<classify> JAJI Mkuu wa Tanzania, Profesa Ibrahimu Juma amesema ufasaha katika kujieleza kwa lugha ya kiingereza kwa mawakili walio wengi bado ni changamoto licha ya sheria kutumia zaidi lugha hiyo.Alisema amegundua changamoto hiyo baada ya kupata nafasi ya kukutana ana kwa ana na waombaji wa uwakili wapatao 824 kwa mujibu wa kifungu 8 3 cha Sheria ya Mawakili. Miongoni mwa mawakili 909 waliokubaliwa kupata uwakili, saba ni majaji akiwemo aliyekuwa Mkurugenzi wa Taasisi ya Kuzuia na Kupambana na Rushwa Takukuru, Valentino Mlowola na Msajili wa Mahakama ya Rufani, John Kahyoza. Wengine ni balozi mstaafu na mwanadiplomasia wa Umoja wa Mataifa, Tuvako Manongi, Hakimu Mkazi Mkuu wa Mahakama ya Hakimu Mkazi Kisutu, Thomas Simba, maofisa wa Jeshi la Wananchi wa Tanzania JWTZ, polisi, mapadre, mashehe na watu wengine.Akizungumza wakati wa kuwakubali mawakili hao jana kwenye viwanja vya Shule ya Sheria kwa Vitendo, alisema lengo la kuwahoji ni kutaka kujiridhisha na ufahamu na matumizi ya lugha ya kiingereza kwa mambo yanayozunguka sheria kwa Tanzania na dunia. Profesa Juma alisema changamoto ya kujieleza inatakiwa kufanyiwa kazi na mfumo wa elimu pamoja na Baraza la Sheria Tanzania chini ya Jaji Kiongozi. Mwalimu Nyerere aliwahi kutamka kwamba kiingereza ni Kiswahili cha Dunia. Hivyo, kwa wakili anayetaka kujifunza na kujiendeleza katika ushindani wa karne ya 21, hawezi kukwepa umuhimu wa kuwa na ufasaha katika lugha ya kiingereza, alifafanua Profesa Juma.Aliongeza kuwa ingawa elimu kutoka shule ya msingi, sekondari, vyuo na elimu ya sheria kwa vitendo imejengwa katika misingina maudhui ya karne ya 20, huduma za uwakili watakazozitoa ni lazima zikidhi ushindani na matarajio ya huduma za karne ya 21. Alieleza mawakili hao wanaweza kutoa huduma zenye ubora na ushindani kama watajisomea maeneo mapya na kujiendeleza kitaaluna kwa kutumia mifumo ya Teknolojia ya Habari na Mawasiliano Tehama. Alisema katika kujiendeleza, mawakili hao wanapaswa kuelewa changamoto zinazoikabili nchi ya Tanzania na namna gani sheria unaweza kukabiliana na changamoto hizo.Maboresho makubwa yanaendelea kwa sasa ndani ya Mahakama ya Tanzania kupitia Programu za Maboresho na Mpango Mkakati wa miaka mitano ambayo imesaidia majaji na mahakimu kujipima kwa kupunguza mrundikano wa mashauri, alieleza. Kwa mujibu wa Jaji Mkuu, maboresho yamefanikisha ujenzi wa majengo mapya ya mahakama na kufanya ukarabati mkubwa, pia kujenga misingi ya kudumu ya kuwa mahakama itakayoendeshwa kwa uwazi na kuzingatia mifumo ya kisasa ya Tehama.Alisisitiza kuwa mawakili wanapaswa kujitayarisha na mabadiliko ya sheria na kanuni za uendeshaji wa mashauri ziboreshwe na zieleweke kwa urahisi na ziharakishe utoaji wa haki. Pia, Profesa Juma aliwataka mawakili hao kubaki ndani ya misingi ya maadili na uwakili bora kwa kuzingatia Kanuni za Kimaadili, Nidhamu na Tabia njema za mawakili namba 118 ya 2018.Alisema kanuni hizo zinawakumbusha mawakili mambo ya msingi katika kazi za uwakili na vile vile zinatoa tahadhari kuwa hatua za kinidhamu zitachukuliwa kwa yoyote atakayekiuka kanuni hizo. Wakili ni ofisa wa mahakama mwenye tabia njema isiyo na dosari, ukweli na kufanya kazi kwa kuheshimu misingi ya haki. Wakili anatakiwa kuheshimu wateja wake, wananchi na mawakili wenzake pia kuheshimu wataalamu kutoka fani nyingine bila kusahau kuheshimu mahakama na mfumo wa sheria na utoaji haji, alisisitiza.Jaji alisema kanuni zimeainisha mifano ya wakili ambaye atachukuliwa kuwa amekosa uadilifu na tabia njema endapo atakiuka sheria za nchi, kuficha ukweli kwa wateja, matusina kutoa taarifa za uongo au maneno ya kudhalilisha maofisa mwengine wa mahakama. Hata hivyo, alisema kanuni zimetoa mifano ya huduma mbovu zinazoweza kusababisha mawakili kuchukuliwa hatua za kinidhamu na kusimamishwa uwakili kama vile kushindwa kumpa mteja taarifa muhimu za maswala yanayomuhusu, kushindwa kutoa taarifa kwa mteja zinapohitajika na kushindwa kutoa huduma kwa sababu ya ulevi na matumizi ya dawa za kulevya.Pia alisema kutoa huduma mbovu kwa mfano ubovu wa hati za kimahakama kwa niaba ya mteja wake na kusababisha kuchelewa kwa shauri au kusababisha gharama zisizo za lazima dhidi ya mteja. Profesa Juma alieleza sababu nyingine za zitakazosababisha mawakili kusimamishwa ni kutoa huduma mbovu, kutayarisha hati za kimahakama zisizoeleweka na makosa ya kiufundi katika hati za kimahakama. Kushindwa kuwa na ofisi ambazo wateja, mawakili wenzako na mahakama zinazoweza kukufikia na kuwasilisha taarifa.Hivi karibuni tutamtaka kila wakili ajisajili eneo ilipo ofisi yake, mtaa na postikodi ili aweze kufikiwa, alisisitiza. Kwa upande wake, Mwanasheria Mkuu wa Serikali, Profesa Adelardus Kilangi alisema mawakili wanatakiwa kuzingatia sheria kwa kutotenda makosa ya jinai, kuzingatia maslahi ya mteja dhisi ya maslahi hao binafsi na kuisaidia mahakama kupata haki. Pia alisema mawakili watakaochaguliwa kufanya kazi za utumishi wa umma wanapaswa kuchagua suala moja kwa sababu ni ukiukwaji wa maadili wakili kunufaika mara mbili. Naye, Rais wa Chama cha Mawakili Tanganyika TLS, Fatma Karume alisema asilimia 99 ya mawakili wao wanafuata maadili ya taaluma hiyo na kwamba kesi 27 pekee ndio zinawataja mawakili wanaokiuka maadili. Fatma alisema kazi ya mawakili ji kusaidia mahakama kupata haki na kwamba hakuna haki bila hekima.  <topic>: kitaifa 