<classify> WATANZANIA 108 kati ya 100,000 wanaoishi mijini wameathirika na ugonjwa wa kiharusi, wakati Watanzania 95 kati ya 100,000 waishio vijijini wakiathirika na ugonjwa huo.Hata hivyo, watoto wanaweza kupata ugonjwa huo ingawaje sio kwa kiwango kikubwa kama ilivyo kwa watu wazima na visababishi ikiwamo uwepo wa ugonjwa wa selimundu, uvimbe kwenye ubongo au matatizo ya mishipa ya damu.Mganga Mkuu wa Serikali, Profesa Mohamed Kambi alisema hayo jijini Dar es Salaam wakati akitoa tamko kuhusu Siku ya Ugonjwa wa Kiharusi ambayo hufanyika Oktoba 29, kila mwaka.Profesa Kambi alisema Tanzania kama moja ya nchi zilizopo Kusini mwa Jangwa la Sahara, inakabiliwa na tatizo hilo kwa wingi na katika utafiti uliofanyika nchini mwaka 2010, ulibainisha idadi hiyo ya wagonjwa.Alisema kiharusi ni ugonjwa wa ghafla unaotokana na ubongo kukosa hewa na virutubishi kwa sababu ya kuziba au kupasuka kwa mishipa ya damu inayosambaza damu kwenye ubongo, hali ambayo huchangiwa na kudhoofika kwa mishipa hiyo ya damu.Alisema zipo aina kuu tatu za kiharusi ambazo ni pamoja na kinachosababishwa na kuziba kwa mshipa wa damu au mshipa wa damu inayopeleka damu kwenye ubongo na huwatokea watu pale ambapo bonge la damu au la mafuta linapoganda na kuzuia damu kufika kwenye ubongo.Aliitaja aina ya pili ya kiharusi kuwa ni ile inayotokea wakati mshipa wa damu ulio dhaifu unapopasuka na aina ya nyingine hutokea pale mzunguko wa damu unaposhindwa kufika kwenye sehemu ndogo ya ubongo, na baada ya muda mzunguko huendelea kama kawaida.Profesa Kambi alisema ugonjwa huo husabishwa na visababishi mbalimbali na mojawapo ya sababu inayoongoza ni shinikizo la juu la damu ikifuatiwa na unene uliokithiri, umri mkubwa zaidi ya miaka 55 na zaidi, historia ya kiharusi kwenye familia na ugonjwa wa moyo.Alisema sababu nyingine ni ugonjwa wa kisukari, kutokufanya mazoezi, kuwa na tabia ya kutumia vilevi kupita kiasi, matumizi ya dawa za kulevya, kutumia tumbaku na bidhaa zingine za tumbaku.Alisema ugonjwa huo, huweza kutokea ghafla pasipo tahadhari na mojawapo ya dalili kuu ni pamoja na kupoteza fahamu au kuzimia, kuchanganyikiwa, kushindwa kuongea na kuelewa, kuumwa na kichwa ghafla bila sababu ya kueleweka na mara nyingine kikiambatana na kutapika.Aidha, alisema dalili nyingine ni mwili au baadhi ya viungo kupata ganzi au kupooza ikiwemo uso, mkono na mguu na mara nyingi huwa ni upande mmoja mmoja, kupata matatizo ya kuona jicho moja au yote mawili, kushindwa kutembea, kizunguzungu, pamoja na kuyumbayumba.Hata hivyo, alisema serikali imeandaa mazingira kwa ajili ya kuwezesha huduma za utengemao ili kuwapatia wagonjwa huduma za kuwasaidia waweze kuongea, kutembea, na pia kuwawezesha kuendelea kufanya kazi zake za kawaida kama kupika, kufua, kuoga, kula na kusoma.Alisema kwa sasa huduma hizo za utengamao zinapatikana katika hospitali mbalimbali nchini zikiwemo Hospitali ya Taifa ya Muhimbili MNH, CCBRT, KCMC, Bugando, pamoja na hospitali za rufaa za mikoa.Nia ya Serikali ni kuona kuwa huduma hizi zinaenezwa hadi katika ngazi za chini za utoaji hudima kwa kadri uwezo utakavyoruhusu.Mtaalamu wa Ubongo na Mishipa ya Fahamu wa MNH, Dk Mohamed Mnacho amesema, utafiti mdogo uliofanyika hospitalini hapo mwaka 2015 katika wagonjwa wanaolazwa wodi ya Mwaisela kwa mwaka wapatao 7,618 asilimia 8.4 sawa na wagonjwa 642 wana tatizo la kiharusi.  <topic>: kitaifa 