 ትግርኛ BBC News, ትግርኛናብቲ ትሕዝቶ ቀጽሉ ክፍልታት ዜና ቪድዮ ኣመና ፍቱዋት ዜና ቪድዮ ኣመና ፍቱዋት ኣንጎላ ንሃገራ ዝዘመተት ሃብታም ኣፍሪቃዊት ጓል-ኣንስተይቲ 20 ጥሪ 2020 ምንጪ ስእሊ, Getty Images ኣብ ኣፍሪቃ እታ ዝሃብተመት ጓል-ኣንስተይቲ ሃገራ ብምምዝማዝን ብዘይ ሕጋዊ ምስግጋርን ምጥፍፋእን ገንዘብ ሃብታ ከምዝኣከበት ዝለሓዅ ምስጢራዊ ሰነዳት የመልክቱ ንፕረዚደንት ኣንጎላ-ነበር ሆዘ ኤድዋርዶ ዶስ ሳንቶስ ጓሉ ኢዛቤል ዶስ ሳንቶስ ኣቡኣ ፕረዚደንት ኣንጎላ ኣብ ዝነበረሉ እዋን ብዝነበራ ላዕለዋይ ሓላፍነት ኣብ ምውናን መሬት መሸጣ ኣልማዝ ከምኡውን ቴለኮምኒኬሺን ዘኽስባ ስምምዓት ከምዝገበረት ሰነዳት ይሕብር እቲ ሰነዳት ንሳን ሰብኣያን ብዘጠራጥር መገዲ ንርእሰ-ማል እታ ሃገር ክገዝእዎ ከምዝተፈቕደሎም የመልክት ኢዛቤላ ዶስ ሳንቶስ ግን እቲ ክስታት ብምሉኡ ሓሶት ምዃኑን ፖሎቲካዊ ሽርሒ ከምዘለዎንያ ትገልጽ እታ ሰብ ኣብ ብሪጣንያ ከምእትነብርን ኣብ ማእከል ለንደን ክቡር ገዛውቲ ከምዘለዋን ይንገር ኣብ ሃገራ ብሰበስልጣን እታ ሃገር ናይ ብልሽውና ክሲ ተመስሪቱላ ኣሎ ርእሰማላ ድማ ኣደስኪሎሞ ኣለው ቢሲሲ ፓናሮማ ንልዕሊ 700,000 ዝለሓዅ ሰነዳት ብዛዕባ ርእሰማል ኢዛቤላ ዶስ ሳንቶስ መጽናዕቲ ከካይድ ፍቃድ ተዋሂብዎ መብዛሕትኡ እቲ ሰነዳት ብኣፍሪቃውያን ሓበርቲ ብልሽውና ዝቐረበ ኮይኑ ምስ ዝተፈላለያ መጽናዕታዊ ምርምር ዘካይዳ ሚድያታት ዓለም ብምትሕብባር እዩ ተጸኒዑ ቢቢሲ ፓሮራማ ከኣ ምስ ካልኦት 37 ናይ ሜድያ ትካላት ነታ መርመራ ኣካይድዎ ንብረት ዝሃብተመት ኣፍሪቃዊት ጓል ኣንስተይቲ ከይንቀሳቐስ ቤት ፍርዲ ኣዚዙ ዝሃብተመት ጓልኣንስተይቲ ኣፍሪቃ ፕረዚደንት ኣንጎላ ንምዃን ትህቅን ኣንድርው ፈስትየን ሓላፊ እቲ ንብልሽውና ዝከታተል ትካል ኢዛቤላ ዶስ ሳንቶስ ብዋጋ ተራ ኣንጎላውያን ዜጋታት ንሃገራ ከምዝዘመታ ይሕብር ኢዛቤላ ዶስ ሳንቶስ ኣብ 2016 ብኣቡኣ ሓለፋታት ተገይሩላ ሓላፊት ኩባንያ ዕደና ኣንጎላ ሳናጎል ኮይና ተሸይማ ይኹን እምበር እቲ ንኣንጎላ ን38 ዓመታት ዝመርሓ ፕረዚደንት ሆዘ ኤድዋርዶ ዶስ ሳንቶስ ካብ ስልጣኑ ክሰናበት ድሕሪ ምውሳኑ ሓለፍነታ ኣብ ትሕቲ ስግኣት ኣትዩ እቲ ሓዲሽ ፕረዚደንት ድማ ኣብ ውሽጢ ክልተ ወርሒ ካብ ስርሓ ኣባሪሩዋ እታ ሕጂ ብብልሽውና ትኽሰስ ዘላ ኢዛቤላ ነቲ ኩባንያ ነዳዲ ገዲፋ ክትከይድ እንከላ 58 ሚልዮን ንጹር ብዘይኮነ መገዲ ኣብ ዱባይ ንዝርከብ ትካል ክኢላዊ ምኽሪ ከፊላ ከምዝወጽአት ሰነዳት የመልክት ንሳ ግን ምስ እዚ ትካል ዝኾነ ርክብ ከምዘይብላ እያ ትገልጽ እቲ ሰነዳት ግን እቲ ትካል ብመሓዘኣ ከምዝካየድ ይሕብር ፓኖራማ ኣብቲ ንሳ ካብ ስርሓ ዝተባረረትሉ መዓልቲ እዚ ኣብ ዱባይ ዝመደበሩ ትካል ልዕሊ 50 ዝኸውን ኣብ ለንደን ኣብ ዝርከብ ቤት-ጽሕፈት ሳናጎል ከምዝለኣኸ ፈሊጡ ሓደ ካብቶም ቅብሊት ፋክቱራት ንዘይተፈልጠ ወጻኢታት ኣስታት 472,196 ሽሕ ዩሮ ይሓትት ካልእ ድማ ከባቢ 928,517 ሽሕ ዶላር ንጹር ንዘይኮነ ሕጋዊ ኣገልግሎት ክፍሊት ይሓትት ክልተ ቕብሊታት ድማ ንሓደ ስራሕ 676, 339.97 ዩሮ ክፍሊት ይሓትት ኩሎም እቶም ቅብሊታት ከኣ ብኢዛቤላ ዶስ ሳንቶስ እዮም ተፈሪሞም ብዙሓት ኣፍሪቃውያን ስደተኛታት ኣብ ዶብ ኣሜሪካ ተታሒዞም ጠበቓታት ኢዛቤላ ዶስ ሳንቶስ ግን እቲ ዝተገብረ ክፍሊት ብምሉኡ ሕጋዊ መስርሕ ዝተኸተለ ምንባሩን ካብ ስርሓ ምስ ተባረረት ድማ ዝኾነ ክፍሊት ከምዘየፍቐደትን ይገልጹ ኣይሲኣጀ ICIJ ን ቢቢሲ ፓናራማን ኢዛቤላ ዶስ ሳንቶስ ብኸመይ ሃብታ ከምዝደለበት ሓዲሽ ዝርዝራዊ ሓበሬታ ረኺቡ ኣብ 2006 ኢዛቤላ ዶስ ሳንቶስ ነቲ ብኩባንያ ዕደና ኣንጎላ ሳናጎል ዝውነን ዝነበረ ጋልፕ ዝተባህለ ኩባንያ ብውሑድ ገንዘብ ገዚኣቶ ንሳ ነቲ ትካል ክትገዝኦ እንከላ 15 ጥራይ ከፊላ ዝተረፈ 70 ሚልዮን ንልዕሊ 11 ዓመታት ከይተኸፍለ ጸኒሑ ኣሎ ኣብዚ እዋን እዚ ንሳ እትውንነኖ ብርኪ ልዕሊ 750 ዩሮ ሚልዮን ገንዘብ ኣለዎ ናይ ኣልማዝ ንግዲ ኢዛቤላ ዶስ ሳንቶስ ኣብ ንግዲ ኣልማዝ ኣብ ዝገበረቶ ወፍሪ እውን ተመሳሳሊ ዛንታ እዩ ዘለዋ ኣብ 2012 ሰብኣያ ሳንዲካ ዶኮሎ ምስ ሃገራዊ ኩባንያ ዕደና ኣልማዝ ኣንጎላ ኮይኑ ኣብ ስዊዝ ኣብ ዝርከብ ናይ ኣልማዝ ኩባንያ ብርኪ ክገዝኡ ተሰማሚዖም ኣብቲ ስምምዕ ፍርቂ-ፍርቂ መሻርክቲ ክኾኑ እዮም ተሰማሚዖም ነይሮም እንተኾነ እቲ ብርኪ ብምሉኡ ብሃገራዊ ኩባንያ ዕደና ኣልማዝ ኣንጎላ እዩ ተኸፊሉ እቲ ሃገራዊ ኩባንያ 79 ሚልዮን ክኸፍል እንከሎ ሰብኣያ ግን 4 ሚልዮን ጥራይ ኣውፊሩ እቲ ሃገራዊ ኩባንያ መሊሱ ኣስታት 5 ሚልዮን ዶላር ንሰብኣያ ከፊልዎ እቲ ሰነዳት ከምዝሕብሮ ህዝቢ ኣንጎላ ካብቲ ዝተገብረ ወፍሪ ኣልማዝ ወላ ሓንቲ ኣታዊ ከምዘይረኸበን እቲ ሃገራዊ ኩባንያ ኣልማዝ ድማ ከባቢ 200 ሚልዮን ዶላር በጺሕዎ ኢዛቤላ ዶስ ሳንቶስ ኣብ ምዕዳግ መሬትን ተሌኮሚኒኬሽንን እተገብሮ ዝነበረት ንግዳዊ ንጥፈታትውን ካብዚ ዝተነግረ ዝተፈልየ ዛንታ የብሉን ንሳ ብዘይ ሕጋዊ መንገዲ ብኣቡኣ ተሓጊዛ ብሚልዮናት ዶላራት ዝግመት መሬት ከምዝደለበትን ብዘይ ሕጋዊ ምስግጋርን ምጥፍፋእን ገንዘብ እያ እትኽሰስ ነቲ መሬትን ብርክታት ተሌኮሚኒኬሺን ክትገዝእ ካብ ካዝና መንግስቲ ገንዘብ ከምዝወሰደት እቲ ሰነዳት የመልክት ፕረዚደንት ኣንጎላ-ነበር ሆዘ ኤድዋርዶ ዶስ ሳንቶስ 38 ዓመት ኣብ ስልጣን ድሕሪ ምጽንሑ ኣብ 2017ዩ ወሪዱ ፕረዚደንት ኣንጎላ ጃኦ ሎረንኮ ኣብ 2017 ስልጣን ምስ ሓዘ ብኡንብኡ ንደቂ ፕረዚደንት ነበር ካብ ስልጣኖ ኣባሪርዎም ጸጋታት ነዳዲን ወርቂን ዝተዓደለት ኣንጎላ ኣብ ዝሓለፉ ዓመታት ዝምስገን ምዕባለን ውዕውዕ ወፍርን እኳ እንተርኣየት ኣሽሓት ዜጋታታ ግን ኣብ ደልሃመት ድኽነት ከም ዝርከቡ ጸብጻባት የመልክቱ ምንጪ ስእሊ, Getty Images መግለጺ ስእሊ, ኢዛቤላ ዶስ ሳንቶስ ምስ ሰብኣያ ኢዛቤላ ዶስ ሳንቶስ መን እያ ምንጪ ስእሊ, Getty Images ኢዛቤላ ዶስ ሳንቶስ ጓል ፕረዚደንት ኣንጎላ ነበር ሆዘ ዶስ ሳንቶስ እያ ሰብኣያ ሲንዲካ ዶኮሎ ወዲ ኮንጎ ኮይኑ ኣብ ምእካብ ክቡር ቕብኣታት ዝተዋፈረ ነጋዳይ እዩ ኢዛቤላ ኣብ ብሪጣንያ ተማሂራ ኣብዚ እዋን ድማ ኣብ ለንደን ትነብር ንሳ ልዕሊ 2 ቢልዮን ሃብቲ ዘለዋ ካብ ኣፍሪቃ እታ ዝሃብተመት ጓል-ኣንስተይቲ እያ ዜናታት ኣውሮጳዊ ሕብረት ንኢትዮጵያ ክህቦ ዝሓሰበ 110 ሚልዮን ዶላር ኣቋሪጽዎቅድሚ ሓደ ሰዓት ኣብ ትግራይ ልዕሊ ክልተ ሚልዮን ህጻናት ረድኤት ክበጽሖም ኣይከኣለን - ዩኒሴፍ16 ታሕሳስ 2020 ጀርመን ሓድሽ ደግሲ ኮሮናቫይረስ ንምቊጽጻር ጽኑዕ ሕጊ ኣውጺኣቅድሚ 3 ሰዓታት ኣዘራረብቲ ዛዕባታት ኣብ ኤርትራ ዕጽዋ ኮቪድ-19 መዓስ እዩ ዝፈኩስ?15 ታሕሳስ 2020 ካብ ጨወይተይ ንምህዳም ከም ተመን እናተሰሓብኩ ነዊሕ ተጓዒዘ15 ታሕሳስ 2020 ወታሃደራት ኢትዮጵያ ኣብ ልዕሊ ሰራሕተኛታት ሕቡራት ሃገራት ከምዝተኮሰ መንግስቲ ተኣሚኑ8 ታሕሳስ 2020 ናሚቢያዊ ዲፕሎማሰኛ ክልተ ደቁ ኣብ ኢትዮጵያ ተቐቲሎም14 ታሕሳስ 2020 ኣብ ኣፍሪቃ ዘሎ መዓልታዊ ዝርገሐ ኮሮናቫይረስ ዘርኢ ሰሌዳ24 መጋቢት 2020 ኣመሪካ ንሱዳን ካብ መዝገብ ግብረ-ሽበራ ብወግዒ ኣልያታ14 ታሕሳስ 2020 ኤርትራ ኣብ ውሽጣዊ ግጭት ኢትዮጵያ ኢድ ኣለዋ ድዩ?25 ሕዳር 2020 ቻይና ብዛዕባ ዘማዕበለቶ ክታበት ኮሮናቫይረስ እንታይ ንፈልጥ?10 ታሕሳስ 2020 ኤርትራ ናይ የሆዋ መሰኻኽር ድሕሪ 26 ዓመት ካብ ቤት-ማእሰርቲ ተፈቲሖም7 ታሕሳስ 2020 ብብዝሒ ዝተነበ 1 ላዕለዋይ ልኡኽ ስዑዲ ዓረብ ትማሊ ምሸት ናብ ኤርትራ ኣትዩ 2 ኣውሮጳዊ ሕብረት ንኢትዮጵያ ክህቦ ዝሓሰበ 110 ሚልዮን ዶላር ኣቋሪጽዎ 3 ኣብ ትግራይ ውልቀሰባት ዕጥቂ ንከረክቡ ዝተነብረ ገደብ መዓልቲ ተዛዚሙ 4 ጉግልን ዓበይቲ ትካላት ቴክኖሎጅን ዓሌታውያንዮም ትምኒት ገብሩ 5 ኣብ ኤርትራ ዕጽዋ ኮቪድ-19 መዓስ እዩ ዝፈኩስ? 