<classify> Aveline Kitomary Dar es Salaam WIZARA yaAfya, Maendeleo ya Jamii, Jinsia, Wazee na Watoto, imezindua mwongozo wa taifawa matibabu ya saratani, ikiwa ni sehemu ya mikakati ya kupunguza ugonjwa huona athari zake. Mwongozohuo pia umelenga mfumo mmoja wenye ubora wa utoaji huduma za matibabu yaugonjwa wa saratani katika hospitali zote zilizopo nchini. AkizungumzaDar es Salaam jana wakati wa maadhimisho ya Siku ya Saratani Duniani ambayohufanyika Februari 4 ya kila mwaka, Waziri wa Afya, Maendeleo ya Jamii, JinsiaWazee na Watoto, Ummy Mwalimu, alisema hatua hii imekuja kutokana na kuendeleakuongezeka kasi ya ugonjwa huo duniani. Nimatumaini yangu mwongozo huu utarahisisha mawasiliano kati madaktari bingwa nawataalamu wengine wa saratani, utatoa dira ya nchi nzima kulingana na ubora wamatibabu ya saratani. Mwongozounasema kabla mgonjwa hajaanza matibabu wataalamu watakaa kumjadili mgonjwa nawataamua ni jinsi gani waweze kumtibu na watakaa halafu waamue atumie matibabugani, utarahisisha uandaaji wa maoteo ya ununuzi wa dawa na vitendanishi navinavyotumika kutibu saratani, utoaji wamatibabu bila madhara ya kiteknolojia ya mionzi, alisema Ummy. Alisema mwongozohuo pia utatoa maelekezo kwa Mfuko wa Taifa wa Bima ya Afya NHIF ili vipimona dawa za saratani viwepo katika vifurushi vyao. Mfuko waBima ya Afya uhakikishe unatumia mwongozo huu katika kuweka vitita vya hudumaza saratani hili mliangalie kama kwenye vifurushi mnatoa huduma za CT scanhalafu hapati matibabu ndo nini? Nimewaelekeza NHIF waangalie waongeze hatafedha kwani mtu anaweza hata kupata tatizo la figo, tuhakikishe watu wanapatamatibabu, alisema Ummy. Alisema utawawezeshawananchi kupata matibabu bora kutokana na tiba zote kufanana katika hospitalizote. Mwongozohuu utasaidia watu kupata elimu, uhamasishaji wa kwenda kupima mapema kablasaratani zao hazijafika mbali, hii itasaidia watu wengi kuwahi hospitali nakupata matibabu kabla ugonjwa haujafikia hatua za juu, alisema Ummy. Kwa mujibuwa takwimu zilizotolewa na Shirika la Umoja wa Mataifa la Tafiti za Saratani,kila mwaka kati ya watu 100,000 walioko nchini, wagonjwa wapya wa saratani ni 76. Alisema shirikahilo linakadiria wagonjwa wapya kila mwaka ni 42,060 na katika kila wagonjwa hao,vifo ni takribani asilimia 68, kwahiyo katika kila wagonjwa 100 wagonjwa 68wanafariki, jumla ya wagonjwa 28,000 hufariki kwa mwaka. Takwimuza hospitali zinazohudumia wagonjwa wa saratani jumla yao ni 13,216 kwahiyowagonjwa wengi wa saratani hawafiki katika vituo vya kutoa huduma, wanabakimajumbani au kwenda kwa waganga wa kienyeji. Hivyo nichangamoto, ni asilimia 31 tu wanafika kupata huduma, tunawahimiza watu wanaohisi kuwa na ugonjwa huo kufika vituovya kutolea huduma za afya. Lakinitatizo jingine ni wagonjwa asilimia 70 wanaofika hospitali wanakuja wakiwa katikahatua ya juu ya saratani, hii ni hao wagonjwa asilimia 31 wanaofika kupatahuduma. Takwimu tulizonazo ni kuwa sarataniinayoongza kwa wanaume ni ile saratani ya tezi dume asilimia 23, koo asilimia16, saratani ya kichwa na shingo asilimia 12, saratani ya utumbo mkubwa namdogo asilimia 11.4 na matezi asilimia 9. Saratanizinazokumba wanawake ni mlango wa kizazi asilimia 47, saratani ya matitiasilimia 16, saratani ya utumbo mkubwa na mdogo asilimia 5.8, saratani ya koo5.3, saratani ya kichwa na shingo asilimia 4.2. Takwimuza Ocean Road wagonjwa wengi wa saratani zinasababishwa na maambukizi ya virusi,mfano zaidi ya asilimia 50 ya wanaume wenye umri kuanzia miaka 30 mpaka 49wamekuwa wakikumbwa na saratani, sasa tunaona hata vijana wanakumbwa na saratani,alisema Ummy. Hatahivyo, alisema Serikali inaendelea kuboresha huduma za afya ikiwa ni pamoja nakuwekeza zaidi katika kinga ya saratani. Tutaendeleakuchukua hatua za kuboresha huduma za matibabu ya saratani, tukiwekeza zaidikatika kinga mfano saratani ya mlango wa kizazi, inaweza kuzuiwa kwa chanjo,takwimu ya mwaka 20182019 inaonyesha kuwa wasichana wa umri wa miaka 9 hadi 14waliopata chanjo dozi ya kwanza ni 81, lakini kwa chanjo ya pili ni asilimia 49. Niwatoehofu jamii, chanjo hii haihusiani na kinga ya uzazi wala uzazi, hivyowahakikishe wasichana wote wapate dozi zote mbili, wakati tunazindua mwangozo.Pia tutaendelea kuboresha huduma za uchunguzi ya matibabu ya saratani katikangazi zote kwa ajili ya kugundua mapema, alisema Ummy.  <topic>: afya 