<classify> WIZARA ya Nishati imewasilisha makisio ya bajeti kwa mwaka wa fedha 20192020 ikiwa na ongezeko la asilimia 26.6, huku kiasi kikubwa kikielekezwa katika miradi mitatu ya kimkakati, ukiwamo wa Rufiji Stigler uliotengewa Sh trilioni 1.443.Aidha, mafanikio kadhaa yamepatikana tangu Serikali ya Awamu ya Tano kuingia madarakani, yakiwemo ya kutokuwepo mgawo wa umeme katika kipindi chote cha utekelezaji wa Mpango wa Bajeti kwa mwaka 201819.Akiwasilisha hotuba ya bajeti bungeni jana, Waziri wa Nishati, Dk Medard Kalemani pichani alisema wizara inakadiria kutumia Sh trilioni 2.142 ikilinganishwa na Sh trilioni 1.692 iliyotengwa kwa mwaka 201819 ambazo ni sawa na ongezeko la asilimia 26.6.Kati ya fedha zilizotengwa, Sh 2,116,454,000,000 ambazo ni sawa na asilimia 98.8 kwa ajili ya miradi ya maendeleo.Kati ya fedha hizo za maendeleo, Sh 1,956,372,000,000 ni fedha za ndani na Sh 160,082,000,000 ni fedha za nje Pia Sh 26,339,309,000 sawa na asilimia 1.2 kwa ajili ya matumizi ya kawaida.Kati ya fedha hizo Sh 15,025,821,000 kwa ajili ya matumizi mengineyo na Sh 11,313,488,000 kwa ajili ya mishahara ya watumishi wa wizara na taasisi zilizo chini yake.Fedha nyingi za ndani za miradi ya maendeleo zilizotengwa kwa mwaka 201920 zimeelekezwa katika miradi mitatu ya kimkakati ambazo ni Sh trilioni 1.86, sawa na asilimia 95.1 ya bajeti yote ya ndani.Miradi hiyo ni Mradi wa Kuzalisha Umeme katika Mto Rufiji wa megawati 2,115, Mradi Kabambe wa Kusambaza Umeme Vijijini REA Awamu ya Tatu uliotengewa Sh bilioni 363.11 na Mradi wa Kuzalisha Umeme wa Kinyerezi I Extension megawati 185 uliotengewa Sh bilioni 60. Dk Kalemani alisema:Bajeti ya Mwaka 201920 inalenga kutekeleza dhamira ya serikali ya kuhakikisha kuwa inazalisha umeme wa kutosha, wa uhakika, unaotabirika na wenye gharama nafuu.Pia bajeti imelenga kuimarisha shughuli za utafutaji na biashara ya mafuta na gesi asilia pamoja na kuwezesha wananchi kunufaika na rasilimali hizo. Lengo ni kuiwezesha serikali kufikia azma ya kujenga uchumi wa viwanda na kufikia uchumi wa kati ifikapo mwaka 2025, alisema.Akizungumzia mafanikio, Dk Kalemani alisema katika utekelezaji wa bajeti ya mwaka 20182019, sekta ya nishati imepata mafanikio kadhaa, ikiwamo kuondoa tatizo la mgawo wa umeme.Hatua hiyo imefikiwa baada ya utekelezaji wa miradi ya kimkakati ya uzalishaji umeme ambayo kwa sasa Tanzania imekuwa na ziada ya megawati 300 za umeme kwa siku, tofauti na upungufu wa megawati 100 uliokuwepo mwaka 2015.Alisema Shirika la Umeme Tanzania TANESCO limeimarika kwa mapato kwa kiwango cha ongezeko la asilimia 7.6 kwa mwaka 201819 kutoka asilimia 1.5 kwa mwaka 201718. Hivyo ni matarajio kuwa Tanesco itaweza kuanza kutoa gawio serikalini katika kipindi cha mwaka 201920, alisema.Dk Kalemani alisema pia kuongezeka kwa ufanisi wa makusanyo ya mapato ya serikali, ambapo hadi kufikia Mei 15, mwaka huu wizara kupitia Shirika la Maendeleo ya Petroli TPDC ilikuwa imekusanya Sh bilioni 484.33, sawa na asilimia 123 ya lengo la makusanyo ya Sh bilioni 394.45 kwa mwaka 201819 Aidha, Dk Kalemani alisema kuwa lengo la serikali ni kuwa na megawati 10,000 ifikapo mwaka 2025.Hatua hiyo itafikiwa kwa kutekeleza miradi mikubwa ya uzalishaji umeme kama mradi wa uzalishaji nishati hiyo katika maporomoko ya Mto Rufiji wa megawati 2,115 na mradi wa kufua umeme kwa kutumia gesi asilia wa Kinyerezi 1- Extension wa megawati 185, alisema.Dk Kalemani aliitaja miradi mingine ni wa Rusumo utakaozalisha megawati 80, Ruhuji megawati 358, Rumakali megawati 222 na kuimarisha mifumo ya uzalishaji umeme nchini.Alisema mifumo itaboreshwa kupitia mradi wa North-West Grid Extension wa kilovoti 400 yenye umbali kilometa 1,384 iliyojumuisha Iringa, Mbeya, Sumbawanga, Mpanda, Kigoma hadi Nyakanazi.Pia utahusisha Singida, Arusha hadi Namanga kwa kilovoti 400 kwa kutumia kilometa 414, Rufiji, Chalinze, Dodoma Kv 400 wa kilometa 512, Rusumo, Nyakanazi Kv 220 utakaohusisha kilometa 98 na Geita, Nyakanazi Kv 220 utakaohusisha kilometa 133.Mradi huo pia utapia Tabora, Urambo, Kaliua, Nguruka hadi Kidahwe mkoani Kigoma Kv 132 utakaohusisha kilometa 319 na Tabora, Ipole Inyonga hadi Nsimbo mkoani Katavi Kv 123 kwa kujumuisha kilometa 381.Maeneo mengine ya kisekta yatakayozingatiwa ni kuendeleza utekelezaji wa awamu tatu ya mradi kabambe wa kupeleka umeme vijijini kupitia REA katika vijiji 1,990 vilivyobaki kati ya vijiji 12,268.Aliongeza: Kuendelea na kutekeleza mradi wa ujenzi wa bomba la kusafirisha mafuta ghafi kutoka Hoima, Uganda hadi Tanga, kuimarisha shughuli za utafiti wa mafuta na gesi asilia, kuongeza kasi ya usambazaji gesi asilia na kuendeleza miradi ya nishati jadidifu.Dk Kalemani alibainisha kuwa hali ya upatikanaji umeme, imeendelea kuimarika katika kipindi chote cha bajeti 201819.Alisema mahitaji ya umeme yameongezeka kutokana na kuongezeka shughuli za kiuchumi zenye kuhitaji nishati ya umeme wa kutosha, huku uwezo wa mitambo ya kuzalisha umeme imeongezeka hadi kufikia megawati 1,601.90 kutoka megawati 1,517.47 zilizofikiwa katika mwaka wa fedha uliopita.Jumla ya megawati 1,601.90 zilizopo nchini, megawati 1,565.72 zimeunganishwa katika mfumo wa Gridi ya Taifa na megawati 36.18 zipo nje ya mfumo wa gridi ya taifa, alibainisha.Dk Kalemani alisema matumizi ya juu ya umeme, yamefikia megawati 1,116.58 ukilinganishwa na megawati 1,051.27 zilizofikiwa mwaka 201718 sawa na ongezeko la asilimia 6.2.Alibainisha umeme uliozalishwa nchini, uliongezeka kutoka megawati 7,114 mwaka 2017 kufikia megawati 7,374 mwaka 2018 sawa na ongezeko la asilimia 3.7.Hadi kufikia mwaka 2015, nchi yetu ilikuwa na uwezo kuzalisha umeme wa megawati 1,204 ikilinganishwa na uwezo wa sasa wa megawati 1,601.90 sawa na ongezeko la asilimia 33.Dk Kalemani alisema: Katika kutimiza azma ya Tanzania kuwa nchi ya uchumi wa viwanda, serikali kupitia Wizara ya Nishati imelenga kuzalisha umeme wa megawati 10,000 ifikapo mwaka 2025.Akizungumzia kuhusu nishati ya gesi asilia na mafuta, Dk Kalemani alisema kuwa hadi kufikia Mei mwaka huu, futi za ujazo trilioni 57.54 za gesi asilia zimegunduliwa nchini.Alisema katika cha mwaka 201819, shughuli za utafutaji, uendelezaji na uzalishaji wa mafuta na gesi asilia, zimeendelea kutekelezwa na TPDC kwa kushirikiana na Kampuni za Kimataifa za Mafuta IOCs.Uchukuaji wa data za mitetemo za 2D zenye kilometa 442 za mstari katika kitalu cha Ruvu umekamilika. Dk Kalemani alisema uchakataji na utafsiri wa data hizo unafanyika kubaini ukubwa wa mashapo na eneo zuri la kuchoronga visima vya utafutaji na uendelezaji bado unaendelea.Alisema uzalishaji wa gesi asilia katika vitalu vya Mnazi Bay na Songo Songo, umeongezeka kufikia futi za ujazo milioni 190 kwa siku kwa mwaka 201819, ikilinganishwa na wastani wa futi za ujazo milioni 175 kwa siku sawa na ongezeko la asilimia 8.6.Aidha, Dk Kalemani alisema utafutaji mafuta na gesi asilia kupitia TPDC, unaendelea kwa kutoa vipaumbele kwenye vitalu vya Eyasi-Wembere 41B, Mnazi Bay Kaskazini na Songo Songo Magharibi. Kuhusu mradi wa REA, Dk Kalemani alisema kwa sasa upatikanaji wa umeme umeongezeka zaidi hadi vijiji 7,127 ilipofika Mei, mwaka huu.Ongezeko hili linaifanya Tanzania kuwa nchi ya kwanza kwa nchi za Afrika Mashariki katika kusambaza umeme vijijini. Inatarajiwa kuwa ifikapo mwezi Juni, 2020 vijiji 10,278 ambavyo ni sawa na asilimia 84 ya vijiji vyote nchini vitakuwa vimefikishiwa umeme.Akiwasilisha maoni ya Kamati ya Kudumu ya Bunge ya Nishati na Madini, Mwenyekiti wa kamati hiyo, Dustan Kitandula, alisema Sheria ya Usimamizi wa Mapato na Gesi ya Mwaka 2015, imeweka utaratibu wa mfumo wa GDP kuweza kuipatia TPDC fedha za kuwekeza katika sekta ya gesi.Alisema kamati hiyo inaamini itachukua muda mrefu kwa sekta hiyo kuchangia pato la taifa kwa asilimia tatu.Kwa upande wa maoni ya Kambi Rasmi ya Upinzania Bungeni, Msemaji wa Kambi hiyo kwenye Wizara ya Nishati, John Mnyika, aliitaka serikali kutekeleza mpango wa TPDC ili kuwezesha miundombinu ya gesi asilia kujengwa na kuharakisha matumizi ya gesi asilia katika kaya.Alisema hatua hiyo pia itapunguza matumizi ya nishati ya mkaa na kuni hasa kwa mikoa ambayo mahitaji yanaongezeka kila siku.Akichangia hotuba ya bajeti kwenye wizara hiyo, Mbunge wa Kuteuliwa, Anne Kilango, alisema serikali haipaswi kurudi nyuma kutokana na upinzani mkubwa uliopo katika ujenzi wa bwawa la kuzalisha umeme kwenye Mto Rufiji.  <topic>: kitaifa 