<classify> IMEELEZWA kuwa ulaji wa chakula kilichochafuliwa na sumukuvu kwa kiasi kikubwa huweza kusababisha kuharibika kwa ini na hata kifo.Sumukuvu ni sumu inayotolewa na aina ya kuvu wanaoota kwenye mazao mbalimbali hususan mahindi na karanga yakiwa shambani, wakati wa kusafirishwa au yakiwa yamehifadhiwa kwenye ghala.Mkemia Mwandamizi wa Wizara ya Kilimo, Benny Rushunju alisema hayo hivi karibuni wakati wa mafunzo ya kukabiliana na tatizo la sumukuvu. Alisema inakadiriwa asilimia 25 ya vyakula vimeambukizwa sumukuvu, pia inakadiriwa watu bilioni 2.5 wako katika hatari ya kuathiriwa na sumukuvu Afrika.Alisema tafiti zilizofanyika Tanzania, Uganda, Kenya na Malawi zinaonesha kuwa kati ya asilimia 30 hadi 50 ya mahindi yanayozalishwa yameathiriwa na sumukuvu na hadi asilimia 15 na 20 imeathirika zaidi kwa kiwango kisichoruhusiwa kwa matumizi ya binadamu. Kwa Tanzania kati ya Juni hadi Agosti, 2016 iliripotiwa kuwa watu 65 wameathiriwa na sumukuvu.Pia vifo 19 viliripotiwa kusababishwa na sumukuvu katika mikoa ya Dodoma na Manyara, alisema. Rushunju alitaja dalili hizo kuwa ni pamoja kupata maumivu ya tumbo, kutapika, kuvimba tumbo, kuharisha, kuwa manjano sehemu mbalimbali za mwili ikiwemo viganja, nyayo na macho pamoja na degedege. Madhara haya hutokea endapo mtu atakula chakula chenye viwango vidogo vya sumukuvu kwa kipindi cha muda mrefu.Madhara hayo ni pamoja na saratani ya ini, kupungua kwa kinga ya mwili na udumavu kwa watoto, alisema. Alisema katika mnyororo wa thamani wa zao la mahindi kuna wadau wengi ambao wana majukumu mbalimbali kuanzia uzalishaji hadi zao linapomfikia mlaji.Kutokana na majukumu hayo wadau hawa kwa namna moja ama nyingine wanaweza kusaidia kupunguza au kumaliza kabisa tatizo la sumu kuvu katika zao la mahindi, alisema. Aliwataja wadau hao kuwa ni wakulima, wafugaji, wanunuzi ama wauzaji wa zao la mahindi, wahifadhi mazao, wasafirishaji wa mazao, wasindikaji na wafungashaji wa mazao, maofisa ugani, walaji, wasambazaji pembejeo za kilimo, watafiti na viongozi ngazi zote.  <topic>: kitaifa 