<classify> KATIKA toleo lililopita, kulikuwa na makala yaliyoelezea namna sekta ya kilimo inavyochochea maendeleo ya kijamii na kiuchumi. Kupitia makala hayo, pamoja na masuala mengine yalieleza namna utekelezaji wa Sheria ya Utambuzi, Usajili na Ufuatiliaji wa Mifugo Na. 12 ya Mwaka 2010 na Kanuni zake za Mwaka 2011 ulivyosaidia kuwezesha utambuzi wa mifugo nchini kwa kuondoa mifugo yote ya nje, kupunguza wizi na kupunguza migogoro.Endelea. Waziri wa Mifugo na Uvuvi, Luhaga Mpina anaamini katika kuboresha kosaafu za mifugo nchini, umeandaliwa mkakati wa kuziboresha. Umeandaliwa na kuzinduliwa kwa madhumuni ya kuzalisha ndama bora wa maziwa na nyama milioni moja kwa mwaka. Programu hiyo itahusisha matumizi ya teknolojia za uhimilishaji MOET na madume bora.Katika uhimilishaji mbegu, zitazalishwa katika Kituo cha Uhimilishaji cha Taifa NAIC na kusambazwa kupitia vituo vya kanda vya uhimilishaji kwa bei elekezi ya Sh 5,000 kwa dozi.Aidha, uzalishaji wa viinitete utafanyika katika maabara ya kituo cha Taliri Mpwapwa iliyojengwa kwa gharama ya Sh milioni 400. Mafunzo kuhusu teknolojia ya uhimilishaji yalitolewa kwa wahimilishaji 204 kutoka maeneo mbalimbali nchini.Ukarabati wa kituo cha uhimilishaji cha taifa NAIC Usa River-Arusha, umefanyika kwa kununua vifaa vya maabara, trekta, reki na mtungi wa lita 2,000 kwa ajili ya kusafirishia kimiminika baridi cha nitrojeni na mitungi mitano ya lita 50 kwa Sh bilioni 1.3. Maofisa ugani wa mifugo waliwezeshwa vitendea kazi vya pikipiki 200 kwa ajili ya utekelezaji wa shughuli za uhimilishaji.Mafunzo ya teknolojia ya uhimilishaji yalitolewa kwa wahimilishaji 204 kutoka maeneo mbalimbali nchini. Aidha, mafunzo ya ufugaji bora wa ngombe wa maziwa ikiwa ni pamoja na uhimilishaji yalitolewa kwa wafugaji 25,659 kwa njia ya mitandao ya kijamii.Kwa upande mwingine, waziri Mpina anasema katika kueneza ufugaji wa mifugo bora kupitia mikopo ya mifugo kwa wafugaji watakaojiunga katika vikundi kupitia miradi ya kopa ngombembuzi lipa ngombembuzi au kopa ngombembuzi lipa maziwa. Madume bora ya mbegu za ngombe wa maziwa 20 yalitolewa kwa wafugaji katika kanda ya Nyanda za Juu Kusini na mitamba 419 ilisambazwa katika vikundi vya wafugaji nchini.Vilevile Benki ya Maendeleo ya Kilimo Tanzania imenunua na kusambaza mitamba 350 kwa wafugaji wa mkoa wa Tanga. Madume bora ya mbegu 11 kwa ajili ya NAIC yenye thamani ya Sh milioni 250 yamenunuliwa kutoka Afrika Kusini 5 na New Zealand 6 yenye uwezo wa kuzalisha mbegu bora takribani dozi 1, 320,000 kwa mwaka.Pia amesema uzalishaji wa mitamba kwenye mashamba inakozalishwa na kuweka mazingira wezeshi kwa Sekta Binafsi kuendelea kuzalisha mitamba ili kuhamasisha ufugaji wa kisasa.Jumla ya mitamba 35,698 ilizalishwa na kusambazwa kutoka katika mashamba ya serikali, kampuni ya Narco na sekta binafsi. Ili kuongeza uzalishaji wa mitamba ya ngombe wa maziwa, jumla ya ngombe aina ya borani 408 walinunuliwa na Narco na ngombe 70 aina ya fresian walinunuliwa na Taliri kwa madhumuni ya kuongeza kundi la ngombe wazazi.Anaongeza kuwa katika kipindi cha miaka mitatu, serikali ilitenga hekta 519,918.38 kuwa maeneo ya ufugaji kwenye vijiji 748 katika wilaya 80 za mikoa 22 na kufanya jumla ya eneo lililotengwa hadi sasa kufikia hekta milioni 2.535. Jumla ya hati za kumiliki ardhi kimila 48 zimetolewa kwa wafugaji katika wilaya za Ngorongoro, Longido, Simanjiro, Hanang na Monduli.Hati nne miliki za kimila za pamoja zinazohusisha vijiji vya Orkitkit, Lerug, Engonguangare na Ngapapa Kiteto zimeandaliwa na eneo la malisho lenye ukubwa wa hekta 30,000 limemilikishwa kwa wafugaji. Aidha, vijiji sita katika wilaya ya Kiteto vimeandaa mpango wa matumizi ya pamoja na kutenga hekta 125,000 kwa ajili ya ufugaji. Vilevile, Serikali kupitia Narco, imetenga maeneo yake hekta 125,610 yatumiwe na wafugaji wakati maalumu.Serikali pia, imefuta mikataba ya uwekezaji katika vitalu 34 vyenye ukubwa wa hekta 97,869.34 ambazo zitagawiwa kwa wafugaji. Mwenyekiti wa kamati ya Bunge ya Kudumu ya Kilimo, Mifugo na Maji, Mahamoud Mgimwa anapongeza wizara kwa kuboresha miundombinu ya ujenzi wa mabwawa matatu ya Masusu Ngorongoro, Olyapasei Kiteto na Kwamaligwa Kilindi umekamilika.Aidha, ujenzi wa malambo 1,378 na visima virefu 101 katika maeneo mbalimbali nchini umekamilika. Wizara inakamilisha ujenzi wa visima vitatu virefu katika wilaya za Manyoni, Iringa na Ngorongoro. Aidha, ujenzi wa lambo katika kijiji cha wafugaji cha Chamakweza unaendelea. Vilevile ukarabati wa malambo ya Wami-Dakawa Mvomero na Nyakanga Butiama unaendelea.Ujenzi na ukarabati wa minada ya Upili na Mpakani ya Longido, Kirumi, Nyamatala, Buhigwe, Murusagamba, Kasesya, Mutukula, Kizota, Pugu, Korogwe na Weruweru umefanyika. Katibu Mkuu, Wizara ya Mifugo na Uvuvi, Profesa Elisante Ole Gabriel anasema wizara imenzisha mashamba darasa ya malisho katika kila halmashauri ya wilaya ili wafugaji wa asili wajifunze jinsi ya kuboresha na kuhifadhi malisho hususani wakati wa kiangazi na ukame.Anasema mashamba darasa ya uzalishaji malisho bora yameanzishwa katika halmashauri 16 sawa na wastani wa hekta 112 ambazo ziko katika halmashauri za Morogoro Vijijini, Mvomero; Kilosa; Misungwi; Babati; Njombe; Mufindi; Rungwe; Mbeya Vijijini; Mbozi na Chamwino. Utekelezaji unaendelea katika Halmashauri za Itilima; Maswa; Meatu; Misenyi na Karagwe.Marobota 4,581,873 yenye wastani wa uzito wa kilogramu 12 kila moja yalizalishwa kutoka kwenye mashamba ya serikali, taasisi na sekta binafsi. Aidha, mbegu bora za malisho aina ya nyasi tani 11.2 na pingilimapandikizi ya Napier Guatemala Brachiaria tani 45 na aina ya mikunde tani 3.5 zimezalishwa na kusambazwa.Pia anasema katika kuimarisha huduma za ugani na mafunzo kwa kuongeza udahili wa maofisa ugani, udahili umeongezeka kutoka wanafunzi 2,137 mwaka 20152016 hadi 2,700 mwaka 20172018.Wizara imeanzisha mkakati wa kuwawezesha vijana wahitimu kutoka katika vyuo vya mifugo ngazi ya cheti, stashahada na shahada kwa kuwaweka katika maeneo ya taasisi kwa kipindi maalumu kwa lengo la kuwajengea uzoefu na ujuzi na kuwaunganisha na taasisi za kifedha. Mwandishi wa makala haya ni Kaimu Katibu wa Waziri wa Mifugo na Uvuvi anapatikana kwenye namba 0784 441180  <topic>: kitaifa 