<classify> VERONICA ROMWALD ALIYEKUWA DODOMA UMBALI wakutoka Dodoma hadi Dar es Salaam kwa njia ya ndege ni wastani wa maili 246ambayo ni sawa na kilometa 397, ikiwa utatumia usafiri wa barabara ni wastaniwa umbali wa kilometa 584 ukisafiri kwa gari kwa kasi ya wastani wa kilometa112 kwa saa maili 70h utatumia takriban saa tano kufika. Ikiwa derevaataendesha gari kwa wastani wa mwendo kasi 80 kwa saa atatumia takriban saasaba kufika, tofauti ya umbali kati ya usafiri wa anga na barabara kwa mikoahii miwili ni wastani wa kilometa 187, hii ni kwa mujibu wa mtandao wadistancecalculator.net. Ni safari waliyokuwawakitarajia kuianza wagonjwa 10 wenye matatizo ya moyo waliokuwa wamelazwakatika Hospitali ya Benjamin Mkapa BMH iliyopo Dodoma kuelekea Taasisi yaMoyo Jakaya Kikwete JKCI, Dar es Salaam. JKCI ndiyotaasisi pekee ya umma nchini inayotoa huduma za kibingwa za uchunguzi namatibabu ya moyo kwa njia ya upasuaji mkubwa kufungua kifua na upasuaji mdogotundu dogo kwa kutumia mtambo wa kisasa wa Cath Lab. Kwa kutumiamtambo huo mabingwa wa moyo wana uwezo wa kuchunguza na kuzibua mishipa ya damuya moyo iliyoziba kwa kutumia njia ya upasuaji mdogo kupitia tundu dogo. Njia hiyo niya kibingwa zaidi na mgonjwa huweza kuruhusiwa mapema kuliko ile ya upasuajimkubwa kufungua kifua, ambapo hulazimika kukaa wodini kwa muda mrefumadaktari wakifuatilia hali yake. Ili kuongezanguvu ya uchunguzi na matibabu dhidi ya magonjwa hayo, serikali imechukua hatuaya kufunga mtambo wa aina hiyo BMH, hatua hiyo inafanya ongezeko la mtambo wapili kwa hospitali ya umma. Kwa upandewa hospitali binafsi ni Agakhan pekee iliyopo Dar es Salaam ambayo imefanikiwakufunga mtambo wa aina hiyo, hivyo sasa kuna jumla ya mitambo mitatu nchiniinayotoa huduma hiyo. Hatua yaSerikali kufunga mtambo huu hapa BMH imekuwa neema kwetu, nimefurahi huduma hiikusogezwa hapa watu wa mikoani tunapata shida. Leo hiiungekuta wote tungelazimika kusafiri hadi Dar es Salaam kufuata huduma,ingekuwa kazi kubwa, tungerundikana kule, sasa tunaipata hapa ni jambo lakushukuru. Nimebahatikakuwa mgonjwa wa kwanza kufanyiwa upasuaji, nimefurahi mno, kwangu hii naona nineema kwa sababu naamini Mwenyezi Mungu anakwenda kunifungua,anasema LilianKinyemi katika mahojiano maalumu na MTANZANIA. Lilianamefika hapa Dodoma akitokea Mkoani Simiyu Wilayani Maswa ambako alipatiwarufaa akapatiwe matibabu ya kibingwa zaidi. Tatizo lake Anasemaakiwa mkoani Simiyu ambako ndiko anakofanya kazi katika ofisi moja ya Serikali,Novemba 5, mwaka jana alianza kuugua. Nikaendahospitali ya wilaya, wakanichunguza, wakanipatia dawa kutibu tatizo walilokuwawamebaini, wakanitaka nipate pia muda wa kupumzika,anasema. Anasema hatahivyo wiki mbili baada ya kuanza matibabu hayo hali yake iliendelea kubadilika,ikawa mbaya hivyo akalazimika kurudi tena hospitalini hapo. Wakaniambiani vema nichunguzwe afya ya moyo wangu lakini pale walidai hawana kipimo chaEcho ambacho kinatumika kuchunguza, wakataka kunipatia rufaa kwenda Hospitaliya Bugando, niliwaomba wanihamishie huku BMH, wakanikubalia. Desemba 9,mwaka jana nikafika hapa BMH na kuanza huduma kwa Dk. Meda, aliniandikia vipimolakini kwa kuwa nilifika nimechelewa na ilikuwa ijumaa, alinitaka nirudi Jumatatukwani vipimo vyote vitakuwa vimetoka. Nikarudinyumbani nilipofikia, jumapili hali yangu ilibadilika ikawa mbaya mno, kifuakilikuwa kinabana, sikuweza kuhema vizuri, nikarudishwa hapa hospitalini. Nikatibiwana kupata nafuu, ikabidi nilazwe ili wafuatilie kwa ukaribu hali yangu,ilipotengemaa nikapewa ruhusa kurejea nyumbani, nilipofikia, anasema. Liliananasema aliendelea kuhudhuria kliniki, katika kipindi hicho madaktari walibainimishipa yake ya damu kwenye moyo ilikuwa imeziba na haipitishi damu inavyopaswa. Kilawalipofanya uchunguzi waliona mishipa ilikuwa inafanya kazi abnormal,nikaendelea kutumia dawa nilizoandikiwa, walipoona maendeleo yangu ni mazuri, Desemba23, mwaka jana nikaruhusiwa kurejea nyumbani Maswa,anasema. Anasema sikumbili zilizofuata hali yake ilibadilika tena na kuwa mbaya kiasi kwamba akawaanapoteza fahamu kila wakati. Nilikuwanazimia, nikalazwa hospitalini, wakaniwekea mashine ya hewa ya oksijeni iliniweze kupumua, Januari 18, mwaka huu ilibidi nirudishwe tena huku BMH,anasimulia. Anasema tangusiku hiyo hajarejea nyumbani akipatiwa huduma hospitalini hapo na Februari 11,mwaka huu akapata bahati ya kuzibuliwa mishipa yake kwa mtambo huo wa kisasa. Kwa kwelimaumivu yalikuwa makali mno, ilifika mahali nikawa siwezi kulala upande waubavu wa kulia wala kushoto, nililazimika kila siku kulala chali. Maumivuyale yalianza taratibu mithili ya kitu kama shilingi imetumbukia kwenye maji,yanapoanza kunakuwa kama kuna mishale inachoma choma kwa kusambaa, awalinilihisi ni kichomi. Yalikuwayanakuja na kutulia, kuna wakati yalikuja ghafla kiasi kwamba hata kamanilikuwa natembea barabarani nililazimika kukaa chini, pembeni kwa muda...ilifikawakati sikuwa naweza kwenda popote peke yangu, lazima niambatane na mtu,anasema. Nuru mpya Hatimaye saaya Lilian kufanyiwa upasuaji huo wa kihistoria ikafika, yapata saa 4:20 muuguzialimfuata tulipokuwa tumeketi kwa mahojiano na kuingia naye ndani ya chumba chaCath Lab. MTANZANIAlilipata nafasi ya pekee kuingia pamoja naye ndani ya chumba hicho, lilishuhudiautayari na ari waliyokuwa nayo jopo la wataalamu bingwa wa upasuaji moyo wa JKCIna wenzao wa BMH kumfanyia upasuaji huo. Ndani yachumba hicho, jopo la mabingwa sita linaongozwa na Mkurugenzi wa Tiba ya Moyowa JKCI, Peter Kisenge. Baada yasala kwa Mwenyezi Mungu kazi inaanza mara moja yapata saa 4:30 hivi,ushirikiano ni wa kiwango cha juu ndani ya chumba hiki, Lilian amechomwasindano ya kuzuia maumivu eneo ambalo madaktari wanalitumia kufanya upasuajihuo. Wametoboatundu dogo kwenye paja lake la kulia, wanaingiza kifaa maalumu na kuanza kuuchunguzamoyo wake kupitia screen maalumu zilizopo mbele ya mabingwa hao. Wakati yoteyakiendelea Lilian anashuhudia kila kinachofanyika, hajachomwa nusu kaputi,madaktari wanazungumza naye wakimuuliza mambo mawili, matatu anawajibuipasavyo. Jopo jinginela mabingwa lipo katika chumba maalumu control room ambako kuna mitambowanayotumia kuwasiliana na wenzao waliopo ndani ya chumba cha Cath Lab, wanaouwezo wa kuona kila kinachoendelea kupitia kioo kikubwa kilichopo mbele yao. Baada yanusu saa madaktari wakipiga makofi wakishangilia, Mwenyezi Mungu ni mwema,hatimaye tumefanikiwa...mama kila kitu kimekwenda sawa sawa, sasa mishipa yakoinafanya kazi vizuri, anasema Dk. Kissenge. Hapo nashuhudiatabasamu pana likichomoza katika uso wa Lilian, Namshukuru Mungu, asantenisana madaktari wangu,anasema. Kila mmojandani ya chumba hiki anaonekana mwenye furaha, Lilian anaridhia kupiga picha yaukumbusho na madaktari wote waliomuhudumia. MkurugenziMtendaji wa JKCI, Profesa Mohamed Janabi anasema serikali imefunga mtambo huoBMH kwa wakati mwafaka kwani kuna idadi kubwa ya wagonjwa wanahitaji huduma yaaina hiyo. BMH inakuwahospitali ya pili ya umma kufungwa mtambo huo, wa kwanza upo JKCI, mtambo mmojawa aina hii unagharimu wastani wa Sh bilioni 5. Mwaka jana pekee pale JKCI kwakutumia mtambo huu tuliwafanyia upasuaji wagonjwa zaidi ya 1,000. Kwa kutumiamtambo huu tuna uwezo wa kuchunguza mishipa ya damu iliyoziba na kuizibua kwanjia ya tundu dogo, huduma hii imekuja kwa wakati mwafaka, itasaidia kuokoamaisha ya wengi. Kwa sababu,kwa kawaida mtu akipata mshtuko wa moyo anatakiwa kupata huduma si zaidi ya saamoja na nusu, zaidi ya hapo athari huwa kubwa, kwani mtu asipopata hudumaharaka anaweza hata kupoteza maisha, hivyo tuna furaha kubwa. Huu nimwanzo wa safari ya kusogeza huduma hii karibu zaidi na wananchi,zitakapoimarika hapa tunatarajia zitasogezwa pia kwenye maeneo mengine nchiniikiwamo Mwanza. Ni kama mbioza marathon si kama za mita 100, tumeanza rasmi, tutajipanga vizuri kuhakikishawataalamu wenzetu wanapata uzoefu kama tulionao JKCI, siku moja tutafikialengo,anabainisha. ProfesaJanabi anasema magonjwa ya moyo yanawakabili wengi akitolea mfano kwamba katikakipindi cha miaka mitatu tangu kuanzishwa rasmi JKCI wamehudumia wagonjwa zaidiya 200,000. Kwa sikutunawazibua mishipa ya damu wagonjwa wanane hadi 10 kwa njia hii ya Cath Lab nakwa njia ya upasuaji mkubwa tunawazibua wagonjwa wawili hadi watatu, kilasiku,anabainisha. Hali ilivyo BMH Mkuu waIdara ya Magonjwa ya Moyo na Daktari Bingwa wa Magonjwa ya Moyo BMH,Willfredius Rutahoile anasema kila mwezi huwa wanapokea wagonjwa wapatao 300katika kliniki ya moyo. Hadi sasakuna wagonjwa zaidi ya 60 ambao wanasubiri huduma hii, kati ya hao tumewachagua20 ambao tumeanza nao kisha tutapanga tena ratiba kwa ajili ya kuwafanyia walewengine waliobaki,anasema. Mkurugenziwa BMH na Daktari Bingwa wa Upasuaji, Dk. Alphonse Chandika katika kipindi chaSeptemba hadi Desemba, 2018 waliona jumla ya wagonjwa 942 katika kliniki yamoyo. Kati yawagonjwa hao 501 walikuwa wanaume na 441 wanawake, utaona jinsi tatizo hilililivyo kubwa na linahitaji nguvu ya kitaifa kulikabili, takwimu zinaoneshaduniani kila mwaka watu wapatao milioni 17.5 hufariki dunia kwa magonjwa yamoyo. Hivyokufungwa kwa mtambo huu ni hatua kubwa mno kwa hospitali hii, tunawashukuruJKCI kwa kukubali wito wetu, tunajivunia wataalamu wa Tanzania tumezinduahuduma hii sisi wenyewe na hatutasimama, itakuwa endelevu. Watanzania waelewekwamba serikali imedhamiria wanakuwa na afya njema na matibabu yote ya kibingwayanapatikana nchini,anasema. Upekee wa mtambo Dk. Kissengeanasema ni wa kisasa zaidi na wa kipekee kwani si tu una uwezo wa kuchunguza nakuzibua mishipa ya damu iliyoziba kwenye moyo bali hata kichwani na miguuni. Ni uwekezajimkubwa ambao Serikali imeufanya, tunaishukuru, kwa sababu ilibidi wagonjwakutoka sehemu mbalimbali nchini wasafariri kuja Dar es Salaam. Kwa hiyohuduma imesogezwa karibu zaidi kwa wananchi hapa Dodoma na walio maeneo yajirani, JKCI tutaendelea kushirikiana na BMH kutoa huduma hapa,tunawahakikishia watanzania kupata huduma nzuri,anasema. Kauli ya Wizara Waziri waAfya, Maendeleo ya Jamii, Jinsia, Wazee na Watoto, Ummy Mwalimu anasemakuimarishwa kwa huduma za uchunguzi na matibabu ya moyo nchini kumesaidiakupunguza asilimia 95 ya wagonjwa waliokuwa wanapewa rufaa kwenda nje ya nchikufuata matibabu. Mwongozo migahawani Ummy anasemapamoja na uimarishwaji wa huduma za matibabu sasa serikali inajikita katikakuhakikisha jamii inapata elimu ya jinsi ya kujikinga kupata magonjwa hayo. Anasema ulajiusiofaa bado ni changamoto katika mapambano dhidi ya magonjwa yasiyo yakuambukiza hasa moyo, saratani na figo. Matumizi yavyakula vilivyowekwa chumvi nyingi, mafuta mengi na sukari nyingi ni miongonimwa visababishi vinavyotajwa kuchangia mtu kupata magonjwa hayo. Tunafikiriakuandaa miongozo mbalimbali itakayoelekeza kiwango cha chumvi, sukari na mafutakinachopaswa kutumika kwenye vyakula hasa vya migahawani ili kuongeza nguvu yakuwakinga wananchi. Nilikuwa nchini India nimeona wenzetu wana miongozo, tukaona ni jambo zuri, anasema  <topic>: afya 