<classify> MAMLAKA ya Usimamizi wa Sekta ya Mifuko ya Hifadhi ya Jamii SSRA, imeelezea kiini cha utata wa malipo ya wastaafu kuwa ni wafanyakazi wa uliokuwa mfuko wa PSPF zaidi ya 2,000 ambao wamekopa nyumba kwa kutegemea kwamba watalipwa mkupuo wa mafao wa asilimia 50.Wakati ikisisitiza kuwa vikokotoo vya pensheni vinavyotumika sasa vilianza tangu mwaka 2014, imesema Tanzania ni moja ya nchi zinazolipa vizuri mafao ya wastaafu ikitumia viwango vinavyotumiwa na nchi nyingi za Ulaya, tofauti na viwango vya nchi nyingi za Afrika.Aidha, imesema hali ya mifuko ya hifadhi ya jamii nchini ni imara, ikiwa na rasilimali za Sh trilioni 12.84, uwekezaji wa Sh trilioni 11.97 na kulipa mafao ya Sh trilioni 1.99 hadi kufikia Juni mwaka huu.Hayo yalielezwa na Mkurugenzi Mkuu wa SSRA, Dk Irene Isaka pichani, Dar es Salaam jana wakati akizungumza na vyombo vya habari kutoa ufafanuzi zaidi wa suala la sheria mpya ya mifuko ya hifadhi ya jamii, ambayo baadhi ya watu wanailalamikia kwa madai ya kubadili vipengele vya mafao ya wastaafu.Dk Isaka akiwa na wakurugenzi wake kadhaa, alisema kuna wastaafu 2,010 wa PSPF ambao walikopa nyumba kwa minajili ya kupata mafao ya mkupuo wa asilimia 50, hivyo wakitegemea kuwa asilimia 25 ingetosha kulipia nyumba walizokopa, lakini sasa kutokana na kuweka kwa uwiano wa malipo, ndio wanaolalamikia hali hiyo.Kilichobadilika ni kiwango cha mkupuo kwa kundi hili dogo la wanachama takribani asilimia 20 ya wanachama wote wa sekta ya hifadhi ya jamiii nchini waliokuwa wakipokea mkupuo wa asilimia 50 kwamba sasa ili wawe sawa na wanachama wenzao wa mifuko mingine wanaopokea asilimia 25, alisema Dk Isaka.Na hii ni muhimu kuhakikisha kwamba wanachama wote wa sekta hii wanapata mafao yanayolingana na kuhakikisha mfuko unabaki imara na endelevu, aliongeza na kufafanua kuwa michango inayochangiwa ni midogo, lakini pensheni wanayolipwa wastaafu ni kubwa kutokana na kikokotoo kinachotumika.Mwaka 2014 ilikubalika kwamba wanachama wa PSPF na LAPF ambao walikuwa kwenye mifuko hiyo kabla ya Julai mosi, 2014 waendelee na kikokotoo cha 1540: 15.5 na mkupuo wa asilimia 50.Hivyo ukisoma kwa makini Sheria Namba 2 ya Mwaka 2018 iliyounda mfuko wa PSSSF Kanuni za Mafao: Public Service Social Security Benefits Regulations zilizotolewa imezingatia kwa kina jambo hilo, alisema Dk Isaka.Alisema malalamiko ambayo yamekuwa yakitokea kwa wanachama na yale ambayo yamepokewa rasmi na SSRA, mengi yanaonesha kwamba ni yale yanatokana na wanachama wa PSPF waliokopa mikopo ya nyumba kwa kutegemea kwamba watalipwa mkupuo wa asilimia 50.Hivyo kwa kuwa sasa wanapokea asilimia 25 wanaona kwamba mkupuo huo hautoshi kulipa deni la nyumba na kubakiwa na kiasi cha kuweza kutosheleza mahitaji yao mengine, alisema Dk Isaka na kuongeza: Jambo hili tunalifanyia kazi kwa lengo la kuhakikisha kwamba mifuko inabuni namna bora zaidi zenye unafuu katika ulipaji wa deni la nyumba mathalan kwa kuongeza marejesho ambayo italeta unafuu kwa wanachama.Alisema hao ndio wanachama ambao wanalilia sasa kutokana na kwamba walitegemea kiasi kikubwa cha fedha za mkupuo. Alisisitiza kuwa sheria mpya haikuja kwa nia ya kuficha udhaifu wa mfuko wa PSPF, bali mfuko huo umefaidika sana kwa kuwapo kwa sheria hiyo mpya.Alisisitiza kuwa hilo ni muhimu sana kwamba pensheni hailipwi kwa miaka 12.5 tu, bali kwa muda wote wa uhai wa wastaafu, na hata baada ya hapo, wategemezi wataendelea kulipwa kwa kipindi cha miezi 36.Katika hilo, alisema tayari kuna wategemezi 370 wamelipwa Sh bilioni 18. Alisema kati ya wastaafu hao wa PSPF wanaolipwa 4,966, waliochukua mikopo hiyo ni 2,010, huku wastaafu wote wa sekta hiyo ya hifadhi ya jamii wakiwa 121,000, hivyo ni wanaolalamika ni asilimia ndogo.Akifafanua zaidi, alisisitiza kuwa hiyo asilimia 25 inayozungumzwa kati ya asilimia 50, imeainishwa katika mpango wa malipo ya pensheni ya mwezi ambayo imeongezeka kwa asilimia 50, ambapo mwaka 2014 wastaafu walikuwa wakilipwa Sh 20,000 na Sh 50,000, lakini sasa wote wanalipwa Sh 100,000 isiyokatwa kodi.Aidha, alisema mwaka 2006 kulifanyika tathmini ya PSPF na iligundulika kuwa mfuko huo haukuwa endelevu na ulikuwa unavujisha fedha, na kwamba tangu mwanzo wake, haukuwa endelevu, hivyo marekebisho yalikuwa hayakwepeki ili kunusuru sekta ya hifadhi ya jamii.Alisema sheria mpya pamoja na kanuni zake ambazo hawana tatizo nazo, ni matokeo ya mchakato uliowahusisha wadau mbalimbali kuanzia mwaka 2012, na kwamba kulikuwa na vikao 47 vya wadau.Alisema kwa mujibu wa mifuko ya hifadhi ya jamii, wadau wake ni wafanyakazi, waajiri na serikali. Dk Isaka alisema pensheni inakokotolewa kutokana na mshahara wa mwisho wa mfanyakazi na Tanzania ni moja ya nchi zinazolipwa vyema Afrika ikiziacha nyuma nchi kama Uganda na Kenya, na inatumia viwango vinavyotumiwa na nchi nyingi za Afrika.Akionesha ubora wa sekta nchini, alisema nchi kadhaa zimekuja kujifunza Tanzania zikiwamo Namibia, Zimbabwe, Burundi, na sasa Afrika Kusini wanatumia mfumo wa Tanzania kupitia sekta yao ya hifadhi ya jamii.Alisema kuonesha uimara wa sekta, hadi kufikia Juni mwaka huu, mifuko ya hifadhi ya jamii ilikuwa na rasilimali za Sh trilioni 12.84, uwekezaji wa Sh trilioni 11.97 na kulipa mafao ya Sh trilioni 1.99 takriban Sh trilioni 2.Aidha, tangu Mfuko wa Pensheni wa Watumishi wa Umma PSSFS uanze Agosti mosi, mwaka huu, kufikia Septemba ulikuwa umelipa mafao kwa wastaafu 4,900 kiasi cha Sh bilioni 397. Alizitaja faida za kuunganisha mifuko ambayo ni LAPF, GEPF, PSPF na PPF na kuunda PSSF na huku Mfuko wa NSSF ukibaki kwa sekta binafsi na sekta isiyo rasmi, Dk Isaka alisema ni pamoja na kupunguza gharama za uendeshaji, kuthaminisha pensheni ya kila mwezi kwa kuzingatia hali halisi ya uchumi wa wakati husika.Nyingine ni kuondoa tofauti ya vikokotoo vya mafao vya mafao kwa wanachama wenye masharti ya ajira yanayofanana, kuweka uwiano kati ya michango na mafao yatakayolipwa, kuimarisha uwiano baina ya idadi ya wanachama na wastaafu, kuboresha huduma kwa wanachama wa mfuko kwa kulipwa mafao kwa wakati.Pia kuwezesha mifuko ya pensheni kulipa mafao kwa mujibu wa mkataba wa ILO, kuboresha mafao ya warithi ikiwa ni pamoja na kuiwezesha mifuko kuendelea kulipa warithi kwa kipindi cha miaka mitatu hata baada ya mstaafu kufariki, kuboresha malipo ya pensheni ya kila mwezi, kuondoa tatizo la wanachama kujitoa katika mifuko kwa kuanzisha fao la upotevu wa ajira na kuwezesha wanachama kupata mikopo ya nyumba.Akizungumzia madai ya serikali kukopa ndio maana fedha za wastaafu zinaminywa, Dk Isaka alisema serikali tangu mwaka 2013 serikali haijakopa kwani ilifikia ukomo wake wa asilimia 10, na kufafanua kuwa serikali huwa haikopi fedha, bali inaweka udhamini wake katika miradi ya mifuko ya jamii.Serikali haikopi moja kwa moja, haisemi tunataka hela kiasi fulani... inachofanya kwa mfano, pale Udom, NSSF ilijenga na serikali ikatoa udhamini kwa Wizara ya Elimu, serikali inajitokeza kulipa kunapokuwa na madeni, alisema bosi wa SSRA na kutaka waulizwe Hazina kuhusu deni la serikali katika mifuko ya jamii.  <topic>: kitaifa 