<classify> UGONJWA wa moyo unashika nafasi ya pili kwa kuua watu wengi zaidi nchini, ukiongozwa na ajali za bodaboda na za magari.Watanzania milioni 17.6 wanaugua ugonjwa wa moyo.Akizungumza na Habari Leo, Mkurugenzi Mtendaji wa Taasisi ya Moyo ya Jakaya Kikwete JKCI, Profesa Mohamed Janabi amesema asilimia 32 ya Watanzania wana shinikizo la damu, na kwamba kati ya watu 100, basi watu 28 mpaka 32 wana tatizo la shinikizo la damu na nusu yao hawajui kuwa wana tatizo hilo.Hivyo, ina maana kuwa kati ya watu milioni 55 ambao wapo nchini, ukigawanya kwa asilimia 32, basi watu milioni 17.6 wanaugua ugonjwa wa moyo.Ripoti ya makadirio ya watu nchini, iliyozinduliwa Februari 28, 2018 na Waziri wa Fedha na Mipango, Dk Phillip Mpango inaonesha Tanzania kuna idadi ya watu milioni 54.2 hadi kufikia mwaka 2018.Ilielezwa kuwa kila mwaka kuna ongezeko la watu milioni 1.6, kwa maana nyinigne ni kuwa kwa idadi hii ya watu asilimia 32 wanaugua ugonjwa wa moyo, ambao unashika namba mbili kwa kuua nchini.Kwa mujibu wa takwimu za Shirika la Afya dunia WHO, asilimia 70 ya vifo duniani vinatokana na magonjwa ya moyo, ikiwemo shinikizo la damu, kiharusi na mshtuko wa moyo.Ukiangalia takwimu ni kwamba hali ni mbaya, ni tatizo kubwa, kwa hapa JKCI peke yake tunawaona kwa siku wagonjwa 250 mpaka 300 wa kwenda na kurudi na tunafanya upasuaji wa wagonjwa 10 hadi 12 kwa siku, achilia mbali hospitali nyingine ikiwemo mikoani, utaona ukubwa wa tatizo, alisema .Chanzo kikuu cha ugonjwaAmesema mtindo wa maisha, ulaji wa vyakula vya mafuta, wanga na kutofanya mazoezi ni chanzo kikuu cha ugonjwa wa moya kwa watu wazima. Kwa watoto vitu vinavyosababisha wapate magonjwa ya moyo ni pamoja na mama kutopata chanjo kipindi cha ujauzito, hasa chanjo ya rubela.Mfano watoto mapacha waliokuja kutoka Jamhuri ya Kidemokrasia ya Congo DRC, moyo ulikuwa na matundu ambayo yalisababishwa na kushambuliwa na vijidudu vya rubela, kuna wengine wamezaliwa njiti mwili unakuwa haujajifunga vizuri, kuna wengine mama akiwa mjazito alitumia dawa kiholela, na kuna wengine wanakunywa pombe kipindi cha ujauzito na kusababishia watoto wao kupata maradhi hayo ya moyo.alisema.Amesema kwa pande wa watoto wadogo, asilimia 70 wanaotibiwa JKCI ni wale waliozaliwa nao, wakati watu wazima wengi wanaogua maradhi hayo yanatokana na shinikizo la damu, ambalo huharibu moyo na kiharusi.Moja ya sababu kubwa zinazochangia ni mabadiliko ya maisha, vyakula vya wanga, na ukosefu wa mazoezi, mtoto akitoka nyumbani ameingia kwenye basi la shule, mtu mzima ataingia kwenye gari au usafiri uliopo, jioni hivyo hivyo, hakuna muda wa kufanya mazoezi lazima watu kupata magonjwa ya moyo,alisema.Hata hivyo, alisema si kwamba kwa sasa tatizo hilo limeongezeka, bali lilikuwepo tangu siku za nyuma.Watu wengi walipoteza maisha kutokana na kutokuwa na uelewa ikiwemo ukosefu wa vifaa vya kisasa kutambua ugonjwa huo.Miaka ya nyuma ilikuwa mtu ana moyo anaambiwa TB, au typhoid, akifa utasikia Mungu kampenda zaidi, tunamsingizia tu wakati ni magonjwa ya moyo, mimi huwa nawaambia watu Mungu anatusubiri tu huko atulize, maana vingi tunamsingizia, alisema.Hata hivyo, Profesa Janabi alisema wanawake wengi wanasumbuliwa na mshtuko wa moyo zaidi kuliko wanaume, lakini wanaume wengi wanasumbuliwa na shinikizo la damu na kiharusi zaidi kuliko wanawake.Alisema sababu kubwa ya ugonjwa huo ni mafuta au shinikizo la damu mtu analokuwa nalo lakini hajijui. Kwamba hali hiyo inatokana na watu wengi, kutokuwa na utamaduni wa kupima afya zao mara kwa mara.Profesa Janabi amesema maendeleo ya nchi, yamesababisha matukio mengi ya ugonjwa wa moyo.Siku za nyuma maisha ya Mtanzania yalikuwa miaka 52 kwa wanawake na 48 kwa wanaume .Wanaume ndio wanaongoza kufa zaidi sasa kutokana na msongo wa mawazo. Maisha yameongezeka kwa sasa, ambapo umri unaokadiriwa wa wanaume kuishi ni miaka 52 na wanawake ni miaka 63. Kwamba kadri umri unavyoongezeka, ndivyo mtu hukumbana na magonjwa ya utu uzima, ukiwemo ugonjwa wa moyo.Sababu zingineDk Peter Kisenge ambaye ni daktari bingwa wa magonjwa ya moyo, ambaye pia ni mkurugenzi wa tiba ya moyo, anaeleza kuwa magonjwa ya moyo yanasababisha vifo vingi vya ghafla.Vifo hivyo hutokea ghafla kwa sababu mtu hupata mshtuko wa moyo na kupoteza maisha. Alisema sababu nyingine ni mapigo ya moyo kwenda kasi sana, ambapo yanaenda kasi sana kwa spidi 140 kwa dakika.Dk Kisenge alisema sababu nyingine ni matatizo ya umeme wa moyo, unaosababishwa na makovu na kuzalisha umeme usio wa kawaida.Sababu nyingine ni kupasuka kwa mshipa mkubwa, unaosambaza damu sehemu mbalimbali za moyo.Kwa mujibu wa Dk Kisenge, mara nyingine fundo la damu kutoka mishipa ya chini ya miguu, huweza kuziba sehemu ya mapafu, lakini kwamba hiyo hutokea sana kwa watu wanaosafiri mwendo mrefu wa basi na ndege.Kisenge aliwataka watu kujenga utaratibu wa kuchunguza afya zao mara kwa mara na kuwa na ulaji mzuri, na kuepuka vyakula vya mafuta, sukari na wanga.  <topic>: kitaifa 