<classify> MABADILIKO ya tabianchi yanayoendelea nchini na ulimwenguni kwa ujumla bila shaka ni moja kati ya changamoto kubwa ambazo kwa miaka ya hivi karibuni zimeathiri vibaya shughuli za ufugaji wenye tija na malisho katika maeneo mbalimbali.Kwa kawaida wafugaji wanapata kipato chao, chakula na kutunza familia kutokana na ufugaji, sekta ambayo pia inaliingizia taifa fedha nyingi na kuinua uchumi wa nchi. Kwa mfano, takwimu zilizotolewa hivi karibuni na Jukwaa Huru la Kilimo ANSAF, zinaonesha kwamba sekta ya mifugo inachangia asilimia nane kwenye pato la taifa DGP.Hata hivyo, kutokana na mabadiliko ya tabianchi, mimea vamizi invasive species imeleta janga jipya kwa wafugaji wengi na hivyo kuwafanya baadhi yao kuhama maeneo yao ya asili na kukimbilia maeneo mapya kutokana na kukosa malisho ya maana ambayo yamefunikwa na mimea hiyo vamizi.Akizungumzia hali hiyo, katibu wa chama cha wafugaji nchini, Makoye Maghembe, anasema moja ya changamoto iliyosababishwa na mabadiliko ya tabianchi ni mimea vamizi ambayo imeota kwa kasi katika maeneo mbalimbali ya wafugaji nchini. Akitolea mfano, Maghembe anasema kuwa baadhi ya mimea na majani mapya yameibuka ghafla katika maeneo ya kanda ya wafugaji kama vile Ngorongoro na kusababisha ukosefu wa malisho katika maeneo hayo. Kumekuwepo na majani na mimea mipya ambayo hailiwi na wanyama kama ngombe na mbuzi.Mmea hii inastawi tu mahali popote hata wakati wa kiangazi. Mimea hii ina tabia ya kuuwa mimea na majani ya asili ambayo wafugaji walizoea kulisha mifugo yao, anasema. Majani na mimea hii imesababisha hasara kubwa kwa uchumi wa wafugaji na hata wakulima kwa sababu inaua hata baadhi ya mimea ya chakula.Akitolea mfano zaidi, Katibu huyo wa wafugaji anasema ukisafiri barabara ya Morogoro mpaka Dodoma, utaona mimea ya kijani yenye maua meupe imemea kwa wingi kando kando ya barabara na hata mashambani hasa maeneo ya kutoka Kibaigwa kuelekea kwenye ranchi za taifa mpaka Dodoma.Mimea hiyo imeanza baada ya changamoto ya mabadiliko ya tabianchi, na kwamba hustawi sana hata wakati wa kiangazi na kwa kawaida huwa hailiwi na mifugo. Kadhalika anasema kwenye mito na maziwa kuna mimea ambayo imejitokeza ambayo kwa kawaida huwa pia hailiwi na mifugo wala wanyama na hivyo kusababisha ufinyu wa malisho na vyanzo vya maji kwa sababu mimea mingine ina tabia ya kunyonya maji kutoka ardhini hali ambayo husababisha baadhi ya mito midogo kukauka mapema kabla ya kipindi cha mvua.Makoye anasema kuwa mimea vamizi pia imejitokeza kwa wingi katika maeneo ya Simanjiro na Loliondo katika kanda ya kasikazini na baadhi ya maeneo ya vijijini malisho ya mifugo imepungua sana baada ya kuvamiwa na kuuawa na mimea vamizi. Mimea vamizi pia imevamia wafugaji katika maeneo ya Kanda ya Ziwa Victoria na kusababisha usumbufu mkubwa, mfano wilaya ya Bunda na mikoa ya kanda hiyo kwa ujumla.Maeneo mengine ambayo yameathirika na mimea vamizi ni pamoja na Kongwa, Singida na Tabora. Wataalamu na watafiti wanasema kuwa mimea hiyo ni matokeo ya mabadiliko ya tabianchi yanayoambatana na ukame, mafuriko, joto na baridi katika maeneo mbalimbali nchini.Kutokana na hali hiyo baadhi ya wafugaji kama Wasukuma, Wamasai na Wabarbaig wamehama kutoka katika maeneo yao na kuelekea kwingineko ikiwemo Nyanda za Kuu Kusini Iringa, Ruvuma, Rukwa na Katavi, na mikoa ya Pwani, Lindi na Mtwara kutafuta malisho mapya.Akizungumzia hali hiyo Ofisa tarafa wa Namasakata wilayani Tunduru mkoani Ruvuma, Zawadi Abdallah anasema kuwa wafugaji kutoka Shinyanga, wameongezeka kwa wingi miaka ya hivi karibuni wilayani humo wakifuata malisho na maji. Hapa tumevamiwa na wafugaji kutoka Usukumani, kuna Wamasai na Wabarbaig katika maeneo mbalimbali. Wanalisha ngombe wao na wengine wameweka makazi, anasema.Anasema kutokana na hali hiyo baadhi yao wamesababisha migogoro ya ardhi na wakulima kutokana na ukweli kwamba vijiji vingi havijafanyiwa mipango ya matumizi bora ya ardhi. Hapo awali hatukuwa na migogoro ya ardhi kutokana na maeneo mengi kuishi wakulima pekee, lakini baada ya mabadiliko ya tabianchi kuongezeka mvua zimekuwa haba na kufanya wafugaji kusambaa vijijini na maeneo yanayokaliwa na wakulima, anasema.Anasema migogoro ya ardhi kati ya wafugaji na wakulima pia imeripotiwa pia katika vijiji vya Sautimoja, Msinji na Ligoma wilayani humo. Kadhalika anasema migogoro kama hiyo kati ya wakulima na wafugaji ilijitokeza miaka ya hivi karibuni mkoani Morogoro hususani wilaya za Mvomero na Kilosa, moja ya sababu ikiwa ni kugombea ardhi ya malisho na kilimo.Akizungumzia hali ya mabadiliko ya tabianchi hivi karibuni mjini Dodoma, Profesa Emmanuel Nzunda kutoka Chuo Kikuu cha Kilimo cha Sokoine SUA anasema kuwa Tanzania kama nchi nyingine inakabiliwa na mabadiliko ya tabianchi.Anasema mabadiliko hayo yamesababisha changamoto katika vyanzo vya maji, sekta ya kilimo, bayoanuai, uhamaji, migogoro na hivyo kuathiri maendeleo. Anasema kutokana na hali hiyo kuna haja ya kukuza uelewa, kutoa elimu, kuendelea kufanya utafiti na mabadiliko sera, pia kuwepo na miradi inayojielekeza kwenye kujikinga na kuhimili mabadiliko ya tabia nchi.Naye Mkurugenzi Mtendaji wa shirika linalojihusisha na masuala ya mabadiliko ya hali ya hewa la Tanzania Civil Society Forum on Climate Change ForumCC, Rebecca Muna anasema kuwa kuna haja ya kuwepo na programu na mikakati maalumu ya kukuza uelewa miongoni mwa jamii. Kuna pengo kubwa la uelewa na elimu kuhusu mabadiliko ya tabianchi na wakati mwingine watu wanatafsiri tofauti kati ya mazingira na suala zima la mabadiliko ya tabianchi.Tunapaswa kukuza uelewa na pia kuwekeza ili watu wapate taarifa sahihi na waweze kufanya maamuzi sahihi ambayo yatasaidia kukabiliana na changamoto hizi zitokanazo na mabadiliko ya tabianchi, anasema Muna. Muna anatoa mwito kwa serikali na wadau wengine kuongeza bajeti katika kukabiliana na changamoto mbalimbali zitokanazo na mabadiliko ya tabianchi.Aidha shirika linalojihusisha na masuala ya hali ya hewa la Pan African Climate Justice Alliance- PACJA kupitia ForumCC pia wanaendesha mradi wa kuyajengea uwezo mashirika yanayojihusisha na shughuli za wafugaji kukabiliana na mabadilko ya tabianchi katika ngazi ya kitaifa na kikanda Strengthening the Capacity of Pastoralists Organizations to Engage in Climate Change Processes at National and Regional level.Kwa upande wao, wanavijiji wanapendekeza serikali iweke mikakati maalumu ya kumaliza tatizo la mimea vamizi na kuwepo na mipango ya matumizi bora ya ardhi katika vijiji ili kukomesha migogoro inayoambatana na changamoto ya mabadikiliko ya tabianchi na hivyo kusababisha mwingiliano wa shughuli tofautitofauti katika eneo moja. Kwa upande wake, chama cha wafugaji nchini kinaiomba serikali iweke mpango maalumu wa kukuza uelewa kwa jamii za wafugaji kuhusu mabadiliko ya tabianchi, athari zake na jinsi wanavyoweza kujikinga.Kunaweza kuwa mikakati na teknolojia mbalimbali ambazo ni mahususi kwa ajili ya wafugaji nchini, kwa mfano teknolojia ya uvunaji maji, namna ya kuotesha majani na malisho na maendeleo ya mifugo, anasema katibu wa chama hicho, Maghembe. Mwezi Septemba mwaka jana serikali ilizungumzia suala hili la mimea vamizi kwa mapana na marefu na ikaunda kikosi maalumu kukabiliana na tatizo hilo.Kikosi hicho maalumu kiliundwa na wataalamu kutoka idara za Mazingira, kutoka sekta ya kilimo, maliasili na taasisi nyingine. Waziri wa Nchi, Ofisi ya Makamu wa Rais, Muungano na Mazingira, Januari Makamba, alisema wakati wa uzinduzi wa kikosi hicho kuwa serikali imedhamiria kupambana na mimea vamizi nchi nzima na kwamba imeandaa mpango mkakati wa kitaifa wa kutatua changamoto hiyo. Wataalamu wanadai kuwa kuna aina mbalimbali ya mimea vamizi zaidi ya 70 nchini, hali ambayo inahitaji suluhisho la haraka.Kulingana na takwimu za Wizara ya Mifugo na Uvuvi zilizotolewa na Waziri Luhaga Mpina hivi karibuni, Tanzania inachukua takribani asilimia 1.4 ya mifugo yote ulimwenguni na kwa bara la Afrika ina chukua asilimia 11 ya idadi yote ya mifugo. Takwimu hizo zilifafanua pia kuwa Tanzania ina takribani ngombe milioni 30.5, mbuzi milioni 18.8 na kondoo milioni 5.3.  <topic>: kitaifa 