<classify> WAKATI maambukizi ya Virusi Vya Ukimwi VVU yakielezwa kupungua katika nchi za Jumuiya ya Afrika Mashariki EAC, homa ya ini Hepatitis C na B imekuwa tishio katika nchi hizo.Magonjwa hayo mawili kwa kiasi kikubwa yana tabia zinazofanana hasa njia zake za maambukizi na yote hayana tiba.Hata hivyo, homa ya ini ina chanjo ya kinga, lakini ukimwi bado hauna chanjo na mtu anayeishi na virusi vya ukimwi analazimika kutumia dawa ya kufubaza virusi vya ugonjwa huo ARVs na pia anayeishi na virusi vya homa ya ini naye analazimika kutumia ARVs za kufubaza virusi vya ugonjwa huo.Kutokana na kuongezeka kwa kasi ya maambuki ya homa ya ini katika nchi za EAC, mataifa yanayounda jumuiya hiyo ikiwamo Tanzania, kila moja kwa upande wake limeweka nguvu kubwa katika mapambano dhidi ya maambukizi ya virusi vya kuenea kwake na kudhibiti vifo.Kwa upande wa Tanzania, imeimarisha mapambano dhidi ya ugonjwa huo kwa kutoa chanjo kuanzia watoto wanaozaliwa hadi watu wazima ili kuhakikisha hakuna maambukizi mapya.Naibu Waziri wa Afya, Maendeleo ya Jamii, Jinsia, Wazee na Watoto, Dk Faustine Ndugulile pichani, ameliambia Habari- Leo Afrika Mashariki jana kuwa, serikali inafanya kila liwezekeanalo kuhakikisha ugonjwa huo tishio hauendelei kuathiri watu wengi na kusababisha vifo nchini.Alisema serikali imeweka mikakati mbalimbali ya kuuangamiza kabisa ugonjwa huo na kutaja moja ya njia hizo ni utoaji wa chanjo kwa watoto wote wanaozaliwa ili kuwalinda maisha yao yote wasiambukizwe.Njia ya pili inayotumiwa na serikali ni kudhibiti damu inayotumika kuongezewa wagonjwa ambayo lazima ipimwe virusi vya homa ya ini ili kumlinda mgonjwa na hatari ya kupata virusi hivyo, alisema.Kwa mujibu wa Dk Ndugulile, njia ya tatu ni kuhamasisha watu wazima kupima kwa hiyari kwa gharama nafuu ya Sh 30,000 ili kujua hali zao za afya na endapo mtu atapatikana na virusi vya ugonjwa huo atalazimika kupata tiba ya kufubaza virusi.Alisema chanjo ya ugonjwa huo inatolewa kwa wananchi wote watakaopima na kukutwa wapo salama.Vipimo na chanjo ya homa ya ini vinafanyika katika hospitali zote za rufaa na hospitali kuu za mikoa yote Tanzania, hivyo wananchi wanaweza kwenda kuangalia afya zao, alisema.Alizitaja athari za zinazoweza kuletwa na ugonjwa wa homa ya ini kuwa ni mgonjwa kupata kansa ya ini, mgonjwa kupata homa ya manjano na ini la mgonjwa kuoza.Mganga Mkuu wa Serikali, Dk Muhamad Bakari Kambi, aliliambia gazeti hili kuwa, serikali inafanya jitihada kubwa kuhakikisha ugonjwa huo unadhibitiwa kupitia njia mbalimbali.Alizitaja baadhi ya njia hizo ni utoaji elimu kwa umma kuhusu hatari inayosababishwa na ugonjwa huo pamoja na hatua za kuchukua ili kutoambukizwa.Alisema njia nyingine ni kutoa chanjo kwa kila mtoto anayezaliwa ambayo ilianza kutolewa kwa watoto waliozaliwa kuanzia mwaka 2004.Kwa upande wake, serikali ya Rwanda imepiga hatua moja mbele kwa kuweka ukomo wa ugonjwa huo katika ardhi yake hadi kufikia mwaka 2024.Endapo lengo hilo litatimizwa, taifa litakuwa la kwanza kutokomeza ugonjwa huo katika ukanda wa Kusini mwa Jangwa la Sahara. Shirika la Afya Duniani WHO limeweka mikakati ya kuhakikisha kila nchi inatokomeza ugonjwa huo kufikia mwaka 2030.Kwa mujibu wa takwimu za WHO, watu milioni 71 duniani wameathirika na virusi vya homa ya ini, ambapo Rwanda peke yake kuna asilimia nne ya watu walioathirika na ugonjwa huo duniani.KENYABaada ya kuorodheshwa na WHO kama eneo hatari kutokana na kuwapo virusi vya ugonjwa wa homa ya ini kwa kiasi kikubwa, serikali ya Kenya imeweka mikakati ya kuutokomeza ugonjwa huo.Moja ya mikakati hiyo ni kupitia elimu kwa umma juu ya madhara ya ugonjwa huo na namna ya kujiking Kwa mujibu wa WHO, taifa hilo lenye uchumi mkubwa Afrika Mashariki linachukua asilimia nane ya wagonjwa wote wa homa ya ini duniani. Asilimia 60 ya wananchi nchini humo wanasemekana kuishi katika mazingira hatari ya kuathiriwa na ugonjwa huo.MAAMBUKIZI YA VVU YASHUKANchi za Afrika Mashariki zimepiga hatua kubwa katika kupunguza maambukizi ya virusi vya ukimwi VVU na kutimiza lengo la Shirika la Umoja wa Mataifa la Kupambana na Ukimwi UNAIDS la 90-90-90 la kuhakikisha dunia inamaliza maambukizi ya virusi vya ugonjwa huo kufikia 2030.RWANDAUtafiti uliofanywa nchini Rwanda umeonyesha kuwa, nchi hiyo imepiga hatua kubwa katika kutimiza lengo hilo.Tathmini ya athari za ukimwi katika jamii nchini Rwanda iliyotolewa Jumatatu wiki hii, imeonyesha kuwa, asilimia 84 ya watu wote wanaoishi na VVU nchini humo wanafahamu hali zao, asilimia 98 ya watu hao wanatumia dawa za kupunguza makali ya ukimwi ARVs na asilimia 90 ya wanaotumia dawa hizo hawapati magonjwa yanayotokana na mfumo wa hewa, hivyo kufikia 84-98-90 ya lengo lililowekwa na UNAIDS.Kampeni hiyo ina lengo la kufikia asilimia 90 kwa hatua zote tatu kufikia mwakani ili hatimaye kuondoa ugonjwa wa ukimwi duniani kufikia mwaka 2030.Utafiti huo ulifanywa kati ya Oktoba mwaka jana mpaka Machi mwaka huu katika kaya 11,000 zilizotembelewa na kufanyiwa mahojiano watu wazima 30,000 wa umri wa miaka 15-64 na vijana walio katika umri wa kubalehe 9,000 wenye umri wa miaka 10-14.Takriban wananchi 210,200 wa Rwanda walio na umri wa kati ya miaka 15 -64 wanaishi na VVU, wakiwakilisha asilimia tatu ya idadi ya watu nchini humo.TANZANIATakwimu za UNAIDS mwaka jana zilionesha kuwa, watu milioni 1.6 wanaishi na virusi vya ukimwi nchini Tanzania, ambapo 72,000 wakipata maambukizi mapya, huku 24,000 wakifa kwa magonjwa yanayosababishwa na virusi vya ukimwiImeelezwa kuwa, Tanzania imekuwa ikifanya vizuri katika kukabiliana na ugonjwa huo kwa miaka 10 iliyopita, huku upatikanaji wa dawa za kupunguza makali ya virusi vya ukimwi ukisaidia kupunguza madhara ya ugonjwa huo kati ya mwaka 2010 na 2015 na idadi ya maambukizi mapya ikishuka kwa asilimia 20.Katika kufikia lengo hilo, asilimia 78 ya Watanzania wanafahamu hali zao kiafya baada ya kupima, asilimia 92 ya walioambukizwa wanapata dawa za kupunguza makali ya ugonjwa huo ikiwa ni asilimia 71 ya wanaoishi na virusi vya ukimwi, huku asilimia 87 wakifanikiwa kufubaza virusi vya ugonjwa huo.Mapema mwaka huu, ripoti mpya iliyotolewa na Ofisi ya Taifa ya Takwimu Tanzania NBS ilisema, Tanzania imepata maendeleo makubwa katika kutimiza malengo ya 90-90-90 yaliyowekwa na UNAIDS kwa watu wenye umri wa miaka 15 na zaidi.BURUNDISerikali ya nchi hiyo imesema Burundi itafikia lengo la Umoja wa Mataifa katika mkakati wa 90-90-90 ifikapo mwaka 2020 katika kukabiliana na maambukizi ya virusi vya ukimwi duniani.Waziri wa Afya wa Burundi, Thaddée Ndikumana, alisema idadi ya watu waliopima na kutambua kuwa wanaishi na VVU imeongezeka kutoka asilimia 40 mwaka 2010 hadi asilimia 84 sasa, jambo linaloonesha kupiga hatua.Alisema watu wanaotumia dawa za kupunguza makali ya virusi vya ukimwi nao wameongezeka kutoka asilimia 38 mwaka 2010 hadi asilimia 83.Ndikumana alisema mwaka 2008, watu walioambukizwa virusi vya ukimwi nchini humo ilikuwa asilimia sita, huku kuanzia mwaka 2017 ikionesha baadhi ya majimbo hususan katika miji mikubwa watu wanaoishi na virusi hivyo ni takribani asilimia mbili kwa kila moja.KENYAImeelezwa kuwa, mwaka jana, watu milioni 1.6 walibainika kuishi na virusi vya ukimwi, huku 25,000 wakifa kwa magonjwa yanayoendana na ugonjwa huo. Aidha, asilimia 89 ya walioambukizwa wanafahamu kuwa na maambukizi ya virusi vya ukimwi na asilimia 77 wanatumia dawa za kupunguza makali ya VVU.Nchini Kenya kiwango cha maambukizi cha watu wazima wenye miaka 15-49 ni asilimia 4.7, na asilimia 61 ya watoto wenye maambukizi wakitumia dawa za kupinguza makali.UGANDA Kwa mujibu wa takwimu UNAIDS, mwaka jana, watu milioni 1.4 walibainika kuishi na virusi vya Ukimwi nchini Uganda, huku maambukizi kwa watu wazima wenye miaka 15-49 yakiwa asilimia 5.7, maambukizi mapya watu 53,000 na vifo vilivyotokana na ugonjwa huo vikiwa 23,000 na wanaotumia dawa za kupunguza makali ya ugonjwa VVU watu wazima ni asilimia 73 na watoto asilimia 66.Asilimia 84 ya Waganda wamefahamu hali zao za kiafya, ambapo asilimia 90 wanaishi na virusi vya ugonjwa huo huku asilimia 88 wakitumia dawa dawa za kufubaza virusi vya ugonjwa huo.  <topic>: kitaifa 