 መወሸቢ ማእከላት መቐለ - ሑመራ ኣብ ኩለን እዚ ቫይረስ ዝተርኣየን ሃገራት ዓለም ምትሕልላፍ ኮቪድ-19 ኣብ ምክልኻል ሰባት ብብዝሒ ይእከቡሎም እዮም ዝበሃሉ ናይ ኣምልኾ ቦታታት ኣብያተ ትምህርቲ ናይ ዘመናግዒ ማእከላትን ካልኦት ተመሳሳልቲ ቦታታትን ናይ ምዕጻው ስጉምቲ ተወሲዱ ላዕለዎት ትካላት ትምህርቲ ኢትዮጵያ ድማ ካብቶም ክዕጸዋን ተመሃሮአን ነናብ ዝመጽእሉ ከባቢ ከፋንዋን ዝተገብራ ኮይነን ኣብ ትግራይ ዝርከባ ኣርባዕተ ዩኒቨርሲቲታት ናይ ውሸባ ኣገልግሎት ክህባ ኣፍቂደን ብነፋሪት ዝመጽኡ ተጉዓዝቲ ስግኣት ምትሕልላፍ እቲ ቫይረስ ንከይኾኑ ኣብ መዓርፎ ነፈርቲ ኣሉላ ኣባነጋ ሰብ ሞያ ጥዕና ተረኺቦም ኣድላዪ ኣስተምህሮ ምክልክታት ሜላታት መከላከሊን ሓበሬታ እዚ ሕማምን ይህቡዮም ስዒቡ ሙቀት እቶም ገያሾ ብምዕቃን ዘለው ናይ ሆቴል መማረጺታት ብምሕባር ብሓለዋ ጸጥታ ተዓጂቦም ናብ ሕርይኦም ዝኾነ ሆቴል ከይዶም ይዓርፉ ይኹንምበር ኣብ ሞንጎ ካብቲ መዓርፎ ነፈርቲ ተሓቢኦም ዝሃድሙ ሰባት ብምንባሮም እቲ ንምክትታል ዝጥቀምሉ ዝነበረ ኣሰራርሓ ክመሓሽ ከም ዝተገብረ ምጭታትና ሓቢሮም ኣብ መወዳእታ መዓልታት ዝሓለፈ ሰሙን ኣብ መቐለ ኣብ ዝርከብ መወሸቢ ማእከል ካብ ጅቡቲ ዝመጽኡ መራሕቲ መኪናን ተሓጋገዝትን ብኮሮናቫይረስ ተለኺፎም ከም ዝተረኸቡ ተረጋጊጹ ካብዚኦም እቲ ሓደ ካብቲ መወሸቢ ማእከል ብምውጻእ ምስ ስደርኡን ካልኦት ሰባትን ብተደጋጋሚ ይራኸብ ከም ዝነበረ ምንጪታት ቢቢሲ ይሕብሩ ሓላፊ ቢሮ ጥዕና እቲ ክልል ዶክተር ሓጎስ ጎደፋይ ነዚ ኣመልኪቱ ንቢቢሲ ኣብ ዝሃቦ ሓበሬታ ምስዚ ሰብ ናይ ምርኻብ ኣጋጣሚ ዝነበሮም ኩሎም ብምጽናዕ ናብቲ መወሸቢ ማእከል ብምምጻእ መርመራ ከም ዝግበረሎም ኣረጋጊጹ ነይሩ ይኹንምበር ይብሉ ተዓዘብቲ ኣብተን ንመወሸቢ ተባሂለን ዝተዳለዋ ሆቴላት ዘሎ ኣተሓሕዛን ቁጽጽርን ስጡም ብዘይምዃኑ እቶም ንነብሶም ፈልዮም ክጸንሑ ዝተገብሩ ሰባት ተኣኪብካ ግዜ ናይ ምሕላፍ ስድራይ ደቀይ ናፊቀ እናበልካ ናይ ምውጻእን ብኡ ኣቢልካ ምጥፋእን ዝንባለ ኣለዎም ብኻልእ ወገን ኣብ ዝሓለፉ ሳምንታት ገለ መራሕቲ መኪና ኣይሱዙ ኣብ ከተማ መቐለ ኣብ ዝርከብ መዋፈሪ መካይን ቴንዳ ተሰሪሑ ክዓርፉ ተገይሩ ስለ ዝነበረ ንሹፌራት ዘሎ ኣተሓሕዛ ዘሰክፍ ምዃኑ ሽሙ ክንጸርሖ ፍቓደኛ ዘይኮነ ዘዋሪ መኪና ተዛሪቡ ዋላኳ ኣብ ኩለን ኬላታት ትግራይ ከም ሙቐት ምዕቃን መኪና ብጸረ ባክቴሪያ ምንጻግ ዝኣመሰሉ ምክትታላትን ፍተሻን ይግበር እንተሃለወ ብምኽንያት እቲ ዘሎ ኣተሓሕዛ ብፍላይ ካብ ጅቡቲ ዝመጽኡ መራሕቲ መኪና ኬላ ብዘይብሉ መገዲ ተሓቢኦም ብምሕላፍ ምስቲ ሕብረተሰብ ይሕወሱ ምህላዎም ይገልጽ ብልሙድ ኣብ መገዲ ናይ መኪና ሓገዝ ዝሓቶም ሰብ ክረክቡ ከለው ናይ ምምላእ ኣጋጣሚታት ብምህላዮም ዝርግሐ እቲ ቫይረስ ኣብ ምቁጽጻር ብድሆ ክከውን ከም ዝክእል ስግኣቶም ይገልጹ ሑመራ ትግራይ ምስ ኤርትራን ሱዳንን ዘዋስና ዶብ ዝርከበሉ ከባቢ እዩ ኣብዚ እዋን ብምኽንያት እቲ ኣብ ሱዳን ዘሎ ኣዋጅ ዕጽዋ ምንቅስቓስ ስራሕን ንግድን ብዘይምህላው ብርክት ዝበሉ ሰባት ናብ ሑመራ ይኣትው ኣለው መዓልታዊ ክሳብ 30 ዝኾኑ ሰባት ብሞተርን ብእግርን ናብታ ከተማ ከም ዝመጽኡ ዝዛረቡ ገለ ነበርቲ እዚ ድማ ዝኣቱን ዝወጽእን ሰብ ብዝግባእ ንምቁጽጻር ከጸግም ከም ዝክእል ስግኣቶም ይገልጹ ንቢቢሲ ትዕዝብቶም ዘካፈሉ ገለ ነጋዶ እታ ከተማ ሕጂውን ካብ ሱዳን ብኮንትሮባንድ ዝኣትው ሸቃጦ ይዕዘቡ ከም ዘለውዮም ዝዛረቡ ኣብ ሱዳን ዛጊት 1,661 ሰባት በቲ ቫይረስ ከም ዝተለኸፉ ዝተረጋገጸ ኮይኑ 80 ሰባት ድማ ሞይቶም እዮም ኣብ ዞባ ምዕራብ ትግራይ ዝርግሐ እቲ ቫይረስ ንምቁጽጻር ኣብ ሑመራ ሓዊሱ ኣብ ወልቃይት ፀገዴ ቓፍታ ሑመራ ሰቲት ሑመራን ካልኦትን መወሸቢ ቦታታት ተዳልዮም ምህላዎም ይግለጽ ይኹንምበር ኣብ ሓደ ክፍሊ ካብ 20 ክሳብ 30 ዝኾኑ ሰባት እዮም ዝውሸቡ ዘለው ኣብ ሞንጎ ፖሊስን ኣብ ዝተወሸበ ሰብን ዘሎ ርክብ ድማ ናይ ኣሳርን ታሳርን እዩ ዝመስል ከምዚ ዓይነት ኣተሓሕዛ ከኣ ሰብ ክፈርሕ ይገብሮ ስለ ዘሎ ሃዲሞም ዝወጽኡ ኣብ መገዲ ተሓቢኦም ዘምልጡ ክበዝሑዩ ዝገብር ካብ ስዑዲ ዓረብ ከይተረፈ መጺኦም ኣብ ገዝኦም ክሕብኡ ይገብር ኣሎ ኢሉ ንምንቅስቓስ እቲ ሓይሊ ዕማም ዝሕግዝ ዘሎ መንእሰይ ምንቅስቓስ ሰራሕተኛታት ኣብ ኢትዮጵያ ማእከል ለበዳ ኮቪድ-19 ኮይና ዘላ ኣዲስ ኣበባ እኳ እንተኾነት ኣብ ክልላትውን በብግዝኡ ብኮሮናቫይረስ ዝተትሓዙ ሰባት ይርከቡ ኣለው ንትግራይ ናይ ቀረባ መዋስንቲ ዝኾና ክልላት ኣምሓራን ዓፈርን ካብተን እቲ ለበዳ ዝርኣየን ዘሎ ክልላት ኮይነን ሚኒስትሪ ጥዕናን ኢንስቲትዩት ሕብረተሰብ ጥዕና ኢትዮጵያን ትማሊ ኣብ ዘውጽኡዎ መግለጺ ጥራሕ 8 ካብ ክልል ዓፋር ሓደ ካብ ክልል ኣምሓራ ሓደ ድማ ካብ ትግራይ ዝርከቡዎም 11 ሓደሽቲ በቲ ቫይረስ ዝተለኸፉ ሰባት ተረኺቦም ሎሚ መዓልቲ ኣብ ዝሃቦ ሓበሬታ ድማ ካብ ትግራይ ሓደ ሰብ ክርከብ እንከሎ ብሓፈሻ ቑጽሪ ብኮሮናቫይረስ ዝተለኸፉ ሰባት 263 በጺሑ ኣሎ እዚኦም ኩሎም ደቂ ተባዕትዮ ኮይኖም ዕድሚኦም ካብ 17 ክሳብ 47 ዓመት ዝኾኑ ኣብተን ክልላት ኣብ ዝርከቡ መወሸቢ ማእከላት ዝጸንሑዮም እዚ ከምዚ እናሃለወ ግን ካብ ክልቲኡ ክልል ስራሕ ዕዳጋን ሕክምናን ዝንቀሳቀሱ ሰባት ኣለው እዋን ክራማትን ናይ ሕርሻ ስራሕቲ ብሰፊሑ ዝርኣየሉን ወቕቲ ብምዃኑ ንሕርሻዊ ስራሓት ካብ ክልል ኣምሓራ ዝኣትው መዓልታዊ ሸቃሎ ኣለው መንግስቲ ነዚኦምውን ን14 መዓልታት ናብ መወሸቢ ማእከላት ኣእትዩ መግቢ ብናጻ የቕርበሎምኳ እንተሃለወ በዚ ምኽንያት ጥራሕ ቴሌፎን ብምድውዋል ተጸዋዊዖም ዝመጽኡ ሰባት ይበዝሑ ከም ዘለውን ኣብ ልዕሊ እቶም መወሸቢ ማእከላት ጻዕቂ ከይፍጠር ከም ዝሰግኡን ሽሞም ዘይንጠቕሶም ኣተሓባበርቲ ገሊጾም ሓላፊ ፀጥታን ምምሕዳርን ዞባ ምዕራብ ትግራይ ኣይተ ሰበሆ ሓጐስ ንቢቢሲ ከም ዝገለፅዎ ብርክት ዝበሉ ሸቃሎ ብፍላይ ኣብ ማይካድራ ተዓቝቦም ኣለዉ ክብል ንቢቢሲ ተዛሪቡዩ ኣብ ማይካድራ ንቶም ሸቃሎ ን14 መዓልታት ንኽፀንሑ መንግስቲ ክልል ትግራይ ቀለብን መፅለልን ይኽእሎም ኣሎ ይብል ኣይተ ሰበሆ ንቶም ካብ ሱዳን ዝምለሱ ዘለዉ ኢትዮጵያውያን ሸቃሎ ንምሕብሓብ ካብ መንግስቲ ፌዴራል ዝተረኸበ ዝዀነ ይኹን ሓገዝ ከም ዘየለ እዩ ዝዛረብ ማሕበረሰባዊ ጥንቃቐ ዝርግሐ እቲ ቫይረስ ብኣጋ ንምቁጽጻር ብዝብል መንግስቲ እቲ ክልል ካብ 28 መጋቢት ጀሚሩ ኣዋጅ ህጹጽ ግዜ ኣዊጁ ካብ ገጠር ናብ ከተማ ካብ ከተማ ናብ ገጠር ዝግበሩ ምንቅስቓሳት ገዲቡ መምርሒታት ምክልኻል ምትሕልላፍ እቲ ቫይረስ ክትግበሩ ገይሩዩ ነዚ ዘፈጽም ካብ ቢሮ ጥዕና ቢሮ ፍትሕን ካልኦት ዝምልከቶም ኣካላትን ዝተወጻጽአ ሓይሊ ዕማም ብምቛም ኣብቲ ክልል መርመራ ክጅመር ክኢሉ ኣብ ክልል ትግራይ ክሳብ ሕጂ ናይ 694 ቅምሶታት መርመራ ተገይሩ ኣሎ ካብዚኦም እቶም ሸውዓተ ብኮሮናቫይረስ ዝሓመሙ ኮይኖም ክትትል ሕክምና ይግበረሎም ኣሎ ብ28 ሚያዚያ ንፈለማ እዋን 4 በቲ ቫይረስ ዝተትሓዙ ሰባት ክርከቡ ከለው ክሳብ እታ ዕለት ክምርመሩ ዝኸኣሉ 65 ጥራሕ እዮም ነይሮም እዚ ብዝፈጠሮ ስንባደ ኣብቶም መወሸቢ ቦታታት ምስ ደገን ውሽጥን ዘሎ ርክብ ክሰጥም ይግበሩ ኣለው ይኹንምበር ሕጂውን ወጺኦም ምስ ሰብ ተሓዊሶም ዝውዕሉን ብኡ ገይሮም ዝጠፍኡን ከም ዘለው በብቦትኡ ሰብ ምእካብ ናይ ኢድ ሰላምታ ምልውዋጥ ዝበሉ ጥንቃቐታት ምጉዳል ብሰፊሑ እዩ ዝስትውዓል ብሰንኪ ኮሮናቫይረስ ምንቅስቓስ ኣብ ዘይረኣያላ ከተማ ሮማ ህይወት ከመይ ኣሎ? 