<classify> KUSAMBAZWA kwa mtihani wa kumaliza elimu ya msingi PSLE 2018 kupitia makundi ya mitandao ya kijamii, WhatsApp ni moja ya njia zilizosaidia kubainisha kuvuja na wizi wa mtihani huo katika Halmashauri ya Chemba mkoani Dodoma na shule nane mikoa ya Dar es Salaam, Dodoma na Mwanza.Baraza la Mitihani la Tanzania NE CTA lilitangaza jana kufuta matokeo ya mtihani huo mwaka 2018 kwa shule zote za msingi za Chemba na nyingine nane zilizobainika kuhusika na uvujishaji na wizi wake. Shule nyingine zilizoingia katika kashfa hiyo ni shule za msingi za Hazina na New Hazina za Kinondoni, Aniny Nndumi na Fountain of Joy za Ubungo zote za jijini Dar es Salaam, Alliance, New Alliance na Kisiwani zote za jijini Mwanza pamoja na Kondoa Integrity ya mkoani Dodoma.Uamuzi wa Necta umetokana na Mkutano Maalumu wa 125 uliofanyika jana, uliopitia kwa kina taarifa ya uvujaji wa mitihani uliofanywa na baadhi ya watumishi waliopewa dhamana kulinda mtihani wa Taifa. Katibu Mtendaji wa Necta, Dk Charles Msonde alisema jana kuwa moja ya sababu zilizosaidia kubainika kuvuja kwa mtihani huo na wizi wake ni mawasiliano katika kundi la WhatsApp lililoanzishwa na uongozi wa Chemba kwa lengo la kurahisisha mawasiliano baina yao ambamo mtihani huo ulisambazwa.Kurudia mtihani wiki ijayo Dk Msonde aliwaambia waandishi wa habari jana Dar es Salaam kuwa mitihani hiyo sasa itarudiwa wiki ijayo, Oktoba 8 na 9 , mwaka huu kwa shule hizo zilizofutiwa matokeo. Aidha, alisema baraza hilo limefuta vituo vya mitihani vya shule hizo nane hadi hapo litakapojiridhisha kuwa havitakiuka tena kanuni za mitihani.Alisema kutokana na kufuta vituo hivyo, Necta imeidhinisha vituo mbadala vya mitihani vitakavyotumiwa na watahiniwa katika mtihani wa marudio; ambavyo kwa watahiniwa wa Shule ya Msingi Hazina na New Hazina watafanya mtihani katika kituo cha Shule ya Msingi Oysterbay. Dk Msonde alisema watahiniwa wa Fountain of Joy na Aniny Nndumi watafanyia mitihani yao katika Shule ya Msingi Mbezi, watahiniwa wa Kisiwani watafanyia Shule ya Msingi Kabeke, Alliance na New Alliance watafanyia Shule ya Msingi Mahina na Kondoa Integrity watafanyia Shule ya Msingi Bicha.Tumeziarifu mamlaka za ajira na za usimamizi wa sheria kuwachukulia hatua kali watumishi wote na aliyebainika kujihusisha na kuvujisha mitihani kwa mujibu wa kanuni za utumishi na sheria za nchi, alisema. Alisema baraza limetoa taarifa za waliohusika kuvujisha mtihani huo kwa mamlaka za ajira za watumishi na za usimamizi wa sheria wachukuliwe hatua kali kwa mujibu wa kanuni za utumishi na sheria za nchi.Baraza linaendelea kuchunguza uwepo wa udanganyifu katika vituo mbalimbali vya mitihani nchini kote na halitasita kumchukulia hatua mtu yeyote atakayebainika kujihusisha na udanganyifu wowote wakati mitihani ilipokuwa ikifanyika kwa mujibu wa kanuni na sheria za nchi, alisema Dk Msonde. Alisema, pamoja na kazi nzuri ya kamati za uendeshaji mitihani kwa kushirikiana na maofisa wafuatiliaji kutoka Necta katika ngazi zote imebainika baadhi ya watendaji waliopewa dhamana ya kulinda na kusimamia mitihani kwa mujibu wa sheria walishiriki matukio ya uvujishaji wa mitihani kwa makusudi.WhatsApp ilivyowakamatishaDk Msonde aliyataja baadhi ya matukio ya wizi yaliyobainika katika shule na vituo hivyo kuwa ni kwa uongozi wa Idara ya E limu Halmashauri ya Chemba, kupanga kufanya udanganyifu kupitia kwa waratibu elimu kata, walimu wakuu na wasimamizi ili kuhakikisha kuwa wanainua ufaulu wa halmashauri yao.Alisema uongozi huo wa Chemba uliunda makundi ya WhatsApp yaliyojulikana kwa jina la E limu Chemba, Sayansi na Hisabati na wasimamizi Elimu Chemba, ambayo yaliwajumuisha pia waratibu elimu kata na baadhi ya walimu wakuu kwa lengo la kurahisisha mawasiliano baina yao wilayani humo. Katika kutekeleza azma yao, mtihani wa Kumaliza E limu ya Msingi ulifunguliwa kabla ya wakati na kusambazwa kupitia makundi ya WhatsApp waliyokuwa wameunda, alisema.Alisema uongozi wa Idara ya E limu wa halmashauri hiyo ulishiriki kutoa maelekezo yaliyohakikisha maswali yanafanywa na majibu yanawafikia watahiniwa kwa wakati, ambao waratibu elimu kata walitekeleza kazi ya usambazaji wa majibu kwa walimu wakuu na watahiniwa.Kipande cha karatasiAidha, alisema Septemba 6, mwaka huu, baada ya mtihani wa somo la Sayansi kukamilika, Ofisa wa baraza mfuatiliaji Shule ya Msingi Hazina, alibaini uwepo wa kipande cha karatasi chenye maswali ya somo la Sayansi kilichokuwa chumba kimoja karibu na chumba madhubuti cha kuhifadhia mitihani.Alisema uchunguzi ulifanywa na Kamati ya Mitihani ya Mkoa wa Dar es Salaam kwa kushirikiana na baraza na kubaini mmiliki wa shule hiyo kwa kushirikiana na New Hazina, walitafuta mitihani na kuipata siku moja kabla ya kuanza mitihani na kuwaonesha wanafunzi wote wa shule ya Hazina na New Hazina. Alisema walimu wa shule ya Hazina walibainisha kuwa walitumiwa mitihani ya masomo yote kutoka kwa walimu wa Shule ya Msingi Alliance iliyopo Halmashauri ya Jiji la Mwanza. Aidha, simu za walimu wa shule hizo zilibainika kutumiwa mitihani ya masomo yote.Walimu wa Shule ya Msingi Alliance walipokamatwa na kuchunguzwa walikuwa na mitihani hiyo kwenye simu zao na walibainisha wazi kuwa waliupata kutoka kwa walimu wa Shule ya Aniny Nndumi ya Ubungo. Mwalimu wa Shule ya Aniny Nndumi alikiri kutuma mitihani hiyo na alibainisha kuwa na yeye alitumiwa na mwalimu wa shule ya Fountain of Joy iliyopo Ubungo, alisema Dk Msonde.Aidha, alisema Septemba 5, mwaka huu wakati mtihani wa Hisabati ulipokuwa unafanyika katika Shule ya Msingi Kisiwani- Mwanza, Ofisa Mfuatiliaji wa baraza aliwabaini watahiniwa wa kiume waliokuwa na majibu ya somo hilo yaliyoandikwa kwenye mapaja na wa kike fulana sehemu ya pindo. Watahiniwa walimtaja Mwalimu Mkuu, Mugeta Maega Obeid alikuwa akiwapatia majibu kabla ya mtihani kuanza kufanyika. Walimu wote waliotajwa walikamatwa na hatua za kisheria zinaendelea kuchukuliwa dhidi yao, aliongeza.Alisema Septemba 6, mwaka huu Kituo cha Shule ya Msingi Kondoa Integrity, Ofisa mfuatiliaji wa baraza alimkamata mtahiniwa mmoja akiwa na majibu ya mtihani wa somo la Sayansi na alipohojiwa alisema watahiniwa wote walikuwa wakipewa majibu ya mtihani ya masomo yote na walimu wao kabla ya mtihani kuanza.Fountain of Joy ndio chanzo Alisema chanzo cha mzunguko wa mitihani hiyo ni Fountain of Joy, lakini ukweli wote wamehusika na wataendelea kuchukua hatua kwa watakaobainika hata kama watakuwa wameshapatiwa vyeti. Hawa tuliowasilisha leo ni walioiba, waliofanya udanganyifu tutawaripoti muda ukifika, alieleza.Walioshiriki udanganyifuWalioshiriki udanganyifu Halmashauri ya Chemba, Dodoma ni Kaimu Ofisa E limu Msingi wa Halmashauri ya Chemba, Modest Tarimo, Ofisa Taaluma Msingi wa Chemba, Ally Akida, Mratibu E limu Kata- Kata ya Farkwa, Mwalimu Deo Philip, Mwalimu Mkuu wa Shule ya Msingi Farkwa, Noela Chambo.Wengine ni Mwalimu Mkuu wa Shule ya Msingi Bugenika, Joseph Mvula na Mwalimu Mkuu wa Shule ya Msingi Makamaka, David Chilunda. Wengine ni waratibu elimu wa kata wote na walimu wakuu waliobainika kuwa walikuwa wameunganishwa kwenye makundi yaliyokuwa yameundwa ya WhatsApp. Wahusika wa shule za Msingi Hazina na New Hazina Kinondoni ni walimu Heche, Nasri Bahanzika Mohamed, Mambo Iddi, Lawrence Ochieng na Musa Juma.Wahusika wa Shule ya Msingi Kisiwani Mwanza Jiji ni Mwalimu Mkuu wa shule hiyo, Mugeta Obeid. Kwa Shule za Msingi Aniny Nndumi na Fountain of Joy Ubungo ni Mwalimu Justus James na Kenedy Malogo. Wa shule za Alliance na New Alliance za Mwanza Jiji ni Mwalimu Benson Beita na Benson Awolo. Wengine waliohusika na udanganyifu katika Shule ya Msingi Kondoa Integrity ni Mwalimu Brigitta Njiku, Christofa Christian na E ppiphnia Mmbando na wasimamizi wote waliosimamia mitihani katika shule hiyo ambao ni Mwalimu Mariam Mchana, Alapha Omari, Betrice Mollel na Omari Kwarai.Naibu Katibu Mkuu Ofisi ya Rais, Tamisemi, Tixon Nzunda alisema kimsingi tukio la kuvujisha mitihani nchini ni tukio la aibu, tukio la kimaadili, tukio la kiuhalifu na ni tukio lisilovumilika kwa sababu linatia nchi aibu na kujenga rasilimali watu isiyokuwa na uadilifu kwa kuwa uadilifu unaanzia ngazi za chini. Tukio hili linaitia nchi gharama na kwa kuwa Serikali ya Awamu ya Tano imedhamiria kujenga uadilifu, uwajibikaji na usikivu kwa umma.Tumechukua hatua mara moja ikiwemo kutengua mara moja maofisa elimu wote waliokuwa wamehusika kusimamia mitihani katika maeneo ya Halmashauri ya Chemba pamoja na Ofisa Taaluma wake. Wote tumetengua vyeo vyao mara moja, alisema Nzunda. Aidha, alisema wametengua nafasi za maofisa elimu wa Kondoa, waratibu elimu kata wote waliohusika na walimu wakuu wote waliotajwa kuvuliwa vyeo vyao na kusimamishwa kazi ili hatua zaidi zichukuliwe.Pamoja na kutenguliwa, waliohusika na tukio hilo watachukuliwa hatua zaidi za kinidhamu kupitia Tume ya Utumishi wa Walimu na wakipatikana na hatia, wataondolewa katika utumishi wa umma. Hatutaishia hapo, tumeviomba vyombo vya dola viendelee kuchukua hatua na kuhakikisha watu wote hawa wanafikishwa mahakamani na wakipatikana na hatia wafungwe jela, alisema Naibu Katibu.  <topic>: kitaifa 