<classify> UTAFITI wa udhibiti wa panya kwa kutumia mkojo wa paka nyumbani na mashambani ili kuwazuia wasiharibu vifaa mbalimbali na mazao unakaribia kufi kia mwisho baada ya watafi ti kupata matokeo mazuri.Hayo yamebainishwa na Profesa wa Idara ya Udhibiti wa Panya kwa Kutumia Mkojo wa Paka, Chuo Kikuu cha Kilimo cha Sokoine SUA, Loth Mulungu alipokuwa akizungumza na waandishi wa habari walioongozana na maofisa kutoka Tume ya Taifa ya Sayansi na Teknolojia Costech ambao ndio wafadhili wa mradi huo.Profesa Mulungu ambaye anatafiti zaidi athari za panya kwenye mazao na kutoa ushauri kwa wakulima, alisema uzalishaji wa dawa upo katika hatua hiyo ya mwisho kwenye maabara ya Chuo Kikuu cha Afya na Sayansi Muhimbili Muhas, baada ya kuangalia mkojo wa paka una kitu gani kinachomfanya panya akimbie kwa kuwa panya anaogopa pale anaposikia harufu ya mkojo wa paka.Tulitafuta mkojo wa paka kwa kutumia njia ya kawaida ya mirija ya mkojo wa paka Catheta kwa kukusanya mills 450 na 500. Tulikusanya kutokana na tofauti ya jinsia ya kike na kiume.Tulipopata tukapeleka chuo kikuu cha Muhimbili wakatengeneza viini vilivyopo kwenye mkojo compound kisha tukaja maabara tukaendelea na utafiti wetu, alisema Profesa Mulungu.Alisema baada ya kupata matokeo waliyoyataka wakatengeneza dawa kupitia kemikali waliyoipata kwenye mkojo wa paka, kisha wakarudi kwa wananchi kwenye nyumba zenye panya wengi kwenye kijiji cha Mikese mkoani Morogoro pamoja na kwenye mashamba ya wakulima na kubaini kwa utafiti huo unafanya kazi.Ofisa Kilimo wa Kata ya Mikese Morogoro, Bahati Sanzugi alisema mkojo huo wa paka umesaidia kufukuza panya ni teknolojia nzuri hata kwa wale ambao hawapendi kufuga paka.Alisema panya walikuwa wengi mpaka wanawatafuna watu vidole, hivyo mkojo huo kwa kufanyia majaribio uliwekwa kwenye nyumba 21. Mkulima wa kata hiyo, Mweleza Maruma alisema mwanzoni mwa utafiti huo watafiti kutoka SUA wakishirikiana nao walitafuta mashamba yaliyopo porini na yale yanayolimwa na kuweka mtego kuangalia ni wapi panya wanapenda zaidi.Katika ukanda huu panya ni wengi tumekuwa tukiwatega kwa kuchimba shimo na kuweka ndoo ya maji kisha humwaga pumba pembeni ya shimo hilo lenye ndoo ya maji usiku moja unakuta panya 200 wamefia kwenye maji, alisema na kuipongeza serikali na watafiti waliofikiria kufikisha mradi huo kwenye kijiji chao.Mkurugenzi Kituo cha Kudhibiti Viumbe Hai Waharibifu, Dk Ladislaus Mnyone aliishuru serikali kupitia Costech kwa ufadhili wa mradi huo utakaotoa matokeo chanya kwa jamii.Alisema baada ya mkojo wa panya kufanya kazi vizuri sasa wanafikiria kuzalisha kwa kiwango kikubwa ili wananchi wapate kwa bei rahisi. Kwa kupitia mradi huu watafiti wetu wamepata fursa ya kufanya tafiti ambazo kweli ni vipaumbele vya taifa pia fursa ya kufanya kazi na watu wengine, lakini pia vijana wamepata fursa ya kusoma masters. Pia miradi imetuwezesha kununua baadhi ya vifaa vya utafiti vya kuimarisha ama kukijenga chuo, alisema.  <topic>: kitaifa 