<classify> Bakari Kimwanga Aliyekuwa Thailand TANZANIA ni miongoni mwa nchi za Afrika zilizobarikiwa kuwa nawanyama wa aina mbalimbali, ambapo katika kuhakikisha utulivu unapatikana kwenyehifadhi, Serikali imekuwa ikitunga sheria mbalimbali kwa lengo la kulindarasilimali hiyo muhimu. Katika uso wa dunia, Tanzania inatajwa kuwa nchi iliyofanikiwakudhibiti biashara ya wanyama kwa kuwa na sheria kadhaa zinazozilinda hifadhi. Wizara ya Maliasili na Utalii, imepewa jukumu la kutayarisha sera ya wanyamapori,kusimamia utekelezaji wake na kuratibumaendeleo ya sekta ya wanyamapori nchini. Sera ya wanyamapori inaeleza kwamba matarajio ya sekta hiyo miaka 20ijayo ni kwenda sambamba na Dira ya Maendeleo ya Taifa. Kwa hapa nchini, historia ya uhifadhi wa wanyamapori inarudi nyumahadi mwaka 1891 wakati sheria ya kudhibiti uwindaji ilipoanzishwa na utawala waWajerumani. Sheria hizi zilidhibiti uvunaji wa wanyama; mbinu za uwindaji na biashara ya wanyamapori,ambapo baadhi ya aina ya wanyama waliokuwa hatarini kutoweka walilindwa ipasavyo.Hifadhi za kwanza za wanyamapori, zilianzishwa na Wajerumani mnamo mwaka1905katika eneo ambalo sasa linaitwa Pori la Akiba la Selous. Maeneo ya kuhifadhi wanyamapori yalichaguliwa kutokana na kuwapo kwa wanyama wakubwa, na wala si kwasababu za makundi anuwai ya kibaiolojia. Wanyamapori wa Tanzania ni urithi wa asili wa pekee na rasilimaliyenye umuhimu mkubwa kitaifa na kimataifa. Umuhimu wake umejikita katika thamaniya kibaiolojia ya spishi zenyewe na mazingira ya asili yaliyopo nchini,thamani yake ya kiuchumi na uwezo wakekatika kuchangia maendeleo endelevu nchini. Kupitia sheria zilizopo za uhifadhi wa wanyamapori kama vile Sheriaya Uhifadhi wa Wanayamapori Na12 ya mwaka 1974, Sheria ya Hifadhi ya Ngorongoro Kifungu cha413 ya mwaka 1959, Sheria ya TANAPA kifungu cha 412 ya mwaka 1959 na Sheria yaTaasisi ya Utafiti wa Wanyamapori Serengeti ya mwaka 1980 zinaweka mkazo katikakulinda rasilimali za wanyamapori. Kutokana na muhimu huo, hivi majuzi Chama cha Waandishi wa Habari zaMazingira Tanzania JET, kwa kushirikiana na Shirika la Kimataifa la RTI ambaowanatekeleza mradi wa usafirishaji haramu wanyamapori chini ya USAID Protect, iliwakutanishawaandishi wa habari wa Tanzania na Thailand, ambayo ni moja ya nchi za Kusinimwa Asia inayotajwa kuwa na kiwango kikubwa cha wanyama wanaopita nchini humokutoka nchi za Afrika kwenda mataifa mengine. Wanahabari hao kutoka nchi hizo kila upande waliweza kubadilishanauzoefu na taarifa za kina kuhusu usafirishaji haramu wa wanyamapori ambapo kilaupande waliweza kwenda kwa nchi husika na kujifunza na hata kuona hali halisiya ulinzi wa hifadhi za taifa. Ripoti ya Traffic ya mwaka 2018 iliangazia tathmini ya haraka kuhusuutumiaji wa mtandao wa kijamii wa Facebook kama kiunganishi cha biashara yawanyamapori nchini Thailand. Ripoti hiyo pia ilichapishwa katika mtandao wa Thailand 24 Traffickwa ajili ya ufuatiliaji biashara ya wanyamapori. Ni shirika lisilo la kiserikali linalofanya kazi ulimwenguni kote katikabiashara ya wanyama wa porini na mimea kwa muktadha wa uhifadhi wa biolojia waaina zote na maendeleo endelevu. Katika ripiti hiyo mpya ya Traffic, inaelezwa kuwa mamia ya wanyamahai wa porini wanauzwa kupitia mtandao wa Facebook nchini Thailand, bila usajili kwasababu wao sio wa asili ya nchi hiyo. Wanyama wengi wanaouzwa walikuwa watoto wachanga, waliopewa dhamanaya biashara ya wanyama. Karibu nusu ya aina ya wanyama wanaopatikana katika biashara hiyo, asilimia 47 bado hawajapewaulinzi chini ya sheria ya msingi ya wanyamapori ya Thailand, Sheria ya Hifadhiya Wanyama wa Porini na Sheria B. 2535 WARPA nyingi kwa sababu sio wa asiliya nchi hiyo. Wanyama hao, Black Pond Turtle Geoclemys hamiltonii, ambao si wa asili,wameorodheshwa katika taarifa ya CITES na ni marufuku kufanyika kwa biasharahiyo, lakini mara kwa mara hubebwa nchini humo. Hivi sasa, ni aina 12 tu ndio sio wa asili wakiwamo mamalia saba,ndege moja, reptilia watatu na kipepeo mmoja, wanaolindwa chini ya Sheria ya WARPA.Aina 200 zilizorekodiwa na utafiti wa Traffic zilikuwa na mamalia, ndege nawanyama watambaao. Kukua kwa biashara ya wanyamapori mtandaoni kumeongoza zaidi kwa ainazisizo za asili ambazo kwa sasa hazina kinga ya kisheria au kanuni. Kaimu Mkurugenzi wa Mkoa wa Traffic Asia ya Kusini, KanithaKrishnasamy, anasema ipo haja ya kuwapo kwa sheria ili kulinda haki za wanyamana kukomesha bishara hiyo. Kupeana aina za ulinzi chini ya sheria za Thailand na kuwezeshawatekelezaji kuchukua hatua, ndiyo njia nzuri zaidi ya kushughulikia tatizohili katika sekta ya hifadhi, anasema Krishnasamy. BIASHARAINAVYOFANYIKA Tathmini ya haraka juu ya utumiaji wa Facebook kufanya biashara yawanyama wa porini nchini Thailand, inaonesha kuwa nchi hiyo inajitolea kwa halina mali kukabiliana na ujangili wa wanyamapori kupitia Kitengo cha Hawk chaPori chini ya Idara ya Hifadhi za Taifa, Wanyamapori na Uhifadhi wa Mimea DNP. Hata hivyo, bado inaonyesha kuna mianya ya kisheria inayodhoofishajuhudi hizi na kuweka spishi zisizo za asili hatarini. Aidha, ripoti hiyo inaeleza namna ambavyo waandishi wanavyotaka marekebishoya sheria na kuwasihi viongozi kuongeza juhudi zao katika utekelezaji kwakufanyakazi karibu na Facebook kama njia ya kukuza mikakati ya pamoja yakushughulikia biashara haramu ya wanyamapori mitandaoni. Biashara haramu ya wanyamapori nchini Thailand, inayojumuisha aina zaasili na zisizo za asili, inajumuisha ununuzi na uuzaji wa wanyama hai katikamasoko maarufu ya wikendi na Chatuchak. Njia hii ya kufanya biashara mtandaoni inazidi kushamiri ulimwengunina wakati mwingine ni matokeo ya kuhamishwa kutoka masoko ya asili kwenda mtandaoni. Utafiti uliofanywa nchini Malaysia juu ya biashara ya torto na turtleza maji safi ulipata mabadiliko makubwa katika mifumo ya biashara, mfano kuhamakutoka kwa mtandao wa kijamii Bouhuys na van Scherpenzel. Mfano, nchini Thailand Facebook ni maarufu na mtandao wa Thais. Mitandaoya kijamii umeona ukuaji mkubwa wa watumiaji nchini Thailand baada ya 2010 nasasa inafanya kazi kama mtandao mkubwa zaidi wa kijamii na jukwaa la biasharanchini humo. Biashara haramu ya wanyama pori pia hufanyika, ambapo inaripotiwa kuwa wafanyabiashara kadhaa wamekamatwa navyombo vya kutekeleza sheria. Desemba 2015, viongozi wa Thailand waliripoti kwamba watuhumiwawawili ambao walikuwa wakitangaza Burmese Star Tortoises Geochelone platynotaya kuuza kupitia Facebook walikamatwa. Turmese Star Burmese ambao sio asili yaThailand na ni aina ya sambayo, hupimwa ulimwenguni kote kama ilivyowekwa hatarinina IUCN1. KAULI YA KIKOSIKAZI Kwa upande wake Mkuu wa Kikosi Kazi cha Ulinzi wa Wanyamapori Ofisiya Hifadhi ya Wanyamapori, Thiradej Palasuwan, anasema wamekuwa wakipambanakupitia kikosi kazi na watu wanaofanyabishara hiyo haramu ya wanyamapori. Kwa mfano hapa kuna mtu alijitambulisha anaitwa kina kwenye Facebookakiwa anauza wanyama, lakini tulipofanya uchunguzi tuliweza kubaini ni mtumzima, na tulifanikiwa kumtia mbaroni kwa mujibu wa sheria za nchi. Haya ni mapambano ambayo hatuchoki na kubwa tunawataka wanahabarimuendelee kuwafichua watu hao ambao wamekuwa wakifanya hii biashara, anasemaPalasuwan. RIPOTI YAINTERPOL Katika kukuza na kuunga mkono utekelezaji wa mapambano hayo, Interpolnchini Thailand imekuwa ikikabiliana na changamoto mbalimbali katika uhalifu wawanyamapori na hatari ya baonuai. Kikosi hicho kimekuwa kikibadilishana taarifa mbalimbali na nchiwanachama kuhusu mtandao wa biashara hiyo, malengo na kuchunguza kwa kina nahatimaye kufanikiwa kuwatia mbaroni watuhumiwa.  <topic>: michezo 