<classify> MIMBA katika umri mdogo ni miongoni mwa sababu zinazofi fi sha jitihada za kupunguza vifo vya akinamama na watoto hapa nchini.Kwa mujibu wa Muuguzi Mkuu wa Hospitali ya Wilaya ya Mpwapwa, Rhobi Maro alisema wilaya hiyo ni miongoni mwa wilaya zinazokabiliwa na tatizo la mimba katika umri mdogo na ndoa za utotoni unaoweza kusababisha vifo kwa akina mama na watoto pindi wanapojifungua.Maro alisema serikali ya awamu ya tano imeweka miongozo mbalimbali ya kisera na kimkakati inayolenga kutokomeza vifo vya akinamama na watoto kwa kuboresha huduma za afya, hasa vijijini kwa kujenga vituo vya afya na vyenye uwezo wa kuweza kufanya upasuaji wa haraka ili kuweza kuokoa vifo vya akina mama na watoto.Aidha alisema kanuni za afya zinamtaka mwanamke kupata ujauzito wa kwanza akiwa amefikisha umri wa miaka 18, lakini hali haiko hivyo, watoto wenye miaka 14-17 wanajikuta wanabeba ujauzito kitu kinachotishia afya zao.Sheria ya mtoto ya mwaka 2019 inasema mtu aliye chini ya miaka 18 ni mtoto hivyo anatakiwa kuwa chini ya uangalizi wa mzazi au mlezi hivyo mtoto huyo akipewa majukumu ya uangalizi kwa mtoto mwenzie inakuwa ngumu, lakini pia via vya uzazi vinakuwa bado havijawa tayari kuzalisha na hivyo vinaweza kusababisha vifo pamoja na ugonjwa wa fistula, alisema Maro.Pia Maro alisema kuanzia mwaka 2013-2017 jumla ya watoto 11,880 walijifungua katika umri mdogo, kitu alichosema kinaashiria ukubwa wa tatizo katika wilaya hiyo.Kwa upande wake, Ofisa Mradi wa Shirika la Utu Mtoto, Clara Wisiko kwa mujibu wa utafiti uliofanywa na shirika hilo walibaini kuwa kati ya wenye miaka 13 hadi 17 watoto 3 kati ya watoto 10 tayari wameshapata mimba na wako katika malezi ya kulea watoto wenzao kitu alichosema kinafifisha ndoto nyingi za wasichana hao na kujikuta katika lindi kubwa la umaskini.Clara Wisiko alisema kuwa chanzo kikubwa cha mimba za utotoni katika kata wanazofanya nazo kazi ni maskini wa kipato kwa wazazi, umbali wa huduma za jamii, kama maji, upatikanaji wa kuni pamoja umbali kati ya shule na vilipo vitongoji na vijiji wanapoishi wazazi wa watoto hao.Wisiko alisema utafiti huo uliofanywa katika kata nne za Kibakwe, Mpwapwa mjini, Berege na Pwaga, uligundua kuwa watoto wengi walio chini ya miaka kumi na sita wamejikuta wakiingia katika malezi na hivyo wengi wao kuathirika kisaikolojia na hivyo kushidwa kuwa wazalishaji na kubaki kuwa tegemezi.Wisiko alisema sababu nyingine ni ukosefu wa elimu ya uzazi kwa watoto wa kike, unachangia kwa kiasi kikubwa cha upatikanaji wa mimba za utotoni ambapo mtoto hulazimka kudanganywa na mtu mzima na kupewa kitu kidogo ili aweze kukidhi mahitaji yake yanayomkabili kwa wakati ule.Hata hivyo Wisiko alisema kwamba pamoja na kuwapo kwa miongozo, sera na sheria ya mtoto lakini bado kuna vitendo vya ukatili dhidi ya mtoto kutokana na usimamizi hafifu wa miongozo hiyo au kutokufahamika kwa wadau dhidi ya kuchukua hatua kwa ajili ya mstakabali wa mtoto.Alisema kuwa shirika hilo limelenga kushirikisha jamii na serikali kukabili changamoto hizo kwa kufanya utafiti shirikishi ambao hushirikisha jamii yenyewe kutafuta ufumbuzi wa matatizo hayo.  <topic>: kitaifa 