<classify> MIMEA jamii ya mikunde ikiwamo mbaazi, kunde, choroko, soya na dengu ina sifa ya kuwa na uwezo mkubwa wa kurutubisha ardhi na hivyo, kukuza uchumi kwa wakulima na jamii kwa jumla. Hili linafanyika kupitia vijidudu vya bakteria vilivyopo kwenye mizizi vinavyochukua hewa ya nitrogen angani na kuibadilisha kuwa mbolea inayotumika na mimea mingine kama mahindi, mtama na mazao mengine.Utumiaji mbolea katika kilimo, huongeza uzalishaji wa mazao shambani na hivyo, kukuza kipato cha mkulima. Mratibu wa Taifa wa Mazao Jamii ya Mikunde ambaye pia ni Mratibu wa Utafiti na Ubunifu katika Kituo cha Ilonga cha Taasisi ya Utafiti wa Kilimo Tanzania Tari, Meshack Makenge anasema mimea jamii ya mikunde ina faida nyingi katika ardhi, kilimo na uchumi kwa jumla.Anasema katika sehemu nyingi nchini, udongo umechoka, lakini mazao yote hayo yana uwezo wa kurutubisha ardhi kupitia vijidudu vya bakteria vilivyopo kwenye mizizi vinavyochukua hewa ya nitrogen angani na kuibadilisha kuwa mbolea inayotumiwa na mimea mingine yakiwemo mahindi, mtama na mazao mengine. Hii ni kusema kuwa, kilimo cha mimea jamii ya mikunde ni kichocheo cha uzalishaji katika kilimo cha mazao mengine yakiwamo hayo yaliyotajwa.Kwa mujibu wa Makenge, mazao hayo jamii ya mikunde yanatumika kama mazao funika kwani majani yake yanapokuwa makubwa, huhifadhi unyevunyevu ardhini. Zao kama mbaazi mzizi wake unaenda kina kikubwa chini ya ardhi hadi mita tatu hivi, hivyo kuchukua mbolea iliyoko chini ya ardhi ambako mazao mengine hayafiki na kuileta juu ya ardhi kwa ajili ya kutumika na mazao mengine ambayo siyo ya jamii yamikunde, anasema. Anazidi kuielezea mimea hiyo akisema, inahimili kwa kiasi kikubwa mabadiliko ya tabianchi kwa kuwa inastahimili ukame.Mfano mvua za mwaka huu hazikuwa za kuridhisha, lakini mimea jamii ya mikunde imeendelea kustawi vizuri kwa sababu inastahimili ukame, anasema. Kuhusu kilimo mseto, anasema mazao jamii ya mikunde yanafaa kwa kilimo hicho hususan katika maeneo yenye uhaba wa ardhi. Unaweza ukachanganya mbaazi na mahindi, kunde na mahindi, mbaazi na mtama, mtama na kunde, mihogo na kunde, mkonge na kunde hivyo kutumia eneo dogo la ardhi kwa mazao mengi, anasema na kuongeza: Kilimo mseto kwa kweli kinapunguza gharama za uzalishaji. Ukiwa na eneo dogo unalima mazao mengi hivyo kurahisisha wakati wa kulima na kupalilia, anasema na kuongeza kuwa, mazao jamii ya mikunde yanahifadhi mazingira.Anatoa mfano maeneo yenye uhaba wa kuni, kwani mashina ya miti ya mbaazi baada ya kuvuna hutumika kama kuni, hivyo kupunguza kukata miti kwa ajili ya matumizi ya kuni na mkaa na pia, kuokoa pesa ambazo zingetumika kununua nishati hiyo. Hupunguza uharibifu wa mazingira na kuwapunguzia wakulima shida ya upatikanaji wa nishati ya kupika hususan vijijini, anasema na kuongeza kuwa, mazao hayo pia hutumika kama malisho ya mifugo. Majani pamoja na mbegu hutumika kulishia mifugo wakiwemo ngombe na mbuzi, hivyo kuwa chanzo mojawapo kinachoongeza virutubisho kwa mifugo na hivvyo, kuongeza wingi na ubora wa mazao ya mifugo kama nyama, maziwa na mayai na hatimaye, kuongeza kipato, anasema.Anasema mazao ya mikunde yakiwekwa sokoni humuongezea kipato mkulima kwa kuwa soko lake lipo ndani na nje ya nchi na bei ya mazao hayo ipo juu ukilinganisha na mazao mengine. Anasema kwa wastani, kilo moja ya mikunde huuzwa Sh 2,000. Aidha, mbaazi mbichi debe moja huuzwa kwa kati ya Sh 15,000 hadi 20,000. Mkulima anaweza kuuza mbaazi mbichi au kavu. Katika suala la chakula, mtafiti huyo anasema mazao hayo ya jamii ya mikunde ni chanzo kizuri cha virutubisho aina ya protini mwilini.Anasema protini za mimea ni nzuri kuliko za wanyama na upatikanaji wake ni rahisi kwa wananchi wote. Protini zinahitajika kwenye makundi mbalimbali ya watu wakiwemo watoto, wajawazito na wazee hivyo ulimaji wa mzao hayo husaidia upatikanaji wa protini na virutubisho hivyo, lakini pia, kuokoa pesa, anasema. Anasema mazao hayo pia ni muhimu kwani yanatumika kama malighafi katika sekta ya viwanda. Inaelezwa kuwa, viwanda hutumia soya kwa ajili ya kusindika mafuta na kutengenezea vyakula mbalimbali ikiwemo biskuti pamoja na vyukula vya mifugo.Hutumika pia katika mnyonyoro wa thamani wa mazao jamii ya mikunde kwa kuongeza ulaji aina ya mazao ya mikunde badala ya kula maharage pekee yake. Watu wanaanza kula aina nyingine za mikunde mfano choroko, kunde, mbaazi, dengu na njugu mawe ambazo zina virutubisho vingi pamoja na madini ya zinki, calsium na chuma ambayo hayapatikani kirahisi kwenye mazao mengine isipokuwa mimea ya mikunde na hivyo, kuondoa tatizo la njaa iliyofichika, anasema. Anasema ulaji wa mazao yatokanayo na mimea ya jamii ya mikunde, utaongeza soko la ndani kwa kuhamasisha shuleni, vyuo na taasisi nyingine za kijamii.Makenge anasema Ilonga imebahatika kutoa mbegu bora katika vipindi tofauti na kutolea mfano wa mbaazi. Anasema katika kituo hicho wana aina saba za mbegu bora za mbaazi, kunde mbegu bora aina nane, choroko aina mbili, dengu aina nne, njugu mawe aina sita na soya aina nne. Akizindua Maonesho ya Kilimo Biashara kituoni hapo hivi karibuni, Naibu Waziri wa Kilimo, Omary Mgumba, alisema Kituo cha Ilonga kina wajibu wa kufanya utafiti wa mazao hayo jamii ya mikunde. Naibu Waziri anasema kituo hicho kina wajibu wa kutatua changamoto mbalimbali zikiwemo matumizi madogo ya mbegu bora, mabadiliko ya tabianchi, upungufu wa rutuba katika udongo, visumbufu vya mazao na mengineyo kwa kuongeza uzalishaji na uhamasishaji wa matumizi ya mbegu bora.Anasisitiza pia wajibu wa kueneza elimu kuhusu kanuni bora na endelevu za uzalishaji wa mazao ili kuongeza tija na na kueneza teknolojia rafiki kwa jinsia zote katika uzalishaji na usindikaji mazao katika mnyororo wa thamani. Mkurugenzi wa Kituo cha Ilonga Dk Joel Meliyo, anasema Kituo cha Ilonga kilichopo Kilosa mkoani Morogoro, kina majukumu matano ya kitaifa.Anayataja majukumu hayo kuwa ni uzalishaji wa mbegu bora za mazao ya mafuta hususan alizeti ambalo ni miongoni mwa mazao ya mkakati ya kitaifa. Majukumu mengine ni utengenezaji wa mbegu bora za mahindi kwa ukanda wa chini unaohusisha mikoa ya Pwani, Tanga, Morogoro, Lindi, Mtwara na maeneo yenye mwinuko kutoka usawa wa bahari yasiyozidi mita 800. Aidha, majukumu mengine ni uzalishaji wa mbegu bora za mazao ya mtama, uwele na ulezi kwa nchi nzima ikiwa ni pamoja na utengenezaji wa mbegu bora za mikunde ambazo ni mbaazi, kunde, choroko, soya na dengu.Hivyo Kituo cha Ilonga kinaratibu kitaifa mazao jamii ya mikunde kwa kufanya tafiti za mbegu bora zenye mavuno mengi, ukinzani dhidi ya wagonjwa na wadudu yenye kustahimili ukame kwenye mazao ya mbaazi, kunde, choroko, soya, dengu na njugu mawe.  <topic>: uchumi 