<classify> SERIKALI imesaini mikataba mitatu na Benki ya Maendeleo ya Afrika AfDB itakayowezesha benki hiyo kuipatia serikali msaada na mikopo ya masharti nafuu kwa ajili ya utekelezaji wa miradi ya maendeleo nchini.Msaada na mikopo hiyo ya masharti nafuu yenye thamani ya Sh bilioni 358.236 sawa na Dola za Marekani milioni 156.39, ilisainiwa jana jijini Dar es Salaam kati ya Katibu Mkuu wa Wizara ya Fedha na Mipango, Dotto James kwa niaba ya Serikali ya Tanzania, na Mwakilishi Mkazi wa AfDB, Alex Mubiru.Kwa mujibu wa Hazina, fedha hizo zitasaidia utekelezaji wa ujenzi wa njia ya kusafirishia umeme wa msongo mkubwa wa kilovoti 400 kutoka Nyakanazi hadi Kigoma kwa gharama ya dola milioni 123.39.Mradi mwingine ambao fedha hizo zitaelekezwa ni mradi wa kudhibiti sumukuvu utakaogharimu Dola milioni 13 pamoja na msaada wa Dola milioni 20. Mbali na msaada na mikopo hiyo, James alisema benki hiyo pia iliipatia serikali mkopo wa masharti nafuu wa Sh bilioni 128.28 sawa na dola za Marekani milioni 56 katika mwaka huu wa fedha.Alisema lengo la mkopo huo ni kwa ajili ya utawala bora na maendeleo ya sekta binafsi nchini. Kwa mujibu wake, utekelezaji wa mradi huo utaenda sambamba na upanuzi wa kituo cha kupoza umeme cha Nyakanazi, ujenzi wa kituo kipya cha kupoza umeme cha Kidahwe pamoja na ununuzi wa vifaa vya uunganishaji wateja wapya wapatao 10,000 mkoani Kigoma.Alisema ujenzi wa mradi huo utasaidia kuunganisha Mkoa wa Kigoma kwenye Gridi ya Taifa na kuipunguzia Shirika la Umeme Tanzania Tanesco mzigo wa gharama za kuzalisha umeme kwa kutumia mashine za mafuta ya dizeli.Kuhusu sumukuvu, Katibu Mkuu Hazina alisema serikali kwa kushirikiana na AfDB imedhamiria kuimarisha ubora wa vyakula vya nafaka na karanga kwa kutekeleza mradi huo wa kudhibiti sumu hiyo.Kwa upande wake, Mwakilishi Mkazi wa AfDB, Mubiru, alisema ujenzi wa mradi huo wa umeme utaboresha upatikanaji wa umeme, kupunguza gharama za uzalishaji wa umeme pamoja na kuongeza ajira kwa wananchi.Akizungumzia madhara ya sumukuvu, Mubiru alisema kwa kuwa mahindi na karanga ni miongoni mwa vyakula vikuu kwa Watanzania, juhudi za pamoja zinatakiwa katika kuidhibiti sumu hiyo ambayo husababisha madhara ya kiafya ikiwemo walaji kupata fangasi.Aliisifu Serikali ya Tanzania kwa kuweka nguvu katika kuidhibiti sumukuvu ili kuimarisha usalama wa chakula. Alisema mpaka kufikia mwisho wa mwaka huu, itakuwa imeisaidia serikali takribani Dola za Marekani milioni 475.Naibu Katibu Mkuu wa Wizara ya Kilimo, Maliasili, Mifugo na Uvuvi wa Serikali ya Mapinduzi Zanzibar, Ahmad Haji alisema msaada na mikopo iliyotolewa na AfDB pia itainufaisha Zanzibar kupambana na sumukuvu.Kwa upande wake, Mkemia Mkuu wa Idara ya Usalama wa Chakula wa Wizara ya Kilimo, Clepin Josephat alisema kwa mara ya kwanza sumukuvu iligundulika nchini mwaka 2016 kwenye mikoa ya Dodoma na Manyara.Josephat alisema sumu hiyo ilisababisha vifo vya watu 19. Alisema baadhi ya madhara ya kiafya yanayosababishwa na sumu hiyo ni saratani ya damu, ini na udumavu wa watoto, madhara kwa wajawazito pamoja na wanyama.  <topic>: kitaifa 