 ትግርኛ BBC News, ትግርኛናብቲ ትሕዝቶ ቀጽሉ ክፍልታት ዜና ቪድዮ ኣመና ፍቱዋት ዜና ቪድዮ ኣመና ፍቱዋት ምርምር ህዋ ንመሬትና ብ3 ሚልዮን ዕጽፊ ዝዓቢ ጸሊም ሃጓፍ ኣብ ህዋ 12 ሚያዝያ 2019 ምንጪ ስእሊ, EHT Collaboration መግለጺ ስእሊ, ፍሽኽታ ሰማይ ዛጊድቲ ዝዓበየ ዝበሃል ጸሊም ነዃል ኣብ ጠፈር ተመራመርቲ ህዋ ካብ ርሑቕ ጋላክሲ ዝርከብ ብላክ ሆል እናተብሃለ ዝጽዋዕ ኣካል ዩኒቨርስ ንመጀመርታ እዋን ክስእሉዎ ክኢሎም እዚ ብላክ ሆል እናተብሃለ ዝጽዋዕ ብዙሕ ክዝረበሉ ዝጸንሐ ኣካል ዩኒቨርስ ዙርዩኡ 40 ቢልዮን ኪሎ ሜትሮ ዝዕቀን ኮይኑ ንመሬት ሰለስተ ሚልዮን ሳዕ ይዓብያ ሊቃውንቲ ነዚ ኣካል ጭራቕ ወይካኣ መፍርሒ ኣድማስ ክብሉ ይገልጹዎ እዚ ኣካል ካብ መሬት 500 ሚልዮን ትሪልዮን ኪሎሜትሮ ርሒቑ ዝርከብ እንትኸውን ኣብ ዝተፈላለዩ ከባብታት መሬት ዝተተኽሉ 8 ቴሌስኮፓት ብጥምረት እዮም ክስእሉዎ ክኢሎም ስነ-ጠፈር ዳህሳስ ሓድሽ ዓለም ኣብ ሓድሽ ዓመት ሩስያ ንቅጽበታዊ ፍሽለት ምዉንጫፍ ሮኬት መርመራ ጀሚራ መዓስን ኣበይንዩ ዝነወሐ ናይ 21 ክፍለዘመን ግርደተ-ወርሒ ዝኽሰት ዝርዝር ውጽኢት እዚ መፍርሒ ኣድማስ ኣብ ሳይንሳዊ መጽሄት ኣስትሮፊዚካል ተሓቲሙ ይርከብ ነዚ ሓሳብ ዘመንጨዉ ኣብ ዓዲ ኔዘርላንድስ ዩኒቨርስቲ ራድባውድ ፕሮፌሰር ሃይኖ ፋልኬ እዚ ገዚፍ ጸሊም ነዃል ኤም87 ኣብ ዝተብሃለ እኩብ ጋላክሲ ከምዝርከብ ንቢቢሲ ተዛሪቦም እቲ ዝረእናዮ ካብቲ ስርዓተ-ዑደት ጸሓይ ዝገዘፈ እዩ ክብደቱ 6.5 ቢልዮን ሻዕ ካብ ጸሓይ ይዓቢ ኣሎ ካብ ዝበሃል ግዙፍ ነዃል እቲ ዝዓበየ እዩ መፍርሒ ኣድማስ እዩ ኢሎም ምንጪ ስእሊ, DR JEAN LORRESCIENCE PHOTO LIBRARY መግለጺ ስእሊ, እዚ M87 ተባሂሉ ዝልለ ጋላክሲ እንትኸውን እቲ ኣብ ማእኸል ዝረአ ብሕታዊ ጸሊም ነጥቢ ነዃል ይምሰልምበር ኮኾባት ብጻዕቒ ዝርከብሉ ክኸውን ከምዝኽእልዮም ይጥርጥሩ እቶም ተመራማሪ ከምዝገለጹዎ እቲ ዝተልዓለ ስእሊ ንምእማኑ ዘጸግም ቀለበት ቅርጺ ዝሰርሐ ሓዊ መልክዕ ዘለዎ ኾይኑ ኣብ ማእኸሉ ምሉእ ክቢ ቅርጺ ዘለዎ ዓንኬል ጸሊም ነዃል ይረአ እቲ ካብቲ ነዃል ዝወጽእ ሓይሊ ብርሃን ድማ ናብቲ ነዃል ዝኣትዉ ካብ መጠን ንላዕሊ ዝረሰኑ ጋዛት ዝፈጠሩዎ ከምዝኾነ እዮም ዝግምቱ እቲ ብርሃን ኣብ ጠፈር ዘለዉ ጋላክሲታት ኩሎም ተኣኪቦም ክህቡዎ ካብ ዝኽእሉ ንላዕሊ ጉልበት ኣለዎ ንዕኡ እዩ ድማ ኣብ መሬት ኮይንካ ብግሁድ ምርኣይ ዝከኣል-ይብሉ እቲ ካብ ርሕቐት ዝረአ ክቢ ቕርጺ ናይቲ ጸሊም ነዃል ኣፍደገ ኾይኑ እቲ ዝዓበየ ሓይሊ ስሕበት ዘለዎ ባእታ እዩ ጨረር ብርሃንውን ካብዚ ስሕበት ከምልጥ ኣይኽእልን እቶም ተመራመርቲ ከምዝብሉዎ እዚ ኣካል ኩሎም ሕግጋት ፊዚክስ ውድቂ ዝኾኑሉ ስፍራ እዩ እቲ ምስሊ ምስቲ ሊቃውንቲ ፊዚክስን ዳይሪክተራት ሆሊውድን ዝገመትዎን ተመሳሳሊ ኢዩ ብላክ ሆል ዝተሓላለኹ ሕቶታት ብዛዕባ ባህርያት ኣድማስን ግዜን ከልዕል ጸኒሑ ኢዩ ብኡ ኣቢሉ ውን መሰረታዊ ሕቶ ህላወ የልዕል ማለት ኢዩ ዶክተር ዚሪ ዩንሲ ከም ዝበሎ እቲ ብግብሪ ዝረኣናዮ ምስሊ ምስቲ ክልሰ ሓሳባዊ ቐመርና ተመሳሳሊ እዩ ሕጂ ውን ኣንስታይን ቑኑዕ ዘሎ ኢዩ ዝመስል ይብል እዚ ተላዒሉ ዘሎ ምስሊ ተመራመርቲ ብዛዕባዚ ምስጢራዊ ባእታ ዝያዳ ከጽንዑ ክሕግዞም ኢዩ እቲ ኣብ ዙርይኡ ዘሎ ድሙቕ ዓንኬል ብኸመይ ከም ዝተፈጥረ ዝፈልጥ ሰብ የለን እቲ ካልእ ዛጊድ ዘይተመለሰ ሕቶ ድማ ኣብ ብላክ ሆል ዝኣተወ ነገር እንታይ ይኸውን ዝብል ኢዩ ምንጪ ስእሊ, Katie Bouman መግለጺ ስእሊ, እቲ ዝተረኽበ ሓበሬታ ካብ ምብዝሑን ምግዛፉን ዝተልዓለ ናብ ኢንተርኔት ክለኣኽ ኣይተኽኣለን ኣብ ኣማኢቲ ሃርድድራይቭ ክውህለል እዩ ተገይሩ ዝኾነ ሰብ ይከኣል እዩ ዝብል ሓሳብ ኣብ ዘይነበሮ ግዜ ፕሮፈሰር ፋልከ ግና ተማሃራይ ናይ ዶክተረይት ዲግሪ ከሎ ኢዩ ብላክ ሆል ኣብ መሬት ኮንካ ብቴሌስኮፕ ክሰኣል ይኽእል ኢዩ ዝብል ሓሳብ ዘበገሰ ናይ 1973 ምርምር ብምንባብ ድማ ብሰሪ እቲ ዘለዎ ልዑል ስሕበት ብላክ ሆል ካብቲ ልክዕ ግዘፉ ብ2.5 ዕጽፊ ገዚፉ ከም ዝርአ ገሊጹ 10 ዘይተኣደኑ ብድሆታት ዓለም ኣብ 2050 ወዲ ፊደል ካስትሮ ርእሰ ቅትለት ፈፂሙ ነቲ ዘይመስል ዝነበረ ክውን ንምግባሩ ድማ ንቤት ምኽሪ ምርምር ኣውሮጳ ብምእማን ነቲ ፕሮጀክት ከም ዝምውልዎ ገይሩ ነቲ መደብ ገለ ትካላት ምርምር ሃገራት ምብራቓዊ ኤስያ ውን ተሓዊሰንኦ ንብዙሓት ትርጉም ዘይብሉ ዝመስል ፕሮጀክት ከኣ 40 ሚልዮን ፓውንድ ተመዲብሉ ነዚ ንምግባር ድማ ናይ ሓንቲ ቴሌስኮፕ ዓቕሚ ስለ ዘይኣክል ብሓባር ተኣሳሲረን ዝሰርሓ ሸሞንተ ቴሌስኮፓት እየን ተተኺለን እዘን ቴሌስኮፓት ኣብ በረኽቲ ክፋል ዓለም ከም ኣብ እሳተጎመራዊ ጎቦ ሃዋይን ሜክሲኮን ጎቦታት ኣሪዞናን ኣንታርክቲካን. 