<classify> WAZIRI wa Ardhi, Nyumba na Maendeleo ya Makazi, William Lukuvi pichani amefi chua jinsi watumishi 183 wa ardhi walivyoingia kwenye ufi - sadi wa kuikosesha serikali mabilioni ya fedha, huku akimuagiza Katibu Mkuu wake kuunda timu ya wataalamu kuchunguza zaidi watumishi hao waliosimamishwa.Wakati akisema timu hiyo itaanza kazi Jumanne ijayo kwa siku 30, amesema watumishi hao walishiriki ama kupunguza au kufuta madai ya kodi kwa baadhi ya wananchi; ikiwamo viwanja viwili vya Hoteli ya Mbeya vyenye ukubwa wa mita za mraba 20,234 huku kwenye mfumo vikiandikwa mita za mraba 5.2, jambo lilimfanya mmiliki huyo kutolipa kodi ya zaidi ya Sh milioni 68.Lukuvi aliyasema hayo alipozungumza na waandishi wa habari jana jijini hapa, kufafanua hatua ya kuwasimamisha kazi watumishi wa ardhi 183 kutoka wizarani na katika halmashauri mbali mbali nchini, waliobainika kuingilia mfumo wa malipo ya kodi, kwa ama kufuta kodi anayodaiwa mtu au kupunguza kiwango cha kodi.Timu ya Wataalamu Alisema timu hiyo itakayojumuisha wajumbe kutoka vyombo vyote vya kiuchunguzi nchini, wataalamu wa teknolojia ya mawasiliano IT kutoka wizarani na wale wa mfumo wa malipo wa serikali, itakayoongozwa na Taasisi ya Kupambana na Kuzuia Rushwa Takukuru, itatakiwa kufanya uchunguzi wa mfumo wa kodi wa wizara kuanzia mwaka 2016 ambapo mfumo huo ulianza kazi.Timu pia inatakiwa kupitia mfumo wa kodi wa wizara kuangalia kama ni mtimilifu, na pia kupitia taarifa za watu wote na mfumo kuanzia mwaka 2016 tangu wizara ijiunge na mfumo wa malipo wa serikali na kama kuna watakaobainika basi wachukuliwe hatua za kinidhamu kama mtumishi na kisheria kwa kufikishwa mahakamani. Hivyo uchunguzi huu utahusiska miaka mitatu, alieleza Lukuvi.Mchezo mzima ulivyokuwaAkifafanua, Lukuvi alisema watumishi waliosimamishwa ni wale waliobainika kuingia kwenye mfumo na kufuta au kupunguza ankara za kodi, ambazo wananchi wanadaiwa kama kodi ya viwanja, huku fedha hizo zikiwa hazionekani kulipwa au kulipwa kidogo kwenye mfumo wa malipo wa serikali.Mwananchi aliyepewa hati na kumilikishwa ardhi haingizwi kwenye mfumo wa ulipaji wa kodi wa wizara, kwanza kuna mfumo wa wizarani ambao unaorodhesha wamiliki wote waliomilikishwa ardhi kwa matumizi mbali mbali, na mfumo huu unaweka kumbukumbu ya kiwango cha mtu anachotakiwa kulipa kila mwaka. Kila unapolipa mfumo huu hujirekebisha wenyewe kwa kufuta deni na kama hujalipa baada ya miezi sita unaongeza kwa kulipa penalti, na ulipaji wa kodi ya ardhi unaanza Julai Mosi kila mwaka, na hizi vyote kumbukumbu zinakuwa kwenye mfumo wa kodi wa wizara, alisema Lukuvi.Alisema hatua hiyo ilifikiwa baada ya wizara kuingiwa na shaka juu ya uendeshwaji wa mfumo huo na kuamua kufanya uchunguzi kwa kipindi cha miezi sita ya mwaka wa fedha 20182019.Jinsi wizara ilivyogunduaAkifafanua walichokibaini, alisema watumishi hao wenye dhamana ya kudhibiti mfumo wa malipo katika wilaya zao, walibainika kuingilia mfumo huo na kusababisha taarifa za malipo zilizopo katika mfumo wa wizara na ule malipo ya serikali uliopo Hazina wa GePG, kutooana na kubaini kuna baadhi ya wadaiwa ama hawakulipa kabisa au wamelipa kidogo ukilinganisha na deni halisi.Katika kila wilaya tuna mtu mmoja aliyepewa password neno la siri la kuingia kwenye mfumo kuingiza kiwango cha kodi na kudhibiti na kuonesha nani anatakiwa kulipa kodi ndani ya wilaya, hivyo kila wilaya inayo kumbukumbu ya wamiliki na kiasi gani cha kodi wanadaiwa. Tulipofuatilia mfumo wetu na tunajua baadhi ya watu fulani wanadaiwa kiasi gani na tulipolinganisha na mfumo wa GePG ambao unapokea fedha za serikali kule Hazina, fedha zilizopokelewa kutoka kwa wadaiwa ni kidogo ukilinganisha kiwango kilichofundwa kwenye mfumo wa kodi wa wizara, alisema Lukuvi.Aliongeza: Mfumo wetu unaonesha nani aimeingia kwenye mfumo, nani ameandaa invoice ndogo iliyomwezesha mwenye kiwanja kulipa fedha kidogo Hazina na baadaye nani ameingia na kufuta deni lote kwenye mfumo.Tulichogundua ni kuwa ingawa kwenye mfumo wa wizara mwenye kiwanja A anadaiwa shilingi milioni 3 na kwenye mfumo wa wizara umefuta milioni 30 kana kwamba huyu mdaiwa amelipa fedha zate, lakini mapokezi ya pili kwenye mfumo wa Hazina huyu mtu amelipa shilingi milioni 3. Kwa hiyo, tumegundua tofauti kati ya fedha halisi zilizopokelwa na kiwango cha fedha na data zilizofutwa, alibainisha waziri huyo.Alisema watumishi 183 waliosimamishwa kazi ni wale tu ambao wameonekana kuingilia mfumo ndani ya kipindi cha miezi sita ; na kuonekana kupunguza au kufuta kiwango cha kuanzia Sh 100,000 na kuendelea.Waliofutiwa madeni wako salama?Hivyo, alisema wananchi wote waliofutiwa, kupunguziwa madeni yao ya kodi za viwanja, madeni hayo yako palepale na watachukuliwa hatua za kisheria kwa kushiriki kuiibia serikali kwa kushirikiana na watumishi wa ardhi.Nataka niwaambie na wale wananchi ambao wanafikri wamefutiwa madeni yao kwa utaratibu huu, nao hawako salama, kwa maana nao watahusika wamehusika katika kuiibia serikali. Umefanya makusudi kupata na afisa ardhi kupunguziwa deni na kumlipba bila risiti, huo ni wizi wa makusudi. Watu wote ni wajanja huko pengine majina ao yamefuta, hajafutwa nao hawako salama, alisema.Udanganyifu mwingine Aidha, alisema mbali na hujuma ya mapato ya serikali, pia baadhi ya watumishi wa sekta hiyo wamekuwa wakifanya udanganyifu kwa kupunguza ukubwa la eneo analomiliki mtu ili kumfanya alipe fedha kidogo.Kumekuwa na wizi huo ambao unafanywa na maofisa ardhi ambapo kama mwananchi ana kiwanja cha square mita 10 anapunguziwa na kubakiziwa square mita 500 hivyo anailipa serikali kiasi kidogo ilihali anamiliki eneo kubwa na kuisababishia serikali kukosa mapato, alieleza.Akitoa mfano, alisema kuna mtu alibinafsishiwa kiwanja namba 1 na 2 katika kitalu 1 cha Mbeya Hotel kilichopo Uzunguni jijini Mbeya, chenye ukubwa wa mita za mraba 20,234 kuanzia mwaka 2002, lakini ofisa ardhi aliamua kumpunguzia eneo hilo na kuingiza kwenye mfumo kuwa kodi ya kiwanja kina ukubwa mita za mraba 502.Alisema kwa ukubwa mita za mraba 20, 234, mmiliki huyo alipaswa kulipa kodi ya shilingi 6,373,804.50 kwa mwaka, lakini kutokana na kupelekewa ukubwa mdogo, analipa kodi ya shilingi 63,252 hivyo kufanya mmiliki huyo kukwepa kiasi cha shilingi 68.406,138 zaidi ya shilingi milioni 68.4 kwa kipindi chote hicho miaka 17.Huyu kijana aliyehusika na jambo hili kama yupo ndani ya serikali, Katibu Mkuu atashughulika naye na nimeshampa jina, na yupo ndani ya wizara na ameikosesha serikali zaidi ya shilingi milioni 68, alisema.Alitumia fursa hiyo kuwatoa shaka wananchi kuwa hatua ya kusimamisha watumishi hao 183, hakutadhoofisha utendaji katika sekta ya ardhi, kwa sababu tayari imeshachukua hatua ya namna bora ya kuwahudumia wananchi.Tumeshajua waliobaki katika sekta hii, wajue kuwa mbinu zao zinajulikana na walikuwa wanafuja na kushirikiana na watu wa idara yangu, sasa wako wizara, alisema Lukuvi.Ushauri kwa wananchi Aliwataka wananchi kutoenda ofisi za ardhi, kujua kile wanachodaiwa au kulipa kodi zao, bali wanaweza kufanya hivyo kwa kulipia benki au kwa njia ya simu za mkononi.Mwananchi huhitaji kumfuata ofisa ardhi kukaa mezani na kufanya mazungumzo maana hivi sasa wizara imerahisisha huduma za malipo ikiwemo kwa njia ya simu na wakala wa benki hivyo wanaweza kulipa ankara bila wasiwasi na bila kwenda kumuona ofisa ardhi ofisini, alisema.Kuhusu mapato, alisema kwa mwezi mmoja, serikali imepokea malimbikizo wa madeni ya kodi kutoka kwenye wizara, taasisi za umma na kampuni kiasi cha Sh bilioni 21 na kusisitiza kuwa kwa sasa wizara yake inaendelea na kampeni ya wananchi kulipa kodi kwa hiyari.  <topic>: kitaifa 