<classify> SAA 72 zitatoa hatma ya sakata la kushikiliwa kwa ndege ya Kampuni ya Ndege ya Tanzania ATCL, iliyozuiliwa na mahakama nchini Afrika Kusini.Ndege hiyo ya ATCL aina ya Airbus A220-300, ilizuiliwa kwenye Uwanja wa Ndege wa Kimataifa wa Oliver Tambo jijini Johannesburg mwishoni mwa wiki iliyopita kwa amri ya Mahakama Kuu ya Gauteng nchini humo.Baada ya ndege hiyo kushikiliwa, serikali ilituma jopo la wanasheria nchini Afrika Kusini likiongozwa na Mwanasheria Mkuu wa Serikali AG, Profesa Adelardus Kilangi kufuatilia suala hilo ili ndege hiyo iachiliwe haraka na kuendelea na safari zake kama kawaida.HabariLeo limewasiliana na AG, Profesa Kilangi, ambaye yuko nchini humo na timu yake ya wanasheria na kueleza hatua waliyofikia hadi sasa tangu walipofika Afrika Kusini.Alisema timu ya wanasheria wa Tanzania, ikiungana na timu ya wanasheria wa Afrika Kusini iko nchini humo, kupinga amri ya Mahakama Kuu ya nchi hiyo ya kuishikilia ndege hiyo.Alisema mbali na timu hiyo ya wanasheria kupinga amri hiyo ya Mahakama Kuu, pia inashughulikia uwezekano wa kuwa na suluhisho mbadala nje ya mfumo wa kimahakama na wa kisheria kwa ujumla. Usikilizwaji wa kesi utafanywa katika hati ya dharura ndani ya siku tatu kuanzia jana zijazo.Tunatarajia suala hili kufikia tamati baada ya muda si mrefu, maana tunaihitaji ndege hiyo, kwa hiyo tutapata majibu ndani ya siku tatu kuanzia jana nilizosema, alieleza Profesa Kilangi.Hivi karibuni, Msemaji Mkuu wa Serikali, Dk Hassan Abbas aliwatoa hofu Watanzania kuwa ndege hiyo haitauzwa ili kufidia deni inalodaiwa Serikali, lililosababisha ndege hiyo kukamatwa nchini humo.Akizungumza na Shirika la Utangazaji Tanzania TBC mjini Dodoma juzi, Dk Abbas alisema wanasheria wa Tanzania wakiongozwa na Mwanasheria Mkuu wa Serikali, tayari wameshawasili nchini Afrika Kusini na wameshaingia kazini, kuichambua kesi hiyo ili kuona ni eneo gani ambalo wanaweza kuchukua hatua, zitakazowasaidia kupambana mahakamani ili ndege irudi na kuendelea na safari zake kama kawaida.Sababu za kushikiliwa Dk Abbas alisema kushikiliwa kwa ndege hiyo, kunatokana na kesi iliyokuwapo tangu miaka ya 1980 kati ya Serikali ya Tanzania na raia wa Afrika Kusini, Hermanus Steyn, ambaye mali zake zilitaifishwa na serikali yakiwamo mashamba, mifugo na nyinginezo.Alisema utaifishwaji huo uliridhiwa na Steyn mwenyewe, lakini alitaka alipwe fidia.Kesi hii ni madai ya muda mrefu ya fidia ya ardhi iliyotwaliwa tangu miaka ya 1980, hivyo siyo kesi kwamba ni ATCL ndiyo inadaiwa, hapana. Tunaipambania ndege hii kwa maslahi ya Taifa letu na tunaamini siku moja itarudi kuendelea na shughuli zake za kawaida, alisema.Kwa mujibu wa Dk Abbas, suala hilo lilikuwa linafanyiwa kazi na serikali za awamu zote, na katika miaka ya 1990 serikali na mkulima huyo, walikubaliana kiwango cha fidia ambacho angelipwa.Hata hivyo, alisema baadaye yalitokea mabishano, hivyo katika miaka ya 2000 wakakubaliana tena na hatimaye Serikali ya Awamu ya Nne, ilimlipa kiasi kikubwa cha fidia, kilichotakiwa kisheria na kiasi kidogo ndicho kilichobaki.Alisema msingi wa kesi hiyo kwa sasa, unatokana na uamuzi wa Hermanus kuiomba Mahakama Kuu ya Afrika Kusini, imsaidie kutekeleza hukumu ili alipwe kiasi cha fidia kilichobaki.Msemaji mkuu huyo wa serikali alisema zipo nchi, ambazo kwa taratibu za kisheria, zinaweza kuomba hukumu ya nchi nyingine.Hukumu tayari tunayo na ukiisoma ina mambo makubwa mawili ambayo Watanzania wanapaswa kuyaelewa. Kesi ya msingi haijasikilizwa, kama nilivyosema ametumia sheria za Afrika Kusini kuomba kutekeleza hukumu ya nchi nyingine, kwa hiyo ana hukumu ambayo ilishapatikana huku kwetu, lakini akaomba itekelezwe kule Afrika Kusini kwa maana ya kile kiasi kilichobaki.Kwa hiyo kesi ya msingi ya hicho kiasi kilichobaki kwamba sisi tutakikubali tukilipe au tunapingana nacho haijasikilizwa, isipokuwa aliomba maombi madogo ambayo yana taratibu mbili, ambazo mnaweza mkasikilizwa wote au upande mmoja tu ukasikilizwa, kwa hiyo yeye alichagua asikilizwe na Mahakama bila sisi kuwapo, kwa hiyo hiki ndicho kilichofanyika, alisema.Dk Abbas alisema wataangalia sheria inasemaje, lakini kutokana na ufahamu alionao kama ofisa wa Mahakama kutokana na fani ya uwakili alionayo, anajua kwamba hukumu ambayo imetolewa upande mmoja inaweza kubatilishwa.Alisema kwa kuwa Tanzania kwa sasa ndiyo inaongoza Jumuiya ya Maendeleo ya Kusini mwa Afrika SADC, lakini pia kwa kuwa serikali inaheshimu utawala wa sheria, hivyo katika suala hilo sheria itafuata mkondo wake.Alisema kwamba watahakikisha wanasimamia maslahi ya taifa ili ndege hiyo irudi na kuendelea na safari zake.Alipopigiwa simu kuhusu suala hilo, Waziri wa Ujenzi, Uchukuzi na Mawasiliano, Isack Kamwelwe alisema hawezi kuongelea kwenye simu, bali apelekewe maswali kwa njia ya maandishi, akisema kuna baadhi ya vyombo vya habari, vilipotosha taarifa yake juu ya sakata hilo.Matukio ndege kukamatwa Katika miaka ya hivi karibuni, kumekuwa na matukio kadhaa ya ndege za mashirika mbalimba kushikiliwa kwa tuhuma za kudaiwa.Aprili mwaka huu, kampuni ya usafirishaji mizigo ya Ulaya, iliishikilia ndege ya kampuni ya Jet Airways aina ya Boeing 777-300 ER VT-JEW katika Jiji la Amsterdam, Uholanzi kwa kushindwa kulipa deni lake ambalo halikutajwa thamani yake.Mwaka 2018 Serikali ya Ufaransa iliishikilia ndege ya Shirika la Ndege la Ryanair aina ya Boeing 737, muda mfupi kabla ya kuruka katika uwanja wa ndege wa Bordeaux ikiwa na abiria 149 kutokana na kulidai fedha shirika hilo.Kushikiliwa kwa ndege hiyo, kulitokana na kushindwa kulipa madai ya ruzuku inayofikia Euro 525,000 Paundi 457,000, iliyokuwa ikitolewa na serikali ya nchi hiyo ili kuziwezesha ndege zake, kufanya safari zake katika ukanda wa Angouleme kati ya mwaka 2008 na 2009 na baadaye Tume ya Ulaya kuzisitisha, kwa kile ilichosema hazikuwa kihalali.  <topic>: kitaifa 