ya mwaka 1977 Ibara ya 143 6 inasema kwamba, katika kutekeleza madaraka yake kwa mujibu wa masharti ya ibara ndogo ya 2, 3 na 4 ya ibara hii, Mdhibiti na Mkaguzi Mkuu wa Hesabu hatalazimika kufuata amri au maagizo ya mtu mwingine yeyote au idara yoyote ya Serikali.Lakini maelezo hayo ya ibara hii ndogo, hayataizuia Mahakama kutumia madaraka yake kwa ajili ya kuchunguza kama Mdhibiti na Mkaguzi Mkuu wa Hesabu, ametekeleza madaraka yake kwa mujibu wa masharti ya Katiba hii au sivyo.Katiba inavyoweza kumwondoa CAGKwa mujibu wa Ibara ya 144 1, CAG atalazimika kuacha kazi yake atakapotimiza umri wa miaka sitini au umri mwingine wowote, utakaotajwa na Sheria iliyotungwa na Bunge.Na Ibara ya 144 2 inaeleza kuwa Mdhibiti na Mkaguzi Mkuu wa Hesabu anaweza kuondolewa katika madaraka ya kazi yake, kwa sababu ya kushindwa kutekeleza kazi zake, ama kutokana na maradhi au sababu nyingine yoyote, au kwa sababu ya tabia mbaya, au kwa kuvunja masharti ya Sheria ya Maadili ya Viongozi wa Umma; na hataweza kuondolewa kazini ila kwa mujibu wa masharti ya ibara ndogo ya 4 ya ibara hii.Nafasi ya Rais katika kumwondoa CAGRais ana mamlaka kikatiba ya kumwondoa CAG kwa mujibu wa Ibara ya 144 3a b. Ibara hiyo inasema kuwa iwapo Rais ataona kwamba suala la kumwondoa kazini Mdhibiti na Mkaguzi Mkuu wa Hesabu kwa mujibu wa masharti ya ibara hii linahitaji kuchunguzwa, basi atateua Tume Maalum ambayo itakuwa na Mwenyekiti na Wajumbe wengine wasiopungua wawili. Kwa mujibu wa ibara hiyo, Mwenyekiti na walau nusu ya wajumbe wa Tume hiyo wanapaswa kuwa watu ambao ni Majaji au watu waliopata kuwa Majaji wa Mahakama Kuu au Mahakama ya Rufani katika nchi yoyote iliyomo kwenye Jumuiya ya Madola.Ibara hiyo inafafanua kuwa Tume hiyo itachunguza shauri lote na kisha kutoa taarifa kwa Rais kuhusu maelezo ya shauri lote na itamshauri Rais kama Mdhibiti na Mkaguzi Mkuu wa Hesabu, aondolewe kazini kwa mujibu wa masharti ya ibara hiyo kwa sababu ya kushindwa kufanya kazi kutokana na maradhi au sababu nyingine yoyote au kwa sababu ya tabia mbaya.  <topic>: kitaifa 