<classify> UGUMU wa maisha, msongo wa mawazo, mkanganyiko wa kifamilia na mahusiano ya kimapenzi ni kati ya sababu nyingi zinazosababisha mtu kuchukua uamuzi mgumu wa kujiua.Hayo yamesemwa na wanasaikolojia waliohojiwa na gazeti hili kutokana na Jeshi la Polisi mapema wiki hii kutoa takwimu za miaka minne kuwa watu 229 walijiua kwa kujichoma kisu, 367 walijinyonga, huku 75 wakinywa sumu. Mwanasaikolojia Sadaka Ghandi maarufu Ant Sadaka alisema mpaka mtu anaamua kujiua ni kwamba kaangalia katika maisha akaona hakuna tena pa kutokea, maana yake ameshakata tamaa, na kila mtu ana namna yake ya kubeba msongo wa mawazo.Kwa upande wa mwanasaikolojia katika Chuo Kikuu cha Dar es Salaam UDSM, Novelt Deogratius alizitaja baadhi ya dalili za kumgundua mtu anayetaka kujiua ni kwanza kabisa hujitenga sana na watu, hupenda kukaa peke yake japo kwenye hili sio wote wanaopenda kujitenga wana hatari ya kufikia maamuzi hayo magumu. Kiashiria kingine ni mtu kulizungumzia sana suala la kujiua, mfano mtu hutumia maneno kama natamani kujiua, au mkiskia nimekufa msishangae. Dalili nyingine aliyoitaja Deogratius ni mtu kuandaa mazingira rahisi ya kujiua, akisema mtu kama huyo hupenda kujiwekea mazingira yake vizuri kama vile kununua sumu, kamba na kuandika waraka wa mwisho atakaouacha baada ya kujiua, japo maandalizi hayo hufanya kwa siri kiasi cha kwamba ni vigumu kumtambua.Alisema wanaume ndiyo wanaoongoza kwa kujiua kutokana na kutopenda kuweka wazi sana matatizo na changamoto zao huku wanawake wakiwa wanaongoza kufanya majaribio mengi ya kujiua ambayo hayafanikiwi. Mwanasaikolojia huyo ametoa ushauri kwa jamii kujihusisha sana na kumcha Mungu na kuwaona wataal amu wa kisaikolojia inapobidi. Mwanasaikolojia katika Chama cha Waandishi wa Habari Wanawake Tamwa, John Ambrose alisema yapo makundi matatu; kuna kundi la wale wanaoshindwa kudhibiti hisia zao anapata hofu anaona njia bora ni kujiuaKundi la pili ni wale wanaokabiliwa na sonona ambao wengi wao huona hawana thamani, huhisi jamii haimthamini, wakati kundi la tatu ni kundi rika ambapo ni mabadiliko ya kutoka umri wa utoto kwenda kwenye ujana ambao wengi ufanya mazoezi na anakuwa na hisia kali hususani kwenye suala la mahusiano na wengi wanakufa vifo vya kujipiga risasi, alisema. Ambrose alisema jamii inapaswa kuelimishwa namna ya kuwasaidia watu wenye changamoto ya sonona. Mwanasakolojia Jiwa Hassan alisema watu wengi wanajiua sio kwa sababu ya kupenda ila wanakuwa na matatizo yanayo wakabili kutokana na kukosa furaha. Hassan alisema kampeni za afya ya akili na malezi ni suala la msingi kwa jamii na watu wapeane ushauri kuhusu maisha ikiwamo kutafuta wataalamu wanaoweza kusaidia.Kijana na mkazi wa Jiji la Dar es Salaam, George Shagilu alisema vijana wengi wanafikia hatua hiyo ni kutokana na changamoto mbalimbali za kimaisha wanazokutana nazo, kupata msongo wa mawazo kwa kushindwa kutatua matatizo hayo inapelekea, kukata tamaa na kujiua.Zabina Hassan alisema ukiachana na ugumu wa maisha matatizo ya familia, mabinti wengi wamekuwa wakijiua kwa visa vya kimapenzi. Shehe Ally wa Msikiti wa Manzese alisema mtu yeyote atakayechukua hatua ya kujiua mwenyewe atakuwa amefanya kitendo haramu kwa dini na kwa Mungu. Mchungaji Jonas Mniga alisema kujiua ni dhambi kubwa kwa Mungu sawa na kufanya mauaji. Shirika la Afya Dunia WHO lilisema watu 800,000 wanakufa kwa kujiua kila mwaka. Imeandikwa na Vicky Kimaro na Carlos Mheluka, Tudarco  <topic>: kitaifa 