<classify> SARATANI ya tezi dume imetajwa kushika nafasi ya pili kwa kuwa chanzo kikuu cha kuua wanaume duniani .Hayo yamesemwa na daktari bingwa wa saratani kutoka Hospitali ya Taifa ya Ocean Road, Hellen Makwani wakati akitoa elimu ya namna ya kujikinga na saratani hiyo na dalili zake kwa wafanyakazi wa Shirika la Taifa la Maendeleo NDC jijini Dar es Salaam.Amesema ugonjwa huo ambao umekuwa ukiwapata wazee kuanzia miaka 70, siku za karibuni unawapata pia wanaume kuanzia miaka 25.Dk Makwani amesema tafiti mbalimbali za saratani hiyo zimethibitika kushika nafasi ya pili, ukiachia mbali saratani ya mapafu kwa kusababisha vifo vya wanaume wenye umri wa takribani miaka 50 na kuendelea.Tafiti za Chama cha Saratani cha Marekani ACS na cha Afrika Kusini CANSA zimebaini kuwa, mwanaume mmoja kati ya sita hupata saratani ya tezi dume katika uhai wake.Awali akizungumza katika mafunzo hayo, Mkurugenzi Mwendeshaji wa NDC Profesa Damian Gabagambi amesema elimu hiyo ni utekelezaji wa mpango kazi wa Shirika katika kupambana na ugonjwa wa Ukimwi na magonjwa yasiyo ambukizwa ikiwemo saratani.Tunaamini afya ni mtaji namba moja katika ujenzi wa Tanzania ya viwanda na yenye uchumi wa kati,alisema Gabagambi.Katika hatua nyingine, ripoti ya Shirika la Afya Ulimwenguni WHO iliyotolewa leo Februari 4, ikiwa ni maazimisho ya siku ya saratani duniani imeeleza umuhimu wa kuongeza huduma za kukabiliana na saratani katika nchi zenye kipato cha chini na cha wastani.WHO imeonya kwamba, ikiwa hali ya sasa itaendelea, ulimwengu utashuhudia ongezeko la asilimia 60 ya matukio ya saratani katika miongo miwili ijayo ikiwa ni ongezeko kubwa zaidi takribani asilimia 81 ya matukio mapya yanayotokea katika nchi zenye kipato cha chini na cha wastani, ambapo viwango vya kuishi kwa sasa viko chini sana.Hii ni kwa sababu nchi hizo kwa muda zimelazimika kuwekeza rasilimali kidogo za kiafya katika kupambana na magonjwa ya kuambukiza na kuimarisha afya ya mama na mtoto, wakati huduma za afya hazina vifaa vya kuzuia, kugundua na kutibu saratani.Mnamo mwaka wa 2019, zaidi ya asilimia 90 ya nchi zenye kipato cha juu ziliripoti kuwa huduma kamili za matibabu ya saratani zinapatikana katika mfumo wa afya ya umma ikilinganishwa na chini ya aslimia 15 katika nchi zenye kipato cha chini.Akizungumzia ripoti hiyo Dk.Ren Minghui, Mkurugenzi Mkuu Msaidizi, huduma ya afya kwa wote na magonjwa yanayoambukizwa na yasiyoambukiza kutoka WHO amesema huu ni wito kwa wote kushugulukia tofauti za usawa kati ya huduma za saratani katika nchi tajiri na zile masikini.Iwapo watu wanapata huduma za msingi na mifumo ya uhamishaji basi saratani inaweza kugundulika mapema, kutibiwa vizuri na kupona. Saratani haipaswi kuwa adhabu ya kifo kwa mtu yeyote, mahali popote. amesema.  <topic>: kitaifa 