<classify> NI umbali wa kilometa 25 tu kutoka mji wa Ngara mkoani Kagera kwenda katika Kijiji cha Ntobeya anakoishi Anita Elisha 27. Huyu ni binti mwenye ulemavu wa viungo. Siyo tu kupakana, bali pia kijiji hicho kipo jirani kabisa na nchi za Rwanda na Burundi. Wakazi kwa kiasi kikubwa ni wakulima wa mihogo. Tofauti na maeneo mengi mkoani Kagera ambayo nyumba zake ni nadra kukuta hazijazungukwa na migomba, katika kijiji hicho nyumba za wakazi wake zimezungukwa na mihogo. Ni majira ya saa nne asubuhi wakati timu ya waandishi wa habari kutoka Kampuni ya Magazeti ya Serikali TSN inawasili nyumbani kwa mzee Ivan Elisha umri wa takriban miaka 70 hadi 75 ambaye ni baba mzazi wa Anita. Waandishi hao wanashuhudia namna mzee huyo akimhudumia kwa kumvalisha na kumbeba binti yake ambaye kutokana na ulemavu wa viungo alionao, hatembei wala kuzungumza zaidi ya kulala tu. Mzee Elisha anaishi katika nyumba yenye vyumba viwili iliyojengwa kwa matofali ya kuchoma ukiwa ni msaada wa wasamaria wema kutokana na nyumba yake ya awali kuwa na hali mbaya. Pamoja na kukaribisha wageni kwa sura ya bashasha, Mzee Elisha anaonesha hali ya huzuni kutokana na mazingira magumu aliyo nayo ya kulea mwenyewe binti yake, lakini pia umasikini wa kipato. Anaelezea historia ya binti huyo kuwa alizaliwa mwaka 1992 akiwa mtoto wa nne kati ya watoto wake saba. Ndugu wengine wa Anita ambao ni wanawake, wameolewa na wengine bado ni wadogo wanasoma. Anita alizaliwa mzima kabisa katika Hospitali ya Margwaza, lakini alipofikisha umri wa miezi sita, akawa bado hajaanza kukaa. Tukaanza kuwa na wasiwasi hadi tukaamua tumpeleke hospitali kujua tatizo, anasema Mzee Elisha. Anaeleza kuwa hata alipofikishwa katika hospitali hiyo ya Margwaza, madaktari walishindwa kugundua tatizo ikabidi wamrejeshe nyumbani alipoendelea kukua bila kutembea kabisa. Anasema mwaka 1998 mkewe alifariki dunia na kumuachia mtoto huyo ambaye alionesha dalili za ulemavu. Ikambidi kulea peke yake hadi sasa alipofikisha umri wa miaka 27. Mzee huyo anamlea mwenyewe kwa kumuogesha, kumvisha na kumlisha. Wakati mwingine, dada zake huja kunisaidia, lakini kama mnavyojua shughuli za vijijini, maisha magumu na wale wameolewa kwa hiyo na wao inabidi wahangaikie familia zao huko waliko, anasema Mzee Elisha. Akielezea hali ya Anita, mzazi wake huyo anasema pamoja na miguu yake kusinyaa na kushindwa kabisa kufanyakazi ukiwemo mmoja ambao haunyooki kabisa, pia mkono wake wa kulia nao haunyooki. Anasema binti yake anasikia na kuona vizuri, lakini hawezi kuzungumza zaidi ya kutoa sauti na kuonesha ishara pindi anapotaka kitu kama vile kula, kujisaidia haja kubwa na ndogo. Akitaka kitu kama vile chakula, anaonesha mdomo akitaka kwenda chooni anaonesha eneo lake la kujisaidia, anasema. Anapozungumzia maisha yake kwa sasa, anasema yamekuwa magumu kwa sababu ni yeye peke anayemlea Anita kwa saa 24 kwani wakati mwingine binti huyo huugua mara kwa mara na kukimbizwa hospitali na hivyo kuwa na ulazima wa kuangaliwa kwa ukaribu.Hapa mnaponiona sina usiku wala mchana, kutokana na hali ilivyo siwezi tena hata kwenda kujitafutia riziki kama zamani, kama vile kulima au kutafuta kibarua. Mnavyoniona ninaishi kwa huruma za watu wanaokuja kunitembelea na majirani. Mara nyingi tunashindia na kulalia mlo mmoja mimi na wanangu, anasema Mzee Elisha. Anasema msaada mkubwa anaouhitaji ni mtaji angalau aanzishe biashara itakayomuwezesha kumudu maisha na kumlea vyema binti yake, pamoja na nyumba yake kuwekewa umeme kwa kuwa Anita huhitaji uangalizi mkubwa hali inayokuwa ngumu hasa nyakati za usiku. Baada ya kusimuliwa tatizo la Anita na kuoneshwa picha yake ya sasa, mtaalamu wa kunyoosha viungo katika Hospitali ya Taifa Muhimbili MNH Rosemary Kauzeni, anasema upo uwezekano mkubwa wa Anita kutorudi katika hali ya kawaida kutokana na ukweli kwamba, amekaa muda mrefu bila kupatiwa huduma stahiki. Anasema kwa uzoefu wake wa muda mrefu kazini, mtu kama Anita kwa sasa anahitaji huduma za kijamii ili aweze kuishi kwa furaha na amani kama binadamu mwingine yeyote. Hata hivyo, siwezi kutoa ushauri wa mwisho kabisa kwa kusikia habari za Anita na kuona picha yake tu. Nahitaji kukutana nae uso kwa uso, nimchunguze vizuri na kuona kama anaweza kunufaika na huduma zozote za kimatibabu. Nashauri ama aletwe hapa Muhimbili au mtaalamu kutoka hapa akamtembelee na kufanya uchunguzi wa kina, anasema. Anasema kwamba Anita anaonekana kuwa na tatizo la ugonjwa wa kupooza kwa ubongo, hali inayomsababishia ukosefu wa mawasiliano kati ya kichwa na kiwiliwili. Mwathirika wa aina hiyo anahitaji huduma za mapema mno, ikiwemo ya mazoezi mbalimbali ya viungo pamoja na mazoezi ya kuongea, anasema mtaalamu huyo. Kwa kawaida mtoto anapaswa kufanyiwa chunguzi mbalimbali wa kina mara tu baada ya kuzaliwa ili kama kuna matatizo yoyote ya kiafya, yagunduliwe mapema na kupatiwa huduma kwa wakati.Bahati mbaya sana hospitali zetu bado hazijafikia teknolojia hiyo na wakati huohuo, hatuna wataalamu wa kutosha kwa huduma za uchunguzi wa awali kwa mtoto. Uhaba huu unatokana na ukweli kwamba, ni chuo kimoja tu cha KCMC kinachotoa mafunzo ya wataalamu wa aina yetu, anasema. Anasema, hata hicho chuo kimoja kilichopo, ambacho ndicho alichosoma hakijafikia hatua ya kutoa mafunzo katika ngazi ya Shahada bali stashahada. Ni mwaka huu wa masomo kitafanikiwa kutoa angalau wanfunzi zaidi ya 30. Anatoa mwito kwa serikali na wawekezaji kwa jumla, kuangalia namna ya kuanzisha mafunzo ya wataalamu wa masuala ya viungo katika taasisi mbalimbali za elimu ya juu ili kuondokana kabisa na upungufu. Wakati tatizo hilo linasubiri ufumbuzi, Hospitali ya Muhimbili katika kitengo cha huduma ya viungo, imeanzisha kliniki maalumu ya wajawazito ili kuwafundisha namna ya kugundua tatizo kwa mtoto baada ya kujifungua. Alisema kliniki hiyo pia inajikita zaidi katika kuhakikisha matatizo yote yanayomkumba mjamzito yanapatiwa ufumbuzi kabla ya kujifungua. Hii ni kutokana na ukweli kwamba, kuna uhusiano mkubwa wa tatizo la mama na mapungufu yoyote ya kiafya yanayoweza kumkumba mtoto akiwa tumboni.Kwa mfano, mama anapolalamika kusikia maumivu makali chini ya tumbo kwenye kinena, na mtoto tumboni kuna namna anavyoathiriwa na tatizo hilo.  <topic>: kitaifa 