 ትግርኛ BBC News, ትግርኛናብቲ ትሕዝቶ ቀጽሉ ክፍልታት ዜና ቪድዮ ኣመና ፍቱዋት ዜና ቪድዮ ኣመና ፍቱዋት ብኸመይ ጎማ ናይ ባዕሉ ግዳይ ከም ዝኾነ 16 ሕዳር 2017 ምንጪ ስእሊ, Getty Images መግለጺ ስእሊ, እቲ መብዛሕትኡ ሰብ ዝጥቀመሉ ጎማታት ብባህሪያዊ ኣገባብ ክውገድ ኣይክልንዩ ብዙሕ ካብኡ ድማ ብዳግመ ምጥቃም ኣይሓልፍንዩ ኣዝየ እንተ ዘይተጋግየ እዚ ምህዞዚ ኣብ መጻኢ ኣገዳሲ ኮይኑ ክርከብዩ እዘን ቃላት ኣብ 11 ሓምለ 1907 ሊዮ ባእከላንድ ዝጸሓፈን እየን ኣብ ጽቡቕ ኩነተ ስምዒትዩ ነይሩ ኣብ መበል 43 ዕድሚኡ ብዙሕ ሰሪሑዩ እቲ ኣብ በልጂም ዝተወለደ ሊዮ ኣቡኡ ዓራይ ጫማዩ ነይሩ ወዱ ወዲ 13 ዓመት ምስ ኮነ ድማ ኣብቲ ስርሑ ከለማምዶ ጀመረ ኣዲኡ ግና ካልእ መደብዩ ነይሩዋ በናታ ምትብባዕ ኸኣ ሊዮ ናይ ምሸታዊ ትምህርቲ ክኸይድ ጀሚሩስ ናብ ዩኒቨርሲቲ ገንት ዘእቱ ማህደረ ትምህርቲ ተዓዊቱ ወዲ 20 ዓመት ምስ ኮነ ድማ ናይ ዶክተረይት ማዕርግ ስነ-ቐመም ኬሚስትሪ ረኺቡ ጓል ተሓጋጋዚት መምህሩ ድሕሪ ምምርዓዉ ኸኣ ናብ ኒውዮርክ ግዒዙ ኣብኡ ድማ ናይ ስእሊ ወረቐት ብምሻጥ ብዙሕ ገንዘብ ከኻዕብት ክኢሉ ኣብዚ ስራሕዚ ግን ነዊሕ እዋን ምጽናሕ ኣይድልዮን ነይሩ እንዳ ባእከላንድ ገዛ ምስ ገዝኡ ሊዮ ነቲ ዝነበሮ ናይ ቅመማት ፍቕሪ ንምርዋይ ኣብኡ ሓደ ቤተፈተነ ላቦራቶሪ ሰሪሑ ኣብ ሓምለ 1907 ብፎርማልዲሃይድ ተባሂሉ ዝጽዋዕ ቀመም ክፈታትን ጀሚሩ ምንጪ ስእሊ, Alamy መግለጺ ስእሊ, ምህዞ ባእከላንድ ዝና ስለዘጥረየሉ ኣብ ገበር መጽሄት ታይም ክወጽእ ክኢሉ እዚ ፈተነታትዚ ካልእ ናይ ጸጋ ኣፍደገ ከፊቱሉ እቲ ሊዮ ባእከላንድ ኣብታ ወርሒ ሓምለ እቲኣ ዝመሃዞ ነገር ፈላሚ ምሉእ ብምሉእ ዝተጸመረ ሲንተቲክ ጎማ ፕላስቲክዩ ነይሩ ቤክላይት ብምባል ድማ ሰምይዎ ምስ ስሙ ኣተሓሒዙ ብዛዕባ ናይ መጻኢ ኣገዳስነት ናይቲ ምህዞ ዝበሎ ድማ ሓቁዩ ነይሩ ፕላስቲክ ጎማ ኣብ ኩሉ ዝርከብ ነገርዩ ኾይኑ ደረት ዘይብሉ ክህሎት ብብዝሒ ካብ ምስናዕ ዝኣክል ፕላስቲክ 8 ናይ መፈረ ዘይቲ ይወስድ- ፍርቁ ከም ጥረ ነገር ፍርቁ ድማ ከም ጸዓት ባእከላንድ ኮርፖረሽን ኣብ እትገብሮ መወዓውዒ ኸኣ ሰባት ነቲ ናይ እንስሳታት ማዕድናትን ኣሕምልትን ደሩትነት ከም ዝሰገርዎዩ ዘቃልሕ ስለዚ ሕጂ ዶባቱ ደረት ዘይብሉ ራብዓይ ዓሌት ኪንግደም ኣሎና ብምባል ይጭድር ቤክላይት ካብ ኩሉ ንላዕሊ ተዓጻጻፊ ኣብ ኩሉ ዝኣቱ ምዃኑ ኣረጋጊጹዩ ምልዕዓል ሰብ-ሰርሖ ኣርቲፊሻል ጎማታት ቤክላይት ኮርፖረሽን ነቲ ጎማ ናይ ኣሽሓት መዓላ ዘለዎ ጥረ-ነገር ክብል ሰምዪዎ እዩ ኣብ ኣገልግሎት ቴለፎን ራድዮታት ብረት ናይ ቡን ጀበናታት ናይ ቢልያርዶ ኩዓሳሱን ስልማትን ክውዕል ኪኢሉዩ ምንጪ ስእሊ, Alamy መግለጺ ስእሊ, ቤክላይት ፕላስቲክ ሰፊሕ ምውዕዋዕ ዝግበረሉ ዝነበረን ህቡብን እዩ ነይሩ ኣብ 50ታት ናይ ቤክላይት ዓወት ናይ ካልኦት ሰብ-ሰርሖም ነገራት መጽናዕቲ ክግበር ኣለዓዒሉ ኣብ 1920ታትን 30ታትን ድማ ካብ ቤተ-ፈተነታት ላቦራቶሪታት ዓለም ፕላስቲክ ክውሕዝ ጀሚሩ ንመሸጊ ዝውዕል ፓሊስቲሪን ከምኡውን ናይሎን ዝበሃል ናይ ደቂ-ኣንስትዮ ናይ ናይ ማሓውር ክዳን ስቶኪኒ ዝስረሓሉ ይኹን ናይ ፕላስቲ ቦርሳታት ዝስረሓሉ ፓሊትሊን ክምዕብሉ ኪኢሎም ህቡብነት ፕላስቲክ ካብ ዓመት ናብ ዓመት እናበረኸ ክኸይድ ጸኒሑዩ ኣብዘን ዝቕጽላ 20 ዓመታትውን እቲ ፍርያት ፕላስቲክ ብዕጽፊ ክውስኽ ትጽቢት ይግበረሉ እንተኾነ ግና ብዛዕባ ፕላስቲክ ዘሎ ኣራኣእያ እናተለወጠ መጺኡዩ ዝቕየር ዘሎ ኣረዳድኣ ጽልዋ ፕላስቲክ ኣብ ኣከባቢ ወላሓደ ዝኽሕዶ የለን ሓበላ ዓይኒ ጥራይ ዘይኮነ ኣብቲ ፕላስቲክ ዘለው ቀመማት ኣብ ምምዕባልን ምፍራይን እንስሳታት ሳዕቤን ከም ዘለዎም እናወሰኸ ዝኸይድ ዘሎ ጭብጥታት የረድእ ናይ ፕላስቲክ ጎማታት ኣብ እንዳጎሓፍ ክእከብ እንከሎ እቶመ ቀመማት ናብቲ ኣብትሕቲ መሬት ዘሎ ማይ ክልሑኽ ይኽእል ኣብ ውቅያኖሳት እንተድኣ ተጎሒፎም ድማ ገለ ፍጥረታት ይበልዕዎም በዚ ድማ ናብቲ ናይ ስርዓተ መግቢ ሰንሰለት ክድይቡ ይኽእሉ ኣብ መወዳእታ ድማ ንዓና ደቂ ሰባት የረኻኽቡልና ምንጪ ስእሊ, Getty Images መግለጺ ስእሊ, ሊዮ ባእከላንድ ቤክላይት ዝበሃል ኣብ ዓለም ናይ መጀመርታ ዝተጸመረ ሲንተቲክ ፕላስቲክ ምሂዙ ግና ኻኣ ፕላስቲክ ኣከባቢያዊ ጥቕሚውን ክህልዎ ይኽእልዩ ብናይ ፕላስቲክ ኣቑሑት ዝተሰርሓ መካይን ፈኮስቲ ስለዝኾና ውሑድ ነዳዲ ይወስዳ ናይ ፕላስቲክ መዐሸጊ መግቢታት ከይተበላሸወ ንነዊሕ እዋን ክጸንሕ ብምግባር ምብኻን የጉድል ኣብ ርእሲኡ ድማ ምስ ካልኦት ልምዳውያን ነገራት ክወዳደር እንከሎ ፕላስቲክ ቀልጢፉ ዘይኣርግ ስለዝኾነ ኣብቲ ዝተናወሐ ዕድሚኡ ዝተሓተ ድምር ጸዓት ይወስድ መጠን ዳግመ ምጥቃም ኣብ መወዳእታ ንፕላስቲክ ብዝበለጸ ዳጊምና ክንጥቀመሉ ሪሳይክል ከድልየናዩ ምኽንያቱ እንተወሓደ ነዳዲ ንዘላኣለም ዝነበር ስለዘይኮነ ከም ቤክላይት ዝበሉ ገለ ጎማታት ደጊምና ክንጥቀመሎም ኣይካኣልንዩ ብዙሓት ካልኦት ግና ዝከኣል እናሃለወ ደጊምና ኣይንጥቀመሎምን ዘሎና እኳ ደኣ ሓደ ካብ ሸውዓተ ናይ መዐሸጊ ጎማታትዩ ኣብ ዳግመ ምጥቃም ዝኸይድ እዚ ድማ ካብ ወረቐትን ሓጺንን ኣዝዩ ዝወሓደዩ እቲ መጠን ናይ ካልኦት ጎማታት እሞ ኸኣ ካብኡ ዝወሓደዩ ነዚ ንምምሕያሽ ናይ ኩሉ ጻዕሪ ክሓትትዩ ኢንዱስትሪታት ጻዕረን እንተ ኣዛይደንውን መንግስታት ኣሰረን ክኽተላ ይኽእላ መጠን ዳግመ ምጥቃም ኣብ ምሉእ ዓለም ዓቢ ፍልልይ ኣለዎ ምንጪ ስእሊ, Getty Images መግለጺ ስእሊ, ታይዋን 55 መጠን ዳግመ ምጥቃም ብምምዝጋባ ኣድናቖት ኣትሪፋያ ሓደ ካብ ዕዉታት ኣብነታት ታይፐይ ርእሰ-ከተማ ታይዋን እያ ዜጋታታ ብቐሊሉ ዳግመ ምጥቃም ከም ዝገበሩ ብምግባርን ነቶም ዘይገበሩ ድማ በምቕጻዕን ባህሊ ናይ ዳግመ ምጥቃም ቀይራቶ ሓደስቲ ጥረ ነገራት ሰናዕቲ ሎሚውን እንተኾነ ሓደስቲ ዓይነት ጎማታት ንምርካብ ተስፋ ከይቆረጹ ሃሰው ይብሉ ኣለዉ እቲ ተጀሚሩ ዘሎ ሓድሽ ሜላታት ኣፕሳይክል ዝበሃል ዝተጓሕፈ ጎማ ምስ ዝተጓሕፈ ፍርያት ሕርሻን ናኖፓርቲክልስ ኣመና ደቀቕቲ ነገራት ብምሕዋስ ሓድሽ ጠባያት ዘለዎም ሐደስቲ ነገራት ንምስራሕዩ ሊዮ ባእከላንድ ነዚውን ምተቐበሎ ነይሩ ዜናታት ሕብረት ኣውሮጳ ኣብ ትግራይ ገበናት ኲናት ተፈጺሙ ክኸውን ከምዝኽእል ስክፍትኡ ገሊጹ16 ጥሪ 2021 ቦቢ ዋይን ንህይወተይን ህይወት በዓልቲ ገዛይን ተጨኒቐ ኣለኹቅድሚ 7 ሰዓታት ስለምንታይ ንፓትሪስ ሉሉምባ ምዝካር ኣድለየ?ቅድሚ 6 ሰዓታት ኣዘራረብቲ ዛዕባታት እናኸረረ ዝመጽእ ዘሎ ጎንጺ ዶብ ኢትዮጵያን ሱዳንን14 ጥሪ 2021 ክልል ኦሮሚያ መምህር ኪቲላ ጉዳታ ስለምንታይዩ ተረሺኑ?12 ጥሪ 2021 3:42 ቪድዮ, ብዛዕባ ፕረዚደንታዊ መረጻ ኡጋንዳ እንታይ ትፈልጡ?, ዕምሪ ፈነወ 3,4212 ጥሪ 2021 ኣብ ኣፍሪቃ ዘሎ መዓልታዊ ዝርገሐ ኮሮናቫይረስ ዘርኢ ሰሌዳ24 መጋቢት 2020 ሱዳን ኣብ መስርሕ ልዝብ ግድብ ሕዳሰ ኣይተሰማመዐትን11 ጥሪ 2021 ምስ ሱዳን ዘሎ ምስሕሓብ ዶብ ናብ ዝነበሮ ተመሊሱ ብሰላም ክፍታሕ ኣለዎ- ኢትዮጵያ7 ጥሪ 2021 ቦይንግ 737 ነፋሪት ኢንዶኔዥያ ዝወደቐትሉ ከባቢ ተፈሊጡ ተባሂሉ10 ጥሪ 2021 ኣብ ኣብያተ ማእሰርቲ ስዑዲ ዓረብ ዝሳቐዩ ኢትዮጵያውያን መንግስቲ ናብ ዓዶም ክመልሶም ይምሕጸኑ7 ጥሪ 2021 ኣቶ ጃዋር መሓመድ ዝርከቦም ክሱሳት ሎሚ ኣብ ቤት ፍርዲ ቀሪቦም12 ጥሪ 2021 ብብዝሒ ዝተነበ 1 ላዕለዎት መሪሕነት ህወሓት ትማሊ ናብ ቤት ፍርዲ ቀሪቦም 2 ኣብ 50 ግዝኣታት ኣመሪካ ብኣጽዋር ዝተዓጀበ ተቓውሞ ከይካየድ ተሰጊኡ 3 ኡጋንዳ ፕረዚደንት ዩወሪ ሙሰቨኒ ከምዝተዓወተ ተገሊጹ 4 ወድብ ኣንጌላ መርክል ሓድሽ ኣቦ መንበር መሪጹ 5 ሕብረት ኣውሮጳ ኣብ ትግራይ ገበናት ኲናት ተፈጺሙ ክኸውን ከምዝኽእል ስክፍትኡ ገሊጹ 6 ኣብ ትግራይ ምሉእ ኣገልግሎታት መብራህትን ስልክን መዓስ ክጅምር ይኸውን? 