<classify> Aveline Kitomary Dar es Salaam DAKTARI Bingwa wa Ubongo, Uti wa Mgongo na Mishipa ya Fahamu kutokaHospitali ya Taifa ya Muhimbili MNH, Patience Njenje, amesema ulaji wa nyamaya nguruwe ambazo hazijaivishwa vizuri, umekuwa ukisababisha ongezeko laugonjwa wa kifafa kwa asilimia 15. Dk. Njenje amesema hatari ya ulaji wa nyama hizo inatokana na wanyamahao kuwa na minyoo aina ya tegu ambayo ina uwezo wa kusasabisha uvimbe kwenyeubongo. Akizungumza wakati alipokuwa akitoa elimu kwa jamii jana Dar esSalaam, ikiwa ni sehemu ya maadhimisho ya Siku ya Kifafa Duniani, Dk. Njenjealisema sababu zingine za ugonjwa wa kifafa kuongezeka ni ajali. Sababu za kifafa ziko nyingi, ajali inachangia kwa asilimia 10 mpaka15 ya wagonjwa nchini, ongezeko linakuja kutokana na kuongezeka kwa aina yausafiri wa bodaboda ambapo ajali inapotokea mtu huweza kuumia kichwa na ukiumia kinachofuata ni ubongo kuwa na kovu,hivyo huko mbeleni unaweza kupata kifafa. Vivimbe ndani ya ubongo hivi viko vya aina nyingi, ila kuna viwilivikubwa. Kuna vivimbe vya minyoo na saratani, mfano ulaji wa nyama za nguruweambazo hazijaiva mtu anaweza akapata tatizo kwani ile kitimoto ina wadudu waminyoo ambao wataingia ndani ya mwili na wataenda kwenye ubongo. Pia kuna minyoo kwa paka, kama kinga ikishuka wana uwezo wakukushambulia na kupanda hadi kwenye ubongo, hivyo kupelekea uvimbe, kingine ni uzazi wa shida, hiiinasababisha kifafa kwa asilimia 30,mfano mama akiwa na njia ndogo ya uzazi halafu mtoto akashindwa kutoka na hiihuzuia hewa kwenye ubongo wa mtoto, alisema Dk. Njenje. Alisema utafiti uliofanyika hapa nchini unaonyesha katika kila watu 1,000watu 37 wana tatizo la kifafa, huku zaidi ya watu milioni 60 wakikumbwa na tatizohilo duniani. Kwa kila mwaka kuna ongezeko la watu 70 kati ya 100,000 duniani kote,hivyo kidunia ugonjwa huu una kasi kubwa, hasa kwa upande wa Afrika ugonjwa huuuko mbele mno ambapo katika kila watu 1,000 watu 50 wameathirika na kifafa,asilimia kubwa wanatoka Afrika. Tafiti zilizofanyika kama ule wa Mahenge, Morogoro wa ugonjwawa kifafa kwa Afrika, Tanzania inaongoza, kwahiyo hilini tatizo kubwa, wagonjwa wana hatari ya kufa mara sita zaidi ya mtu ambayehana kifafa, alibainisha Dk. Njenje. Alisema kuwa asilimia 36 ya jamii wana imani potofu kuhusu ugonjwahuo, hali ambayo imesababisha wagonjwa wengi kutokufika hospitali kwa wakati aukutofika kabisa. Asilimia 50 ya jamii bado wanaamini kifafa ni ugonjwa wa kuambukizwakitu ambacho si kweli, huku zaidi ya asilimia 75 ya wagonjwa wa kifafa wakiendakutafuta tiba kwa waganga waa kienyeji na viongozi wa dini wakiamini kuwa ugonjwa huo unasababishwa namashetani. Kwahiyo tunapoteza watu ingawa katika jamii watu wamekuwa wakiishikwa mazoea na kuwa na imani mbalimbali kuhusu kifafa, wengine wanaamini siougonjwa wa kawaida, wanasema ni kulogwaau majini, alisema Dk. Njenje.  <topic>: afya 