<classify> Nyemo Malecela-Bukoba WATOTO 301 wenye umri chini ya siku nane na mama 22wamepoteza maisha katika kipindi cha Januari hadi Mei mwaka huu mkoani Kagera. Takwimu hizo zimetolewa na Mratibu wa Huduma za Afya zaMama na Mtoto mkoani Kagera, Neema Kyamba alipokuwa akizungumza na MTANZANIAkatika mahojiano maalumu mjini hapa. Alisema takwimu hizo zinaonekana kuwa kubwa zaidi katikaManispaa ya Bukoba kwani katika kipindi hicho cha Januari hadi Mei mwaka huuwatoto 39 wenye umri chini ya siku nane na mama watatu wamepoteza maisha. Amezitaja sababu za kutokea kwa vifo hivyo kuwa ni kupotezadamu nyingi wakati wa kujifungua na baada ya kujifungua, upungufu mkubwa wadamu kwa mjamzito. Sababu nyingine ni kifafa cha mimba, maambukizi mbalimbaliwakati wa kujifungua na baada ya kujifungua kama vile malaria ambayo piausababisha upungufu wa damu, lishe duni na minyoo. Neema alisema kuwa vifo hivyo havitabiriki kwani ni haliinayotokea ghafla ambapo muhudumu anaweza kushindwa kugundua kama mamaatapoteza maisha. Kwa upande wa watoto, idadi hiyo pia inajumuishawaliozaliwa wafu. Akizungumzia sababu ya vifo hivyo vya watoto, Neema alisema; chochote kibaya kinachomtokeamama mjamzito kinaathiri uhai wa mtoto. Neema alisema kwa Januari hadi Mei mwaka huu asilimia 79 yawajawazito mkoani Kagera wamejifungua katika vituo vya afya wakati asilimiazilizobakia walijifungulia njiani na nyumbani. Katika asilimia 21 za wanawake waliojifungulia nyumbani nanjiani, kulitokea vifo vya mama watatu ambao walijifungulia nyumbani. Kwa mwaka 2016 vimetokea vifo 61, mwaka 2017 vimetokeavifo 73, mwaka 2018 vimetokea vifo 65 kwa akina mama wakati kwa watoto mwaka2016 vimetokea vifo 1,043, mwaka 2017 vimetokea vifo 1,007 na mwaka 2018 vimetokeavifo 979, alisema. Neema amewataka wajawazito kuhudhuria kliniki angalau maranne katika kipindi cha ujauzito. Katika mahudhurio angalu manne mama huyu atasaidiawahudumu wa afya kubaini vidokezo hatarishi wakati wa kujifungua, lakini piawataweza kumpa ushauri wa namna ya kuchukua tahadhari katika kipindi chaujauzito, alisema Neema. Mganga Mkuu wa Hospitali ya Rufaa ya Mkoa wa Kagera, MarcoMbata, alisema kuwa Manispaa ya Bukoba inaonekana kuwa na idadi kubwa ya vifovya mama na watoto kutokana na uwepo wa Hospitali ya Rufaa ya Mkoa hasa kwawatoto wachanga. Ikumbukwe mama wanaoletwa katika Hospitali ya Rufaa yaMkoa kwa matatizo ya ujauzito, pia watoto wanaokuwa tumboni mwao wanakuwakwenye hatari ya kuchoka au kushindwa kupumua, hivyo matokeo yanawezakusababisha kumwokoa mtoto au kushindwa kumwokoa. Pia watoto wanaoletwa katika hali isiyo nzuri kutokana nakuchelewa kwenye jamii au vituo vingine wakati huo manispaa hakuna kituo chawatoto wachanga, kwani kituo cha afya kinachotakiwa kuwahudumia watoto wachangalazima kiwe kinatoa huduma ya upasuaji, alifafanua Mbata. Aliongeza kuwa manispaa inajenga kituo cha afya cha Zamzamili kupunguza mzigo kwa Hospitali ya Rufaa kwani kitatoa huduma ya upasuaji kwawajawazito pamoja na watoto wachanga.  <topic>: afya 