<classify> NEW YORK, MAREKANI RIPOTI mpya ya Umoja wa Mataifa UN imesema zaidi ya watoto 12,000 wameuawana kujeruhiwa katika mizozo ya kivita mwaka jana, asilimia kubwa wakiwa nikutoka Afghanistan, Palestina, Syria na Yemen. Aidharipoti hiyo ilisema vifo hivyo na majeraha ni miongoni mwa zaidi ya matukio24,000 ya ukiukaji dhidi ya watoto yaliyothibitishwa na UN ikiwa ni pamoja nakutumikishwa jeshini kama wapiganaji, dhuluma za kingono, utekaji na mashambulizishuleni na hospitalini. Ripotiya kila mwaka ya Katibu Mkuu wa Umoja wa Mataifa, Antonio Guterres kwa Barazala Usalama kuhusu watoto katika mizozo ya vita, inasema ukiukaji unaofanywa namakundi ya wapiganaji upo pale pale, lakini kuna ongezeko la matukio yaukiukaji unaofanywa na wanajeshi wa Serikali na kimataifa ikilinganishwa namwaka juzi. Orodhainayosubiriwa kwa hamu kutolewa na Guterres ya nchi ambazo zimefanya ukiukajimkubwa wa haki za watoto wakati wa migogoro, inaonekana kutokuwa na tofautikubwa na ya mwaka jana, kitu kinachoyakasirisha makundi ya haki za binadamu. Mashirikaya Human Rights Watch na Watch list on Children Armed Conflict, yamekasirishwana kubakishwa muungano wa kijeshi unaoongozwa na Saudi Arabia kwenye orodha yawahusika ambao wameweka hatua za kuwalinda watoto, yakitaja ongezeko la vifovya watoto vinavyosababishwa na wanajeshi wa Serikali na wa muungano nchiniYemen. Afghanistaninaongoza orodha hiyo ambapo watoto 3,062 waliripotiwa kuuawa mwaka jana,nchini Syria mashambulizi ya angani, mabomu ya mapipa na ya kutapakaa yaliwauana kuwajeruhi vijana 1,854 na nchini Yemen, watoto 1,689 waliuawa kutokana namapigano. Katikamzozo wa Israel na Wapalestina, Umoja wa Mataifa umesema watoto wengi waliuliwamwaka jana huku kukiwa na idadi iliyothibitishwa ya watoto 59 wa Kipalestina na2,756 kujeruhiwa. Kwamujibu wa ripoti hiyo, pande zinazohasimiana Somalia ziliwaingiza jeshini nakuwatumikisha watoto 2,300, wengine wakiwa na umri mdogo kabisa wa miaka nane.Wanamgambo wa Al-Shabaab waliongeza kwa kiasi kikubwa usajili wao kwakuwaingiza jeshini vijana 1,865. Nigeriailikuwa katika nafasi ya pili, ambapo watoto 1,947 waliingizwa vitani, wakiwemobaadhi waliotumiwa kama walipuaji wa kujitoa mhanga. Somaliapia ilikuwa na idadi kubwa ya takwimu zilizothibitishwa za unyanyasaji wakingono dhidi ya watoto, ambapo visa 331 viliripotiwa mwaka jana, ikifuatwa naCongo na visa 277 ijapokuwa Guterres anasema matukio bado hayaripotiwi sana,hasa kuwahusu wavulana kwa sababu ya unyanyapaa. Somaliapia ilikuwa na idadi kubwa ya watoto waliotekwa nyara mwaka jana ambao ni1,609. Guterresalisema maelfu ya watoto pia waliathiriwa na mashambulizi 1,023yaliyothibitishwa kufanywa kwenye shule na hospitali mwaka jana. NchiniSyria, kulikuwa na mashambulizi 225 kwenye shule na vituo vya afya mwaka jana,ikiwa ndiyo idadi kubwa tangu kuanza kwa vita mwaka 2011. Aidhakumekuwa na ongezeko la mashambulizi katika Jamhuri ya Afrika ya Kati,Colombia, Libya, Mali, Nigeria, Somalia, Sudan na Yemen.  <topic>: kimataifa 