<classify> ARODIA PETER-DODOMA WIZARA ya Viwanda na Biashara imesema mwelekeo na vipaumbele vyabajeti kwa mwaka wa fedha 201920 ni pamoja na kuifanya sekta binafsi kuwainjini ya uchumi. Hayo yalisemwa jana na Waziri wa Viwanda na Biashara, Joseph Kakunda, alipokuwaakisoma hotuba ya bajeti yake bungeni ambapo bunge limuidhinishie Sh bilioni 100.38,kiasi ambacho ni pungufu ta Sh bilioni 48.88 ikilinganishwa na bajetiinayoisha. Kakunda alisema Serikali itaendelea kuweka mazingira rafiki na wezeshiili kuhakikisha wadau wote wanatoa mchango unaohitajika katika ujenzi wa uchumiwa Taifa. Alisema pamoja na mazingira rafiki ya uwekezaji katika viwanda nabiashara, utekelezaji wa mpango wa kuboresha mazingira ya biashara blue printunaangaliwa kuwa sehemu ya tiba ya changamoto ambazo zinaitatiza sekta binafsi. Hivyo ni mategemeo ya Serikali kuona sekta binafsi inachukua nafasiyake na kuchangamkia fursa zilizopo za kuzalisha na kutoa huduma ikiwa ni hatuamuhimu ya kutambua jitihada za Serikali katika kutatua matatizo wanayokabiliananayo, alisema. Kakunda aliitaja miradi ya kimkakati kuelekea ujenzi wa viwanda mama kuwani pamoja na Mchuchuma na chuma cha Liganga. Alisema miradi hiyo inatekelezwa na Kampuni ya Tanzania ChinaInternational Mineral Resources Limited ambayo ni ya ubia kati ya Serikalikupitia Shirika la Maendeleo ya Taifa NDC na Schuan Hongda Group ya China. Kipaumbele kingine alikitaja kuwa ni kufufua kiwanda cha matairiArusha, maarufu General Tyre kilichokuwa GTEA na utafiti wa kina juu yaufufuaji huo umeshakamilika. Baada ya matangazo kutolewa kupitia tovuti ya NDC, wawekezajimbalimbali wamejitokeza ikiwamo Kampuni ya Sayinvest Overseas T Limitedambayo imeonesha nia ya dhati ya kuwekeza katika uzalishaji matairi nchini. Aidha Serikali itaendeleza mradi wa mashamba ya mpira mikoa yaMorogoro na Tanga ambapo NDC imepanda miche takribani 85,250 katika eneo lawazi katika shamba la Kalunga na hadi kufikia Desemba 2018 hekta 155 zilikuwatayari zimepandwa. Mradi mwingine ni uchimbaji wa magadi soda katika Bonde la Engaruka,Wilaya ya Monduli unaohusu kiwanda cha kuzalisha magadi hayo tani milioni mojakwa mwaka kwa matumizi ya viwanda vya dawa, vioo na sabuni, alisema. WABUNGE Mbunge wa Nzega Mjini Hussein Bashe CCM, alisema kuna ukiritimbakatika utoaji wa vibali kwa wawekezaji wanaoanzisha viwanda nchini. Biashara yoyote duniani inamambo makubwa mawili, na ninachoshukuru Mungu, Rais John Magufuli alipoingiamadarakani aliweka vision yake clear ya kutaka kujenga nchi yenye uwezo wakujitegemea ya viwanda. Hii ndiyo vision, ni matarajio yangu mimi na wengine wote tuliomohumu na Watanzania, kwamba wasaidiaji wanamsaidia mheshimiwa Rais kusaidiautekelezaji wa vision hiyo. Biashara ina mambo mawili, moja ni software party of business naupande mwingine ni hardware part of business, kwenye hardware party ofbusiness tunajenga barabara, tunajenga reli, tunanunua ndege na tunajengamiundombinu ya umeme, lakini hii hardware party ya biashara isipokuwa compatiblena software party ya biashara ambayo ni regulations na sheria, hii itakuwani wastage ya resources. Kama tutajenga reli, barabara tutaleta umeme vyote hivi vikakosabiashara ya kuvifanya viwe effective, havitakuwa na maana. Nitoe mifano michache, kwenye kamati yetu ya bajeti walikuja watu waCTI, kwenye presentation yao wanasema hivi, unakuta taasisi 15 zina-regulatefood processing industry, pharmaceutical industry ili aanzishe kiwanda kidogocha pharmacy anahitaji jumla ya leseni 26, ili aweze kuanzisha mradi. Kampuni inayotaka kufanya biashara ya maua na bidhaa zingineanahitaji jumla ya vibali 45, alisema Bashe. Katika hatua nyingine, Bashe alishauri Serikali kutumia taarifa yaShirika la Fedha Duniani IMF ambayo ilitoka awali kwa sababu ina ushaurimzuri. Alisema taarifa hiyo inatoa ushauri kwamba kama Tanzania inatakakukuza uchumi kwa asilimia 7, kuna mambo manne ya kufanya. Mbunge wa Monduli, Julius Karanga CCM alisema hakuna ushirikianokwenye wizara za Serikali katika kutekeleza miradi ya maendeleo. Alisema wananchi wa Monduli walitoa ardhi kwenye mradi wa magadi ulipoEngaruka, lakini hakuna hata kilometa moja ya barabara kutoka Mto wa Mbu kwendakwenye eneo la mradi. Hivi kuna mwekezaji gani anayeweza kwenda kuchukua magadi wakatihakuna hata kilometa moja ya barabara iliyojengwa kuelekea kwenye mradi. Nibora muwaambie wananchi wetu waendelee kuyatumia maeneo yao ambayo wameyatoakwa bei rahisi, alieleza. Mbunge wa Gairo, Ahmed Shabiby CCM alisema; Kuna kukomoana kwenyebiashara, watu wanapigwa faini zisizostahili waziri wa viwanda upo, sasa wewekazi yako ni nini. Kila mtu siku hizi amekuwa ni mkusanya kodi. Mimi nataka nijue, maana ya kuwa waziri ni kukuza biashara, si kuuabiashara, nikushauri mheshimiwa waziri ingilia popote ambapo mfanyabiasharaanaonewa.  <topic>: kitaifa 