<classify> SERIKALI ya Awamu ya Tano chini ya Rais John Magufuli ilipofunga mlango wa ufisadi na kusisitiza kila Mtanzania kulipa kodi, huenda ulikuwa kama utamaduni wa kigeni kwa walio wengi tena usiotekelezeka.Hata hivyo, miaka minne ya uongozi wake, inaelezwa kuwa kodi zimezaa matunda kwenye elimu bila malipo, uboreshwaji huduma za afya, ununuzi wa ndege, ujenzi wa barabara, reli, madaraja na bwawa kubwa la kufua umeme la Julius Nyerere katika mto Rufiji lenye uwezo wa kuzalisha megawati 2,115 na mambo mengine.Mambo haya yote yanatajwa kuwa yanatokana na usimamizi bora wa kodi ambazo ndizo zinazowezesha miradi hiyo yote. Hata hivyo, gazeti hili limebaini uwepo wa mbinu mpya ya ukwepaji kodi inayoendelea huku baadhi ya wafanyabiashara wasiokuwa waaminifu wakibuni mbinu mbadala dhidi ya zile zilizobainika na kudhibitiwa.Uchunguzi wa makala haya imebaini kuwa, wafanyabiashara hao licha ya kuhujumu mapato halali ya serikali, pia wamekuwa ni chanzo cha kuwadhulumu wananchi ambao wamekuwa wakinunua bidhaa mbalimbali kutoka kwao.Kwa takribani miezi mitatu ya uchunguzi, imebainika utoaji ofa kama staili mpya ya kukwepa kodi kwa baadhi ya wafanyabiashara jijini Dar es Salaam.Ilibainika udanganyifu huo unafanywa zaidi na wafanyabiashara wenye maduka ya vifaa vya ujenzi huku wakiwa na mazoea ya kusema kwa wateja; Ukinunua tutakupa ofa mpaka mlangoni kumaanisha mzigo unaonunua utafikishwa kokote uendapo bila ya kuwepo gharama za ziada za kuusafirisha.Kiukweli kuna mbinu mbalimbali za kukwepa kodi, lakini kwa sasa ili tuwe salama tunaweka ofa kama njia ya kumvuta mteja kisha faida yetu inaongezeka kwa kukwepa kodi. Kwa staili hii Serikali inakosa mapato, lakini pia wateja watakapotaka kurudisha kile walichonunua iwapo kina upungufu watashindwa kwa sababu hatutakubali kupokea risiti ambazo zinaonesha pungufu ya bei halisi ya kile walichonunua, anasema mfanyabiashara mmoja anayekataa jina lisiandikwe gazetini katika eneo la Mbezi Mwisho, wilayani Ubungo, Dar es Salaam.Licha ya kubainika kwa mbinu hiyo mpya, mwaka jana gazeti hili lilifanya uchunguzi na kubaini mbinu mbalimbali zilizotumiwa na wafanyabiashara hao kama vile; kusingizia ubovu wa mashine za EFD, kujikosesha kwa makusudi katika kuandika risiti, kuwabambikizia wateja wasiokuwa makini risiti zilikwishanunulia mizigo au huduma nyingine, lakini pia wafanyabiashara na wateja walipunguziana bei kwa mashauriano, ikiwa ni mbinu inayoiumiza serikali moja kwa moja.Tangu, Serikali ya Awamu ya Tano iingie madarakani, TRA imebainisha kuwepo kwa ongezeko la mapato licha ya kuwepo kwa ukwepaji kodi.Ripoti ya TRA iliyowasilishwa Novemba mwaka huu, inaonesha kuwa, katika kipindi cha miaka minne ya TRA imeongeza mapato yake na kufikia Sh trilioni 58.3 kutoka Sh trilioni 34.97 kabla Serikali ya Awamu ya Tano haijaingia madarakani sawa na ongezeko la Sh trilioni 23.4.Aidha kulingana na ripoti hiyo, kwa miaka minne ya hivi karibuni walipa kodi wameongeza kutoka milioni 2.2 mwaka 201516 hadi kufikia milioni 3.0 mwezi Oktoba 2019, pia TRA imekusanya wastani wa Sh trilioni 1.3 kila mwezi ikilinganishwa na wastani wa Sh bilioni 850 kabla ya awamu ya tano. Kama hiyo haitoshi kuanzia Julai hadi Oktoba, katika mwaka wa fedha 201920 , wastani wa makusanyo umepanda hadi kufikia Sh trilioni 1.45 kwa mwezi.Akizungumzia ripoti hiyo, Naibu Kamishina Mkuu wa TRA, Msafiri Mbibo anasema licha ya kuwepo kwa wastani mzuri wa ongezeko la kodi, bado kuna changamoto ukwepaji kodi wa makusudi, biashara za magendo kutokana na kuwapo kwa ukanda mrefu wa pwani, mipaka mingi na rushwa.Pia alibainisha kuwa, changamoto nyingine ni utunzaji dhaifu wa kumbukumbu na baadhi ya wafanyabiashara wenye nia mbaya kutokutumia EFD.APOTEZA AJIRA KISA OFAMolel si jina halisi ni fundi mwashi aliyefanya ujenzi wa nyumba mbalimbali eneo la Tegeta, mkoani Dar es Salaam, anaeleza kuwa alipoteza kibarua chake cha ujenzi wa nyumba ya kuishi familia baada ya kushindwa kutoa risiti ya kile alichonunua kwa kuwa alirubuniwa kwa staili ya kupewa ofa ya usafiri hivyo akakubali kupewa risiti ya EFD isiyo sahihi.Anasema, Nina uzoefu wa miaka tisa wa kujenga nyumba, nimefanya kazi hii kwa uaminifu na nimekuwa nikipewa fedha na wenye nyumba nikanunue baadhi ya vifaa vya ujenzi, lakini ilinikuta kwa mmoja ambaye alikuwa akisisitiza risiti kwenye kila manunuzi ......nakumbuka, huyo tajiri aliyenituma aliniagiza nije na risiti na mara nyingi tunapoenda kule kununua kama mafundi huwa tunapewa kamisheni huku taarifa za risiti zikibaki vilevile, lakini kilichotokea sikupewa risiti licha ya kuwa mwenye duka alifikisha mzigo kwenye eneo la ujenzi, anaeleza.Fundi huyo anasema kuwa ni jambo la kawaida pale fundi anapopeleka mteja kwenye duka. Huwa tunapata kamisheni kwa kuleta mteja, na tukifika pale huwa tunapewa ofa, ikiwemo ya usafiri na kutokana na wengine kutaka faida kubwa, huwa wanatuuliza kama tunaowafanyia kazi za ujenzi watahitaji risiti......kama hawatahitaji huwa hawatuandikii, na hata kama ikihitajika huwa kuna zile za kughushi ambazo hazisomeki kwenye mifumo ya TRA, anasema na kuongeza kuwa, ofa zinazotolewa kwa wateja hasa katika usafirishaji wa mizigo huambatanishwa na risiti feki au zisizokuwa na usahihi kwenye muda, kiwango cha fedha kilichotolewa.WASTAAFU NAO MTEGONIOfisa Ardhi mstaafu ana miaka 64 alikumbana na mkasa mmoja maeneo ya Mbagala, wilayani Temeke alipokuwa akiendelea na ujenzi wa nyumba yake ambapo alikuwa na utaratibu wa kwenda kununua vifaa mbalimbali vya ujenzi mwenyewe na kuvipeleka kwenye eneo lake la ujenzi.Anasema, Mimi nina gari linaloweza kubeba mizigo Toyota pick-up, nilipokuwa nikinunua mizigo waliniambia wanipe ofa ya usafiri, lakini nilikataa kwa kuwa nina gari na badala yake niliomba ofa iwe kwenye punguzo la bei ya bidhaa. Cha kushangaza wauzaji walikuwa wakigoma na kudai kuwa bei ya bidhaa haipungui ila usafiri unaweza kuwa bure.Sikuambulia ofa yoyote, na nikaamua kubeba mizigo yangu, lakini kwa kuwa nilikosa umakini wakati wa kuchukua risiti nilikuta wamenipa risiti ambayo haipo sawa iliyokuwa imetolewa siku mbili zilizopita, na niliposimamishwa na maofisa, ilibainika kuwa risiti ile ina kasoro na mimi sikusita kuwapeleka kwa aliyeniuzia bidhaa na hakika walimchukulia hatua ......lakini nilianza kuona usumbufu huo ni mkubwa. Nilipoenda kuagiza mzigo sehemu nyingine bila ya kwenda na gari langu nilinunua na kutaka ofa ya usafiri, lakini kila walipokuwa wakiniletea mizigo walinipa visingizio vya risiti huku wakati mwingine wakidai imepotea, mara wanipe iliyoandikwa siku moja kabla ya manunuzi... Hii ilinikera na nilipouliza kwa dereva wa gari hilo alinieleza kuwa, mabosi wake wanafanya hivyo, anaeleza mstaafu huyo.ITAENDELEA KESHO...  <topic>: uchumi 