 ፕሮፌሰር ኣስመሮም ኣብ 1961 እየ ጀሚረዮ ብዛዕባ ሕጊ እንዳባ ኤርትራ ምርምር ከካይድ ካብ ኣሜሪካ ተበጊሰ ናብ ኢትዮጵያ ኣትየ ሽዑ ኤርትራ ምስ ኢትዮጵያያ ዘላ ናብ ሚኒስቴር ትምህርቲ ከይደ ድማ ኣብ ኤርትራ ዘሎ ሕጊ እንዳባ ከጽንዕ ካብ ሃርቫርድየ መጺአ ስለዚ እዚ ምርምር ንከካይድ ፍቐዱለይ ኢለዮም ስማዕ ኣብዚ ሕጂ ዘለናዮ ኩነታት ህውከት ተላዒሉሎ ንሓደ ኤርትራዊ ናብ ኤርትራ ከይዱ ምርምር ከካይድ ኣይነፍቅድን ምስ በሉኒ ተመሊሰ ናብ ኣሜሪካ ከይደ ኣብ ኣሜሪካ ኮይነ ድማ ካልእ ምርምር ከዳሉ ጀሚረ ሽዑ ኣቦ ሓጎይ ቀሺ ዘርኣጽዮን ሙሴ ኣብ ኤርትራ ብ1875 ዝጀመሩዎ ምንቅስቓስ ምትርጓምን ምምሃርን መጽሓፍ ቅዱስ ብትግርኛ ነይሩ ኣብዚ እዋን ኣብ ባጽዕ ዝነበረ ግዝኣት ቱርኪ ክወጽእ እንከሎ ኦኖሲሞስ ዝበሃል መንእሰይ ብባርነት ተሸይጡ እቲ ኣብ ባጽዕ ዝነበረ ናይ ቱርኪ ገዛኢ ኦኖሲሞስ ሓዊሱ ነቶም ምስኡ ዝነበሩ ደቂ ኣንስትዮን ደቂ ተባዕትዮን ነቶም ኣብኡ ዝነበሩ ወንጌላውያን ሂቡዎም ተቐቢሎም መጽሓፍ ቅዱስዮም ዝምህሩዎም ነይሮም መጽሓፍ ቅዱስ ብቋንቋ ኣምሓርኛ ከይጽሓፍ ተባሂሉ ኣብ ኢትዮጵያ ተኸልኪሉኳ እንተነበረ ተሓቢኣ ዝመጽአት ሓንቲ መጽሓፍ ቅዱስ ብኣምሓርኛ ግን ኣብ ኤርትራ ነይራ መጻንሒ ድማ በዚ ቋንቋ መጽሓፍ ቅዱስ ይምህሩዎም ክልቲኦም ግን ቀሺ ዘርኣጽዮን ሙሴን ኦኖሲሞስን ዕላምኦም በብቋንቁኦም ክጽሕፉዩ ነይሩ እዚ አኖሲሞስ ዝበሃል ካብ ወለጋ ዝመጽአ ብባርነት ዝተሸጠ መንእሰይ ኦሮሞዩ ነይሩ ንሱ ብዙሕ ክእለት ስለ ዝነበሮ ተማሂሩ ክህነት ድማ ኣብ ሽወደን ወሲዱ ተመሊሱ ናብ ኤርትራ ከይዱ ኤርትራዊ ዝመበቆሉ ጆ ንጉሰ ኣብ ባይቶኣዊ ምርጫ ኣመሪካ ተዓዊቱ ኤርትራዊ ፕሮፌሰር ኣስመሮም ለገሰ ኣብ ኢትዮጵያ ሽልማታት ተዋሂቡ ድሕሪኡ ኣብ ጥቓ ቤተ ክርስቲያን ገዛ ከኒሻ ኣብ ዘላ ንኡሽቶ ጎጆ ሕጂውን ኣላ ኮይኑ እቲ መጽሓፍ ቅዱስ ብቋንቋ ኦሮምኛ ጽሒፉዎ እዚ ቀዳማይ ኣብ ህዝቢ ኦሮሞ ዝቐረበ መጽሓፍዩ ጸኒሑ ድማ ምስ ኤርትራውያን ብጾቱ ኮይኑ ኣብ ወለጋ ወንጌላዊት ቤተ ክርስቲያን ተኺሎም ብቋንቋ ኦሮሞ መጽሓፍ ቅዱስ ዝመሃሩ ቀዳሞትውን ኮይኖም ክልቲኦም ቀሺ ዘርኣጽዮን ሙሴን ኦኖሲሞስን ብትግርኛን ኦሮምኛን ብምምሃርን ብምጽሓፍን ቀዳሞትዮም ኣነ ናብ ኦሮሞ እንትኸይድ ናይዚኦም ታሪኽ ሒዘየ ከይደ ብኡ መሰረት ናይ ኦሮሞ ምርምር ክገብርኳ እንተወሰንኩ ብዛዕባ ገዳ ግን ዝፈልጦ ነገር ኣይነበረንን ናብ ሃርቫርድ ተመሊሰ ምስ ከድኩ ግን ኤዱኬ ሼሩሌስ ዝበሃል ኣብ ኢትዮጵያ ዝተቐመጠ ጥልያናዊ ሙሁር ነይሩ ኣብ ከባቢ ኣዲስ ኣበባ ዝነበሩ ኦሮሞ መርሚሩ ብዛዕብኦም ዘዘንቱ ኢትዮጵያ ኦቺዴንታ ምዕራባዊ ኢትዮጵያ ማለትዩ ዝበሃል መጽሓፍ ጽሒፉ ድሕሪኡ ንሃርቫርድ ከይዱ ነዚ መጽሓፍ ኣንቢበ ድማ ናይ ገዳ ምርምር ክገብር ክኢለ ቢቢሲ ኣብ ባህሪ ኦሮሞ ዝተፈለየ ነገር እንታይ ኣሎ? 