<classify> DAKTARI bingwa wa Magonjwa ya Moyo ambaye pia ni Mkurugenzi wa Tiba ya Moyo katika Taasisi ya Moyo Jakaya Kikwete JKCI, Peter Kisenge ametaja sababu nane zinazosababisha vifo vya ghafla na kuitaka jamii kuwa na mpangilio mzuri wa chakula na kufanya mazoezi ili kuepuka vifo hivyo.Akizungumza na gazeti hili juzi, Dk Kisenge alisema vifo vingi vya ghafla hutokea kutokana na mshtuko wa moyo na shambulio la moyo, ambako takwimu za Shirika la Afya Duniani WHO zinaonesha kati ya watu 1,000,000 asilimia tano hupoteza maisha kwa vifo vya ghafla.Kauli ya Kisenge imekuja kutokana na vifo vya ghafla ambavyo vimekuwa vikitokea siku za karibuni kwa watu wa kada mbalimbali kupoteza maisha wakiwa kwenye majukumu yao yakazi.Ni kitu kinaumiza, mtu unaweza kuongea naye muda huu vizuri baada ya nusu saa ukasikia kaanguka na kapoteza maisha, inaleta hali ya sintofahamu kwa wapendwa wao ambao wangetamani kuagana naye, bahati mbaya ni kitu cha ghafla, amesema Dk Kisenge.Alitaja sababu hizo nane za vifo vya ghafla ni magonjwa ya moyo kwa kupata mshtuko wa ghafla wa moyo ambao husababisha kupoteza maisha na mapigo ya moyo kwenda kwa kasi sana kwa spidi ya zaidi ya 140 kwa dakika hivyo kusababisha mtu kupata tatizo kwenye umeme wa moyo.Dk Kisenge alisema umeme wa moyo unasababishwa na kuwa na makovu hivyo kuzalisha umeme usio wa kawaida, au utendaji kazi wa moyo kupungua chini ya asilimia 30 hivyo ni rahisi kupoteza maisha ghafla.Kuna wagonjwa wengine wanazaliwa na matatizo ya umeme wa moyo hawa pia wanafariki ghafla, anaweza kufia usingizini, au kwenye shughuli zake akadondoka ghafla na kupoteza maisha, alifafanua.Alisema sababu nyingine ni kupasuka kwa mshipa wa moyo ghafla, nyingine ni fundo la damu kutoka kwenye mishipa ya chini ya miguu na kwenda kuziba kwenye mapafu na hii hutokea sana kwa watu wanaotumia sana usafiri wa anga yaani ndege au kusafiri kwa muda mrefu kwenye basi.Sababu nyingine ni kiharusi, hii hutokea kwa watu wenye shinikizo la damu, asilimia tatu ya watu hawajipimi wanakuwa na presha hawajijui hivyo presha zinakuwa juu sana na hujikuta wanadondoka na kupoteza maisha, alifafanua daktari huyo bingwa wa moyo.Aidha, alisema pia kifafa ni miongoni mwa sababu zinazosababisha kifo cha ghafla kwani mgonjwa anapoanguka na kuangukia kichwa hupoteza maisha.Akizungumzia kovu kwenye moyo, Dk Kisenge amesema: Kovu hutokea kwa watu ambao wameugua presha shinikizo la damu kwa muda mrefu, husababisha moyo kutanuka na kuacha makovu, au watu ambao wamepata mshtuko ghafla wa moyo damu inakuwa haiendi hivyo misuli ya damu haipati damu...sasa inaleta umeme usio wa kawaida na kusababisha mtu kupoteza maisha.Amesisitiza kuwa asilimia kubwa ya wagonjwa wanaopata vifo vya ghafla hutokana na magonjwa ya moyo ambayo ni mshtuko wa moyo na ugonjwa wa moyo.Akifafanua umeme wa moyo, Dk Kisenge amesema, umeme wa moyo ni seli ambazo zipo upande wa moyo wa kulia ambao unasambaa kutoka upande wa kulia kwenda kushoto, ni seli ambazo mtu anazaliwa nazo kwenye moyo ikiwa na kazi ya kuzalisha umeme na kufanya mapigo ya moyo ambayo hufanya damu kutembea.Alisema mambo mengine ambayo hayatokani na maradhi ya moyo yanayoweza kuwa chanzo cha vifo vya ghafla ni sumu au mrundikano wa taka mwili zenye sumu, matatizo ya mfumo wa hewa, kupaliwa na kitu katika mfumo wa hewa, kuvuta hewa chafu na ajali.  <topic>: kitaifa 