<classify> RAIS John Magufuli aliapishwa Novemba 5, 2015 kuwa Rais wa Tano wa Jamhuri ya Muungano wa Tanzania. Ametimiza miaka mitatu na huu ni muda mwafaka wa kutafakuri na kuona tumetoka wapi na tunaelekea wapi.Wengi walitegemea kuwa uongozi wake haungekuwa tofauti na marais waliomtangulia. Tulitegemea mwendelezo wa sera zilezile tulizozizoea. Mambo yakawa tofauti. Baada ya kuapishwa Rais Magufuli akatoka Ikulu na kuelekea Wizara ya Fedha.Huo ukawa mtindo wake binafsi wa kufanya kazi badala ya kukaa Ikulu na kutoa maagizo kama ilivyozoeleka. Hapo wizarani akaagiza kuwa hapatakuwa na shamrashamra za Siku ya Uhuru.Akaagiza fedha zilizopangwa kutumika katika maakuli na vinywaji, zitumike kupambana na mlipuko wa ugonjwa wa kipindupindu. Akaingia bandarini na kuitikisa Mamlaka ya Bandari TPA na Idara ya Forodha. Akagundua ukwepaji mkubwa wa kodi unaofanywa na mabepari wanaoagiza na kusafirisha makontena. Akatoa maagizo kwa Mamlaka ya Mapato Tanzania TRA, kwa Polisi na kwa Taasisi ya Kuzuia na Kupambana na Rushwa Takukuru.Siku zote tulikuwa tukipewa ripoti kuwa ukusanyaji wa kodi ulikuwa mzuri kumbe ilikuwa danganya toto. Sasa tunagundua mabilioni ya fedha za serikali yalikuwa yakiliwa pale bandarini. JPM hakutafuna maneno.Kutoka hapo, Rais Magufuli akaingia katika orodha ya maofisa wa serikali na akagundua uozo uliokuwa ukiendelea miaka nenda miaka rudi. Kulikuwa na maelfu ya wafanyakazi hewa na maelfu ya wafanyakazi walioingia kwa kughushi vyeti. Akawatimua. Halafu tukashitukia ghafla wafanyabiashara wakubwa wakifikishwa mahakamani wakihusishwa na kashfa kubwa ya Escrow iliyokuwa ikivuma tangu 2014.Ripoti ziliandikwa na mijadala ikafanyika, lakini hakuna hatua zilizochukuliwa. Sasa tunaona kumbe inawezekana Rais John Pombe Magufuli JPM, hakuishia na mapapab wa ndani pekee, bali hata wale nyangumi wa kimataifa nao hakuwaacha.Ni nadra katika nchi yetu kuona serikali ikiwakabili. Inatukumbusha Mwalimu Julius K. Nyerere aliyewaambia wakuu wa nchi tajiri wafunge virago na waondoke na misaada yao. Awamu zilizofuata tumeshuhudia viongozi wetu wakikimbilia Washington na Paris kwenda kuomba misaada.Kwa kiasi kikubwa, nchi yetu ilipoteza uhuru wa kujiamulia sera na malengo yetu na badala yake, tukawa tunafuata ushauri wa wafadhili kama IMF na Benki ya Dunia Lakini, JPM alifika bandarini na kuzuia usafirishaji wa makinikia iliyokuwa ikitolewa nje na Kampuni ya Acacia kutoka Canada.Ripoti ilisema mchanga huo ulikuwa na dhahabu mara 14 kuliko vile ilivyodaiwa na Acacia. Ripoti pia ikasema kampuni ya Acacia imekuwa ikichakachua hesabu zake ili kuonesha kuwa dhahabu inayosafirishwa ni kidogo kumbe ilikuwa nyingi. Ndipo JPM akaamua kuwatoza kodi na faini jumla ya dola bilioni 190 zaidi ya Sh424 trilioni. Akasema wasipolipa tuko tayari kutaifisha migodi.Mara moja mkuu wa kampuni mama ya Acacia, yaani Barrick Gold akaja kutoka Canada. Akaomba msamaha na akaahidi kulipa Dola 300 milioni. Sina hakika kama fedha hizo tayari zimelipwa, au la. Lakini ni kweli Acacia walifanya yote haya peke yao au kuna vigogo wetu nao walioshirikiana nao na wakafaidika? Inatukumbusha ile riwaya ya Profesa Sethi Chachage ambaye aliwaita watu kama hawa Makuadi wa soko huria.JPM hakuishia na kampuni ya Acacia tu, bali aliwasilisha miswada ya sheria za madini ili kuhakikisha kama taifa hatuibiwi tena. Bunge likapitisha kwa haraka sheria tatu ikileta mabadiliko katika sekta ya madini.Mrabaha wa dhahabu ukapandishwa kutoka asilima 4 hadi 6. Pia serikali sasa ina haki ya kuchukua asilimia 16 ya hisa za kampuni ya dhahabu bila fidia na inaweza ikanunua asilimia 34.Dhahabu inayosafirishwa itatozwa ushuru wa asilimia moja ya thamani yake. Sheria hii imechukua nafasi ya Sheria ya Madini ya Mwaka 1998 a iliyokuwa ikitumiwa na kampuni kama Acacia.Suali ninalojiuliza ni je, wakati huo hatukuwa na wataalamu walioelewa kuwa sheria hiyo ilikuwa na kasoro au mbovu? Waliwezaje kupitisha sheria iliyoweka mrabaha mdogo, misamaha ya kodi na kuzihakikishia kampuni kuwa serikali haitawaingilia? Tunaelewa hata Tume ya Bomani iligundua uozo mwingi. Ripoti yake ikawasilishwa Dodoma. Iliripotiwa kuwa, mara moja Balozi wa Canada na wasaidizi wake wakakimbilia Dodoma ili kuwashawishi wabunge wa kila upande ili waikatae ripoti hiyo.Huko ndiko tulikotoka. Ni vizuri tukakumbuka haya ili tusiruhusu makosa kama haya siku zijazo, sio tu katika sekta ya madini, bali sekta zote. Kwa mfano, tusisahau tulivyoingizwa mkenge mwaka 1999 katika manunuzi ya rada kutoka kampuni ya Uingereza iitwayo BAE. Tukauziwa kwa bei ya juu ya Dola milioni 40 Sh bilioni 54. Inadaiwa theluthi moja ya fedha hizo zilikwenda kwa wapiga dili.Sina hakika kama wote waliohusika na wizi huu walichukuliwa hatua za kisheria. Huenda wengine bado wapo miongoni mwetu na wanatamba. Tusisahau pia na ule wizi wa EPA mwaka 2005- 2006 wakati Sh bilioni 133 Dola milioni 116 wakati ule zilipolipwa na BoT kwa kampuni 22. Baada ya wananchi kupiga kelele ndipo waliochota fedha hizo wakatakiwa wazirudishe.Baada ya miezi kadha tuliambia Sh bilioni 60 zilirudishwa kisirisiri. Zilizobaki hatujaambiwa. Hatujui hao waliochota fedha ni akina nani na iwapo walichukuliwa hatua za kisheria. Inawezekana wako miongoni mwetu na wanatamba hadi leo.Tusisahau na kashfa ya Richmond mwaka 2006 wakati nchi ilipokabiliwa na ukosefu wa umeme. Kampuni ikapewa tenda ya kutuletea mitambo ya umeme kwa gharama ya Sh bilioni 172. Mitambo haikufika kwa muda uliokubaliwa na ilipofika ilishindwa kufanya kazi. Richmond ikakabidhi kazi kwa kampuni isiyoeleweka. Kwa mujibu wa mkataba mbovu tuliosaini, serikali ikaishia kulipa Dola 137,000 kila siku hata kama hakuna umeme.Zikalipwa kwa kampuni isiyoeleweka. Bunge likateua kamati ambayo ilikuja na ripoti ya kurasa 165. Yaliyofuata ni historia, ila najiuliza waliotutumbukiza katika mkataba ule wote walifikishwa mbele ya sheria? Mwaka jana muda kama huu Msemaji Mkuu wa Serikali, Dk Hassan Abbas aliainisha mafanikio ya miaka miwili ya JPM. Kati ya mengine, alisema serikali imeweza kuongeza ukusanyaji wa kodi kutoka Sh trilioni 9.9 hadi trilioni 14.5.Muhimu zaidi serikali yetu imepunguza kutegemea misaada ya nje katika miradi ya maendeleo. Naelewa nchi takriban 17 na mashirika ya kimataifa zimeunda kikundi kinachoitwa washiriki wa maendeleo development partners.Kila mwaka wao huwa wanatoa fungu la fedha kusaidia bajeti ya serikali DPG. Na kila mwaka serikali inalazimika kutoa ripoti kwao kuonesha jinsi fedha zilivyotumika. Inawezekana mwaka huu wa tatu tutasikia tumepunguza kutegemea hiyo misaada ya kila mwaka kutoka kwa wafadhili.Ukweli ni kuwa kutegemea ruzuku kutoka nchi za kigeni ni kupunguza uwezo wetu wa kujiamulia mambo yetu, ni kupunguza uhuru wa nchi yetu. Kimsingi, Uongozi wa Awamu ya Tano ni tofauti katika mtindo wake wa kuongoza nchi. Inawezekana na wala rushwa na wabadhirifu nao wanajaribu kubadili mitindo yao maana siamini kama kweli nao wameacha kabisa uhuni wao.Ni kweli kuwa kila mara kigogo anapoapishwa pale Ikulu, anakula kiapo cha maadili. Tunachukulia suala zima kuwa ni la maadili ya uongozi. Tumesahau kuwa wakati mmoja tulikuwa na miiko ya uongozi.Tumelipuuza Azimio la Arusha. Eti limepitwa na wakati. Iweje miiko ya uongozi ipitwe na wakati? Wakati ule kiongozi alipewa uhuru wa kuchagua, iwapo anataka kuwa kiongozi au anataka kuwa bepari. Hatukumruhusu kuendelea na mawili, alipaswa achague moja. Leo tunamruhusu achague yote mawili halafu tunategemea awe na maadili. Maadili ya kiongozi wa serikali ni tofauti na maadili ya bepari.Bila ya kupambanua haya kutakuweko na migongano ya maslahi kuanzia ngazi ya kijiji, wilaya, mkoa na hata taifa. Migongano ya maslahi haitaepukika bila ya kuwa na miiko ya uongozi.Wakati Rais Magufuli anamaliza miaka yake mitatu, huko mbele atakuwa na mzigo mkubwa zaidi. Atapaswa kuhakikisha kuwa mabadiliko aliyoyaleta yanadumu hata baada ya muda wake kumalizika. Miiko ya uongozi ni moja ya mabadiliko yanayohitajika katika nchi yetu ili kuhakikisha mafanikio tuliyoyapata yanakuwa endelevu.  <topic>: kitaifa 