<classify> UGANDA imetimiza ndoto zake za kutengeneza magari ambapo inakuwa nchi ya nne kati ya sita za Afrika Mashariki.Nchi hiyo iko mbioni kutengeneza mabasi ya kisasa ya abiria kwa ajili ya biashara ndani na nje ya Afrika Mashariki wakati wa Krismasi kwa gharama ya Sh milioni 95 za nchi hiyo, huku kukiwa na fursa ya kulipa kwa awamu.Magari hayo yatatengenezwa na kampuni ya Kiira Motors Corporation KMC inayomilikiwa na Serikali kwa asilimia mia moja.Kwa mujibu wa Ofisa Mtendaji Mkuu wa KMC, Paul Musasizi, wanajiandaa kutengeneza mabasi ya kisasa kwa kutumia teknolojia ya hali ya juu.Bado tupo katika maandalizi na tunaongezea ujuzi na Wizara ya Sayansi. Tumeshatengeneza magari ya mfano na kufanyia majaribio katika maeneo ya Kisoro na Karamoja, hatukuona shida yoyote, hivyo tupo tayari kuanza kutengeneza magari kwa ajili ya biashara, alisema.Musasizi aliyasema hayo wakati wa hafla ya kuihamishia KMC kutoka Wizara ya Viwanda kwenda Wizara ya Sayansi, Teknolojia na Ubunifu. Hafla hiyo ilihudhuriwa na Waziri Mkuu, Dk Ruhakana Rugunda.Alisema mabasi ya Kiira yatakayotumia nishati ya umemejua, yatakuwa na uwezo wa kubeba abiria 90 kwa wakati mmoja.Tutaajiri watu wetu na mabasi yatauzwa kwa gharama inayokadiriwa kuwa Sh milioni 95 za Uganda, alisema na kuongeza kuwa, mbali ya mabasi, watatengeneza pia magari madogo, malori, magari madogo ya kubeba mizigo na mengine kwa ajili ya matumizi mbalimbali.Ajira 14,000 zikiemo 2,000 za moja kwa moja zinatarajiwa kuzalishwa na TMC kwa ajili ya mafundi mbalimbali, wakiwemo wa spea za magari.Waziri wa Sayansi, Teknolojia na Ubunifu, Elioda Tumwesigye alisema wanakamilikisha makubaliano na China juu ya kusaidia masuala ya ufundi na kwamba tayari wataalamu wa Uganda wapo nchini China kwa mafunzo zaidi ya teknolojia ya utengenezaji magari.Waziri Mkuu alisema mabadiliko ya kuihamisha taasisi hiyo ya Serikali ni ya kawaida, yenye lengo la kuhakikisha mradi unapata maendeleo zaidi.Alikipongeza pia Chuo Kikuu cha Makerere kupitia Kitivo chake cha Uhandisi, kwa kutoa fursa kwa vijana kuonesha ubunifu wao.Wazo la ujenzi wa kiwanda cha uzalishaji wa magari, lilianza mwaka 2011 baada ya juhudi na maarifa ya wanafunzi wa Chuo Kikuu cha Makerere kutengeneza gari linalotumia umeme la Kiira EV na linalotumia nishati ya jua la Kayoola EV mwaka 2016.Kutokana na mafanikio hayo ya wanafunzi wa chuo kikubwa barani Afrika, mwaka 2014 serikali ilitenga kipande cha ardhi mashariki mwa Jinja kwa ajili ya kiwanda cha magari ya KMC, huku Rais Yoweri Museveni akiwa mstari wa mbele kuhakikisha dhamira ya Uganda kutengeneza magari yake inafikiwa.Uganda inayoagiza wastani wa magari 50,000 kwa mwaka, itakuwa na soko la uhakika na magari ndani na nje ya nchi, hasa Ukanda wa Afrika Mashariki ambayo kwa asilimia kubwa huagiza magari kwa gharama kubwa kutoka Ulaya, Marekani na barani Asia katika nchi za Japan, Korea, India na China.Inakadiriwa kuwa, nchi za Afrika Mashariki huagiza wastani wa magari 250,000 kwa mwaka na mahitaji yanatarajiwa kupanda hadi kufikia magari 500,000 kufikia mwaka 2030.Juhudi Afrika Mashariki Tayari nchi nyingine za Afrika Mashariki zikiwamo Tanzania, Rwanda na Kenya zinaongeza kasi ya uzalishaji wa magari kwa ajili ya soko la nchi hizo na nyingine jirani.Mathalani, Kampuni ya Hanspaul Automechs Limited HAL iliyopo eneo la viwanda Njiro jijini Arusha, Tanzania inatengeneza magari makubwa ya kubeba watalii maarufu kwa jina la War Bus.Kwa mujibu wa Mkurugenzi wa kampuni hiyo, Satbir Hanspaul, yanauzwa Kenya, Afrika Kusini na nchi za Ulaya.Kampuni hiyo imebuni na kutengeneza pia magari maalumu ya kubeba taka, yanayofaa kwa mazingira ya Tanzania, ikiwemo hali ya hewa, aina ya barabara na mfumo wa maisha wa wananchi wake.Watu wengi hawataamini kwamba, nchi zenye viwanda vya kutengeneza magari kama Afrika Kusini na zile za Ulaya sasa zinanunua magari kutoka Tanzania, lakini ukweli ndio huo, wananunua pia magari kutoka Afrika, hususan Tanzania.Magari hayo yenye nembo za Toyota, Nissan na Land Rover, yanatengenezwa Tanzania kwa kutumia mashine za kisasa zikiwemo roboti kama ilivyo kwenye viwanda vya magari katika nchi zilizoendelea.HAL ilianzishwa mwaka 2007 na imelenga kuteka asilimia 25 ya soko la magari na spea zake katika nchi za EAC.Tuna kila kitu kinachohitajika, mitaji kutoka kwenye taasisi za benki, intaneti yenye kasi, mawasiliano ya simu, nguvukazi ya kutosha na ardhi ya kutosha, tunachohitaji sasa ni watu kubadili mitazamo yao, alisema Hanspaul.Volvo yaingia Kenya Moja ya kampuni kubwa katika utengenezaji wa magari ya aina mbalimbali, Volvo imeingia nchini Kenya na kuwekeza Sh bilioni 2.5 za nchi hiyo ili kufanikisha ujenzi wa kiwanda kinachotarajiwa kuanza na uzalishaji wa magari 500 kwa mwaka na baadaye kufikia magari 2,000 kwa mwaka.Kiwanda hicho kilichoingia ubia na kampuni ya NECST Motors ya Kenya, kinatarajiwa kuzalisha ajira 300 za moja kwa moja kiwandani hapo, lengo likiwa kushika asilimia 20 ya soko la Afrika Mashariki.Ni kiwanda cha tatu barani Afrika, vingine vikiwa Morocco ambako imeshika asilimia 20 ya soko na Afrika Kusini inakoshika asilimia 18 ya soko la magari. Kwa Kenya, kitakuwa kiwanda cha nne cha magari.Volkswagen kimeanza tena kazi baada ya kusitisha uzalishaji miaka 40 iliyopita. Kampuni za Peugeot, Toyota zimeanza pia uzalishaji, huku Iveco, Ashok Leyland pia wakitangaza nia ya kuanza uzalishaji wake nchini Kenya.Rwanda nako safi Nchini Rwanda, Volkswagen ya Ujerumani walizindua kiwanda cha uzalishaji wa magari mwaka jana, wakianza na gari madogo ya kampuni hiyo aina ya Volkswagen Passat, Volkswagen Polo na Volkswagen Teramont.Kwa mujibu wa Ofisa Mtendaji Mkuu wa VW nchini Afrika Kusini inayosimamia pia kiwanda cha Rwanda, Thomas Schafer, Wanatarajia kuzalisha magari 5,000 kwa mwaka, ajira zinazotarajiwa kuzalishwa ni kati ya 500 na 1,000 yakiwa ni matunda ya uwekezaji unaokadiria kufikia Dola za Marekani milioni 20.Rwanda pia kupitia Kampuni ya Pikipiki Rwanda RMC inatengeneza aina mbalimbali za pikipiki na tayari soko lake limeanza kukua katika nchi jirani, zikiwemo Tanzania na Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo DRC.RMC inatengeneza aina saba za pikipiki zikiwemo Ingenzi, Indakangwa, Indahigwa, Imparage, Infarasi na Inzovu.  <topic>: uchumi 