<classify> VERONICA ROMWALD DAR ES SALAAM RIPOTI ya utafiti wa viashiria vya malaria ya mwaka201718 inaonesha kiwango cha maambukizi ya malaria kimepungua kwa asilimia 7.3ikilinganishwa na ripoti ya mwaka 2015 ambapo ilikuwa asilimia 14.4. Ripoti mpya inaeleza bado kuna maeneo ambayo kiwangocha maambukizi kipo juu, huku Mkoa wa Kigoma na wilaya zake nyingi zikibainikakuongoza kwa maambukizi. Malaria ni kati ya magonjwa yanayotajwa kusababisha vifo vinginchini ambapo kwa mujibu wa takwimu za sasa, katika kila wagonjwa 1,000 wamalaria, tisa hufariki dunia. Wajawazito na watoto hasa walio chini ya umri wa miaka mitano,ndiyo kundi lililopo hatarini zaidi kuathiriwa na ugonjwa huo ikilinganishwa namakundi mengine. Ripoti yaWHO Tafiti mbalimbali zinaonesha badodunia inakabiliwa na changamoto ya maambukizi ya ugonjwa huu, hasa katika nchizilizopo Bara la Afrika. Ripoti ya Shirika la Afya DunianiWHO, inaeleza katika mwaka 2016 watu milioni 216 walipata maambukizi yaugonjwa huo na 445,000 walifariki dunia. WHO linasema japo idadi ya vifo vilivyotokana na malaria kwaupande wa eneo la Afrika Mashariki ilipungua, bado raia wa mataifa hayo wapohatarini kukumbwa na maambukizi mapya. Ripoti hiyo inasisitiza kundi la wajawazito na watoto chini yamiaka mitano ndilo lililopo katika hatari zaidi kuliko makundi mengine. Shirika hilo limeweka lengo la kidunia kwamba ifikapo 2030malaria iwe imetokomezwa duniani. Kila nchi sasa inajikita kuhakikisha inafanya kila namnakukabili na kupunguza kiwango cha maambukizi ya ugonjwa huo ili kufikia lengola maambukizi sifuri. Jitihadaza MUHAS MTANZANIAlimezungumza na Naibu Makamu Mkuu wa Chuo Kikuu cha Afya na Sayansi ShirikishiMuhimbili MUHAS, anayeshughulikia taaluma ya utafiti na ushauri wa kitaaluma,Profesa Aporilnary Kamuhabwa, ambaye anaeleza namna wanavyoshiriki kuhakikisha Tanzania inafikia lengo hilo lakidunia. Majukumu ya chuo kikuu ni pamoja nakufundisha, kufanya tafiti na kutoa ushauri wa kitaalamu, huwa tunaangaliamaeneo ambayo nchi imeweka kipaumbele, malaria ni miongoni mwa magonjwa tunayopambananayo, anasema. Anasema kwa kuzingatia suala hilo, waliamua kujikita kufanyautafiti kuangazia mapambano dhidi ya malaria kwa wajawazito na watoto. Ni kweli serikali kwa kushirikiana na wadau wa maendeleoimefanya kazi kubwa kupambana na malaria na sasa kiwango cha maambukizikimeshuka kwa kiasi kikubwa. Hata hivyo, bado kwenye maeneo kadhaa kuna changamoto, menginekiwango kipo chini na mengine kipo juu zaidi ya wastani wa kitaifa, hili kundila wajawazito na watoto linatajwa kuwa hatarini zaidi kupata maambukizi,anabainisha. Profesa Kamuhabwa anatoa mfano wa Mkoa wa Dar es Salaam, kwambatafiti zinaonesha kiwango cha maambukizi kipengua na kufikia chini ya asilimiamoja, lakini bado maeneo mengine yanakabiliwa na changamoto. Tafiti Anasema utafiti mmoja uliofanywa na wataalamu wa chuo hicho,ulihusisha wajawazito 1,191 waliokuwa wakihudhuria kliniki katika Hospitali yaRufaa ya Mkoa ya Mwananyamala. Anasema matokeo ya awali yanaonesha wajawazito wanaohudhuriavema kliniki na kupatiwa dawa kinga dhidi ya malaria kulingana na kiwangokinachopendekezwa na Shirika la Afya Duniani WHO, hujifungua watoto wenyeuzito timilifu kuliko wale wanaosua sua. Malaria ni miongoni mwa visababishi vya mtoto kuzaliwa na uzitopungufu, hali hiyo huambatana na changamoto mbalimbali kwa mtoto husika kipindicha ukuaji wake, anasema. Anasema katika utafiti walioufanya, wataalamu wao waliangalia iwapodawa aina ya SP inayotumika kuwakinga wajawazito, inasaidia kukabili ugonjwahuo au la! Dawa hiyo huwa wanapatiwa wajawazito wanapohudhuria klinikihasa mimba ikiwa imefikia wiki ya 13 na kuendelea baada ya uchunguzi, hupatiwakila wiki kulingana na sera ya WHO na Wizara ya Afya, Maendeleo ya Jamii, Jinsia,Wazee na Watoto. Matokeo ya awali yanaonesha mafanikio inasaidia. Tumejaribukuangalia walitumiaje dawa hiyo ya SP, tulichunguza hadi kondo la nyumakuangalia iwapo vimelea vya malaria vilibaki, kwa sasa tunafanya majumuishokati ya Machi na Aprili, mwaka huu, tunatarajia kukamilisha, anabainisha. Anasema kimsingi kadiri mjamzito anavyotumia vizuri dawahiyo, ndiyo inavyosaidia kuzuia madhara kwa mtoto anayezaliwa hasa kuwa nauzito pungufu na kukabili tatizo la upungufu mkubwa wa damu kwa mama husika. Kuna umuhimu mkubwa wa kuendelea kuwahimiza wajawazitokuhudhuria kliniki, pamoja na utafiti huu tunafanya pia mwingine huko Rufijimkoani Pwani, tukiangazia aina nyingine ya dawa kinga ambayo inaweza kuwambadala wa SP ikiwa itaonesha usugu katika kukabili ugonjwa huo, anasema. Anasema dawa hiyo inayofanyiwa utafiti imependekezwa na WHO,ineonesha mafanikio Tanzania kama ilivyo kwa Kenya na Uganda. Tupo kwenye majumuisho kuitafiti kabla haijaruhusiwa kuanzakutumika rasmi lazima nasi tujiridhishe, anasisitiza. Anasema pamoja na tafiti hizo, MUHAS kwa kushirikiana na wadauwengine sasa zinaendelea pia kufanya mbalimbali kumchunguza mbu aenezayeugonjwa huo na mazingira ya mazalia kwa ujumla wake. NIMR Naye Mtafiti wa Taasisi ya Taifa ya Magonjwa ya BinadamuNIMR Tanga, Deus Ishengoma, anasema upo mkakati wa kidunia ulioundwa na WHOunaolenga nchi zote ifikapo 2030 ziwe zimetokomeza malaria na ifikapo 2040 ziwezimeiondoa kabisa kwenye uso wa dunia. Mkakati huo unalenga kutumia mbinu za kitaalamu nakiubunifu kuhakikisha tunatokomeza malaria, ikiwamo kutumia vyandarua na dawaza kutibu kama mseto. Kufanya ufuatiliaji mzuri wa kujua wagonjwa wapo wapi,wapi kuna kiwango kikubwa cha malaria na wapi kimepungua, ili kuhakikishataarifa tunazozitoa ziwe msaada zaidi. Tanzania tuna mpango mkakati 2015-2020, ulilengakuhakikisha ifikapo 2020 tunapunguza malaria ili tunapoelekea 2030 tuitokomezekabisa. Taarifa za mwaka jana zilionesha tunaweza kufikia malengo,kudhibiti malaria, wadau walikaa na kuangalia mbinu mpya za kupambana namalaria ili tuweze kufikia malengo, anasema. Anaongeza: Wanataka kujaribu kuikabili malaria kutegemeanana hali ilivyo katika maeneo mbalimbali, kwamba yale yenye malaria kali mbinuza kuikabili ziwe tofauti kabisa na maeneo ambayo yana kiwango kidogo. Changamoto katika utafiti, upande wa fedha, kwa haliilivyo sasa, tunategemea wafadhili kutugharamia kufanya tafiti zetu kitaifa,matokeo yake hatuwezi kufanya tafiti ambazo tumeziibua sisi wenyewe kuangaliamatatizo yetu kama Watanzania. Kwa sababu wale wanaoleta fedha zao wanakuwa na malengoyao na sisi tunakuwa na malengo yetu, ili tuweze kwenda mbele tunahitajiserikali itusaidie kama ilivyokuwa imeahidi kutoa asilimia moja ya pato laTaifa kwa ajili ya kuwezesha tafiti, itupe walau kidogo, ili tuweze kutoatafiti ambazo zinaibua majibu. Tunahitaji tafiti za kugundua, tumfahamu vizuri huyu mbuanayesababisha malaria, kimelea kinachoambukiza, mbu wanaoeneza tunawezakuwakabili vipi, mbinu gani zinafaa na wapi? Tunatakiwa kuzichukua na kuzifanyia kazi ili tunavyokwendakupambana na malaria tutumie mbinu ambazo wananchi wamekubaliana na sisi ilitwende pamoja nao katika mapambano haya. Shida kubwa ni rasilimali fedha, wataalamu tupo wengi tu,fedha tunazotumia zinatoka nje, inakuwa vigumu kuwaelekeza katika maeneotunayoyataka, watatuelekeza wao, anabainisha. MWISHO  <topic>: afya 