<classify> KAMISHNA wa Maadili, Jaji mstaafu Harold Nsekela amesema ili utumishi wa umma uwe wenye ufanisi na kuheshimika, watumishi wa umma wanapaswa kuwa na tabia na mwenendo unaozingatia misingi ya maadili ikiwa ni pamoja na kuepuka vitendo vya rushwa.Jaji Nsekela aliyasema hayo wakati wa kutoa mada kuhusu mchango wa maadili katika mapambano dhidi ya rushwa jijini hapa. Alisema hilo litawezekana endapo watumishi wa umma watazingatia misingi ya maadili ambayo ni pamoja na kutoa huduma bora, utii kwa serikali, bidii ya kazi, kutoa huduma bila upendeleo, kufanya kazi kwa uadilifu, kuwajibika kwa umma, kuheshimu sheria na matumizi sahihi ya taarifa.Jaji Nsekela alisema pia uzingatiaji wa viwango vya juu vya maadili kwa viongozi wa umma unasaidia kuzuia vitendo vya rushwa, kulinda na kuimarisha imani ya wananchi kuhusu uadilifu, haki na kutopendelea kwa serikali. Kila kiongozi au mtumishi wa umma anategemewa kuwa na maadili. Tafiti zimebainisha kwamba maadili yanachangia asilimia 80 ya mafanikio ya taasisi, hivyo pasipo maadili taifa haliwezi kuzuia rushwa na maovu mengine na kufikia malengo lililojiwekea katika nyanja mbalimbali, alisema.Alisema changamoto za maadili zinazopelekea vitendo vya rushwa ni matumizi mabaya ya madaraka, mgongano wa maslahi, zawadi ambazo mtumishi au kiongozi wa umma anapewa bila matarajio ya malipo au kulipa fadhila au kurudisha chochote kulingana na zawadi aliyopewa. Jaji Nsekela alisema kuwa pamoja na jitihada zilizofanyika, bado yapo matukio ya vitendo vya rushwa za ngono hususani katika taasisi za elimu ya juu na hongo katika taasisi za umma, hasa zile zinazotoa huduma ambazo uhitaji ni mkubwa kwa wananchi.Kuna umuhimu wa kuendeleza jitihada za kutoa elimu kwa watumishi wa umma kuzingatia maadili na wananchi kuelewa haki zao ili waweze kuzidai pale ambapo wataona wanadhulumiwa au kucheleweshwa.Aidha, Jaji Nsekela alisema baadhi ya taasisi zinatumia urasimu kama njia ya kumshawishi mwananchi mwenye haraka ya kupata huduma, kutoa rushwa.Aliongeza kuwa bado kuna baadhi ya watumishi ambao wanagushi nyaraka mbalimbali ili kujipatia manufaa yasiyo ya halali. Alisema pia yapo matukio ya watumishi wa umma, kutoa taarifa za siri za ndani ya taasisi zao kuhusu mikakati ama mipango mbali mbali ya taasisi kuanzisha kwa mfano operesheni ya ukusanyaji tozokodi za aina mbalimbali katika biashara, kukamata wahalifu, ama kuchukua hatua za nidhamu au kutangaza zabuni za aina mbali mbali ndani ya taasisi husika. Jaji Nsekela alisema katika kukabiliana na changamoto hizo, serikali imechukua hatua kadhaa ikiwamo ya Tamko la viongozi wa umma kuhusu rasilimali na madeni.Kwa wastani urejeshaji wa Tamko la Rasilimali na Madeni kwa wakati mwaka 2018 ulifika asilimia 91.59, hivyo kuna asilimia 8.41 ya viongozi wa umma ambao hawakurejesha Fomu za Tamko, ambao ni Wakuu wa Wilaya 5, Makatibu Tawala wa Wilaya 4, Madiwani 154, Wakuu wa Idara na Vitengo katika Mamlaka za Serikali za Mitaa 101, alisema.  <topic>: kitaifa 