<classify> KATIKA kumfanya mkulima kupata mavuno ya kutosha katika eneo dogo, kuhimili ukame na kulinda mazingira, uendeshaji wa kilimo hifadhi ndio unaoshauriwa sasa.Kilimo hiki chenye tija, kinaongozwa na kanuni kuu tatu: kupanda mimea bila kukwatua ardhi, kufunika shamba kwa kutumia masalia ya mazao au kupanda mazaofunika pamoja na kupanda mazao mzunguko.Anafafanua kuwa mazao funika ni mazao yanayofunika ardhi kama vile mazao ya mikunde. Mtafiti kutoka Taasisi ya Utafiti wa Kilimo Tanzania TARI, Kituo cha Uyole, Remmy Mwakimbwala, anafafanua kwamba njia hiyo ya kupanda mazao bila kukwatua shamba inatumiwa na zana zilizofanyiwa utafiti na kupendekezwa ili zitumike kwa ajili hiyo.Hizi ni zana ambazo zinatumika kwa mkono au kukokotwa na wanyamakazi, maksai ama trekta. Halikadhalika udhibiti wa magugu anasema unapaswa kufanywa kwa njia ya kukwatua au kutumia dawa za viua gugu.Mtafiti huyo anasema mkulima anapaswa kuhakikisha kwamba anaweka matandazo ambayo ni masalia ya mimea iliyovunwa kwa lengo la kufunika shamba kwa mwaka mzima. Njia hiyo, anasema, husaidia kurudisha rutuba kwenye shamba kwa njia ya asili. Rutuba hurudi kwa kuruhusu kuwepo kwa viumbe vinavyoozesha hayo masalia na kurudisha virutubisho palepale shambani.Pia masalia hayo husaidia kutunza unyevunyevu shambani, anasema. Mwakimbwala anahimiza wakulima kuacha kupanda zao la aina moja kwa muda mrefu na badala yake wapande kwa mzunguko.Anasema kuna faida kubwa ya kupunguza kuzaliana kwa wadudu na vimelea vya magonjwa kama mkulima atapanda mazao yake kwa mzunguko. Moja ya kikundi kinachotumia mbinu hiyo kilimo hifadhi ni cha Mwangaza kilichopo Kata ya Makuyuni, Wilaya ya Moshi vijijini mkoani Kilimanjaro ambacho wakulima wamenufaika na upandaji wa aina hiyo.Lengo la kuanzishwa kwa kikundi hicho chenye wanachama 40 ilikuwa ni kusaidiana katika masuala ya kijamii ikiwemo kilimo. Mwenyekiti wa Kikundi hicho, Agustina Temu, anasema kwa kuwa ukanda wao ni wa ukame walimtafuta ofisa kilimo ili aweze kuwasaidia watumie njia ipi itakayowawezesha kunufaika na kilimo.Matarajio yao kwa maelezo ya Temu yalikuwa ni kupata elimu zaidi kwa kuwa tayari walishafundishwa juu ya kilimo cha mazao funika ikiwa ni pamoja na kuotesha mazao kwa vipimo. Anasema kilimo chao wanalima katika Kitongoji cha Msufini, Kijiji cha Makuyuni.Anasema tangu wapate mafunzo ya kutumia utalaamu huo wameona mabadiliko makubwa katika kilimo. Zamani tulikuwa tukilima eka moja tunapata gunia tatu hadi nne lakini sasa katika eka hiyo hiyo tunapata gunia 18 mpaka 20, anasema.Anaongeza kuwa katika kikundi hicho wana shamba la pamoja lakini pia kila mmoja analima shamba lake kwa kutumia utaalamu huo. Pamoja na mafanikio hayo anakiri kuwa mwaka jana walisumbuliwa sana na viwavi jeshi vamizi ila madhara ya wadudu hao yalipungua kutokana na msaada wa wataalamu waliyowashauri dawa za kupiga.Akizungumzia kilimo cha mwaka huu Temu anasema ukame uliodumu kwa muda mrefu umewaathiri sana. Anasema wameshaotesha mahindi mara tatu lakini yameozea ardhini kwa kuwa mvua imekuwa ikinyesha na kuacha. William Lucas 24 ambaye ni mkulima kutoka Kijiji cha Makuyuni na mhitimu wa stashahada ya kilimo anasema analima eka mbili kwa kuwa anapenda kilimo kwa kutumia mbinu hiyo.Anasema amefanikiwa kupata mavuno bora ambayo yamemwezesha kujilipia ada wakati anasoma, kutoa pesa ya matumizi kwa wazazi wake ikiwa ni pamoja na kuweka umeme nyumbani kwao. Anakiri kuwa kuna tofauti kati ya kilimo cha kawaida na kilimo hifadhi kwani mwaka jana walipata mvua nyingi, utumiaji wa unyevu ulikuwa mwingi ilhali gharama za uandaaji wa shamba zikiwa ndogo.Anaeleza kuwa kwenye eka hizo mbili anazolima kwa mwaka jana alipata gunia 32 za mahindi wakati watu wengine waliolima kilimo cha kawaida walipata gunia nane mpaka 10. Anasema pamoja na mvua kuwa chache mwaka huu mahindi yake bado yana uhai kwa kuwa utalaamu huo umesaidia katika kuhifadhi maji ardhini. Naye Ofisa Kilimo wa Kata ya Makuyuni, Zainabu Magambo, anasema ana mahusiano mazuri na Shirika la Kuhamasisha Kilimo Hifadhi ambalo linatoa elimu katika vijiji vitatu vilivyopo katika kata hiyo ambavyo ni Lotima, Makuyuni na Himo.Anakiri kunufaika na utalaamu huo kwa kuwa amekuwa akiutumia kuwafundisha wakulima wengine ikiwemo jinsi ya kupima udongo na kuchimba mashimo kwa kutumia jembe la mkono. Kwenye kata yangu nina kaya takribani 1085. Hao ni watu wengi na inakuwa ni vigumu kuwafikia wote kwa wakati. Lakini kupitia miradi kama hii watu wengi wananufaika kwa wakati mmoja, anasema.Anaomba shirika hilo liendelee kuwepo zaidi ili wakulima wengi wanufaike na elimu inayotolewa kwa kuendesha kilimo chenye tija. Katika Kijiji cha Matala, Kata ya Mwika Kusini, Wilaya ya Moshi Vijijini, Mkulima Twaha Massawe anasema kilimo hifadhi ni kizuri kwa kuwa hakihitaji nguvu nyingi. Anasema pale mvua inaponyesha vizuri mkulima anatulia na kufanya vile anavyoelekezwa na wataalamu.Mkulima huyo ambaye amelima eka mbili na nusu mwaka huu naye anasema changamoto kubwa katika msimu huu ilikuwa ni upatikanaji wa mvua. Kama mvua ingenyesha vizuri ningevuna magunia 30 hadi 35. mwaka jana nilivuna magunia 30, anasema. Naye ofisa ugani wa Kata ya Mwika Kusini, Wilfred Nfile, anasema kilimo hifadhi ni utalaamu rahisi na wa gharama ndogo.Anasema mkulima analima eneo lile lile tu analolima kila mwaka bila kuhamahama lakini utalaamu unaotumika unamwezesha kupata mavuno mengi kwa kutumia gharama ndogo. Anasema mwaka jana walikumbwa na tatizo la viwavi jeshi vamizi na mwaka huu tatizo ni kuchelewa kwa mvua kunyesha. Wakati anazungumza na mwandishi wa makala haya mwezi uliopita alisema kulikuwa na mbegu ardhini ambazo zilikuwa hazijaota.Kwa upande wake, Meneja Mkazi nchini Tanzania wa Shirika la Kuhamasisha Kilimo Hifadhi lijulikanalo kama Conservation Farming Unit CFU-Tanzania, Hamisi Dulla anasema makao makuu ya shirika hilo yako nchini Zambia na hapa nchini lilianza shughuli zake mwaka 2013. Dulla anasema kazi yao ni kufundisha wakulima juu ya kilimo endelevu kinachohifadhi ardhi na kutunza mazingira.Kwa sasa shirika hilo linafanya kazi wilaya saba ndani ya mikoa mitano ambazo ni Same na Moshi Vijijini Kilimanjaro, Monduli Arusha, Babati na Kiteto Manyara, Wangingombe Njombe na Mbeya Vijijini Mbeya. Anasema tangu kuanza kutumika kwa kilimo hifadhi wameweza kuwafikia wakulima takribani 17,000.Kati ya hao, anasema wakulima 7,000 wamefikiwa na mafunzo ya kilimo hifadhi. Mafunzo hayo anasema yanahusisha maandalizi ya shamba, matumizi bora na sahihi ya pembejeo ambazo ni mbegu, dawa za kuzuia wadudu na magugu pamoja na mbolea. Katika hao waliofundishwa, wakulima 5,000 wametekeleza mbinu za kilimo hifadhi vyema, anasema.Anaelezea faida ya kilimo hifadhi kuwa inapunguza gharama za uzalishaji na kwamba mkulima anatumia muda kidogo kwa kuandaa shamba. Anasema kwenye kupambana na magugu wanahamasisha wakulima watumie dawa ya kuua magugu. Ni kilimo cha nguvu kidogo, muda kidogo na gharama kidogo, anasema. Anasema kilimo hicho kinaimarisha na kuongeza rutuba ya udongo, kuzuia mmomonyoko wa udongo na kuongeza uzalishaji wa mazao kwasababu rutuba inaongezeka.Anasema ili mkulima afanye kilimo hicho kuna vifaa maalumu vinavyotumika, moja wapo ikiwa ni tindo ambayo inaweza kuwa ya trekta au kuvutwa na wanyama kazi. Akielezea changamoto ya kutumia utalaamu huo katika kilimo ni kuonekana ni kilimo kigeni machoni mwa wengi.Anasema wakulima pia wanapaswa kulinda masalio ya mazao shambani lakini wakati mwingine kwenye maeneo ya mifugo inakuwa si rahisi kuyalinda kwani hutumika kama chakula cha mifugo. Anasema elimu ya kilimo hifadhi haipo kwenye mitaala ya mafunzo katika vyuo vya kilimo hivyo wahitimu wengi wa kilimo hawana elimu hiyo toka mashuleni na kwamba wengi wao wanaipata wakiwa kazini.Pia hakuna sera yoyote kwa Tanzania inayohamasisha kilimo hifadhi. Hali hiyo anasema inakuwa ngumu kwa mashirika yasiyo ya kisarikali kupenyeza kitu ambacho hakina msukumo wa kisera ingawa kuna manufaa makubwa. Maoni yake ni kwamba kipindi hiki ni cha mabadiliko makubwa ya hali ya hewa ikiwa ni pamoja na upatikanaji wa mvua kuwa haba. Kwamba hata mvua zinaponyesha kama inavyotokea sasa huja katika katika kipindi ambacho siyo au katika mfumo ambao sio mzuri kwani kama hali ya hewa inabadilika ni lazima hata uendeshaji wakilimo ubadilike.Lakini mkulima akiendesha kilimo hifadhi ana uhakika wa kuhifadhi unyevu kidogo ardhini, anasema. Kituo cha TARI Uyole kilianza kufanya utafiti wa kilimo hifadhi katika msimu wa kilimo wa mwaka 19992000.Kituo kimejipanga katika kusambaza utalaamu huo kwa wakulima kwa kutoa elimu kwa vitendo. Kituo pia hupokea changamoto wanazokumbana nazo wakulima ili kuzitafutia ufumbuzi wa kitaalamu. Kwa mfano, wakulima katika Halmashauri ya Wangingombe wameomba kufanyike utafiti kwenye udongo wao ili kujua viwango vya chokaa vinavyofaa kutumika. Kwa sasa kituo hicho kimeteuliwa kuwa Taasisi mahiri nchini katika kufanya tafiti mbali mbali kwenye kilimo hifadhi.  <topic>: kitaifa 