<classify> MWANDISHI WETU-DAR ES SALAAM JAJI mstaafu wa Mahakama Kuu Tanzania, Mohamed Chande, amesemapamoja na kuwa na idadi kubwa ya mawakili nchini wapatao 6,750, bado watu wengiwa mikoani wamekuwa wakikosa uwakilishi wa mawakili wa kujitegemea, wengi waowakitajwa kuzamia mijini pekee. Amesema makadirio kwa Tanzania yenye watu zaidi ya milioni58, wakili mmoja anahudumia watu 82,857 wakati Afrika Kusini ambayo inalinganakwa kiasi kikubwa na idadi ya watu, wakili mmoja anahudumia watu 2,500. Hayo aliyasema mwishoni mwa wiki Dar es Salaam wakatiakitoa mhadhara kuhusu jukumu la wanasheria chipukizi kwa umma na mwelekeo wasekta ya sheria nchini. Jaji Chande alisema kuwa wanasheria na mawakili wanatakiwakwenda kufanya kazi vijijini na kama maofisa wa mahakama wakasaidie katikautoaji haki na kuongeza kuwa asilimia 70 ya kesi nchini zipo mahakama za mwanzo,lakini wananchi wanajiwakilisha wenyewe. Alisema wakiwa wanasheria vijana, wanapaswa kuhakikishawanafikia wananchi waliopo vijijini ili kuwasaidia katika masuala yao yakisheria na kusaidia mahakama katika utoaji haki kwa haraka zaidi kwanimawakili wengi wamekuwa wakiishia kufanya kazi mijini kuliko vijijini. Katika Mkoa wa Lindi kuna wakili mmoja huku mawakili nanewakiwa katika Mkoa wa Katavi, 20 mkoani Ruvuma, 29 Kigoma na 38 wapo mkoaniMara, alisema Jaji Chande. Alisema kuna baadhi ya mikoa takribani saba ya TanzaniaBara haina Mahakama Kuu kama vile Lindi, Katavi, Morogoro, Simiyu, Manyara,Pwani, Singida na Songwe huku wilaya 28 zikiwa hazina mahakama za wilaya kamavile Mkinga mkoani Tanga. Kutokuwepo kwa mahakama ni kikwazo kikubwa katika utoajiwa haki na masuala ya sheria, hususani kwa mawakili wachanga. Hivyo tutaendelea kuishauri Serikali kuharakisha ujenzi wamiundombinu ya mahakama ili watu waweze kupata haki zao, natambua kuna mchakatowa mahakama wa kuhakikisha kila wilaya inakuwa na mahakama, alisema. Jaji Chande alisema ripoti ya dunia ya mwaka 2019 kuhusuutoaji haki inaonyesha watu milioni 230 wanaoishi katika mazingira mbalimbaliwanakosa haki, huku watu bilioni 1.5 wanashindwa kutatua matatizoyanayowakabili yanayohusu haki na watu bilioni 4.5 wametengwa na fursazitolewazo na sheria. Alisema hali hiyo inaonyesha kutokuwepo kwa usawa auufikishaji sawa wa haki kwa wote na ukosefu mkubwa wa uwakilishi wa kisheria. Jaji Chande alisema katika miaka mitano iliyopita, zaidi yaasilimia 50 ya mawakili wamepokewa nchini kufanya kazi, hivyo anaaminiwataendelea kubadilisha muundo na taasisi ya sheria. Kwa upande wake, Balozi Juma Mwapachu alisema Serikaliimefanya jitihada kubwa kuimarisha miundombinu ya mahakama, lakini bado watuwengi wana uhitaji wa kusaidiwa katika masuala ya utoaji haki. Wanasheria wachanga wanatakiwa kujua wanaisaidiaje jamiikatika masuala ya sheria pamoja na kupigania haki za binadamu, uhuru wa kuongeana katiba, alisema. Mratibu wa Mtandao wa Watetezi wa Haki za Binadamu TDHRC,Onesmo Olengurumwa, alisema ni wakati wa mawakili kuhakikisha wanakwendavijijini kuwasaidia wananchi walio wengi ambao hawajui masuala ya sheria. Alisema wanasheria wanapaswa kuwa na wito na uelewa mkubwakatika kuendesha kesi zenye masilahi kwa umma na zile za kimkakati zaidi.  <topic>: kitaifa 