<classify> RAMADHAN HASSAN MBUNGE waViti Maalumu, Zainab Katimba CCM amependekeza mbakaji apewe adhabu yakuhasiwa ili asije akarudia tena kosa kama hilo ambalo linaleta ukatili mkubwakwa wanawake na watoto kutokana na kuwaathiri. LakiniMwanasheria Mkuu wa Serikali AG, Profesa Adelardus Kilangi, amesema kuruhusuadhabu ya kuhasiwa kwa watuhumiwa wa makosa ya ubakaji na ulawiti ni kuvunjakatiba ya nchi na kwamba adhabu zilizopo zinajitosheleza. Alisema ibaraya 13 ibara ndogo ya 6 ya katiba inasema ni marufuku kwa mtu kuteswa,kuadhibiwa kwa kinyama au kupewa adhabu zinazomdhalilisha hivyo pendekezo hilolikichukuliwa ni kuvunjwa kwa katiba. Kauli hiyoaliitoa bungeni jana wakati akijibu swali la nyongeza la Katimba CCM, ambayealisema kuna changamoto kubwa sana ya ukatili wa wanawake na watoto kwenyemasuala ya ubakaji wakati Katiba ya Jamhuri ya Muungano wa Tanzania inataka kuwahakikishiausalama Watanzania wote. Katimbaalisema kwenye makosa ya ubakaji kama ilivyoainishwa kwenye kifungu cha tanocha Sheria ya Sexual offences ya mwaka 1998 ambayo imeenda kufanya marekebishoya kifungu cha 130 cha sheria ya adhabu ya ubakaji. Kigezo aumasharti ya kuthibitisha kosa la ubakaji ni mpaka yule aliyebakwa athibitishekwamba kulikuwa na kuingiliwa, na mazingira hayo ni magumu sana katikautaratibu wa kawaida kuthibitisha kwamba mtu amekuingilia, hasa kwa watoto. Je,Serikali haioni katika mazingira haya kwamba kufanyike marekebisho ya sheriaili vigezo vya kuthibitsiha au kuthibitisha kosa la ubakaji ipunguzwe kiwangochake ili kusiwe na haja ya kufanya hivyo sababu watoto sio rahisi kwao kuwezakuthibitisha jambo kama hilo na mazingira yaangaliwe ili kuweza kutoa haki? Serikalihaioni kwamba kuna haja ya kuongeza adhabu kwa wale watakaothibitika kwambawamefanya kosa la ubakaji ili adhabu yao iwe kali ili kuhakikisha kwamba makosahaya ya ubakaji yanakwisha ili watu waogope? aliuliza Katimba. Alitoleamfano kuwa Serikali haioni kwenye kosa la ubakaji, mbakaji apewe adhabu yakuhasiwa ili asije akarudia tena kosa kama hilo ambalo linaleta ukatili mkubwakwa wanawake na watoto kutokana na kuwaathiri. Akijibumaswali hayo, Waziri wa Katiba na Sheria, Dk. Augustine Mahiga alisema kuwawameondoa baadhi ya vigezo vilivyokuwepo hasa watoto kutoa ushahidi wenyewe nakuachia mahakama uamuzi wa busara na wa kitaalamu kuweza kutoa ushuhuda huo kamakitendo hicho kimetokea. Alisema kuwakwa sasa kuna mfumo wa kutazama na kuboresha mfumo mzima wa kesi za jinailikiwamo suala la ubakaji na kama itatoa mapendekezo yatafuatana na adhabu. Lakini niwaambiekweli kwamba kwenye makosa haya adhabu ambazo zipo mpaka sasa ni kali nainafika mpaka miaka 30 na limejadiliwa bungeni, hivyo kama itabidi kuongezaadhabu hizo baada ya marekebisho na mapitio ya sheria hizi ninashauri kwamba Bungehili likae na tushauriane kwakuwa linahitaji uamuzi wa kisheria, alisema Dk.Mahiga. Akitoamajibu ya nyongeza, Profesa Kilangi alisema sheria inayohusu mambo ya jinaiilipopitishwa mojawapo ya masuala iliyoyaondoa kwenye sheria ya ushahidiilikuwa ni kifungu kinachoeleza ni lazima kuonyesha ishara fulani zilizosaliabaada ya tendo la ubakaji jambo ambalo lilikuwa linadhalilisha. Alisemamwisho ni lazima hayo yote yafuate misingi ya sheria za jinai, kwamba lazima kuombakuthibitisha pasipo kuacha shaka na kwamba anayetuhumiwa asituhumiwe au kupewaadhabu isivyo sahihi. Na kwenyehili suala la kuongeza adhabu tayari sheria ile imeiongeza adhabu imekuwa kalisana ambayo ni miaka 30, sasa hili pendekezo la kuhasiwa lina tatizo moja,litatupelekea kuvunja katiba. Kwasababu ibara ya 13 ibara ndogo ya 6 inaeleza kwamba ni marufuku kwa mtu kuteswakuadhibiwa kwa kinyama au kupewa adhabu zinazomdhalilisha, kwahiyo tukichukuapendekezo la kuhasiwa linatupeleka tena kwenye upande mwingine ambapo tutavunjakatiba kwakuwa adhabu zilizopo zinajitosheleza, alisema Profesa Kilangi. Naye, Waziriwa Afya, Maendeleo ya Jamii, Jinsia, Wazee na Watoto, Ummy Mwalimu alisema hataziwepo sheria kali kiasi gani, matatizo ya ubakaji nchini hayataisha kutokanana kuwa ni suala la malezi. Aliwatakawazazi, walezi na jamii kutimiza wajibu wa malezi na ulinzi wa watoto hukuakitolea mfano kuwa kuna watoto wanabakwa miezi mitatu bila mzazi kujua, hivyokuwataka wawakague, wawaulize na kuwafuatilia ili waeleze matatizo wanayopata. Awali katikaswali la msingi, Katimba alihoji kuwa Serikali haioni ni wakati mwafaka wakuleta bungeni marekebisho ya sheria ili kupunguza kiwango cha ushahidi kwenyekesi za ubakaji na hasa wa watoto. Akijibuswali hilo, Dk. Mahiga alisema suala la ushahidi katika kesi za jinaihusimamiwa na Sheria ya Ushahidi, Sura ya 6. Makosaya ubakaji hususan kwa watoto wenye umri chini ya miaka 18 yaadhibiwa kwamujibu wa kifungu cha 1301 na 1312e cha kanuni ya adhabu, sura ya20, alisema Dk. Mahiga. Alisema kuwamakosa haya kwa mujibu wa Sheria ya Ushahidi yanahitaji kuthibitishwa pasipokuacha shaka yoyote ili mtuhumiwa atiwe hatiani. Dk. Mahiga alisemakwa kuwa kiwango cha kuthibitisha mashauri ya jinai ni pasipo kuacha shakayoyote, kiwango cha ushahidi kitategemea mazingira ya kosa husika, namnalilivyotendeka na mashahidi walioshuhudia kutokea kwa tukio hilo. Sheria haijatoamasharti ya idadi ya mashahidi wanaotakiwa kutoa ushahidi. Hivyo,kila kesi uangaliwa kwa kuzingatia mazingira yake na kwamba pamoja na hayo, nakwa lengo la kumlinda mtoto aliyeathirika na tukio la ubakaji, mwaka 2016 Bungelako tukufu lilifanya marekebisho katika kifungu cha 127 cha Sheria yaUshahidi, kwa kuondoa masharti ya kumhoji mtoto ili kupima ufahamu wake na badalayake kuweka masharti ya mahakama kujiridhisha kuwa mtoto ana uwezo wa kusemaukweli pekee. Hivi sasaSerikali inaendelea na itaendelea kufanya maboresho ya mfumo wa haki jinai ilikuondoa vikwazo vyote vinavyokwamisha usikilizwaji, si tu wa mashauri ya namnahii, bali mashauri yote yanayohusu makundi ya watu katika jamii yetu ilikulinda utu wao, ikiwemo watoto, wanawake, wazee na watu wenye ulemavuwanaoathirika na vitendo vya ukatili ikiwa ni pamoja na ubakaji, alisema Dk. Mahiga.  <topic>: kitaifa 