<classify> JUMLA ya Sh bilioni 124 zimeibwa kwenye vyama vya ushirika na kama Makamishana wa Tume ya Maendeleo ya Ushirika wataendelea kutowajibika wanachama wa vyama vya ushirika wataendelea kuteseka. Kauli hiyo imetolewa na Waziri wa Kilimo Japhet Hasunga wakati akizungumza na makamishana wa Tume ya Maendeleo ya Ushirika nchini mjini hapa juzi. Aliwatuhumu makamishina hao kwa kukaa kimya bila kuchukua hatua wakati mali za vyama vya ushirika zinaibwa na ubadhirifu unatokea.Mnataka mpaka kuwe na posho ndipo kamati ikutane kuona ulazima wa kusimamia fedha na mali za ushirika? alihoji Hasunga Kauli hiyo ya waziri imetolewa wakati Oktoba 24, mwaka huu, Mkurugenzi Mkuu wa Shirika la Ukaguzi na Usimamizi wa Vyama vya Ushirika COASCO Xavery Mkingule akitaka kuwepo na juhudi za makusudi za vyama vya ushirkka kuwa na akaguzi wa ndani.Akiwasilisha kwa Makamishna na Menejimenti ya Tume ya Maendeleo ya Ushirika Tanzania TCDC Ripoti ya Jumla ya Ukaguzi wa Vyama vya Ushirika iliyofanya kwa mwaka wa fedha 20182019, Mkaguzi huyo alisema kuwa kuna umuhimu wa kuimarisha udhibiti wa ndani katika vyama vya ushirika ili kuondoa wizi unaofanywa na baadhi ya viongozi na watendaji wa vyama hivyo. Alisema katika jumla ya vyama vya ushirika 4,413 vilivyokaguliwa na Coasco vikiwamo vyama vikuu, Saccos na Amcos, vyama 303 tu sawa na asilimia 6.87 vilipata hati inayoridhisha, vyama 2,378 sawana asilimia 53.89 vilipata hati yenyeshaka, vyama 879 sawa na asilimia 19.92 vilipata hati isiyoridhisha na vyama 853 sawa na asilimia 19.32 vilipata hati mbaya. Aidha mkaguzi huyo alisema kwamba katika vyama vyote kuna udhaifu katika mfumo wa udhibiti wa ndani katika miamala ya kifedha na malipo kufanyika pasipo hati za malipo wala kuwepo na ukaguzi wa uhalali.Pia katika kaguzi zake maalumu, Mtendaji huyo alisema timu zake za wakaguzi zimebaini mapungufu mengi katika uendeshaji wa vyama vya ushirika nakushauri vyama hivyo kuajiri watendaji wenye elimu ya uhasibu na kuweka mifumo ya ndani ya ukaguzi sawa.Akiwasilisha ripoti Mkingule alitaka kuimarishwa kwa mfumo wa udhibiti wa ndani na pia usimamizi wa fedha kwa kuhakikishakwamba malinganisho ya fedha benki yanafanyika kila mwezi ili kuondoa hatari ya udanganyifu. Kwa mujibu wa Waziri Hasunga kumetokea sintofahamu kubwa kwenye vyama vya ushirika kutokana na mali za wananchi kuibwa, watu kuuziana viwanda huku ubadhirifu wa mali za ushirika ukiwa umekithiri kuliko kawaida lakini bado kuna tume ya Maendeleo ya Ushirika. Akizungumza kwenye kikao kazi na Makamishna wa Tume hiyo katika ukumbi wa Hazina Jijini Dodoma juzi Waziri Hasunga alisema wizi wa mali na fedha hizo za ushirika ni ishara ya makamishna kutofanya majukumu yao ipasavyo . Nasikitika sana watu walioaminiwa na kupewa dhamana wameshindwa kutekeleza majukumu yao, kwenye zao la ufuta pekee zimeibwa bilioni 2.5 lakini wahusika wanadunda mtaani kadhalika mazao kama ya korosho na pamba ambapo hakuna ushirika badala yake kuna madalali tu, alisema.Hasunga alisema katika uendeshaji wa ushirika nchini ili kuokoa wanyonge kwa kuwaweka kuwa na sauti moja hakuna sababu ya kuwa na Tume ya Ushirika isiyotekeleza majukumu yake ipasavyo. Serikali inataka kujenga ushirika lakini kuna watu kazi yao ni kubomoa na kuweka urasimu katika utendaji, alisisitiza Hasunga. Alimtaka Mwenyekiti wa Tume ya Maendeleo ya ushirika, Dk Titus Kamani kuchukua hatua za haraka kwa watendaji wote wa Tume hiyo ambao wameshindwa kutekeleza majukumu yao ipasavyo.Dk Kamani alimpongeza Waziri wa Kilimo kwa kukubali kushiriki katika kikao hicho huku Kamishna wa Tume hiyo Mudhihir M. Mudhihir akizungumza kwa niaba ya Makamishna wengine alisema watahakikisha kuwa Tume hiyo itatekeleza majukumu yake kwa weledi mkubwa.  <topic>: kitaifa 