<classify> HASSAN DAUDI Na MITANDAO UGONJWA wa Ebola umeendelea kuitikisa Jamhuri ya Kidemokrasia yaCongo DRC kwa miezi kadhaa sasa, safari hii hali ikielezwa kuwa mbaya zaidikatika historia ya ugonjwa huo nchini humo. Watu zaidi ya 970 wameshapoteza maisha, huku maambukizi mapyayakitajwa kufikia 1,400 tangu Agosti, mwaka jana. Hatari zaidi imekuja baada yawataalamu wa afya kubaini kuwa asilimia 90 ya watu wanaopata maambukizihupoteza maisha. Wakati juhudi za kukabiliana na ugonjwa huo zikiendelea kwa msaadamkubwa wa Shirika la Afya Duniani WHO, inaelezwa kuwa kumekuwapo changamotoya habari za uongo fake news katika vita ya kuutokomeza ugonjwa huo. Taraifa za upotoshaji zimekuwa zikienezwa kupitia makundi yaFacebook, WhatsApp, jumbe zikitumwa kwa Lugha ya Kifaransa, Kiswahili auKinande inayozungumzwa DRC, inasema taarifa ya mtandao wa Congo Check. Hivi sasa, nguvu kubwa inafanywa na Shirika la Watoto la Kimataifa UNICEFkwa kushirikiana na Wizara ya Afya nchini DRC, wakipambana kukabiliana nahabari za uzushi, ambazo nyingi zimetengeza hofu kwa wananchi. Kutokana na uzushi unaodai ugonjwa huo hautibiki, wapo baadhi yawananchi wamekuwa wakipuuzia kwenda hospitali. Hilo limesababisha wengikutokuwa na imani na mikakati ya kuuondoa ugonjwa huo DRC. Itakumbukwa kuwa mwishoni mwa mwaka jana, mwanasiasa wa upinzani, CrispinMbindule Mitono, aliibua madai kuwa Serikali ya DRC ndiyo iliyotengeneza kirusicha Ebola. Katika mahojiano yake na kituo cha redio, alisema lengo ni kupunguzaidadi ya wananchi katika Jiji la Beni, ambalo ndio la kwanza kuvamiwa naugonjwa huo. Ukiacha hilo, wananchi walikuwa wakizidishiwa hofu na taarifa zamitandaoni kuwa miili ya waliofariki kwa Ebola ilikuwa ikiibwa na kwendakutolewa viungo, ambavyo mwishowe vilikuwa vikiuzwa. Huwa naiambia timu yangu kwamba tunapambana na matatizo mawili,Ebola na hofu inayotokana na habari za uongo, anasema mmoja kati ya viongozikutoka UNICEF, Carlos Navarro Colorado. Wakati huo huo, wapo wananchi wanaoamini timu ya madaktari wa Ebolandiyo inayoeneza virusi hivyo katika makazi ya watu kwa kupulizia vyooni nabafuni, wengine wakisema huenezwa kwa kutumia helikopta. Lakini pia, bado umekuwapo uvumi kuwa hakuna Ebola nchini humo,tafiti zikionesha kuwa kati ya watu wanne nchini DRC, mmoja anaamini hivyo. Hakuna kitu kama hicho kiitwacho Ebola. Ni uzushi wa serikali tu, anaandikammoja kati ya watumiaji wa mtandao wa Facebook. Ripoti ya Chuo Kikuu cha Harvard ilionesha kuwa kati ya watu 961 wa mijiya Beni na Butembo, ni 340 pekee waliokuwa wakiamini uwapo wa Ebola, hukuwengine 230 wakisema ni tetesi tu na hakuna kitu kama hicho. Aidha, watafiti wa taasisi hiyo ya elimu ya juu walibaini kuwawasioamini kuwa Ebola ipo nchini DRC ni wale wanaodai kuibuka kwa ugonjwa huoni uzushi ulioandaliwa na wajanja wachache ili kujiingizia kipato, ukiachawaliouchukulia kuwa ni ajenda ya kisiasa tu. Kujaribu kukabiliana na upotoshaji wa aina hiyo, Mkurugenzi wakampeni ya kutokomeza Ebola kutoka WHO, Michael Ryan, anasema kupitia mitandaoya kijamii wamefanikiwa kwa kiasi fulani kueneza elimu kwa lengo la kwendasambamba na kasi ya taarifa za upotoshaji. Tumeweza kuzifanya jamii zitenganishe jitihada za kuzuia Ebola naajenda za kisiasa. Hiyo imesaidia, anasema Ryan. Pia Serikali ya DRC imeajiri vijana waliopewa kazi ya kuzifikishamezani taarifa zote za upotoshaji zinazojitokeza katika mtandao wa kijamii waWhatsApp, ambao ndiyo wenye watumiaji wengi nchini DRC, hii ni kwa mujibu waMsemaji wa Wizara ya Afya, Jessica Ilunga. Si tu kutoa elimu, pia familia zimekuwa zikiruhusiwa kushuhudiamaziko ya ndugu zao waliofariki kwa ugonjwa huo, japo hilo limekuwa likifanywakwa tahadhari kubwa ili kudhibiti maambukizi. Hali hii ni tofauti na hapo awali ambapo walikuwa wakitakiwa kukaambali au hata kutoruhusiwa kabisa kuwaona wagonjwa, ikikumbukwa kuwa hatashughuli za mazishi hazikuwa zikiwashirikisha wananchi. Tulichojifunza ni kwamba hatutakiwi kubadilisha chochote katikataratibu za kimila katika mazishi. Tunachotakiwa kukifanya ni kuhakikishatunalinda usalama wa afya za waombolezaji tu, anasema Mtaalamu wa Sayansi ya Tamaduni,Juliet Bedford. Hata hivyo, wakati hilo la taarifa za upotoshaji likionekana kuwakikwazo, ipo pia hoja ya kutokuwapo kwa hali ya utulivu katika maeneombalimbali ya DRC. Mathalan, ukiitazama Kivu Kaskazini, bado kumekuwapo na machafuko yamara kwa mara kutokana na uwapo wa vikundi vya waasi. Ni changamoto kubwa kwamadaktari kufika, ikizingatiwa kuwa wapo walioshambuliwa wakiwa huko. Ni maeneo hayo ndiko katika miaka ya hivi karibuni, vituo vya tiba zaEbola vimekuwa vikivamiwa na huku madaktari wakipoteza maisha.  <topic>: afya 