<classify> NIMEANZA kutumia mbegu mpya za viazi lishe na hatua hii imeniletea matumaini kuondokana na kilimo cha mazoea hadi cha biashara, anasema Mwahindi Mzee Makame, mkulima wa Wilaya ya Kati Bambi, Unguja.Mwahindi anasema alipata elimu ya kuotesha viazi lishe kutoka kwa wafanyakazi wa Taasisi ya Utafiti wa Kilimo ya Kizimbani waliofanya utafiti wa viazi hivyo kwa kushirikiana na Tume ya Taifa ya Sayansi na Teknolojia COSTECH, upande wa Zanzibar.Anasema mbegu hiyo inachukua takribani miezi mitatu kuwa tayari kwa kuvunwa na hutoa mavuno maradufu ya mbegu waliozoea huku viazi hivyo vikionekana kupata soko la uhakika. Mbegu hii ni mkombozi na sasa tunaitumia kikamilifu na mahitaji ya viazi lishe ni makubwa katika soko, anasema.Mtafiti mwandamizi katika kituo cha utafiti cha Kizim- bani ambaye anashughulikia mazao ya mizizi, Salma Omar, anakiri kwamba mafanikio makubwa yamepatikana katika kazi za utafiti wa mazao ya mizizi. Kwa mfano, anasema kituo kilianza kufanya utafiti wa mbegu za muhogo tangu mwaka 2014 hadi 2016 chini ya ufadhili wa COSTECH. Anasema katika kazi za utafiti wa mbegu za muhogo wamefanikiwa kuibua mbegu aina saba na kwamba aina mbili za mbegu miongoni mwa hizo tayari zimesambazwa kwa wakulima na zimeonekana kutoa mazao mazuri zaidi.Ripoti ya utafiti wetu wa mazao ya muhogo ipo kwa wakulima ambapo tumezalisha mbegu saba lakini zinazotumiwa na wakulima ni mbili, anasema. Hata hivyo, anasema kazi za utafiti zaidi zinahitajika kufuatia kuwepo kwa maradhi mbali mbali ambayo ni tishio kwa uzalishaji wa zao la muhogo. Tunaiomba COSTECH watuwezeshe kwa ajili ya kazi za utafiti wa mazao ya mizizi zaidi katika kujua athari na chanzo cha maradhi, anasema.Mkulima wa mihogo kutoka Machuwi wilaya ya kati, Unguja, Safia Rashid Seif anasema alipata hasara zaidi ya Sh laki tano katika shamba lake la ekari tatu za mihogo kutokana na kuharibika kwa kuoza kabla ya kuvunwa. Rashid anasema mbegu za muhogo zinakabiliwa na maradhi mengi ikiwemo kunyauka kwa majani yake ambayo ni mboga maarufu pia.Anaziomba taasisi zinazofanya kazi za utafiti kusambaza mbegu mpya zilizofanyiwa utafiti ikiwemo Sepider, Begu jeuzi, ZNZ 30 na Hatujigawi. Mkulima mwengine, Abdi Ali, mkazi wa Kitumba wilaya ya Kati, Unguja anasema bado hawajapata mbegu mpya za muhogo ilizofanyiwa utafiti katika kituo cha Kizimbani Unguja. Tunahitaji mbegu mpya zilizofanyiwa utafiti ili tuzitumie kwa ajili ya uzalishaji katika kilimo chetu cha muhogo, anasema.Mkurugenzi wa Taasisi ya Utafiti ya Kilimo ya Kizimbani, Suleiman Shaibu Mohamed anasema wapo kwa ajili ya kufanya kazi za utafiti wa kilimo cha mazao ya chakula na biashara ili kuwafikia walengwa na hivyo kuleta mabadiliko makubwa ya uzalishaji. Shaibu anasema kituo hicho kikiwa miongoni mwa vituo  <topic>: kitaifa 