 ማሊን ሳሕልን ብዙሓት ካብተን ካብ ዓለምና ዝደኸያ ሃገራት ምስ ሰሃራ ይዳወባ እቲ ሳሕል ዝብል ቃል ብቋንቋ ዓረብ ገማግም ማለት እዩ እቲ ዞባ ከኣ ሳሕለ ሰሃራ ተባሂሉ ይጽዋዕ እተን ነቲ ዞባ ሳሕለ ሰሃራ ዘቑማ ሃገራት ማሊ ቻድ ኒጀር ቡርኪናፋሶን ማውሪታንያን እየን ኩለን ከኣ ብመጥቃዕቲ ግብረ ሽበራ ዝሽገራ ሃገራት እየን እቲ ዞባ ብደርቂ ድኽነት ሽቕለተ ኣልቦነት ብልሽውና ዝተጠቕዐ እዩ ኣብ ገሊኡ እውን ካብ መንግስታዊ ቁጽጽር ወጻኢ ዝኾነ ሰፊሕ ቦታ ኣሎ ጃሃዳዊ ዕጡቓት ደቂ ኣንስትዮ ዝርከብኦም 35 ሰባት ቀቲሎም ዕጡቓት ጉጅለ ጅሃድ 25 ወተሃደራት ማሊ ቀቲሎም ጃሃዳዊ ዕጡቓት ደቂ ኣንስትዮ ዝርከብኦም 35 ሰባት ቀቲሎም መንግስታት ምዕራብ ኣፍሪቃ መሬታዊ ግዝኣቶም ኮነ ብገዛእ ሰራዊቶም ኣብ ግዝኣቶም ዝፍጸም ዓመጽን ግህሰትን ክቆጻጸሩ ከምዝጽገሙ ኣምባሳደር ሴልስ ይገልጽ ኣብቲ ከባቢ ዝርከብ ዓብላሊ እስላማዊ ጉጅለ ጂሃድ እቲ ምስ ኣልቃዒዳ ምትእስሳር ዘለዎ ጃሚዓ ኣት ኑስራት ኣል-ኢስላም ዎል ሙስሊሙን JNIM ዝበሃል እዩ ኣብዚ ዓመትዚ እዚ ጉጅለዚ ምስቲ ምስ ኣይሲስ ጽኑዕ ምትእስሳር ዘለዎ ኣብ ምድረ ሰሃራ ዝንቀሳቐስ ሓይሊ ብዙሕ ሳዕ ተዋጊኡ ኣሎ ምንጪ ስእሊ, Getty Images መግለጺ ስእሊ, ወተሃደር ብርጣንያ ናብ ማሊ ንምኻደ ልምምድ እናገበረ 23 ሓምለ 2020 ናይጀርያ ኣብቲ ከባቢ ዝለዓለ መጥቃዕቲ ግብረ ሽበራ ዘጋጥማ ዘሎ ሃገር ናይጀርያ እያ መንግስቲ ናይጀርያ ነቲ ብቦኮ ሓራም ዝፍለጥ ጂሃዳዊ ምንቅስቓስ ዝተመስረተሉ ሰሜናዊ ምብራቕ ክፋል እታ ሃገር ንምቁጽጻር ከኣ ኣብ ቀጻሊ ጻዕሪ ይርከብ ብመሰረት መረዳእታ ዓለም ለኻዊ ተርታ ግብረ ሽበራ ቦኮሓራም ካብ 2011 ኣትሒዙ ኣብ ናይጀርያን ጎረባብቲ ሃገራትን ምስ ኵናት ብዝተኣሳሰር ሞት ልዕሊ 37,500 ሰባት ምስ ግብረ ሽበራ ብዝተኣሳሰረ ድማ ንሞት ልዕሊ 19 ሽሕ ሰባት ተሓታቲ እዩ ኣብ 2015 ምስ ኣይ-ኤስ ክሰርሕ ቃል ዝኣተወ ሓደ ጉጅለ ካብ ቦኮ ሓራም ናይ ምዕራብ ኣፍሪቃ እስላማዊ መንግስቲ እየ ብምባል ዶባት እቲ ኸባቢ ብቐሊሉ ብምስጋር ኣብ 2018 ኣብ ቀላያት ጫድ ድልዱል መዓስከር ኣቚሙ ይርከብ ካብ ሽዑ ጀሚሩ አይ ኤስ ነዚ ኣብ ኣፍሪቃ ዝተራእየ ምትሕብባር ብቐጻሊ ክዛረበሉ ጸኒሑ ኣሎ ሕጂ እውን ብቦኮ ሓራም ቀጻሊ መጥቃዕቲ ይካየድ ኣሎ እቲ ጉጅለ ብ 01 ታሕሳስ 2020 ኣብ ዝዘርገሖ ቪድዮ ቦርኖ ኣብ ዝተባህለ ግዝኣት ናይጀርያ ምስ መንግስቲ ተሓባቢሮም ንዝበሎም ብደርዘን ንዝቑጸሩ ሓረስቶት ብምቕታል ሓላፍነት ወሲዱሉ ኣሎ እስራኤል ኣብ ቓዛን መሬት ሶርያን መጥቃዕቲ ኣካይዳ ላዕለዋይ መራሒ ጉጅለ ኣልቃዒዳ ኣብ ማሊ ተቐቲሉ ሃገራት ምዕራብ ንናይጀርያ ውሑድ ወተሃደራውን ጸጥታውን ደገፋት እየን ዝገብራላ ዲፕሎማሰኛታት ምዕራብ ኣብ ሰራዊት ናይጀርያ ብዘሎ ሕሉፍ ብልሽውናን ግህሰት ሰብኣዊ መሰላትን ተማሪሮም እዮም እቲ ኣብ ናይጀርያ ዘሎ ኩለንትናዊ ብልሽውና ኣብ መንግስቲ እምነት ብምጥፋእ ቦኮ ሓራም ኮነ ካልኦት ጉጅለታት ጂሃድ ከምድላዮም ሰባት ከዕጥቑን ኣረኣእያኦም ከስፍሑን ዕድል ከምዝኸፈተ ኦሊቨር ጉታ ይዛረብ ምንጪ ስእሊ, Getty Images መግለጺ ስእሊ, ኣሰርተታት ኣሽሓት ቱኒዝያውያን ምስ ኣይሲሲ ንምጽናባር ናብ ሶርያ ከይዶም እዚ ስእሊ ኣብ 2018 ዝተሰኣለዩ ሰሜን ኣፍሪቃ ምንቅስቓስ ኣልቃዒዳ ኣብ ሰሜን ኣፍሪቃ ኣብ ኣልጀርያ እዩ ጀሚሩ ስለዝኾነ እቲ ሓዲሽ መራሕ ኣልመቕርብ ኣልቃዒዳ ኣልጀርያዊ ምዃኑ ዘገርም ኣይኮነን ነቲ ኣብ ወርሒ ሰነ ብሰራዊት ፈረንሳ ኣብ ማሊ ዝተቐትለ ንአብዴልማልክ ድሩቅደል ዝተከአ እቲ ጻዕዳ ዝጭሕሙ ወዲ 51 ዓመት አቡ ኦባይዳ አል-ነቢ እዩ ይኹን እምበር ኣልቃዒዳ ንሽመት ኣቡ ኦባይዳ ብሓጎስ ክቕበሉዎ እንከለው እቲ ተቐናቓኒኦም ኣይሲስ ግን ንኦባይዳ ኣብ ጂሃዲነቱ ጥራጣረ ከምሓደሮ ክገልጽ ጸኒሑ ኣሎ ካብ 2013-2018 ኣብ ዝነበረ እዋን ካብታ ኣብ ሰሜን ኣፍሪቃ ዝነኣሰት ሃገረ ቱኒዝያ ካብ 15-20 ሽሕ ዝገማገሙ ወለንተኛታት ሰባት ምስ ኣይሲስ ክስለፉ ናብ ሶርያ ከይዶም ጂሃዳውያን ዕጡቓት ሞዛምቢክ ሓንቲ ስትራተጂካዊት ከተማ ተቖጻጺሮም ኣብታ ሃገር ብዘሎ ልዑል ሽቕለተ ኣልቦነት ቱኒዝያ ብቐጻሊ ስግኣት ግብረ ሽበራ የጋጥማ ጎረቤት እታ ድሕሪ ውድቀት መንግስቲ ሙዓመር ጋዳፊ ርጉእ መንግስቲ ክትምስርት ዘይከኣለት ሃገረ ሊብያ ብምዃና እውን ካልእ ጸገም እዩ እቲ ካብ መንግስቲ ሊብያ ዝተማረኸ ብኣሽሓት ቶናት ዝግመት ኣጽዋርን ተተኳስን ነቶም ኣብ ሃገራት ሳሕለ ሰሃራ ተዘርጊሖም ዝርከቡ ኣባላት ኣይኤስ ድልዱል ዕጥቂ ኮይኑዎም ኣብ ምብራቓዊ ሊብያ ቦታ ክረኽቡ እውን ዕድል ፈጢሩሎም ሶማልያ እቲ ብዓረብ መንእሰያት ዝብል መርሖ ዘለዎ ናይ ሶማልያ ጉጅለ ኣልሸባብ ኣብታ ኣህጉር ካብ ዘሎ ጂሃዳዊ ምንቅስቓስ እቲ ሓደገኛን ዝደልደለን እዩ ናታን ሴልስ ኣልሸባብ ንነብሱ ሓደ ካብቶም ዕውታት ጉጅለ ናይ ኣልቃዒዳ ገይሩ እዩ ዝርእያ ክብል ይገልጾ ኣልሸባብ ኣንጻሩ ንዝተገብረ ኩለንትናዊ ወፍሪ ዝተፈላለያ ሃገራት በዲሁ ኣብ ኬንያን ዩጋንዳን መጥቃዕቲ ዘካየደን ኣብ ሞቓዲሾ ተደጋጋሚ መጥቃዕቲ ቦምባ ዘካይድ ሓያል ጉጅለ እዩ ናይ ኣመሪካ ፍሉይ ናይ ስርሒት ሓይሊ ካብ ጂቡቲ ብዝብገሳ ድሮን ሰብ ኣልቦ ነፋሪት ተደጋጋሚ መጥቃዕቲ ብምክያድ ንሓያሎ መራሕቲ ቀቲሉ ከብቅዕ ኣልሸባብ ሓለፍቲ እናተከአ ክሳብ ሕጂ ጸኒዑ ዝቕጽል ዘሎ ጉጅለ እዩ ኣብ ርእሲኡ ነቲ ኣብ ሰሜናዊ ምብራቕ ቀርኒ ኣፍሪቃ ዝቀላቐል ዘሎ ምስ ኣይኤስ ዝምድና ዘለዎ እስላማዊ ሓይሊ ዝበደሀን ዘርሓቐን ሓይሊ እውን እዩ ሞዛምቢክ ኣይሲስ ኣብ ሰሜናዊ ኣውራጃ ካቦ ዴልጋዶ ሞዛምቢክ እስላማዊ መንግስቲ ኣብ ኣውራጃ ማእከላይ ኣፍሪቃ ISCAP ብዝብል ጭርሖ ረኺቡዎ ዘሎ ካብ ዝተቐናበረ ዓመጽን ሽበራን እዩ ሰበ-ስልጣን ጸረ ሽበራ ሞዛምቢክ እቶም ኣብቲ ዝዓበየ ዕደና ጋዝ እታ ሃገር ተሰዊሮም ክሰርሑ ዝጸንሑ ጂሃዲስት ኣብ ዶባት ታንዛንያ ካብ ዝርከብ ቦታ ዝተኸትቡ ክኾኑ ከምዝኽእሉ ይኣምኑ ብዛዕባ እቲ ኣብ ዝሓለፈ ቀረባ ግዜ ኣብ ካቦ ዴልጋዲ ኣይሲስ ፈጺሙዎ ዝበሃል ጨካን ቅትለት ነንሓድሕዱ ዝገራጮ ሓቅታት እኳ እንተሎ ኣብ መጻወቲ ሜዳ ኩዕሶ 50 ሰባት ከምዝቐትሉ ሓበሬታ ኣሎ ኣይሲስ ብዘይ ዝኾነ ይኹን ዕንቅፋትን ተጻብኦን ልዕሊ ሓይልታት መንግስቲ ካብን ናብን ሞዛምቢክ ይንቀሳቐስ ከምዘሎ ኦሊቨፈር ጊታ ይሕብር ጭውያን - ገንዘብቤዛን ራንሳም እዚ ኣዝዩ ተኣፋፉን ኣዘራራብን ጉዳይ እዩ ኣብ ሰነ 2013 ኣብ ብሎክ ኤርኔ ዝተኻየደ ኣኼባ ብጉጅለ ሸውዓተ G7 ዝፍለጡ መራሕቲ ሸውዓተ ሓያላን ሃገራት ዓለም ብጉጅለ ኣሸበርቲ ንዝሕተት ዝኾነ ይኹን ዓይነት ገንዘባዊ ክፍሊት ክኸፍሉ ከምዘይብሎም ስምምዕ ፈሪሞም ድሕሪ ሸውዓተ ዓመት ከምዝተራአየ ዝበዝሑ ብጉጅለ ኣሸበርቲ ዝተጨውዩ ዜጋታት ኤውሮጳ ብዘይፍለጥ ምኽንያት ክፍትሑ እንከለው መብዛሕቶም ዜጋታት ኣመሪካን ዓባይ ብሪጣንያን ግን ይቕተሉ እዮም ኣብ ሳሕለ ሰሃራ ብጂሃድ ዝተጨውዩ ሓያሎ ዜጋታት ፈረንሳ ምስቶም ኣብ ማሊ ተታሒዞም ዝጸንሑ ሓደገኛታት ኣባላት ምንቅስቓስ ጂሃድ ብለውጢ ተፈቲሖም ኣለው ተኸታተልቲ ፖለቲካን ጸጥታን ሰሜንን ምዕራብን ኣፍሪቃ ከምዝብልዎ ኣብ ዝሓለፈ ዓመታት ልዕሊ 100 ሚልዮን ዩሮ 120 ሚልዮን ዶላር 90 ሚልዮን ፓውንድ ንጂሃዳውያን ጨወይቲ ተኸፊሉ እቲ ንጂሃዳውያን ዝኽፈል ገንዘብ ቤዛ ራንሳም ከኣ እቶም ግብረ ሽበራውያን ዝተፈላለየ ኣጽዋርን ነታጒን ዝሓሻ ተሽከርከርትን ዕጥቅን ብቐትርን ለይትን ብርሕቀት እትንጽረሉ ኪሻፋ ናይ ርክብ መሳርሒ ከምኡ እውን ንታዕሊምን ስልጠናን ከምኡ እውን ንብልሹዋት ሰበስልጣን ንምኽፋልን ይጥቀምሉ ምንጪ ስእሊ, Getty Images ብኣጋ ዘይዕረ ሽግር ስለዚ ከምቲ ሓደ ሓደ ተነበይቲ ዝብልዎ ኣፍረቃ ልዕሊ ማእከላይ ምብራቕ ዓውደ ትያትር ጂሃዳዊ ምንቅስቓስን ንጥፈታት ግብረ ሽበራን ክትከውን ትኽእልዶ ትኸውን? 