<classify> NI takribani kilomita 20 kutoka makao makuu ya Wilaya ya Chamwino mkoani Dodoma hadi kilipo kijiji cha Kawawa. Wakazi wa eneo hilo ni wakulima na wafugaji. Wakati huu ambapo mvua zinanyesha, wengi wanaendela na juhudi zao kuandaa mashamba yao.Katika kijiji hiki, yapo matukio kadhaa ya kushangaza likiwamo la kupigwa kwa mtendaji wa kijiji hicho aliyeshikia bango suala la kurudishwa mtoto wa kike aliyefaulu kuingia kidato cha kwanza, lakini wazazi wake wakampeleka mahala kufanya kazi za ndani. Tukio linguine ambalo hasa ndilo linalozungumzwa katika makala haya, ni lile la kupigwa kwa mchungaji wa kanisa kwa kuzuia ndoa ya utotoni.Katika mahojiano na gazeti hili, Mchungaji wa Kanisa la Agape, Jonas Kabia anayefahamaika kama mwanaharakati wa kupinga mimba na ndoa za utotoni, anakiri kupigwa na wananchi akipinga ndoa ya mtoto kuozeshwa kanisani mwake. Mchungaji Kabia anasema akiwa angali mchungaji kijana, alitamani kuona watoto wengi wa kike wakitimiza ndoto zao kwa kumaliza masomo na hatimaye kuwa watumishi na wataalamu mbalimbali katika Taifa.Anasema Septemba 3 mwaka juzi, ni siku ambayo hatoisahau maishani kwani ndiyo aliyojikuta akipata kipigo ambacho nusura kimtoe uhai, kwa sababu tu kwamba, alikataa kufungisha ndoa ya msichana mdogo aliyeondolewa shuleni ili aolewe. Anasema tangazo la ndoa lililokuwa limeletwa kanisani hapo, bwana harusi mtarajiwa alikuwa na miaka 25 na bibi harusi miaka 13. Siku hiyo, nilishitukia navamiwa na watu wakisema mimi ndiye nimemwandikia barua mwenyekiti wa kijiji ili nisifungishe ndoa. Wakanimulika na tochi usoni kabla ya kuanza kunishambulia kwa ngumi na mateke.Kwa bahati nzuri, siku hiyo nilikuwa nimetembelewa na wazee wa kanisa wakaja kunisaidia kisha tukapiga kelele za kuomba msaada, wananchi wakafika kutusaidia na wale watu wakalazimika kukimbia. Lakini walikuwa wameshaniumiza, anasema.Anasema kutokana na kuumia, alilazimika kwenda kutoa taarifa kwa mwenyekiti kisha wakaenda Polisi na hatimaye watuhumiwa wawili wa shambulizi dhidi yake, Dick Taiko na Jonas Masinga walikamatwa na kufunguliwa kesi katika Mahakama ya Mwanzo ya Chamwino. Mchungaji Kabia anasema alikuwa akihudhuria kesi hiyo kwa ukamilifu ili aone haki inatendeka. Na mimi wakati ulipofika nilipeleka mashahidi wangu waliokuwepo wakati tukio lile likitokea lakini cha kushangaza hukumu ilipotoka watuhumiwa walionwa hawana hatia na wakaachiwa huru na mahakama... Namwachia Mungu, anasema.Hata hivyo, anasema kitendo cha watuhumiwa kuachiwa huru pamoja na ushahidi ulitolewa kilimfadhaisha sana. Mimi nimepigwa nafuatilia haki zangu huku nyuma ile ndoa ikafungwa kimila, jambo lililozidi kuniumiza, anasema. Anasema hilo halijamkatisha tamaa kwani anaendelea kupambana kuhakikisha ndoa za watoto walio chini ya umri wa kuolewa hazitokei pale na yeye akishuhudia.Mimi kama kiongozi wa dini siko tayari kuona ndoa za utotoni zinafanyika na hasa wakati huu ambao kuna mabadiliko makubwa kufuatia Shirika Lisilokuwa la kiserikali la Woman Wake Up WOWAP, kufanya kazi kubwa ya kupeleka elimu kwenye jamii, anasema. Niko tayari kufa kwa ajili ya kutetea watoto wadogo hata Biblia inasema mlee mtoto katika njia ipasayo. Tumechoka kuwapa watoto shida, mtoto akimaliza darasa la saba msomeshe kwa faida yako. Shilingi 500,000 au 600,000 za mahari haziendani na thamani ya mtoto katika maisha yetu, anasema. Mchungaji msaidizi wa kanisa hilo, Yohana Chiduhule anasema alisikitishwa kwa mchungaji kuvamiwa. Waliomvamia ni vijana wa hapa kijijini tunaowafahamu, anasema akionesha pia kutoridhishwa na huku dhidi ya watuhumiwa. Chiduhule naye anasema wataendelea na mapambano dhidi ya ndoa na mimba za utotoni na kwamba hakuna jambo ambalo litawakatisha tamaa. Mkazi wa kijiji cha Kawawa, Jacob Lugano ambaye ni mwelimisharika, anasema kesi za ndoa za utotoni zinapofikishwa polisi na hata mahakamani serikali inatakiwa kuhakikisha haki inatendeka.Ofisa Ustawi wa Jamii wa Wilaya ya Chamwino, Sophia Swai anasema kuna changamoto kubwa kwani wazazi wamekuwa wakiendelea kuwaoza mabinti zao katika umri mdogo. Anasema tukio la kupigwa kwa mchungaji liliwasikitisha kwani linaonesha ni jinsi gani jamii inavyoendeleza vitendo visivyo na tija katika jamii. Kama jamii nzima ikiamua kupambana na mimba pamoja na ndoa za utotoni kwa nguvu zote itasaidia sana kutokomeza vitendo hivi, anasema.Anasema vitendo vingi vya kuoza watoto kijijini hapo vimekuwa vikifanyika kwa usiri mkubwa, lakini wao wanapopata taarifa sahihi, huingilia kati kuhakikisha ndoa hiyo haifungwi. Mtendaji wa Kijiji cha Kawawa, Lister Zenje anasema kipindi cha mavuno ndicho huwa na ndoa nyingi za aina hiyo. Watu wanapovuna ndoa huwa nyingi, lakini kwa siku za karibuni hatujasikia tukio la mtoto chini ya miaka 18 kuozwa ingawa inawezekana kabisa wakawa wanafanya kwa siri, anasema. Anasema Novemba mwaka huu alipata taarifa kuwa kuna mtoto anaolewa kijijini hapo, lakini baada ya kufuatilia alibaini kuwa tukio hilo siyo la kweli.Ofisa Ustawi wa Jamii, Swai, anasema ndoa za utotoni zimekuwa zikichochewa na mila na desturi ambapo watoto wa kike wamekuwa wakitumika kama chanzo kwa wazazi kujipatia mali. Ndoa hizi zimekuwa zikikatisha ndoto za watoto wengi na kujikuta wakiwa wazazi katika umri mdogo licha ya sheria na mikataba mbalimbali ya kimataifa kukataza ndoa za utotoni. Ndoa hizi bado ni tatizo katika nchi nyingi duniani ikiwemo Tanzania, anasema. Mratibu wa mradi wa kupinga ukatili wa kijinsia na ndoa za utotoni unaotekelezwa na Wowap unaotekelezwa pia katika wilaya ya Chamwino, Nasra Suleiman, anasema jukumu la kumsaidia mtoto afikie ndoto zake ni la kila mtu.Anasema kila mtu akitimiza wajibu wake kila mtoto anaweza kutimiza ndoto zake. Sisi tutaendelea na kampeni za kuwaelimisha wananchi ikiwemo kufanya mikutano ya hadhara kuhusu madhara ya mimba za utotoni, anasema.Mkurugenzi Msaidizi Idara ya Maendeleo ya Watoto kutoka Wizara ya Afya, Maendeleo ya Jamii, Jinsia, Wazee na Watoto, Rose Minja, anasema suala la mimba za utotoni bado ni tatizo nchini. Anasema kuna haja ya kuweka mikakati madhubuti katika kukabiliana na changamoto hiyo ili kuona inakoma.Mkuu wa Wilaya ya Chamwino, Vumilia Nyamoga, anasema wataendelea na mapambano kuhakikisha watoto wa kike wanapata haki zao hasa ya kupata elimu na wasiozwe katika umri mdogo. Waziri wa Afya na Ustawi wa Jamii, Jinsia, Wazee na Watoto, Ummy Mwalimu anasema serikali itakuja na mkakati ili kulinda maisha ya watoto wa kike ambayo yamekuwa yakiathiriwa na mimba za utotoni. Anasema takwimu za mwaka 2012 zinaonesha kwamba robo ya wasichana wote Tanzania wenye mri wa miaka 14 na 17 yaani hawajafikisha umri wa miaka 18 wamejifungua watoto angalau mara moja.Aliitaja mikoa inayoongoza kwa tatizo hilo kuwa ni Rukwa na jirani yake Katavi kwa asilimia. Tunajua tatizo la mimba za utotoni, ikiwa ni pamoja na uwezekano wa maambukizi ya ugonjwa wa Ukimwi na matatizo mengine ya kiafya, anasema na kuongeza kwamba viongozi na jamii kwa ujumla isipowazungumzia wasichana hakutakuwa na maendeleo kwao.Watapata mimba na hivyo watabaki mitaani bila kuajiriwa au kujiajiri na hawataweza kulisha watoto wao ipasavyo hatua itakayochangia uduamu wa watoto nchini, anasema. Takwimu za Utafiti wa Demografia ya Afya TDHS ya mwaka 2016, zilionesha kuwa asilimia 36 ya mabinti wenye umri wa miaka 20 hadi 24 waliolewa kabla hawajatimiza umri wa miaka 18. Tafiti mbalimbali zinaonesha ndoa za utotoni ziko zaidi vijijini na pindi zinapotokea mijini huwa kwa familia masikini sana na katika familia zenye imani kali za kidini na kimila.  <topic>: kitaifa 