 ሉሙምባ ካብ ተኣሲሩሉ ዝነበረ ናይ ቤት-ቈረኛ ኣምሊጡ ናብ ምብራቕ ገጹ ናብ ስታንቪል ዝበሃል ቦታ ከደ ወተሃደራት ሞቡቱ ግን ኣርኪቦም መሊሶም ኣሰርዎ ሶቬት-ሕብረት ሉሙምባ ንክፍታሕ ንሕቡራት-ሃገራት ኣቤት በለት ኵነታት ማእሰርቱ ኣብ ዓለም ተቓልሐ ሕቡራት ሃገራት ግን ንይፈታሕ ዚብል ጻውዒት ሶቬት-ሕብረት ነጸጎ ሞቡት ኵነታት ጥዒሙሉ ንሉሙምባ ኣብ ኢድ ጸላእቱ ኣረከቦ - ሞይስ ቾምበ መራሒ ካታንጋ ኣብ ዕለት 17 ጥሪ 1961 ከምዛ መዓልቲዚኣ ሉሙምባ ብዘይ ፍርዲ ህይወቱ ኣብ ኤሊዛበትቪል ዝበሃል ቦታ ከም ትሓልፍ ተገብረ ብህዝቢ ተመሪጹ ዝነበረ መራሒ ክነሱ ኣብ ስልጣን ንሽድሽተ ኣዋርሕ ጥራይ ክጸንሕ ከኣለ ታርኽ ሉሙምባ ማለት ታሪኽ ዉዲትን ጥልመትንዩ ክበሃል ይከኣል ሉምምባ ሓደ ገስጋሲ ዝባህሪኡ ፍጹም ናጽነት ሃገሩን ህዝቡን ዝደሊ ዝነበረ ተቓላሳይ ምንባሩ ድሒሩ ኣብ ዓለምና ተቐባልነት ዝረኸበን ክሳብ ሕጂ ብጽቡቕ ስምን ሃገራውነትን ዝልዓለ ናይ ሓጺር ዘበን መራሒ ነበረ ዓሚ ከምዚ እዋን ጁልያና እንኮ ጓሉ ንሉሙምባ ብዛዕባ ኣቦኣ ምስ ቢቢሲ ኣብ ዝገበረቶ ቃለ-መጠይቕ ኣቦይ ናጽነት ኮንጎን ሓርነት ህዝቢ ኮንጎን ጥራይዩ ነይሩ ድልየቱ ህዝቢ ማሕበራዊ ፍትሒ ምእንቲ ክረክብ ኢላ ብኣስቈርቍሮ ትዛረብ እቦይ ይፈትወኒ ስለ ዝነበረ ንስራሕ ምስኡ ሒዙኒ ክኸይድ ይዝከረኒ ኣብ ሰድያ ኮፍ ኢለ ክሕልዎ ክውዕል ይዝከረኒ ድሕሪ ምባል ልቢ ምስ ገበረት ኣቃትልኡ ምስ ፈለጠን ክሳብ ሎሚ ከምዘይትጻወሮ ትዛረብ ሎሚ ሉሙምባ ብክብርን ኣድናቖትንዩ ዝዝከር ሓወልቱ ኣብ ኵሉ ይርከብ ሞይስ ቾምበ ኸኣ ከም ሓደ ሽዩጥ ሕቡራት ሃገራት ደጋጊሞም ንዕሱባት ወትሃደራት በልጅዩም ካብ ካታንጋ ንክወጹኳ ዉሳኔ ኣብ ልዕሊ ዉሳኔ እንተ ጸሓፉ ዉሳኔታቶም ፋይዳ ኣይተረኽቦን ብ 1961 ማዕረ 20,00 ወትሃደራት ሕቡራት ሃገራት ኣብ ኮንጎ ነይሮምዮም ኣብ ካታንጋ ዝካየድ ዝነበረ ዉግእ ደው ከብልዎ ኣይከኣሉን ብዕለት 18 መስከረም 1961 ዳግ ሃመርሾልድ ሽወደናዊ ዋና-ኣማሓዳሪ ሕቡራት ሃገራት ንጕዳይ ካታንጋ ክዓርቕ ኢሉ ናብቲ ከባቢ ተንቀሳቐሰ ነፋሪቱ ወዲቓ ኣብኡ ሞተ ሕቡራት ሃገራት ብዉሳኔ 169 ኣቢላ ንጠለባት ሞይስ ቾምበ ብምንጻግ ንካታንጋ ከም ኣካል ኮንጎ ሽዑ ዛየር ብምቝጻር ኣህጕራዊ ጸቕጢ ገበረት - ሉሙምባ ምስ ሞተ ብዕለት 1 ታሕሳስ ቾምበ ከይፈተወ ንሕብረት ኮንጎን ካታንጋን ብዕሊ ከም ዝፍርም ተገብረ ቀስ-ብቐስ ከኣ ዕሱባት ወትሃደራት በልጅዩም ከም ዝስሕቡ ተገብረ ኣብ ዓመቱ ኸኣ መንግስቲ በልጅዩም ንማእከላይ መንግስቲ ኮንጎ ብሞቡቱ ዝምራሕ ብዕሊ ከም ዝፈልጥ ተገብረ ኣብ በልጅዩም ብጕዳይ ቅትለት ሉሙምባ - በልጅዩም ኢድ ከም ዝነበራ - ብተደጋጋሚ ይልዓል ስለ ዝነበረ ነቲ ጕዳይ ዘጻሪ ብ2001 ኮሚቴ ተፈጢሩ ኣጽንዖ መንግስቲ በልጅዩም ብዕሊ ይቕሬታ ሓቲታ- ሞራላዊ ሓላፍነተይ ስሒተ ዘስምዕ ይቕሬታ ኣብ ቅትለት ሉሙምባ ሕ.መ.ኣ. 