<classify> AVELINE KITOMARY-DAR ES SALAAM MKUU wa Kitengo cha Macho Hospitali ya CCBRT, Dar es Salaam, Dk. Crispin Ntomoka,amesema matatizo ya afya ya macho yamekuwa yakichangia ajali za barabaranikutokana na madereva wengi kutopima macho. Akizungumza na MTANZANIA katika mahojiano maalumu, Dk. Ntomoka ambayepia ni daktari bingwa wa magonjwa ya macho, alisema kwa siku kati ya wagonjwa10 wanaofika katika kliniki yake wakiendesha gari, watatu wana tatizo la afyaya macho. Mtu mwingine anakuja akiwa na uoni hafifu, lakini anaendesha gari naana leseni, wengine wanakuja wakiendesha gari, ukiwapima unagundua wana uonoambao kimsingi hauruhusiwi kuendesha chombo cha moto. Zamani tulikuwa tunasema matatizo ya macho hayaui, Serikali wakawekanguvu kwenye magonjwa yanayoua sana kama Ukimwi, afya ya mama na mtoto kwenyemacho ikasahaulika, sasa watu wengi huku wanaendelea kupata madhara, alisema. Dk. Ntomoka alisema hata ajali zinapotokea, mamlaka husika huwahaziendi kupima uono wa dereva, kitu ambacho si sahihi kwani hata uono hafifuunaweza kusababisha ajali. Ulishawahi kuona ajali ikitokeapolisi wakawahi kumpima dereva macho? Mara nyingi wanakimbilia kupima ulevi,lakini hawapimi afya ya macho, hawajui kama hata afya ya macho inachangiakusababisha ajali barabarani kwa sababu kuna watu hawaelewi, wanaendesha garihawaoni vizuri na utakuta mtu kama huyo alishawahi kupima sehemu akaambiwa avaemiwani, baadaye akaacha kuvaa. Kati ya wagonjwa ninaowaona, watatukati ya 10 wana shida inayotibiwa na miwani, lakini wanatembea barabarani na wanakwambiawanaona, lakini kitaalamu uono wao ni hafifu, ni sheria kupima macho kabla yakupata leseni ila wapo wengine wanafoji vipimo kwa wahudumu wa afya wasiowaaminifu. Wengine wanafanya kwa sababu hawajui umuhimu wa kupima afya ya macho, waamkewafanye vitu kwa usahihi, dereva usikubali kuendesha chombo cha moto bilakuhakikisha unapima afya ya macho ili kuzuia ajali barabarani. Nawaambia hii ni hatari kwawatumiaji wa barabara, vyombo husika vifuatilie kwa undani kuhakikisha afya yamacho ni namba moja katika vipimo, wawe na uhakika kuwa wanaoendesha magari wamefanyiwauchunguzi na madaktari wa macho, kuna watu ambao macho yao yana shida yakutofautisha rangi pia, alisema Dk. Ntomoka. Alisema sababu ya matatizo ya macho ni pamoja na umri mkubwa, matatizoya mtoto wa jicho, magonjwa ya kurithi na ugonjwa unaotibiwa kwa miwani. Watu wazima karibu asilimia 75 ulemavu wa macho unasababishwa namatatizo yanayozuilika na asilimia 40 inasababishwa na mtoto wa jicho, sababu nyingineni umri mkubwa kama miaka 60, pia kuna magonjwa yanayoathiri jicho kama kisukari, wengine ni kuumia na matatizoya yanayotibiwa na miwani, hili tatizo linatokana na maumbile ya jicho, alisema. MATATIZO YA MACHO KWA WATOTO Dk. Ntomoka alisema kwa mwaka huu watoto 200 wamefanyiwa upasuajikutokana na magonjwa mbalimbali ya macho. Kuna sababu ambazo zinasababisha watoto wazaliwe na matatizo ya macho,ambazo ni pamoja na maumbile, mfano presha ya macho kwa mtoto iko kama anavyozaliwana kilema ndivyo ilivyo, kuna ugonjwa wa mtoto wa jicho, kuna ya magonjwa ya kurithikama yale ya tumboni kwa mama. Kama mama ana ugonjwa wa rubella, kaswemde, HIVna mengine. Wengine wanakuja wakiwa na shida ya mtoto wa jicho, kwa mwaka huumpaka sasa wamefikia watoto 200 na kati yao asilimia 40 walikuwa na tatizo la mtotowa jicho, mengine ni makengeza, aleji hii inatokea pale mazingira yanapomkataamtoto. Wapo wanaotibiwa kwa dawa na wengine kwa upasuaji. Mtoto anatakiwaatibiwe mapema kwani akiwa mdogo mfumo wa jicho unakuwa haujakomaa, hivyo nivizuri wakawahi kupata matibabu, alieleza Dk. Ntomoka. KOMPYUTASIMU HATARI Kwa mujibu wa Dk. Ntomoka, matumizi ya vifaa vyenye mwanga mkalivinaumiza macho, ni hatari pia kwa afya ya macho. Alisema vinasababisha uteute unaolainisha macho kukauka na macho yakiwamakavu yanaweza kuwasha, kutoa machozi, kuumia na wakati mwingine kuwa mekundu. Hii tunaita Computer Vision Syndromes, ni mkusanyiko wa usumbufu ambaomtu anapata kwa matumizi ya vifaa vyenye mwanga mkali. Ni changamoto sana, sasa hivi maofisini watu wengi wanakujawanalalamika, ni muhimu watu wakajua kuwa matumizi ya muda mrefu ya kompyuta, simuna vifaa vingine vyenye mwanga mkali ni hatari kwa macho, alifafanua Dk.Ntomoka. Alieleza katika kliniki yake anawaona wagonjwa watano hadi 10 kwa siku,ambao wamepata madhara ya macho kutokana na vitu vyenye mwanga mkali. Madhara yanaweza yasionekane kwa sasa ila baada ya miaka kadhaaukaanza kuumwa macho, katika kliniki yangu napata watu wengi wenye tatizo hilo,kila siku nikikaa klinini kati ya watu 40, watano hadi 10 matatizo yao yanatokanana vitu vyenye mwanga, alifafanua. Dk. Ntomoka aliwataka watu kufuata ushauri wa matumizi sahihi ya vifaavyenye mwanga kama kupunguza mwanga na kupumzisha macho kwa dakika 20 kilabaada ya saa moja. Watu wapate ufahamu juu ya matumizi sahihi ya kompyuta ili wasiwezekupata matatizo ya macho, wafuate ushauri wa kutumia smart phone simu janja,kompyuta, televisheni na vitu vingine kama hivyo, kama watu wanahitaji ushauriwaende kwa madaktari wa macho ili waweze kushauriwa. Pia ni muhimu kupumzisha macho kwa kila baada ya dakika 20 mpaka 30 aukuvaa miwani inayochuja kiasi cha mwanga, alishauri Dk. Ntomoka.  <topic>: afya 