<classify> ELIZABETH HOMBO Na LEONARD MANGOHA WADAU mbalimbali na wananchi wametoa maoni yao kuhusu bajetikuu ya Serikali ya mwaka 201920 itakayosomwa leo bungeni Dodoma, huku wengi waowakishauri iguse maisha ya Mtanzania wa kawaida. Akizungumzana MTANZANIA jana, Katibu Mkuu wa Chama cha Walimu Tanzania CWT, Deus Seif,alisema wana imani kuwa bajeti hiyo itagusa masilahi ya walimu kuanzia madeniyao ya muda mrefu. Piatunatarajia kuona madaraja yanapandishwa kwa walimu, kwa mfano changamotoiliyopo hivi sasa idadi ya wanaopandishwa madaraja ni ndogo kuliko inavyotakiwa,hivyo Serikali iangalie hili. Kingine niupungufu wa walimu, hasa shule za msingi. Pamoja na kwamba Serikali imetoaajira nyingi, lakini bado ni wachache, hivyo tunaomba angalau kila mwakaSerikali itoe ajira 10,000 kwa walimu, alisema Seif. Mchumikutoka Taasisi ya Utafiti ya Repoa, Dk. Lucas Katera, alisema matarajio yake nikwamba bajeti hiyo itajikita kwenye kuwekeza masuala ya viwanda. UkizingatiaSerikali ya awamu ya tano imekuja na uchumi wa viwanda, hivyo ni wazi kwambahata bajeti hii ya 201920 itaangalia masuala ya kuwekeza viwanda ikiwa nipamoja na miundombinu na huduma za jamii, alisema Dk. Katera. Profesa HajiSemboja wa Idara ya Uchumi, Chuo Kikuu cha Dar es Salaam UDSM, alisemaanapotazama vipaumbele vya mpango wa maendeleo, ni yale mambo mazuriyaliyoahidiwa na Serikali wakati wa Uchaguzi Mkuu na kwamba sasa wanatekeleza. Unapowekezafedha nyingi kwenye miundombinu kwa ajili ya uchumi wa viwanda, lazima kunasehemu zingine zinazorota, sasa hili linawafanya wananchi wajitegemee nawachangie kwenye maendeleo. Serikaliikitaka kukubeba lazima na wewe ujibebe na ndio maana Serikali inakusanya kodi.Pia wananchi lazima wanatakiwa wawekeze kwenye kilimo cha kisasa. Piawajipange kujiweka katika kampuni zinazokopesheka na kukubalika. Hivyomatarajio yangu kwa ujumla ni mabadiliko ya akili ya kibinadamu kwamba Serikaliimejenga reli je, impandishe mwananchi kwenye ndege? Si lazima atatoa naulindipo apande reli? Na kwenyendege hivyo hivyo, kwamba Serikali imeleta ndege, sasa kazi ni kwamba mwananchikupanda na si kupandishwa kwenye ndege na Serikali, alisema Profesa Semboja. Kwa upandewao, baadhi ya wafanyabiashara wadogo katika soko jipya la Mwege, Dar es Salaam,walisema wanatamani kuona bajeti ya mwaka mpya wa fedha ikigusa zaidi maisha yawajasiriamali wadogo. MichaelMmbwambo, alisema anatamani kuona bajeti itakayoangalia watu wa chini, wakiwamowajasiriamali kwa kupunguza baadhi ya kodi kwa wafanyabiashara wakubwawanaoingiza bidhaa kutoka nje. Wafanyabiasharawakubwa wanalia na tozo nyingi wanapoingiza bidhaa kutoka nje ya nchi, hali hiiinawafanya wengi kuuza bidhaa hizo kwa bei kubwa na wengine kuingiza bidhaaambazo si nzuri. Kwa mfanohapa nauza mitumba, unapopata mzigo mbaya hauuziki. Serikali ikiliangalia hilomizigo itakuja mizuri, alisema Mmbwambo. BarnabasShirima alisema bajeti ya mwaka ujao inapaswa kuangalia zaidi masuala ya mikopokwa wajasiriamali wadogo kwa kupunguza riba ili waweze kukopa na kuendeshabiashara kwa sababu fursa zipo, lakini hawana mitaji. Mbowe Yusufalisema lazima bajeti ya mwaka huu iwekeze katika kutafiti hali ya uchumi ilikufahamu maeneo ya kipaumbele kutokana na hali ngumu inayowakabili wananchi wakipato cha chini. Kwa miakamitatu tumeona kipaumbele cha Serikali ni ujenzi wa miundombinu, hilo ni jambozuri kwa sababu maendeleo huletwa na miundombinu, ila bajeti hii wawekezekwenye utafiti wa hali ya uchumi, alisema Yusuf.  <topic>: kitaifa 