<classify> UTAFITI mpya uliofanywa na watafi ti wa Mambo ya Kale wa Chuo Kikuu cha Dar es Salaam UDSM umebaini Chifu wa Wahehe, Mkwavinyika Munyigumba Mwamuyinga Mtwa Mkwawa, hakujinyonga kama vitabu vingi vya historia vinavyoeleza, bali alijiua kwa kujipiga risasi.Matokeo ya utafiti huo, yalitangazwa kwa mara ya kwanza mjini Iringa juzi kwenye Kongamano la Maonesho ya Utalii ya Karibu Kusini, lililofanyika Chuo Kikuu cha Iringa.Watafiti hao wamethibitisha kupatikana kwa ganda la risasi, ambalo pia linadhihirisha aina ya bunduki aliyotumia chifu huyo kujiua katika eneo la Mlambalasi , alikokuwa ameweka maficho yake, wakati akipigana vita vya msituni dhidi ya wakoloni wa Kijerumani, zaidi ya miaka 100 iliyopita.Akitangaza matokeo ya utafiti huo, mmoja wa watafiti hao, Dk Frank Masele alisema utafiti wao umebaini Chifu Mkwawa alijiua kwa kutumia bunduki aina ya Mauser iliyotengenezwa Ujerumani mwaka 1871.Alisema bunduki hiyo ni moja ya silaha zaidi ya 300, alizokuwa ameziteka kwa Wajerumani hao katika mapambano makali, yaliyofanyika katika eneo la Lugalo wilayani Kilolo. Katika vita hiyo ya mwaka 1891, askari wa Ujerumani zaidi ya 300 akiwemo Kamanda wao, Emil Von Zelewski walipoteza maisha, kabla Chifu huyo wa Wahehe hajakimbilia Mlambalasi, alikojiua ili kukwepa kukamatwa na kuuawa na wakoloni hao.Tulichimba katika eneo ambalo Chifu Mkwawa alikutwa na wakoloni hao akiwa amekufa huku nusu ya mwili wake ukiwa kwenye moto na ndipo tulipokuta ganda la risasi iliyotumika kwenye aina hiyo ya bunduki, alisema.Dk Masele alisema utafiti huo, umesaidia kudhihirisha dhamira aliyokuwa nayo Chifu Mkwawa kutoka kwa wasaidizi na wasimulizi wake ya kutaka kujiua, kabla ya kukamatwa na wakoloni hao na kwamba wanaotaka kuthibitisha ukweli huo, watembelee Makumbusho ya Kalenga palipohifadhiwa fuvu lake.Ukifika Kalenga utakuta fuvu lake lina tobo katikati, tobo hilo lilisababishwa na risasi hiyo. Wakati akijiua, historia inasema kulikuwa na moto pembeni yake aliouchoma kwa makusudi ili ateketee katika moto huo baada ya kuuangukia, alisema.Alisema ganda hilo walilipata sehemu ambayo limechanganyika na majivu, jambo linalowafanya waamini kwamba ndilo linalohusika na kifo chake, kwasababu limepatikana eneo la tukio na lina alama inayoonesha lilipata mlipuko kwa maana risasi yake ilitumika.Alisema haikuwa rahisi kwa Wajerumani, waliokuta sehemu ya mwili wa Chifu huyo ukiendelea kuteketea kwa moto, kuona ganda hilo kwa sababu lilidondokea katika moto huo. Alisema utafiti huo ulioanza mwaka 2008, uliwawezesha kupata ganda hilo Agosti 8 mwaka 2010.Baada ya kulifanyia utafiti na maeneo mengine ambayo yana historia ya moja kwa moja na Mkwawa kama vile ngome ya Kalenga na eneo la Lugalo, tumejiridhirisha kuwa ganda hilo ni ushahidi pekee unaojihusisha na kifo chake, alisema.Alisema wajibu wa serikali kwa sasa ni kuamua kama historia hiyo iandikwe upya, kwani vitabu vingi havikuandika vizuri tukio la mwisho la Chifu huyo, ikiwemo vita baina yake na Wajerumani hao katika eneo hilo la Lugalo. Mwakilishi wa familia ya Chifu Mkwawa, Fatuma Mkwawa, alisema ziko taarifa nyingi kuhusu Mkwawa zilizohifadhiwa na familia, lakini baadhi ya waandishi wa vitabu vyake wamezikosa, kwa sababu hawakuwashirikisha.Kama tutashirikiana familia, watafiti, idara ya mambo kale, maliasili na utalii, kwa pamoja tunaweza kuandika upya na vizuri historia ya Mkwawa ambayo sehemu yake kubwa iliandikwa na watu wa nje na kusababisha ukosekane uhalisia fulani, alisema.Aliomba serikali na wadau wengine, kulijenga upya jengo lililotumika kama ngome ya Chifu huyo katika Kijiji cha Kalenga, ili simulizi yake isaidie kuonesha uhalisia uliokuwepo badala ya maneno.  <topic>: kitaifa 