<classify> MWAKA 2013, Halmashauri ya Wilaya ya Mpanda mkoani Katavi, ilifi kiria kuwepo kwa ukanda wa utalii ikolojia. Ikaamua kutenga eneo lenye ukubwa wa hekta 5,036 kwa ajili ya utalii ikolojia.Hali hii ilikuja baada ya kuona watalii wengi wanaofika katika hifadhi ya Katavi mkoani Katavi, na hifadhi za Gombe na Mahale mkoani Kigoma wanakosa namna ya kuunganisha usafiri kwa ajili ya utalii kati ya hifadhi hizo tatu. Halmashauri hiyo ilichukua hatua hiyo kutokana na eneo hilo lililo katikati kuonekana kuwa ni eneo pana na lenye vivutio vingi vya utalii; tena vinavyoweza kumfanya mtalii aendeleze utalii katika maeneo hayo.Eneo hilo tengwa la ukanda wa utalii ikolojia linavyo vivutio vingi ambavyo ni pamoja na eneo la majimoto, Maporomoko ya Nkondwe, chemchemi ya asili ya maji ya Mto Sabaga, mto wenye miamba mikubwa mwanzo-mwisho, safu za milima ya ikolojia ya Kalutwe, wanyama aina ya sokwemtu ambao ni adimu kupatikana duniani n.k. Kimsingi, utalii ikolojia umelenga kufungua vivutio katika maeneo yanayozunguka hifadhi hizo tatu.Lengo la utalii ikolojia ni kuhamasisha uhifadhi pamoja na kupunguza madhara yaletwayo na utalii, na pia, unahusisha watu wachache tofauti na ule utalii tuliouzoea wa asili. Unaweza ukajiuliza, ikolojia ni nini? Mfumo ikolojia ni namna ya maisha katika eneo fulani ambapo viumbe wa aina mbalimbali ikiwa ni pamoja na wanyama na mimea hutegemeana, aidha kwa chakula ama hifadhi au vyote kwa pamoja.Mfumo huu wa maisha hushirikisha viumbe wote waliopo katika eneo husika, kuanzia wale wakubwa wanaoonekana kwa macho hadi wale tusioweza kuwaona kwa macho. Mmoja wa wanasayansi waanzilishi wa nadharia ya mfumo ikolojia ni mwanasayansi wa Uingereza, Arthur Tansley 1871- 1955. Yeye ni kati ya watu waliofanya kazi kubwa ya utafiti katika kuweka utambuzi wa mifumo ikolojia.Tuchukue mfano wa kitu kama dimbwi la maji. Katika dimbwi, kunaweza kuwa na viumbe hai wa namna mbalimbali. Hawa ni kama vile vyura, viluwiluwi, mbu, utando wa mwani, bakteria na viumbe wanaofanana na hao. Katika mfumo kama huu, unaweza kukuta kuwa viluwiluwi hula mwani, na vyura hula mbu wanaotafuta maeneo ya kutagia mayai katika dimbwi husika. Mbu nao huhitaji hifadhi katika dimbwi kwa mazalio yao. Ni kwa namna hii basi tunaona kuwa kunakuwa na kutegemeana kwa viumbe hai hawa, ikiwa wote huhitaji dimbwi hili kwa namna mbalimbali. Kwa hiyo, utalii ikolojia ni utalii unaotilia maana suala zima la uhifadhi na unahusu maeneo nyeti na muhimu kwa uhai wa mfumo mzima wa ikolojia husika.Utalii ikolojia hufanyika nje ya maeneo ya hifadhi pamoja na kutembelea maeneo nyeti na unahusisha pia mafunzo kutoka katika mila, desturi na tamaduni za jamii na makabila yanayozunguka maeneo hayo. Hivyo, kufuatia eneo hilo kutengwa na Halmashauri ya Mpanda kwa ajili ya kuendeleza utalii na kuunganisha vivutio mbalimbali vya utalii katika Ukanda wa Kusini Magharibi mwa Tanzania, kumekuwepo na mikakati mingi kama inavyoelezwa. Mwaka 2017 aliyekuwa Mkuu wa Mkoa wa Katavi, Raphael Muhuga, alipohojiwa na kituo kimoja cha runinga alieleza kuwa Mkoa wa Katavi una ukanda mzuri wa Ziwa Tanganyika, unaofaa kujenga hoteli za kitalii, na kuna eneo la majimoto linaloweza kutembelewa kitalii.Pia tunayo maporomoko ya maji ya Nkondwe, ambapo muda wote kwa mwaka mzima maji hutiririka, na halmashauri yetu ya Mpanda iko kwenye mchakato wa kuingia makubaliano na Taasisi ya Jane Goodall iliyoko Kigoma kuja kuwafundisha sokwe mtu ili waweze kuwazoea binadamu waliopo katika maporomoko ya Nkondwe, anasema Muhuga. Anaongeza: Mkoa wa Katavi unao sokwe mtu wengi wanaokisiwa kuwa 1,000 ukilinganisha na Kigoma ambao wana sokwe 342, lakini utaona kuwa Kigoma wananufaika nao, sisi ambao tunao wengi hatunufaiki nao, hivyo sasa tumeshachukua hatua na tunaishukuru Taasisi ya Jane Goodall kukubali kuja kuwafundisha sokwe mtu ili kuboresha utalii katika mkoa wetu, anasisitiza Muhuga.Mkuu wa mkoa huyo aliyestaafu Julai 2018, anasema pia lipo eneo lingine la utalii wa ikolojia lenye chemchemi ya maji yanayosukumwa juu la Sabaga, na ipo mikakati ya kutaka watalii wengi watembelee na kujionea vivutio hivyo. Katika mazungumzo na kituo hicho cha runinga, Mkuu wa Idara ya Ardhi na Maliasili, Josephine Beda anaunga mkono wazo la Halmashauri ya Wilaya ya Mpanda kuwa na mkakati wa kutenga eneo la utalii ikolojia, kwa kuwa Mkoa wa Katavi una maeneo mengi ya kuvutia. Kuanzia mwaka 2013 mpaka 2016 Halmashauri ya Wilaya ya Mpanda ilikuwa kwenye mkakati wa kutenga eneo kwa ajili ya utalii ikolojia.Baada ya wazo hilo kuja kulitokea vikwazo vya hapa na pale kuwa ni eneo gani hasa linalofaa, na kwa nini eneo hilo litengwe na tunafanyaje kama kuna watu wanaishi mle ndani, anasema Josephine na kuongeza. Lakini Oktoba 2016 suala hilo likawa limekubalika na eneo la utalii ikolojia likawa limeonekana na kutengwa. Nia ya utalii ikolojia katika eneo hilo ni kuunganisha hifadhi tatu na kuvifungua vivutio vinavyopatikana katika maeneo hayo, anasema Josephine.Anasema Halmashauri ya Wilaya ya Mpanda imekuwa na mikakati mingi kuhakikisha eneo hilo linavutia na kuweza kupokea wageni ili kufanya utalii katika maeneo yote ya hifadhi zote tatu. Mchakato wote unafanyika kwa ushirikiano na Taasisi ya Jane Goodall ambayo imekuwa ikifanya kazi na Halmashauri ya Wilaya ya Mpanda katika uhifadhi ili kutengeneza miundombinu na kuhakikisha ukanda wa utalii ikolojia unahifadhiwa. Ukanda huu una vivutio vingi vya utalii ikiwemo sokwemtu wengi sana, hivyo kuna mkakati wa kuwafanyia utaratibu ili waweze kuwazoea binadamu kwa kuwa ni waoga, anasema.Anaongeza: Lakini kubwa zaidi katika huo mpango ambao tunao na Taasisi ya Jane Goodall ni kuhakikisha kwamba sokwe mtu wanaopatikana katika eneo hilo wanakuwa rafiki wa binadamu, kwani eneo hili linatoka nje hadi katika maeneo ya vijiji, mfano Kijiji cha Vikonge, imeonekana kuwa kuna sokwemtu... Josephine pia anasema ni matarajio ya mkoa huo kuwa, utalii katika ukanda huu utafunguka kimiundombinu, kwa maana ya barabara za kutoka Kigoma kuja Katavi, Katavi-Tabora na Katavi kwenda Rukwa ziweze kufikika kiurahisi.Tunategemea kuiunganisha, isiishie tu kwenye eneo la utalii ikolojia, bali pia kuunganisha Ukanda wa Pwani ya Ziwa Tanganyika, kwenye vijiji vya Kalema na Ikola, anasema. Anaongeza: Tunataka mtalii akimaliza kutalii katika eneo la utalii ikolojia na kuangalia vitu vya kiasili katika Kijiji cha Vikonge, bado aweze akasafiri kwenye Pwani ya Ziwa Tanganyika. 0685 666964 au  <topic>: kitaifa 