<classify> Na RAMADHAN HASSAN -DODOMA WAZIRI wa Fedha na Mipango, Dk. Philip Mpango, amesema hayuko tayarikusaini mikataba ya mikopo kutoka kwa wahisani yenye masharti magumu, ikiwamo kuchukuamali za jeshi na migodi endapo Serikali ikishindwa kulipa. Dk. Mpango alitoa kauli hiyo juzi bungeni wakati akijibu hojambalimbali za wabunge walizotoa wakati wakichangia hotuba ya bajeti ya wizarayake, hususan madai ya wizara hiyo kuchelewa kusaini mikataba mbalimbali. Akiwasilisha hotuba ya wizara yake, Dk. Mpango alitaja changamoto zautekelezaji wa bajeti ya 201819 kuwa ni pamoja na masharti yasiyo rafikiya mikopo katika masoko ya fedha duniani na kupungua ama kutopatikana kwawakati kwa fedha za washirika wa maendeleo kugharamia miradi ya maendeleo. Jioni ya siku hiyo akihitimisha hotuba yake hiyo, Dk. Mpango alisema inachokifanyaSerikali ni kupitia masharti ya mikatabaili kujiridhisha kama kinachoelezwa kinawiana na fedha ambazo Serikaliitakopeshwa. Serikali tunapitia masharti ya mikataba ili kujiridhisha kama kilichoelezwakinawiana na fedha ambazo Serikali itakopeshwa na kama tukiona kuna uhalisiatutaisaini, hakuna asiyetaka kutekeleza miradi hiyo muhimu. Siko tayari kuhukumiwa kwa kusaini mikataba inayotaka kushilikiliwamali za jeshi na migodi yetu pale ambapo Serikali ikishindwa kulipa madeni,alisema Dk. Mpango. Mikataba iliyokuwa ikizungumziwa ni pamoja na ule wa ujenzi wa uwanjawa ndege Zanzibar, Bandari ya Mpinga Nduri na upanuzi wa Mto Msimbazi. Pia, Dk. Mpango alisema wameziandikia barua wizara na taasisi kuzitakakuzingatia sheria ya bajeti pale wanapotaka kutoza kodi na tozo mbalimbali. Alisema wizara yake imekuwa ikiwataka wadau kuwasilisha kodi na tozowanazopendekeza ili kuondoa mgongano kwa taasisi kutoza kodi zinazofanana. Kuhusu ulipaji madeni, alisema Serikali inaendelea kutenga fedhakulipa yaliyohakikiwa. Madeni yakishahakikiwa yanawasilishwa kwa maofisa masuhuli,hivyo maofisa masuhuli wanatakiwa kuwajulisha wahusika ambao madai yao yamekataliwaili wafahamu, alisema. Alisema uhakiki wa madeni ya mwaka 201718 hadi 2019 umeanza na utakamilikaikifika Agosti. Pia alisema kuwa Serikali inajielekeza kukusanya mapato ya ndani lengoikiwa bajeti kubwa ya Serikali itumie mapato ya ndani. Alisema Serikali inaendelea kufuatilia kwa ukaribu mwenendo wa deni lataifa ambalo kila mwaka lazima wafanye uthamini wake. Tunafanya majadiliano na nchi ambazo si mwanachama wa Paris Clubkuangalia uwezekano wa kutusamehe madeni yao, lakini pia tunahakikisha mikopoya ndani inazingatia uwezo wa soko na kukopa bila kupunguza uwezo wa taasisimbalimbali kukopesha sekta ya ndani. Kukopa si dhambi ili mradi mikopo ielekezwe kwenye kuzalishamali na uwezo wa nchi katika kulipa, alisisitiza Dk. Mpango. AMJIBU ZITTO Akijibu madai yaliyotolewa na Mbunge wa Kigoma Mjini, Zitto Kabwe ACT-Wazalendo,kwamba kumbukumbu za madeni ya Serikali zinatunzwa kwenye madaftari, wazirihuyo alisema madai hayo yamelenga kupotosha. Naomba niseme tuhuma alizozitoa Zitto ni very serious,haiwezekani tukatunza takwimu za deni la Serikali kwa counter book.Si kweli ni udhalilishaji wa Serikali. Alipaswa kufuta kauli hiyo, alisema. Alisema katika kutunza madeni hayo, Serikali inatumia mfumo wautunzaji madeni unaotumika kwa nchi za Jumuiya ya Madola tangu mwaka 1996. Usipoteshe umma hata kidogo. Takwimu za deni ni sahihi. CAGMdhibiti na Mkaguzi Mkuu wa Hesabu za Serikali hazuiliwi kufanya ukaguzi wadeni la taifa na hata akitaka kuhakiki atafanya hivyo. Tofauti zinaweza zikaja kwa tofauti ya exchange rateviwango vya kubadilishia fedha au human era makosa yakibinaadamu. Hata kukiwepo kwa makosa hayo majadiliano yanafanyika, alisema. Kuhusu ukusanyaji mapato kudaiwa kushuka, Dk. Mpango alisema Zittohafahamu suala hilo vizuri kwa sababu masuala ya kisiasa yanamchanganya. Nadhani siasa inakuchanganya. Uwiano wa pato la taifa ni kweliunachukua makusanyo ya kodi unagawanya na pato la taifa. GDP imeongezeka kwakasi kuliko makusanyo ya kodi. Ni muhimu pato la taifa liendane na ukuaji uchumi. Wakati uletulikuwa tukitumia kizio cha mwaka 2007, kuna mabadiliko makubwa tangu wakatiule hadi sasa. Muhimu kuzingatia baadhi ya nchi za Afrika Mashariki badohazijabadilisha vigezo vya ulinganifu kama tulivyokubaliana, alisema. VITAMBULISHO VYA WAJASIRIAMALI Pia Dk. Mpango alizungumzia madai yaliyotolewa na baadhi ya wabungekuhusu utaratibu uliotumika kugawa vitambulisho vya wajasiriamali. Malipo ya vitambulisho yapo kisheria na yanaratibiwa kupitiaSheria ya Usimamizi wa Kodi sura 438 ambayo ilimpa mamlaka Kamishna Mkuu wa TRAkuwatambua wafanyabiashara wadogo na watoa huduma na wengine ambao mauzo ghafihayazidi Sh milioni 4. Vitambulisho viko kisheria ni suala la mgawanyo wa majukumu nakama Serikali lazima itumie mtandao mpana kwa wale wanaoweza kuwafikiaWatanzania kwa urahisi, alisema. NAIBU WAZIRI ALIA NA MAKUSANYO Akihitimisha mjadala wa wizara hiyo, Naibu Waziri wa Fedha na Mipango,Dk. Ashantu Kijaji, alisema si kweli kwamba makusanyo ya kodi yameshuka. Watanzania wanaona yanayotendeka kupitia makusanyo ya kodi. Kamamakusanyo yameshuka tungeweza wapi kutekeleza mradi wa ujenzi wa reli ya kisasaSGR, kama makusanyo yangekuwa ya chini, tusingeweza kutekeleza mradi wa kuzalishaumeme kwenye Mto Rufiji, alisema. Alisema kabla ya awamu ya tano kuingia madarakani, mwaka 2014 15makadirio ya makusanyo yalikuwa Sh trilioni 11.9, kilichokusanywa ni Shtrilioni 10.66. Mwaka 201718 makadirio yalikuwa kukusanya Sh trilioni 17.3, lakini tulikusanya Sh trilioni15.25. Ukilinganisha mambo hayo mawili unaweza ukabaini kama mapato yamepunguaau la. Takwimu za kodi hazijawahi kudanganya, alisema.  <topic>: kitaifa 