<classify> VIVUTIO vya utalii wa kihistoria wilayani Mpwapwa vilivyoachwa na wakoloni viko hatarini kutoweka kutokana na kutohifadhiwa na kulindwa na mamlaka husika.Wasiwasi huo ulioneshwa mwishoni mwa wiki na baadhi ya wazee wa Wilaya ya Mpwapwa mkoani Dodoma wakati walipozungumza na waandishi wilayani humo.Mmoja wa wakazi wa Mtaa wa Majenge Kata ya Mpwapwa Mjini, Elia Mlwande 83 alisema miongoni mwa vivutio vya kihistoria ni njia kuu ya watumwa kutoka Bara ikiwemo mikoa ya Kigoma na Tabora kuelekea Bagamoyo na Zanzibar biashara iliyoongozwa na Said Majid, Tipp Tip na Abushir ambayo kwa sasa iko mbioni kufutika.Mti wa mlumbulumbu ulikuwapo eneo la Vinghawe ambao ulishaanguka na wananchi waliupasua kuni ambapo ndipo mahali Kanisa la Anglikana la Kwanza lilichomwa mwaka 1890 na mfanyabiashara ya watumwa mwarabu Abushir kutokana na wananchi wa eneo hilo kupinga biashara hiyo, alisema.Pia kuna kisima na bwawa walipokunywa maji watumwa katika eneo la kituo cha mabasi Mpwapwa Mjini wakiwa njiani kutoka Kigoma kuelekea Bagamoyo.Pia mti uliotumika kuwanyongea watumwa waliokuwa wakishindwa kuendelea na safari kutokana na ugonjwa au uchovu, halmashauri waliukata mti huo na kujenga vibanda vya biashara.Eneo lingine ni palipojengwa ofisi za ujenzi za halmashauri ya wilaya ya Mpwapwa ambapo palitumika na Wajerumani kama ngome kubwa ya kivita, alisema.Mlwande alisema magofu ya kijiji cha Chunyu yaliyotumika kama kambi ndogo ya kivita iliyotumiwa na Wajerumani hao na yenyewe siku hadi siku zinavyozidi kwenda ndo yanazidi kuharibika.Maeneo hayo kama yangetunzwa vizuri, yangekuwa na manufaa makubwa kwa halmashauri yetu kwa kuongeza ajira kwa vijana na pia yangetumika kama kituo cha kujifunzia kwa baadhi ya watu wa historia na kubaki kama kumbukumbu kwa kizazi cha sasa na cha baadaye.Faith Chali 76 alisema kuwa endapo kama maeneo hayo yangehifadhiwa na kutunzwa ingekuwa mojawapo ya njia za wilaya hiyo kujiongezea kipato na pia kingekuwa chanzo cha ajira kwa vijana.  <topic>: kitaifa 