<classify> UKOMA ni ugonjwa unaosababishwa na vimelea aina ya bakteria wa jamii ya Mycobacterium. Maambukizo ya wadudu hao hufanyika kwa njia ya hewa kwa mgonjwa kwenda kwa mtu mwingine.Ukoma ni jamii moja na ugonjwa wa Kifua Kikuu ambao pia huenezwa kwa njia ya hewa. Vimelea vya ukoma hushambulia mishipa ya neva na ngozi, wakati vile vya kifua kikuu huzaliana katika mapafu na kuenea katika viungo vingine. Ukubwa wa madhara ya ukoma na kifua kikuu hutegemea kiwango cha kinga za mwili alizo nazo mwathirika.Ukoma, katika miaka ya nyuma ulikuwa ni ugonjwa uliotikisa na kuwa tishio kubwa kwa jamii. Kwa sasa, ugonjwa huo umepungua kwa kiwango kikubwa nchini kutokana na juhudi mbalimbali zilizofanywa na Serikali kwa kushirikiana na wadau wa ndani na mashirika ya kimataifa ikiwa ni pamoka na kutoa elimu kwa jamii ya namna ya kujikinga na ugonjwa huo pamoja na tiba.Kupungua kwa ugonjwa wa ukoma nchini kumewafanya Watanzania wengi wadhani kwamba ugonjwa huu haupo tena, lakini kama yalivyo magonjwa mengine, ukoma haujapotea kabisa. Mratibu wa Taifa wa Ugonjwa wa Ukoma kutoka Wizara ya Afya, Maendeleo ya Jamii, Jinsia, Wazee na Watoto, Dk Deus Kamara, anasema: Zipo halmashauri za wilaya 20 kutoka mikoa nane nchini hazijafikia kiwango cha kutokomeza ugonjwa wa ukoma. Dk Kamara anataja vigezo vya kutokomeza ugonjwa wa ukoma vilivyowekwa na Shirika la Afya Duniani WHO kuwa ni uwepo wa mgonjwa mmoja eneo la utawala kati ya watu 10,000, na kwamba halmashauri hizo zipo juu ya kiwango hicho.Dk Kamara anasema hayo katika taarifa yake kwa Katibu Tawala wa mkoa wa Morogoro, Clifford Tandari, kabla ya kufungua semina ya uhamasishaji wa uongozi wa mkoa wa Morogoro na Wilaya ya Mvomero kuhusu ukoma. Semina hiyo imekuja siku chache kabla ya kufanyika kwa maadhimisho ya Siku ya Ukoma Duniani yanayofanyika kitaifa Jumapili ijayo Januari 27, katika Kitongoji cha Chazi, kijiji cha Kigugu, Wilayani Mvomero, Morogoro.Hatua hiyo inakwenda sambamba na maadhimisho ya miaka 60 ya Ushirikiano kati ya Serikali ya Tanzania na Shirika la Ujerumani linalojishughulisha na ukoma pamoja na kifua kiuu German Leprosy and Tuberculosis Relief-GLRA. Kaulimbiu ya maadhimisho ya siku ya ukoma mwaka huu 2019 ni Tutokomeze ubaguzi, Unyanyapaa na Chuki dhidi ya Waathirika wa Ukoma.Mratibu huyo wa Taifa wa ugonjwa wa ukoma ametaja maeneo ambayo bado yana changamoto ya ugonjwa wa ukoma kuwa ni halmashauri 20 zilizo katika mikoa minane ya Lindi, Mtwara, Kigoma, Rukwa, Ruvuma, Tanga, Geita na Morogoro. Maadhimisho haya yanalenga kuikumbusha jamii na kuielimisha juu ya ugonjwa wa ukoma tangu kuanzishwa kwa Siku ya Ukoma Duniani mwaka 1954, anasema Dk Kamara. Anasema katika Mkoa wa Morogoro, wagonjwa wa Ukoma kuanzia mwaka 2014 walikuwa ni 269 na miaka mingine na idadi yao katika mabano ilikuwa kama ifuatavyo: Mwaka 2015 257, 2016 320, 2017 270 na mwaka 2018 wagonjwa 181.Dk Kamara anasema ugonjwa huu umeendelea kuwepo nchini ingawa si kwa kiwango kikibwa na kwamba wizara inaendelea na mpango wake wa kitaifa wa kutokomeza kifua kikuu na ukoma. Anasema mikoa inapaswa kutengeneza mkakati wa kuwasaka, kuwafikia, kuwaibua na kuwaweka katika matibabu stahili wale wote wenye ukoma au dalili zake.Anasema hatua hiyo ni pamoja na kuzifikia kaya zote zenye wagonjwa wa ukoma kwa kufanyiwa uchunguzi ili wale ambao hawajaugua wapatiwe tiba kinga ili kutokomeza ukoma katika halmashauri zote ifikapo mwaka 2020. Naye Mwakilishii Mkazi wa Shirika la GLRA, Buchard Rwamtoga, anaema shirika hilo mwaka huu linatimiza miaka 60 ya kuwepo hapa nchini katika kushirikiana na Serikali ya Tanzania kutokomeza ugonjwa wa ukoma. Anasema GLRA ni Shirika lisilo la kiserikali la Kimataifa NGO lenye Makao yake Makuu katika jiji la Wurbzurg, Ujerumani na kwamba lilianzishwa mwaka 1957 nchini Ethiopia.Anasema shirika hulo lilianza kazi ya huduma kwa wagonjwa wa Ukoma nchini Tanzania mwaka 1959. Mradi wao wa Kwanza anasema ilikuwa ni kusaidia kituo cha wagonjwa wa Ukoma cha Peramiho Songea, mkoani Ruvuma kinachoendeshwa na watawa wa Mtakatifu Benedict. Katika kutimiza miaka 60 ya uwepo wake nchini, Rwamtoga anasema GLRA limefanikisha kujengea makazi bora kwa familia 120 miongoni mwa familia 739 za watu waliougua ukoma hapa nchini.Dhamira yetu ni kuhakikisha kwamba kupitia michango ya wadau mbalimbali, shirika linaweza kusaidia mashirika na taasisi nyingine hasa katika mpango wa taifa wa kudhitibi ugonjwa wa kifua kikuu na ukoma katika kupunguza madhara yatokanayo na magonjwa haya, anasema Rwamtoga. Anataja mafanikio waliyoyapata kwa miaka 60 kuwa ni pamoja na kutoa viatu maalumu kwa walioathirika na ukoma jozi 94,500 kwa watu 47,250, miguu bandia, magongo na baiskeli kwa watu 2,655.Halikadhalika anasema shirika katika kipindi hicho limenunua magari 270 kwa ajili ya Tanzania bara na Zanzibar. Rwamtoga anataja mafanikio mengine kuwa ni pamoja na kusaidia masuala ya elimu kwa wanafunzi 3,765 pamoja na kuwezesha vikundi vya kusaidiana vipatavyo 50, vyenye wanachama 677 kwa familia za watu wenaoishi na ugonjwa wa ukoma.Naye Mshauri wa Watu wenye Ulemavu na uwezeshwaji wa shirika hilo, Grace Mwasuka, anasema miongoni wa kazi za GLRA ni kuwajengea uwezo wadau wao kwa kutoa mafunzo ya uongozi na usimamizi wa miradi kwa waratibu wa miradi, wajumbe wa kamati za miradi na maofisa ustawi wa jamii katika wilaya husika. Tunatoa mafunzo ya ujasiriamali, mikopo midogo na tathimini na ufuatiliaji kwa vikundi vya kusaidiana. Pia GLRA imetoa mafunzo na vifaa vya kuendeshea ofisi kwa Chama cha Ukoma Tanzania na Shirikisho la Watu Wenye Ulemavu, anasema Mwasuka. Anasema wamekuwa wakitoa mitaji midogo kwa vikundi vidogo vya kusaidiana na mikopo ya vifaa kwa vijana waliomaliza mafunzo ya ufundi.Anasema wametoa pia vifaa vya kutendea kazi zikiwemo pikipiki, baiskeli na simu za mkononi kwa waratibu wa miradi, na kushiriki katika kutengeneza miongozo, sheria na mipango ya serikali. Anasema shughuli nyingine ambazo wamekuwa wakizifanya ni pamoja na kutengeneza na kuchapisha vijarida, vipeperushi na mabango yanayotoa elimu juu ya ukoma, ulemavu kwa ujumla na haki za watu wenye ulemu.Katibu Tawala wa Mkoa wa Morogoro, Clifford Tandari anawataka wananchi wa mkoa huo na halmashauri zake kutowaficha wagonjwa wenye ukoma majumbani ili ugonjwa huo uweze kutokomezwa ifikapo mwaka 2020. Serikali inawajali sana wananchi wake hivyo wananchi hampaswi kuwaficha wagonjwa majumbani kwani dawa na vipimo zinatolewa bila malipo kwenye vituo vyote vya kutolea huduma za afya nchini, anasema Tandari Anasema mkoa utaendelea kufanya kila liwezekanalo ili kutokomeza ugonjwa wa ukoma kwani wajibu wao ni kuwasaidia watu wenye maradhi hayo kupona ili warudi kwenye kazi zao za kila siku.  <topic>: kitaifa 