<classify> SONGOSONGO ni eneo la visiwa vidogo vitano na moja ya sifa kubwa ya visiwa hivi, ni gesi asili. Eneo hili limezungukwa na matumbawe yanayojitanua kwa takribani kilomita 40 hivi.Matumbawe hayo ndiyo, hasa yanayolinda kisiwa hiki chenye fukwe nzuri za mchanga na minazi. Visiwa hivi vipo kusini magharibi mwa Visiwa vya Mafia na vimekuwa maarufu kutokana na uwepo wa gesi asili ambayo ni chanzo kizuri cha mapato kwa ajili ya kuendeleza miradi mbalimbali.Kimsingi, kisiwa hiki kimebarikiwa kuwa na mvuto wa aina yake katika masuala ya utalii hasa ndege wenye kujilisha katika bahari. Kinazo aina 3,500 za mimea, ndege, viumbe vya baharini na ni eneo linalotumika kwa uzazi wa kasa na pia, ndege bahari.Visiwa hivi vilivyopo karibu na delta za Rufiji, maeneo ya Mafia Ukanda wa Pwani wa Kilwa Masoko kwa mujibu wa makubaliano ya kimataifa ya Ramsar, ni maeneo oevu. Kisiwa cha Songosongo chenye gesi, kipo kilomita 15 kutoka Kilwa na takriban kilomita 200 kutoka Dar es Salaam kimejulikana kutokana na gesi asili.Mwaka 1974 AGIP walichimba kisima cha Songo Songo-1. Wafadhili wa mradi huo wa Dola za Marekani milioni 320 walikuwa AES Sirocco ya Marekani; PanAfrican Energy iliyokuwa inajulikana Ocelot International chini ya uwekezaji uliofanywa na AES, PanAfrican Energy, Tanzania Electric Supply Company Ltd Tanesco, Tanzania Petroleum Development Corporation TPDC, UK Investor CDC Group Plc, Tanzania Development Finance Co Ltd TDFL, European Investment Bank na Benki ya Dunia.Ujenzi wa bomba kutoka Kilwa hadi Dar es Salaam ulifanywa na Songas Ltd, kampuni inayomilikiwa na CDC Globeleq, Tanesco, TPDC na TDFL na kukamilika Mei 2004, umeitambulisha Songosongo na kuwapa matumaini wananchi wa kisiwa hiki.Julai 2004 gesi ilifika katika kituo cha kufua umeme cha Ubungo, Dar es Salaam unapozalishwa umeme wa megawati 190. Kwa takwimu za mwaka 2007 kuna akiba ya gesi ya futi za ujazo bilioni 474. Hata hivyo, licha ya kuwapo gesi hiyo, wananchi wa Songosongo wana changamoto nyingi zikiwamo za afya na elimu. Upatikanaji wa rasilimali gesi utasaidia kwa kiasi kikubwa kubadilisha maisha ya wananchi hao wanaoona bado kuna shida. Kimsingi, gesi hii imekuwa ikirahisisha utendaji wa halmashauri kupitia ushuru wa tozo ya huduma.Halmashauri imekuwa ikinufaika na uchimbaji wa gesi tangu 201112 hadi 201718, kutokana na Sheria ya Fedha ya Serikali za Mitaa, Sura ya 290 ya Sheria za Mwaka 2002 inayozipa mamlaka za serikali za mitaa kutoza ushuru wa huduma. Kwa mujibu wa sheria hiyo halmashauri zinasisitizwa kulipwa tozo ya huduma kutoka kwa kampuni zinazoendesha shughuli katika maeneo yao.Halmashauri ya Wilaya ya Kilwa nayo imekuwa ikipata mapato yatokanayo na tozo ya huduma ya asilimia 0.3 kutoka kampuni mbalimbali zinazofanya shughuli katika Wilaya ya Kilwa zikiwemo kampuni za gesi zinazozidua gesi katika Kijiji cha Songosongo wilayani Kilwa. Hata hivyo kumekuwepo na msuguano wa mawazo kuhusu fedha zinazotokana na gesi asili huku kukiwapo na manunguniko ya kutokuwapo kwa uwazi katika mapato na matumizi ya fedha hizo. Ukiingia Songosongo unapata taarifa za Halmashauri ya Kilwa kudaiwa fedha.Kutokana na hilo, Mkuu wa Wilaya ya Kilwa, Christopher Ngubiagai, anaitaka Halmashauri ya hiyo kukaa na uongozi wa Kijiji cha Songosongo kuona namna ya kulipana deni la zaidi ya Sh milioni 140 lililopo kwa miaka mitatu sasa. Anasema haipendezi kila mara kusikia sauti ya kijiji ikidai fedha hizo zilizopo kisheria. Lawama za wananchi zinatokana na kutokuwepo kwa mazungumzo yanayosaidia kuleta uelewa na pia, kupeana namna ya kulipana fedha hizo ambazo ni kwa ajili ya maendeleo ya wanakijiji, anasema.Katibu Mtendaji wa Mtandao wa Mashirika yasiyo ya Kiserika;li mkoani Lindi LANGO, Sharif Maloya anasema wananchi wana haki ya kuzungumzia gesi kwa kuwa sekta hiyo ikitoka hairudi tena na lazima wafaidike inapokuwapo na pia, kuitumia kuweka miradi ya kimkakati. Mwenyekiti wa Halmashauri ya Wilaya ya Kilwa, Abuu Mjaka, anasema halmashauri yake inastahili pongezi kwa kuweka utaratibu wa kupeleka asilimia 20 kwa wananchi.Anasema zipo halmashauri zinazotaka kujifunza namna wanavyofanikisha urejeshaji wa fedha hizo kwa wananchi. Kwa ufadhili na washirika wao, Oxfam Tanzania, mwaka jana LANGO ilitekeleza kampeni ya tozo ya huduma kutoka sekta ya uziduaji wa gesi asilia katika Wilaya ya Kilwa hususani katika Kata ya Songosongo zinakofanyika shughuli za uziduaji.Kampeni hiyo inayokwenda na kaulimbiu ya kampeni hiyo Rasilimali Zetu kwa Maendeleo Yetu inalenga kuhimiza na kuimarisha uwazi na uwajibikaji kwa kampuni, viongozi wa serikali na siasa katika usimamizi wa mapato ya tozo ya huduma. Lengo lingine ni kuimarisha upatikanaji wa taarifa sahihi na kwa wakati kwa wananchi kuhusu mapato na matumizi ya tozo ya huduma na hata kuimarisha ukusanyaji na usimamizi thabiti wa tozo hiyo. Mengine ni kuimarisha ushiriki na ushirikishwaji jamii katika maamuzi yanayohusu mapato ya tozo ya huduma.Kwa mujibu wa Maloya kabla ya kuanza kwa mradi huo walimtafuta mtaalamu mshauri na kukusanya taarifa za mapato na matumizi ya tozo ya huduma katika sekta ya gesi asili katika Halmashauri ya Wilaya ya Kilwa na Kijiji cha Songosongo. Maloya anasema zoezi hilo lilifanyika katika ngazi mbili ya Halmashauri ya Wilaya Kilwa Inayopokea fedha kutoka kwa kampuni na Serikali ya Kijiji cha Songosongo zinakofanyika shughuli za uziduaji.Malengo ya msingi ya utafiti huo yalikuwa kuwezesha Wilaya ya Kilwa kutambua kiasi cha mapato ya tozo ya huduma ya asilimia 0.3 ambacho halmashauri imepokea kutoka kwa kampuni ya uziduaji wa gesi asilia na mafuta tangu 2012 2018. Mengine yalikuwa kufahamu kiasi ambacho Serikali ya Kijiji cha Songosongo imekipokea ikiwa ni sehemu ya gawio la tozo ya huduma ya asilimia 20 kutoka Halmashauri ya Wilaya ya Kilwa uliotaka kuona kuna uwazi na uwajibikaji kiasi gani katika suala hilo.Halmashauri ya Wilaya ya Kilwa imekuwa ikisema inapeleka asilimia 20 ya kiasi kinachotolewa na kampuni hizo za gesi asili kwa kisiwa hicho hivyo hatua ya LANGO inalenga kufahamu ubora wa miradi inayotekelezwa kutokana na mapato ya tozo ya huduma. Matokeo ya utafiti yalizua masuala mengi zaidi na kusababisha kuwapo kwa majadiliano kwenye mdahalo ilipobainika kuwa, uwazi na uwajibikaji unatakiwa ili kuwepo na ushirikiano zaidi.Suala la halmashauri ya Kilwa kudaiwa zaidi ya Sh milioni 140, zilizokataliwa na maofisa wa wilaya na kusababisha sintofahamu na viongozi wengine kumtaka Ofisa Mipango wa Halmashauri Stivin kwenda kusema maneno hayo. Ofisa Mtendaji wa Kijiji cha Songosongo, Juma Mghenga Mteni, anasema kuanzia Septemba 5, 2012 kijiji kilianza kupokea fedha za gawio la asilimia 20 kutoka Halmashauri ya Wilaya ya Kilwa na kufanya shughuli mbalimbali katika vitongoji vyake vyenye kaya 725 na wakazi 6,608.Kaimu Ofisa Mipango Alfao Sanga, anasema kuanzia mwaka 201112 hadi Mwaka 201718 halmashauri hiyo imepokea Sh 2,946,756,762 zilizotumika kwa miradi ya maendeleo na uendeshaji wa halmashauri. Anasema ushuru huo wa uziduaji wa gesi ulienda zaidi katika ujenzi wa vyumba vya madarasa ya Shule ya Sekondari Kilwa; ujenzi wa barabara ya kutoka kwa Sultan kwenda katika mashamba ya Chumvi, Timami; ujenzi wa vyumba viwili vya madarasa ya Shule ya Msingi Mibuyuni, Chumo na ujenzi wa vyumba viwili vya madarasa katika Shule ya Msingi Muungano, Pande.Mengine ni ujenzi wa matundu ya vyoo katika Shule ya Msingi Nangookiwala na Shule ya Msingi Namakolo. Kadhalika, ulikuwapo ujenzi wa vyumba vya madarasa ya Shule za Sekondari Mpunyule, Kiranjeranje, Chumo, Kivinje na Namayuni na Msingi Kivinje. Katika sekta ya afya, kumefanyika ujenzi wa nyumba ya mganga Kijiji cha Kipindimbi - Njinjo; kumalizia ujenzi wa jengo la zahanati ya Kijiji cha Kisongo Lihimalyao; Kuchangia ununuzi wa mashine ya mionzi katika Hospitali ya Kipatimu na ujenzi wa Kituo cha Afya cha Somanga.Inaelezwa kuwa, tangu halmashauri ianze kupokea ushuru wa tozo ya huduma kutoka kwa kampuni ya uziduaji wa gesi, imeongeza miundombinu ya elimu katika shule za sekondari na msingi, kuongezeka kwa miundombinu na ubora wa huduma za afya katika wilaya. Kadhalika inaelezwa kuwa, huduma za maji pia zimeboreshwa kwa kuwepo visima vilivyochimbwa.Uchunguzi umebaini kuwa, tozo hizi zimewezesha upatikanaji wa huduma za umeme katika kijiji cha Songosongo, Hata hivyo LANGO inasema wananchi wanapaswa kuelewa fedha zilizotolewa zipo wapi na zimefanya nini na hali hiyo inahitaji ushirikiano wa karibu kati ya halmashauri na kijiji. Pamoja na kwamba serikali kuu inataka kuchukua chanzo hicho cha tozo za huduma, ipo haja kwa halmashauri kuhakikisha kwambna inaangalia kisiwa cha songosongo ili wananchi waendelee kuwa walinzi bora zaidi wa gesi na mazingira.  <topic>: kitaifa 