<classify> Beijing, China Vifovinavyosababishwa na mlipuko wa virusi vya corona vimepanda hadi kufikia170 ikiwa ni ongezeko la vifo 38 ndaniya siku moja. Kuthibitikakwa kesi ya ugonjwa huo katika eneo la Tibet maana yake ni kwamba sasa virusihivyo vimeenea kila mahala nchini China. Mamlaka zaafya za China zilisema kuwa kulikuwa na kesi 7,711 zilizothibitishwa hadikufikia jana. Maambukiziya virusi hivyo tayari yamesambaa katika nchi nyingine 16 duniani. Jana Shirikala Afya Duniani WHO lilikuwa linakutana kujadili kama wanaweza kutangaza haliya dharura duniani. Katikasiku chache maendeleo ya virusi, hususani katika baadhi ya nchi na vinavyoeneakutoka kwa binadamu kwenda kwa binadamu, yametutisha, Mkurugenzi Mkuu wa WHO, Tedros AdhanomGhebreyesus alikaririwa akisema Jumatano wiki hii. AlizitajaUjerumani, Vietnam na Japan, ambako kulikuwa na kesi za watu kupata virusihivyo kutoka kwa wale ambao walikuwa nchini China. Ingawaidadi ya watu nje ya China bado ni ndogo mno, lakini wamebeba uwezo wa kutokeamlipuko mkubwa, alisema Mkuu huyo wa WHO. Watu wengisasa wameathirika na virusi hivyo nchini China kuliko ilivyokuwa wakati wamlipuko wa ugonjwa wa Sars mwanzoni mwa miaka ya 2000, ingawa idadi ya vifo imebaki ndogo ukilinganisha na ugonjwa huo. Sars, kamailivyo kwa virusi vya corona nayo ilikuwa inasababisha matatizo ya kushindwakupumua. Watafitiwanapambana kuhakikisha wanagundua tiba ya kuondoa virusi hivyo vya corona. Maabara mojaya California ina mipango ya kutoa chanjo ambayo wanaweza kuiingiza kwenyemajaribio mwezi Juni au Julai mwaka huu. Kuhama kwahiyari kwa mamia ya raia wa kigeni kunaendelea nchini China hususani kutoka katika eneo la Wuhan. Uingereza,Australia, Korea Kusini, Singapore na New Zealand zimetengaza kuwatenga katika eneo maalumu raiawake kutoka China na kuwaangalia kwa wiki mbili kuona kama wanadalili za ugonjwa huo. MELI YAZUIWA Wakatihuo huo meli iliyobeba abiria 6,000 imezuiwakaribu na Roma baada ya wapenzi wawili kutoka Hong Kong kupata homa kaliiliyosababisha washindwe kupumua. Wapenzi haowamechukuliwa na kutengwa ndani ya meli hiyo wakati wakichukuliwa vipimo . Urusiimeufunga mpaka wake wa kilomita 4,300 upande wa mbali mashariki katika mpakawake na China. Aidha safariza ndege kwa ajili ya kuwachukua raia wa Uingereza na Korea Kusini kutoka Wuhanzilicheleweshwa na mamlaka za China zinazotoa vibali. Ndege mbiliza Japan tayari zimekwishatua Tokyo. Vyombo vyahabari vya Japan vimeeleza kuwa abiria watatu wamejulikana kuwa na virusihivyo. Aidha raiakaribu 200 wa Marekani nao wameondolewa kutoka Wuhan na watatengwa katika kituo cha jeshi cha Californiakwa saa 72. Ndegembili nazo zinatarajiwa kubeba raia waUlaya wakiwamo 250 wa Ufaransa ambao watawasili katika ndege ya kwanza. VIRUSIVYAFIKA INDIA Virusi vya corona vimeripotiwa kufika nchini Indiabaada ya nchi hiyo kuripoti kesi ya kwanza ya mwanafunzi wa jimbo la Keralalililoko kusini ambaye alikuwa akisoma Wuhan Rais waChina, Xi Jinping ameapa kupambana na virusi hivyo alivyoviita shetani. Jimbo la Hubei,ambako vifo karibu vyote vimetokea huko shughuli zote zimesimama. Jimbo hilolina watu takribani milioni 60 na Wuhan ambako ugonjwa huo ulianzia ni sehemuyake. Wafanyakaziwa Hubei wameambiwa na waajiri wao kufanya kazi zao kutokea majumbani mwao hadipale watakapowaarifu kuwa hali ni shwari. UCHUMI Virusi hivyotayari vimetajwa kuathiri uchumi wa China, ambao ni wa pili kwa ukubwa duniani,huku idadi ya nchi ambazo zinazuia raia wake kwenda nchini humo kwa shughulimbalimbali za kiuchumi zikizidi kuongezeka. SAFARI ZANDEGE Mashirikakadhaa ya kimataifa ya ndege yametangaza kusitisha safari zake nchini China na kampuni kama Google, Ikea,Starbucks na Tesla zimefunga maduka yao au zimesitisha shughuli zake. Kumekuwa naripoti ya kuwako kwa upungufu wa chakula katika baadhi ya maeneo. Chombo chahabari cha serikali kimeeleza kuwa serikali inafanya juhudi kuhakikisha bei zabidhaa hazipandi. WANAOATHIRIKANI KINA NANI? Ingawa kuna maambukizi karibu 8,000, kunataarifa chache zinazotolewa za wagonjwa walioathirika. Kesi nyingizilizothitibishwa zinahusisha watu ama kutoka Wuhan na ambao wamekuwa karibu nawalioathirika. Ugonjwa huounahusishwa na vyakula vya baharini au wanyama na unadaiwa kuripuka kutokakatika soko linalouza vyakula hivyo Wuhan. Homa nakifua ndivyo vinavyotajwa kuwa ni dalili kubwa ya kuugua virusi hivyo. Wagongwa 17wametajwa kukumbwa na matatizo ya kushindwa kupumua na 11 wamekufa baada ya moyo au figo kushindwakufanya kazi huku 31 kati 99 wameruhusiwa kutoka hospitalini hadi kufikiaJanuari 25 mwaka huu. Watafitiwanasema maambukizi yanaonekana zaidi kwa wanaume wenye umri mkubwa na ambaowanapatiwa matibabu ya magonjwa mengine.  <topic>: kimataifa 