<classify> Kauli hiyo ilitolewa jana kwa nyakati tofauti jijini Dar es Salaam na watafiti hao, ikiwa ni siku moja baada ya Mamlaka ya Udhibiti wa Huduma za Nishati na Maji EWURA, kutangaza kushuka kwa bei ya mafuta nchini.Wakizungumza na gazeti hili kwa nyakati tofauti, watafiti hao walisema jambo muhimu litakalomsaidia mwananchi wa kawaida ni kuwepo ushirikiano baina na taasisi na mamlaka za serikali katika udhibiti wa bei.Akizungumzia hilo, Mtafiti Mwandamizi wa Uchumi kutoka Taasisi ya Utafiti wa Kupunguza Umaskini Repoa, Dk Abel Kinyondo alisema kwenye masuala ya utafiti, uchumi unaoendeshwa vizuri ni ule unaomsaidia mwananchi wa kawaida kuona faida ya kushuka kwa bei.Bei za bidhaa zinaposhuka, zinatakiwa mlaji aone na sio mfanyabiashara anufaike pekee, na jambo hili linatakiwa taasisi zote za serikali zinazohusika na udhibiti wa bei ziwe na ushirikiano wa karibu na zitangaze kwa pamoja kushuka kwa bei, ili kumsaidia mlaji, alisema Dk Kinyondo.Alisema EWURA inafanya kazi yake vizuri, lakini bado taasisi na mamlaka zingine kama hizo, zinapaswa nazo zishirikiane nao ili kutoa tamko la pamoja ambalo litakuwa na tija kwa wananchi wote.Alitoa mfano kuwa, ingekuwa bora zaidi kama mamlaka zingine kama vile za walaji na udhibiti wa huduma za usafiri, nao wangekuwa na tamko lao ambalo lingeleta uzito kwa wananchi, ili kuondoa mianya ya wafanyabiashara kutaka faida, ilhali gharama za mafuta na uzalishaji zinashuka.Ukiangalia kushuka kwa mafuta hakumnufaishi maskini moja kwa moja, kama ni nauli bado atalipa ile ile ya bei zilipokuwa juu na hata mahitaji mengine bado atanunua kwa gharama zile, lakini ukweli ni kwamba bei za mafuta zimepungua na ni muda sasa ila hakuna unafuu kwa mlaji wa kawaida,alisema Dk Kinyondo.Alishauri ni vyema taasisi hizo ziongeze ushirikiano na kukutana kabla ya kutoa taarifa ili zione jinsi ya kupunguza gharama kwenye sekta nyingine na hivyo kuleta unafuu kwa mwananchi wa kawaida.Alisema bei ya mafuta kwenye soko la dunia, imekuwa ikishuka kwa zaidi ya mwaka sasa, lakini hapa nchini wahusika wamechelewa kuchukua hatua za kushusha bei na hiyo imeleta athari kwa watanzania wengi.Alisema si vyema wafanyabiashara wakatumia kisingizio cha kuwa na akiba ya mafuta waliyonunua awali, kwani kwa utaratibu uliopo akiba ya mafuta hununuliwa sio zaidi ya miezi miwili, na kwamba ipo njia ya kutafuta ukokotoaji kwa kupata gharama.Mkurugenzi wa Utafiti, Uchumi na Sera wa Benki Kuu ya Tanzania BoT, Dk Joseph Masawe alisema kushuka kwa bei ya matufa, kunatakiwa kuleta unafuu kwa mwananchi wa kawaida.Alisema kushuka kwa bei hiyo, bado kutaendelea duniani na wananchi wanatakiwa kuitumia kama fursa ya kuongeza uzalishaji na kuboresha maisha na kwamba mwananchi wa kawaida ataona unafuu ikiwa bei hiyo itaendelea kushuka kwa muda mrefu.Kushuka kwa bei ya mafuta duniani kumesababishwa na nchi tajiri uchumi wao kuporomoka na ndio sababu ya wao kupunguza bei ya mafuta, ili wauze kwa wingi, sasa hii ni fursa kwetu tuitumie kuongeza uzalishaji, alisema Dk Masawe.Alisema gharama za uzalishaji zinapaswa kupungua, kwa kuwa bei ya mafuta kwenye mitambo nayo imepungua na kwamba wananchi wanapaswa kutumia fursa hiyo kuongeza uzalishaji wa bidhaa mbalimbali.Kwa upande wake, Mtafiti mshiriki kutoka Taasisi ya Uchumi na Utafiti wa Kijamii nchini ESRF, Vitalis Mbilinyi alisema ni kweli bei kwenye soko la dunia zimeshuka, lakini bidhaa bado hazikashuka bei.Jambo hili utaliona ni dogo, lakini ukweli ni kwmaba kuna tatizo la ushirikiano baina ya mamlaka zingine za udhibiti, kushuka kwa bei kulitakiwa kuende sambamba na kushuka kwa bei ya bidhaa na nauli,alisema Mbilinyi.Alisema katika soko huria bei za bidhaa na huduma zinatakiwa ziwe na mamlaka zinazowaongoza za udhibiti ili kusiwe na kupanda kwa bei, kunakowanufaisha wafanyabiashara pekee huku walaji wakiendelea kuumia.Alisema ushindani wa bidhaa, udhibiti na baraza la walaji vinatakiwa kwa pamoja vianye kazi yao kwa ushirikiano ili kumlinda mlaji na kuhakikisha bei zinazotangazwa zina linda pande zote na sio kumgandamizi mlaji.Kuna njia ya kukokotoa ambayo inatumika kupanga bei za bidhaa na ndio inayotumiwa na EWURA, na kama mamlaka zingine nao wangetumia njia kama hiyo ni wazi unafuu kwa mlaji ungeonekana, ili kuwabana wafanyabiashara wanaokuja na visingizio vya kupanda kwa bei ya vipuri, jambo ambalo sio la kweli, alisema Mbilinyi.Alitaka mfumo wa ubepari ambao unatumika hivi sasa duniani na nchini, lazima udhibitiwe vinginevyo wanyonge wataendelea kuumia.  <topic>: uchumi 