 ትግርኛ BBC News, ትግርኛናብቲ ትሕዝቶ ቀጽሉ ክፍልታት ዜና ቪድዮ ኣመና ፍቱዋት ዜና ቪድዮ ኣመና ፍቱዋት ድሕሪ 2ሽሕ ዓመት ጉዕዞ ቤተ-እስራኤላውያን ናብ እስራኤል 15 መጋቢት 2019 መግለጺ ስእሊ, ቤተእስራኤላውያን ኣብ መርከብ ካብቶም ኣመፃፅኣ ቤተ እስራኤላውያን ዘዘንትዉ ታሪኻት ኣቲ ሓደ ካብ ንጉስ ሰለሞንን ንግስተ ሳባን ንዝተወልደ ቀዳማዊ ሚኒሊክ ዓጂቦም ዝመፁ ከምዝኾኑ ዝገልፅ እንትኾን እቲ ካልኣይ ድማ እስራኤል ብባቢሎናውያን ምስተወረረት ተሰዲዶም ዝመፁካብቶም 12 ነገድ ሓደ ዝኾነ ነገድ ዳን ከምዝኾኑ ይሕብር እዞም ማሕበረሰብ: ንኣስታት 2 ሽሕ ዓመታት ኣብ ኢትዮጵያ ከምዝፀንሑ ይዝንቶ ንጉስ ኢዛና ክርስትና ምቕባሉ ስዒቡ ክርስትና ናይ ግዝኣቱ ሃይማኖት ክኸውን ምስኣወጀ እቶም ሃይማኖት ኦሪት ይኽተሉ ዝነበሩ ቤተ እስራኤላውያን ግን ነቲ ሓድሽ እምነት ኣይንቕበልን በሉ በዚ ምኽንያት ኣብ ልዕሊ መንግስቲ ኣኽሱም ዝሓንገዱ ቤተ እስራኤላውያን ኣብ ሰሜን ምዕራብ ኢትዮጵያ ናይ ባዕሎም ነፃ ግዝኣት መስሪቶም እዮም ብምኽንያት ዝኽተልዎ ሃይማኖት ይሁዲ ኣብ ዝተፈላለዩ እዋናት ብዝነበሩ ነገስታት ክግለሉ መሬቶም ክምንጠሉን ብሓይሊ ክጥመቑን ዝፀንሑ ቤተ እስራኤላውያን ሓዳስ እስራኤል ምስተመስረትት ድሕሪ ዓሰርተታት ዓመታት ጉዕዞ መልሲ ክጅምሩ ክኢሎም እዮም 1978 ኣቆፃፅራ ፈረንጂ እታ ደብዳበ ኣብ ሰብዓታት ኣብ ኢትዮጵያ ዝነበረ ኲናት ሕድ ሕድ ጥምየትን ኣድልዎን ሰንሰን ዘበሎም ቤተ እስራኤላውያን ብበዝሒ ናብ ሱዳን ተሰዲዶም ኣብ ሱዳን ውን ግን ኣይጠዓሞምን ኣብቲ እዋን ድሕሪ ናይ ሰሙናት ናይ እግሪ ጉዕዞ ሱዳን ዝበፅሐት ማህራታ ባሩክ ሮን ይሁዲ እየ ኢልካ ክትዛረብ ኣይትኽእልን እንተኢልካ ሰባት ይፈርሑኻ ኣብ ገመድ ተሰጢሑ ዝነበረ ክዳን ሓፍተይ ኣንዲዶምዎ እዮም ክትብል ቢቢሲ ቅድም ኢሉ ኣብ ዘዳለዎ ሰነዳዊ ፊልሚ ገሊፃ ነይራ ምንጪ ስእሊ, AAEJ Archives Online መግለጺ ስእሊ, ቤተ እስራኤላውያን ኣብ ሱዳን, 1983 ኣብ ከምዚ ዝበለ ኩነታት እናሃለዉ ብኣቆፃፅራ ፈረንጂ 1978 ኣብ ሱዳን ኢና ዘለና ተፀጊምና ኢና ርድኡና እትብል ሓንቲ ደብዳበ: ናብ ቤት ፅሕፈት ቀዳማይ ሚኒሰተር እስራኤል በጽሐት እዛ ደብዳቤ ታሪክ ኢትዮጵያውያን ቤተ እስራኤል ዝቐየረት እያ ንባዕሉ ካብ ኣመሪካ ብስደት ናብ እስራኤል ዝመፀ: ናይቲ እዋን ቀዳማይ ሚኒስትር መናኪም ቤገን: ነታ ደብዳበ ሸለል ኢሉ ኣይሓለፋን የግዳስ ቅልጡፍ ስጉምቲ ንምውሳድ ወሰነ ናብቲ ሽዑ ሓላፊ ሞሳድ ዝነበረ ሰብ ደዊሉ ድማ ነቶም ኣብ ሱዳን ዝነበሩ ኣይሁድ ኢትዮጵያውያን ከምፀአሉ ነገሮ ኮይኑ ግና ኣብቲ እዋን ፀላኢት እስራኤል ካብ ዝነበረት ሱዳን ነዞም ቤተ እስራኤላውያን ምውጻእ ዝሕሰብ ኣይነበረን ሞሳድ ኣብቲ እዋን ኣብ ካርቱም ስራሕቲ ንግዲ የካይድ ንዝነበረ እንግሊዛዊ ደቪድ ኣልያንስ ብዛዕባ እቲ ጉዳይ ኣዛረብዎ ሰራሕተኛታት ሞሳድ ኣብ ቢሮ እቲ ነጋዳይ ኮይኖም ነቶም ቤተ እስራኤላውያን ከመይ ከምዘውፅእዎም ትልሚ ክሕንፅፁ ጀመሩ ካብቶም ኣብቲ ማዓስከር ስደተኛታት ዝነበሩ ሰባት በቶም መናእሰይ ኮሚቴታት ኣቝሞም ኣብ ሚስጥራዊ ቦታ እናኣከቡ ብዛዕባ ዘካይድዎም ስራሕቲ ይዘራረቡ ምንባሮም ኣባል እቲ ጉጅለ ስርሒት ዝነበረ ጋድ ሺምሮን ይገልፅ ነቶም ሰባት በቢ ቁሩብ ኣብ መካይን እናፀዓኑ እዮም ናብቲ ወደብ ዝወስድዎም ነይሮም ኮይኑ ግና ሱዳን ነዚ ናይ ሞሳድ ትልሚ ስለዝፈለጠት ብኣቆፃፅራ ፈረንጂ 1980 ነቲ ዝጓዓዝሉ ዝነበሩ ወደብ ዓፅያቶ ሕዝውን ሞሳድ ነቲ ወደብ ንምኽፋት ካብ ደቪድ ኣልያንስ ዝሓሸ ሰብ ኣእረኸበን ዴቪድ ድሕሪ ኣርባዕተ ዓመታት ንሰበ ስልጣን ሱዳን ኣእሚኑ ዳግማይ እቲ ወደብ ክኽፈት ገበሮ ዳግማይ ምኽፋት እቲ ወደብ ምስተሰምዐ ልዕሊ 14 ሽሕ ሰባት ካብ ኢትዮጵያ ናብተን ኣብ ሱዳን ዝነበራ ግዝያዊ መዓስከር ስደተኛታት ተጓዒዞም እዮም እቲ ጉዕዞ ኣዝዩ ከቢድ እዩ ነይሩ ኣብቲ ማዓስከር ስደኛታት ድማ ብተላገብቲ ሕማማት ብዙሕ ሰብ ሞይቱዩ ከባቢ 6 ሽሕ ሰብ ከምዝሞተ ወይ ደሃዩ ከምዝጠፍአ ይግለፅ ሺምሮን ጋድን ብጾቱን ነቲ ጉዕዞ ንምቕልጣፍ ነፈርቲ ምጥቃም ከም ኣማራፂ ብምውሳድ ፈቲኖም እኳ እንተነበሩ ግን ከኣ ክወስድዎ ዝኸኣሉ ሰብ ውሑድ ነይሩ ኣብቲ እዋን ኣብ ኢትዮጵያ ኣጋጢሙ ብዝነበረ ሓያል ድርቂ ብዙሕ ሰብ ይመውት ስለዝነበረ ነዞም ቤተ እስራኤላውያን ብጥምየት ከይተወደኡ ናብ እስራኤል ንምውሳድ ኣመሪካ ኢዳ ክተእቱ እስራኤል ብፅኑዕ ክትሓትት ተገዲዳ ስርሒት ሙሴ እቲ ስርሒት ብምስጢር እንተዳኣ ኾይኑ ካብ አዕራብ ፈተውታ ጥራሕ እንተይኮነስ ካብ ህዝባ ውን ክትሓበኦ ከምትኽእል ኣሜሪካ ስለእተሰማምዐት እስራኤላውያን ነቶም ኣብ መዕቆቢ ስደተኛታት ዝነበሩ 6ሽሕ ሰባት ብነፈርቲ ንምግዓዝ ትልሚ ክሕንጽጹ ጀሚሮም ይብል ፕሮፌሰር ሳውል ደቪድ ነዚ ብሽም ስርሒት ሙሴ ዝተሰመየ ጉዕዞ ሃገራት ዓረብ ከይፈለጣ ብለይቲ ክካየድ እስራኤል አሜሪካን ሱዳንን ተሰማሚዐን በዚ ድማ ኣብ ውሽጢ ሸውዓተ ሰሙናት ልዕሊ 6 ሽሕ ሰባት ካብ መዕርፎ ነፈርቲ ካርቱም ክግዕዙ ተገይሩ ኮይኑ ግና መራኸብቲ ዜናታት ዓለም ብዛዕባ እቲ ጉዳይ ብሰፊሑ ምፅብፃብ ስለዝጀመራ ሱዳን ኩሎም ስደተኛታት ከይወጹ እንከለዉ ጠጠው ኣቢላቶ ስርሒት ሙሴ ድማ በዚ መልክዑ ተፈፂሙ ስርሒት ሰለሞን ሱዳን ኣፍ ደገኣ ምስ ዓጸወት እስራኤል ነቶም ኣብ ኢትዮጵያ ዝተረፉ ቤተእስራኤላውያን ክትወስድ ካብ 1985 ክሳብ 1990 ኣቆፃፅራ ፈረንጂ ምስ መንግስቱ ሃይለማርያም ዘካየደቶም ምይይጣት ኣይሰመሩላን ምንጪ ስእሊ, Getty Images መግለጺ ስእሊ, ጉዕዞ ቤተ እስራኤላውያን ካብ ኢትዮጵያ ናብ እስራል 1991 ብኣቆፃፅራ ፈረንጂ 1990 መንግስቱ ሃይለማርያም ካብ ሩስያ ይረኽቦ ዝነበረ ሓገዝ ጠጠው ስለዝበሎ ምስ ኣመሪካ ዝነበሮ ርክብ ንምምሕያሽ ብምሕሳብ ምስ እስራኤል ዲፕሎማስያዊ ርክብ ዳግም ንምጅማር ወሲኑ መንግስቱ ሃይለማርያም እቶም ቤተእስራኤላውያን ክወጸጽኡ ክፈቅድ ኣፅዋር ኲናት ክወሃቦ እኳ እንተሓተተ ኢትዮጵያ ብመንግስቲ ኣመሪካ ማዕቀብ ኣፅዋር ተነቢሩላ ስለዝነበረ ዝከኣል ኣይኮነን እቲ ምይይጥ ናብ ቅርሺ ተቐይሩ እቶም ኣይሁድ ከም ዕጉታት ኮይኖም ክንደይ ክንከፍለካ? 