<classify> IKIWA leo ni Maadhimisho ya Kutokomeza Ugonjwa wa Fistula duniani, asilimia 80 ya wagonjwa wanaojitokeza kupatiwa huduma za matibabu nchini ni wenye elimu ya darasa la saba huku asilimia 35 wakiwa hawajaenda shule kabisa.Pia kila mwaka wagonjwa wapya wa fistula 3,000 hukabiliwa na ugonjwa huo nchini huku nusu yao wakiwa ndio wenye uwezo wa kufikia kupata huduma za matibabu, na waliobaki wakikosa huduma kutokana na sababu mbalimbali.Hayo yalisemwa Dar es Salaam jana na Mkurugenzi Mtendaji wa Hospitali ya CCBRT, Brenda Msangi wakati wadau walipokutana kuzungumzia maadhimisho ya kutokomeza ugonjwa huo ambayo hufanyika duniani Mei 23 ya kila mwaka.Alisema katika kuadhimisha siku hiyo, ipo haja kwa Tanzania kutafakari ilipotoka, ilipofikia na inapokwenda na nini cha kufanya katika kuhakikisha ugonjwa huo unatokomezwa. Kaulimbiu ya Maadhimisho hayo ni Fistula ni Ukiukwaji wa Haki za Binadamu, Tuitokomeze Sasa.Kuanzia mwaka 2003 ambapo CCBRT ilianza kutoa huduma za upasuaji kwa wagonjwa wa Fistula hadi sasa, tayari wagonjwa 7,000 wameshapatiwa matibabu na miongoni mwao wakiwa ni wanawake wasiokuwa na elimu ama walioishia darasa la saba, alisema Msangi.Alisema ili kuwafikia wanawake hao wenye matatizo, CCBRT imeweka mabalozi katika sehemu mbalimbali, ili kuwapatia elimu kuhusu matibabu, jambo lililosaidia kuwaibua walio wengi na kujitokeza kupata matibabu kutoka wagonjwa 40 waliokuwa wakijitokeza kwa mwaka.Brenda alisema katika maadhimisho ya mwaka huu, lengo kubwa ni kuhakikisha wanatoa elimu ya afya ili kupunguza uwezekano wa wanawake wanaoweza kupata fistula mpya, kupiga kelele kwa kuwa na mkakati wa pamoja wa kitaifa kwa ajili ya mapambano ya ugonjwa huo.Alisema wanawake hao ambao wana uwezo mdogo wa kifedha unawafanya wasimudu nauli za kufika na kurudi hospitalini, gharama za matibabu, malazi na chakula.Kwa miaka ya karibuni tumeongoza jahazi la kuwakusanya wadau wa fistula kwa lengo la kuandaa kwa ushirikiano mkakati wa kutokomeza fistula Tanzania pia kuandaa muongozo wa matibabu nchini ili kuimarisha ubora wa matibabu ya fistula nchi nzima, alisema Brenda.Kwa upande wake, Meneja wa Program ya Afya ya Uzazi, Mama na Mtoto, kutoka Shirika la Kimataifa, linaloshughulika na Idadi ya Watu Duniani UNFPA, Felister Bwana alisema kuendelea kuwepo kwa fistula kunaonesha uhaba mkubwa wa upatikanaji wa huduma za afya ya uzazi na vikwazo katika mfumo mzima wa afya.Alisema vilevile inaashiria kuwepo kwa changamoto kubwa zinazokabili wanawake na wasichana kama vile umasikini, unyanyasaji wa kijinsia, ukosefu wa elimu, kushindwa kuendelea na masomo kwa sababu mbalimbali, ndoa na mimba za utotoni na mambo yote yanayozuia ustawi, utu na fursa kwa wasichana na wanawake.Rais wa Chama cha Fistula Tanzania, Dk James Chapa alisema chama hicho kinaandaa mwongozo wa matibabu kwa wagonjwa wa fistula ili yawe yenye kiwango kinachostahili.Kwa sasa tuko katika hatua za mwisho kuandaa miongozo, tutaiwasilisha serikalini ili watoa huduma wawe wenye uwezo nakutoa matibabu sahihi kwa muda sahihi, alisema Dk Chapa na kuongeza kuwa mwongozo huo unawahusu sana watoa huduma.  <topic>: kitaifa 