<classify> Na Mwandishi Wetu MOHAMMEDMorsi ni Rais wa kwanza wa Misri, aliyechaguliwa kwa njia ya kidemokrasiakwa kupata asilimia 51ya kura zote, akimpiku Ahmed Shafik, aliyekuwa waziri mkuu wakati wa utawala waHosni Mubarak. Morsi alidumumadarakani kwa muda wa mwaka mmoja ambapo aliingia Juni, 2012 nabaadaye kuondolewa na jeshi la nchi hiyo Julai 3, mwaka 2013. CHANZO KUONDOLEWA MADARAKANI Akiwa madarakani, Morsi alikabiliwa na kashfa mbambali,kubwa zaidi ikiwa ni kuhusishwa kushirikana na vikundi vya kigaidi na ufisadi nahivyo kusababisha kuyumba kwa uchumi wa Misri. Hali hiyo ilisababisha mamilioni ya wananchi kuingiamitaani kuandamana kwa siku kadhaa kupinga utawala wake na wiki chache baadayejeshi lilitangaza kumngoa madarakani na kuipa nafasi serikali ya mpito. Kiongozihuyo pia alituhumiwa kupuuza amri ya mwisho ya jeshi hilolililomtaka asulihishe mzozo wa kisiasa nchini humo tangu Hosni Mubarakalipongolewa madarakani mwaka 2011. Majeshi yalitoa onyo kwa Morsi kwamba yataingilia katimzozo unaokumba utawala wake iwapo atashindwa kufikia masharti ya raia katikakipindi cha saa 48. Ilipofika jioni ya Julai 3, majeshi yaliifuta Katibana kutangaza kuundwa kwa serikali ya mpito, kabla ya kufanyika upya uchaguzi warais. Morsi alipinga hatua hiyo na kusema kuwa ni sawa na mapinduzi. Kiongozi huyo alikamatwa kufuatia amri iliyotolewa namkuu wa majeshi ambaye ni rais wa sasa, Abdul Fattah al-Sisi, na kupelekwasehemu isiyojulikana bila ya mtu yeyote kujua hali yake. Wafuasi wake waliandamana katika barabara za mji waCairo, kushinikiza kuachiliwa kwake na kurudishwa madarakani mara moja. Jeshi lilitumia nguvu kuvunja mandamano hayo Agosti,14, na kuwakamata viongozi wa wakuu wa vugu vugu la Muslim Brotherhood. Watu takribani 1,000 waliuawa katika oparesheni hiyo,ambayo utawala wa mpito ulidai kuwa ni juhudi za kukabiliana na ugaidi. ASHTAKIWA KUCHOCHEA MAUAJI Baada ya kuzuiliwa kwa takribani miezi miwili katikasehemu isiyojulikana, waendesha mashtaka wa serikali walitangaza kwamba Septemba,mwaka 2013, Morsi atashtakiwa kwa kosa la kuwachochea wafuasi wake kumuuamwanahabari na wafuasi wawili wa upinzani na kuamrisha wengine kuteswa nakuzuiliwa kinyume cha sheria. Mashataka dhidi yake yalihusisha makabiliano kati yawaandamanaji wa upinzani na wafuasi wa kundi la Muslim Brotherhood nje yamakazi ya Rais ya Ittihadiya mjini Cairo, Desemba mwaka 2012. Kiongozi huyo alishitakiwa pamoja na viongozi wengine 14wa ngazi ya juu wa Muslim Brotherhood Novemba, mwaka 2013. APIGA YOWEKIZIMBANI Wakati kesi yake inasikilizwa kwa mara ya kwanza,Morsi alipiga mayowe kutoka kizimbani akisema yeye ni mhanga wa mapinduzi yakijeshi huku akikataa mamlaka ya mahakama kumfungulia mashtaka. Mimi ni Rais wa Jamhuri kwa mujibu wa Katiba yanchi na nimezuiliwa kwa nguvu, alisema. WAHUKUMIWAMIAKA 20 JELA Aprili, mwaka 2015, Morsi na wenzake walihukumiwakifungo cha miaka 20 jela baada ya kuondolewa mashtaka ya uchochezi nakupatikana na makosa ya kuamrisha kuzuiliwa na kuteswa kwa waandamanaji. Pia alifunguliwa mashtaka mengine ikiwamo kushirikianana wanamgambo wa kigeni kuwaachia huru wafungwa wakati wa maandamano ya mwaka2011, kufichua siri za serikali, ubadhirifu pamoja na kutusi mahakama. GHASIAZAONGEZEKA Miaka iliyofuata baada ya Morsi kuondolewa madarakani,Misri ilishuhudia ongezeko la ghasia na mashambulizi kutoka kwa wanamgambo waKiislam. Msako mkali dhidi ya vugu vugu la Muslim Brotherhood ulifanyikahuku kundi hilo likitangazwa rasmi kuwa la kigaidi. Morsi alitoweka machoni mwa umma na kuishia kuonekanakotini alipofunguliwa mashtaka. Baadaye mtangulizi wake, Hosni Mubarak, aliachiliwahuru kutoka jela baada ya kuonekana kuwa nchi hiyo haikuwa imeendelea mbelekisiasa, licha ya uchaguzi uliomweka Morsi madarakani kwa muda. HISTORIA YAKE KISIASA Morsi alizaliwa mwaka 1951 katika Kijiji cha El-Adwah kilichopo Mkoa wa Nile Delta, eneo la Sharqiya. Alisomea Uhandisi katika Chuo Kikuu cha Cairo miaka ya 1970kabla ya kuhamia nchini Marekani ambako alitunukiwa Shahada ya Uzamivu PhDkatika Uhandisi. Aliporejea Misri, aliteuliwa kuwa Mkuu wa Kitengo cha Uhandisikatika Chuo Kikuu cha Zagazig. Alishikilia nyadhifa kadhaa katika kundi la MuslimBrotherhood, hatimaye kujiunga na kitengo chake cha kisiasa ambapo aliwaniakiti cha ubunge akiwa mgombea binafsi. Alishika wadhifa huo kuanzia mwaka 2000hadi 2005. Morsi alipoteza kiti chake cha ubunge nyumbani katikaawamu ya pili ya uchaguzi aliyodai ilikuwa na udanganyifu. Akiwa mbunge, alisifiwa kwa uweledi wake wa lugha nakazi. Aliteuliwa kuwa mgombea wa urais kupitia Muslim Brotherhood, Aprili 2012 baadaya naibu kiongozi wake, mfanyibiashara Khairat al-Shater, alipolazimishwakujiondoa katika kinyanganyiro hicho. Japo Morsi hakuonekana kuwa na hulka ya kuwa msemaji mzuri,alikuwa Mwenyekiti wa Chama cha Freedom and Justice Party FJP. Katika kampeni yake ya uchaguzi, alijinadi kwambaatakuwa mtu atakayeleta mwamko mpya akilinganishwa na viongozi wa zamani kamaHosni Mubarak. KIFO CHAKE Morsi alifariki dunia juzi baada ya kuanguka ghafla akiwamahakamani. Morsi alifika Cairo Jumatatu ya wiki hii kwa ajili yakuhudhuria kesi inayomkabili, akidaiwa kushirikiana na kikundi cha kigaidi chanchini Palestina kinachofahamika kwa jina la Hamas. Akiwa mahakamani na wenzake, alitakiwa kuzungumza kupitiachumba kilichokuwa na dirisha la wavu, ingawa sauti ilikuwa ikipenya kuwafikiawaliokuwa wakiifuatilia kesi hiyo. Wakati wa mapumziko, alianguka na kuzimia.Alikimbizwa hospitali, ambako ilithibitika kuwa ameshafariki,anasema mwendesha mashitaka mkuu wa Serikali ya Misri. Akizungumza na Shirika la Habari la Ufaransa AFP, mwanasheriawake alisema Morsi alizikwa jana asubuhi Mashariki mwa Jiji la Cairo. Morsi amefariki dunia akiwa na umri wa miaka 68, ambapo alihitimishasafari yake ya mwisho hapa duniani huku akiwa ameshikiliwa na mamlaka za Misritangu alipongolewa madarakani mwaka 2013. Taarifa ya maofisa wa Serikali ya Misri chini ya Rais AbdelFattah el-Sisi, zinasema chanzo cha kifo cha kiongozi huyo ni mshtuko wa moyo. TUHUMAZA KUUAWA Kifo cha mwanasiasa huyo kimezifanya mamlaka za Misrizinyooshewe kidole na vikundi vya utetezi wa haki za binadamu, ambao wamepazasauti kutaka uchunguzi wa kina ufanyike. Licha ya Serikali ya Misri kusema taarifa hizo kuwa ni za uzushi,vikundi hivyo vinaamini kifo cha Morsi kilisababishwa na mateso aliyopitia kwakipindi chote cha miaka sita akiwa chini ya ulinzi mkali. Mbaya zaidi, mtoto wake wa kiume, Abdullah Mohamed Morsi,juzi aliliambia Shirika la Habari la Reuters kuwa mamlaka za Misri zimekataaombi la familia ya kiongozi huyo, kutaka mazishi yake yawe ni ya kitaifa ili kilamwananchi ahudhurie. Shutuma dhidi ya mamlaka ni kwamba, kwa kipindi kirefuziliweka sharti la kutokutana na wanasheria wala familia yake, iliyokuwaikiomba apatiwe matibabu baada ya afya yake kudhoofu. UKIUKWAJIHAKI ZA BINADAMU Tangu Morsi na wenzake washikiliwe na vyombo vya dola kwatuhuma mbalimbali, vitendo vya ukiukwaji wa haki za binadamu vimekuwa vikiripotiwamara kadhaa. Hata alipohukumiwa kifo mwaka 2015, wengi waliikosoa hatuahiyo, wakisema inaakisi kuuawa kwa demokrasia nchini Misri. Leo hii, demokrasia imekufa na Mohammed Morsi, mtualiyekuwa na imani ya kuipagania nchi yake. Kwa sasa, watu wa demokrasiawamekaa kimya juu ya utemi wa jeshi, kuonewa kwa Morsi, watu kutupwa gerezanina hata kuuawa, anasema Tallha Abdulrazaq, mwandishi aliyejikita katikamasuala ya usalama mataifa ya Mashariki ya Kati. Kwa upande wake Sarah Leah Whitson, ambaye ni MkurugenziMtendaji wa Shirika la Haki za Binadamu la Human Rights Watch kwa Ukanda waMashariki ya Kati na Kaskazini mwa Afrika, aliandika kwenye ukurasa wake wamtandao wa kijamii: Ni mbaya sana lakini ilitarajiwa kuwa hivyo. Kifo chaRais wa zamani, Morsi, kinakuja baada ya mateso kutoka kwa serikali, kuwekwapeke yake kwa muda mrefu. Uangalizi mdogo wa afya yake, familia kuzuiwakumtembelea, huku ikiwekewa ugumu kupata msaada wa kisheria, haya yoteyamechangia kifo chake. Tangu awe mikononi mwa mamlaka ya nchi hiyo kwa kipindichote cha miaka sita, amekutana na familia yake mara tatu tu. Katika hilo, Shirika hilo limeuomba Umoja wa Mataifa UNkuanza mara moja uchunguzi, likisema kuwa kifo cha Morsi ni mwendelezo wavitendo vya ukiukwaji wa haki za binadamu nchini Misri na magereza kuwa nahuduma za afya zisizoridhisha. LAWAMAKWA MAMLAKA Shirika la Amnesty International nalo limejitokeza kulaanikifo cha Morsi, likisema suala la uchunguzi halitakiwi kuchukua muda mrefu. Rais wa Uturuki, Recep Tayyip Erdogan, amejitokeza na madaiya aina hiyo, akizitupia lawama mamlaka za Misri, akisisitiza wanapaswakubebeshwa mzigo wa lawama kwa kifo cha swahiba wake huyo. Ni kama ilivyokuwa kwa kiongozi wa Qatar, Sheikh Tamim binHamad Al Thani, Mbunge wa Uingereza, Crispin Blunt, ambaye alikuwa sehemu yajopo la wanasiasa walioonya mwaka jana kuwa kitendo cha Morsi kuwekwa mafichonikinahitaji uchunguzi wa kimataifa.  <topic>: kimataifa 