<classify> KUELEKEA Siku ya Wanawake Duniani inayoadhimishwa leo duniani kote, imebainika kuwa wanawake 1,744 wamepoteza maisha kutokana na matatizo mbalimbali yatokanayo na uzazi nchini mwaka jana.Takwimu zilizotolewa na Programu ya Uzazi Salama RCHS, inaeleza kuwa tatizo la kutoa damu nyingi kitaalamu huitwa Postpartum Hemorrhage PPH, baada ya kujifungua, ndio linaloongoza kuuwa wanawake wengi zaidi. Takwimu hizo zinaonesha kwa kipindi cha Januari hadi Desemba mwaka jana, wanawake 506 sawa na asilimia 29.0 wamepoteza maisha kutokana na tatizo hilo la kuvuja damu kupita kiasi.Takwimu hizo zinaonesha pia ugonjwa wa kifafa cha uzazi unashika nafasi ya pili kwa kuua, ambao kwa mwaka jana wanawake 329 sawa na asilimia 18.9 walipoteza maisha, huku upungufu wa damu ukishika nafasi ya tatu, ambapo wanawake 154 walipoteza maisha sawa na asilimia 8.8.Pia, ripoti hiyo inaonesha kuwa Hospitali ya Taifa ya Muhimbili inashika nafasi ya kwanza kwa vifo vitokanavyo na uzazi baada ya wanawake 96 kupoteza maisha mwaka jana, huku Hospitali ya Community ikishika nafasi ya pili 53, KCMC nafasi ya tatu 31, nafasi ya nne inashikwa na Meta huku Bugando ikiwa ya tano 29.Takwimu hizo kimkoa Dar es Salaam inaongoza ikiwa na vifo 186, Mwanza 151, Morogoro 125, Geita 80, Kigoma 79, Mtwara 76, Mbeya 75, Tabora 69, Dodoma 67 na Pwani 66. Mikoa mingine na idadi ya vifo kwenye mabano ni Arusha 65, Kagera 65, Ruvuma 58, Singida 58, Shinyanga 56, Rukwa 54, Tanga 54, Katavi 53, Lindi 48, Iringa 45, Kilimanjaro 45, Mara 45, Simiyu 40, Songwe 32, Manyara 27, Njombe 25 na kufanya mikoa yote 26 ya Tanzania Bara kufikisha idadi ya vifo 1,744 vitokanavyo na uzazi.Akizungumza na gazeti hili, daktari wa afya ya uzazi kutoka Hospitali ya Shirika la Reli mkoani Mwanza TRC, Efford Sindabarila alielezea tatizo hilo la kutoka damu nyingi baada ya kujifungua PPH limegawanyika mara mbili, ambapo ni hatua ya awali na hatua ya kwanza. Alisema hatua ya awali ya PPH ni hatua za mwanzo, ambazo zinatokea mama amejifungua na kupoteza damu kiasi cha nusu lita ndani ya saa 24 wakati hatua ya kwanza ya PPH ni ile, hali ambayo mama aliyejifungua kupoteza damu zaidi ya nusu lita kuanzia saa 2 tokea amejifungua hadi wiki 12.Alisema mambo yanayoweza kusababisha PPH ni matano, ambayo ni mfuko wa uzazi kushindwa kurudi kwenye hali yake ya kawaida baada ya mtoto kutoka ndani ya tumbo la uzazi. Ni muhimu mfuko wa uzazi urudi kwa sababu kitendo cha kurudi ndicho kinachopelekea kufunga au kuzuia mishipa ya damu kwenye uterusi isiendelee kuvuja damu, alisema Dk Sindabarila.Alisema sababu ya pili ni tishu, ikitokea kondo la nyuma, imekwama ndani na kushindwa kutoka ndani ya muda wake ambao inaweza kupelekea PPH, au kondo limetoka, lakini hapo hapo pakawa na membrane zilibaki ndani, lazima PPH itokee kwani kitaalamu mtoto akizaliwa haitakiwi ipite nusu saa bila ya kutoa kondo ili kuepuka PPH. Trauma ni moja ya sababu inayopelekea PPH kwa mama aliyejifungua mfano ikitokea mfumo wa uzazi ukachanika au uvunguni mwa kizazi pakiwa na michubuko au kuchanika msamba, alisema.Alitaja sababu nyingine ambayo kitaaluma huitwa Trombin ambalo linasababishwa na kuganda kwa damu kwa mama aliyejifungua. Hata hivyo, mbali na magonjwa hayo, pia ugonjwa wa kuganda damu baada ya kujifungua kitaalamu huitwa embolism, nayo inashika nafasi ya tano kwa kuua baada ya takwimu kuonesha asilimia 96 sawa na asilimia 5.5 za wanawake wanafariki kutokana na tatizo hili. Baadhi ya magonjwa mengine ni Ukimwi, malaria, homa ya uti wa mgongo, homa ya kifua kikuu, utoaji wa mimba na mshtuko.  <topic>: kitaifa 