 ትግርኛ BBC News, ትግርኛናብቲ ትሕዝቶ ቀጽሉ ክፍልታት ዜና ቪድዮ ኣመና ፍቱዋት ዜና ቪድዮ ኣመና ፍቱዋት ንኣብዪ ኣሕመድ ዝበደሀ ኣርካን ሜድያ ጃዋር መሓመድ 11 ሓምለ 2020 ምንጪ ስእሊ, STRINGER ኣብ ዝሓለፈ ዓመታት ኣብ ዓውዲ ፖሎቲካ ኢትዯጵያ ጉልሕ ስም ዘትረፈ ወዲ 34 ዓመት ኣዝዩ ጸላዊ ፖሎቲከኛ ጃዋር መሓመድ ተሸላሚ ኖበል ቀዳማይ ሚኒስተር ኢትዮጵያ ኣቢይ ኣሕመድ ውዒሉ ሓዲሩ ኣብ ምልኪ ክኣቱ ይኽእልዩ ክብል ግምቱ ገሊጹ ነይሩ ጃዋር ኣብ ብሄራውነት ዝኣምን መንእሰይ ኮይኑ ኣብ ማሕበራዊ ሚድያ ፈይስ ቡክ ኣስታት 2,000,000 ተኸተልቲ ኣለውዎ ንሱ ብሞት ሃጫሉ ሁንዴሳ ዝተወለዐ ግጭትን ዕግርግርን ብቕትለት ሓደ ፖሊስ ተጠርጢሩ ኣብ ቤት-ማእሰርቲ ተዳጉኒ ይርከብ ደገፍቱ ግን ቀዳማይ ሚኒስተር ኣቢይ ተቐባልት እቲ ህቡብ ፖሎቲከኛ ከልምስ ዝገበሮ እምበር ጃዋር ኣብ ቅትለት እቲ ፖሊስ ኢድ ከምዘይብሉ ይገልጹ እዞም ኣብ ምጅማር እቲ ለውጢ መሻርኽቲ ዝነበሩ ተወለድቲ ብሄረ-ኦሮሞ ጃዋርን ኣቢይን ኣብ ኣተኣላልያ መጻኢ ጉዕዞ ኢትዮጵያ ቀልጢፎም ተፈላልዮም ኣቢይ ኣሕመድ ኣብ ስልጣን ክመጽእ እንከሎ ንነዊሕ ዓመት ብዓዘቕቲ ምልክን ዓሌታዊ ግጭትን ተሸሚማ ዝጸንሐት ኢትዮጵያ ናብ ደሞክራሲ ከሰጋግራ ተመባጺዑ ደገፍቲ ኣቢይ እቲ ቀዳማይ ሚኒስተር ዝጀመሮ ናይ ለውጥን ራእይን ጉዕዞ ብዓሌታዊ ግጭትን ምትፍናን ንድሕሪት ከይጉተት ንምቁጽጻሩን ንምህድኡን ማእሰርቲ ጀዋር ኣገዳሲ ምዃኑ ይገልጹ ደገፍቲ ጀዋር ግን ዶር ኣቢይ ነቲ ጃዋር ዘቕርቦ ኣማራጺ ሓሳብን ራእይን ሕብረ-ብሄራዊ ፈደራሊዝምን ርእሰ-ምሕደራን ክቕበል ድልየት ስለዘይብሉ እዩ ኣሲሩዎ ይብሉ ጃዋር መሓመድን በቀለ ገርባን ዝርከቦም 35 ሰባት ኣብ ቀይዲ ኣትዮም ሃጫሉ ሁንዴሳ እቲ ዝተቐትለ ጅግና ዓርከይ መንግስቲ ኢትዮጵያ ፖለቲከኛታት ምእሳር ይቕጽል ኣሎ መጀመርታ ኣነ ኦሮሞ እየ ጃዋር ኣብ 1986 ካብ ኣስላማይ ኣቦን ካብ ኦርቶክስ ክርስትያን ኣደንዩ ተወሊዱ ንሱ ድሕሪ እቲ ኣብ 2013 ምስ ኣልጀዚራ ዝገበሮ ቃለ-መሕተትዩ ዝንኡ ክዓቢ ጀሚሩ ኣብቲ እዋን ኣብ ኣመሪካ ኣብ ስደት ዝነበረ ጃዋር ኣነ መጀመርያ ኦሮሞ እየ ከምዝበለን እቲ ኢትዮጵያዊ ዝብል ስያመ ብላዕሊ ዝተዋህቦ ተጽዕኖ ምዃኑን ኣዊጁ እቲ ናቱ ርእይቶ ድማ ኣብ ሞንጎ እቶም ብምሒር ስሚዒት ዝፈትውዎን ዝነቕፍዎን ከም ፖሎቲካዊ ሱናሚ ኮይኑ ከም ዝመጸ ክኢላ ስነ-ሕጊ ኣውሎ ኣሎ ይገልጽ እቲ ዘንቐሎ ክትዕ ነቶም ኣብ ውሽጥን ወጻኢን ዝነብሩ ኢትዮጵያውያን ክመቓቐሎም ተራእዩ ጽኒሕ ኢሉ ኣነ መጀመርያ ኦሮሞ እየ ዝብል ሓሳብ ናብ ፖሎቲካዊ ጎስጓስ ተቐይሩ ኣብቲ እዋን ጃዋር መደበሩ ኣብ ክፍለ ሃገር ሚኖሶታ ገይሩ ነቲ ኣብ ኢትዮጵያ ዝነበረ ስርዓት ክቃወሙን ሰባት ናጽነቶም ክረኽቡ ክድግፉን ኣብ መላእ ኣመሪካ ፖሎቲካዊ ገስጓሳት ጀሚሩ ኣብ 2013 ድማ ነቲ ፖሎቲካዊ ገስጓሳቱ ንምሕያል ኦሮሚያ ሜድያ ኔትዎርክ OMN ዝብል መደበር ሳተላይት ቴሌቪዥን መስሪቱ ኣብ መመረቕታ እታ ቴሌቪዥን ሕጂ ንማዕበል ቴሌቪዥን ኦሮምያ ናጻ ኣውጺእናዮ ኣብ ዝመጽእ ዓመታት ድማ ንመሬትና ሓራ ክንውጽኦ ኢና ክብል ተዛሪቡ ወና ኣካያዲ እታ ቴሌቪዥን ኮይኑ ድማ ንመደበር ቴሌቪዥን ኦሮሚያ ሜድያ ኔትዎርክ መንእሰያት ሃለዋቶምን ስግኣቶምን ዝገልጽሉ ሓያል ማዕከን ዜና ቐይርዋ እቶም ቄሮ ማለት ንዘይተመርዓው መንእሰያት ዝተባህሉ ድማ ኣብ ለውጢ ኢትዮጵያ ዓቢ ኣስተዋጽኦ ክገብሩ ጀሚሮም እዛ ቄሮ እትብል ቃል ኣብ 1990 ብግንባር ሓርነት ኦሮሞኦነግ ዝተጀመረት ኮይና ንመንእሰያት ኣብቲ ቃልሲ ንምጽንባር ጎሰጓሳት ኣብ ዝገብሩሉ ዝነበሩ እያ ኣፍልጦ ረኺባ ጃዋር ንባዓሉ ኣብ ትሕቲ ግንባር ሓርነት ኦሮሞ ኣብ እትመሓደር ዝነበረት ንእሽቶ ከተማ ዱሙጋዩ ተወሊዱ ንሱ መብዛሕቱ እዋን ኣብ ቃልሲ ኦሮሞ እየ ተወሊደ ክብል ከምዝዛረብን ኣብ ቤት-ትምህርቲ እንከሎ ብዛዕባ ጭቆና ህዝቢ ኦሮሞ ኣብ ትሕቲ ንግስነትን ወልቀ-መለኽትን ከምዝተማህረ ይገልጽ ንነዊሕ ዘመናት ህዝቢ ኦሮሞ እቲ ዝበዝሐ ብሄር ኢትዮጵያ ክንሱ እቶም ኣቐዲሞም ዝነበሩ ስርዓታት ካብ ፖለቲካውን ቁጠባውን መሰላት ከምዝገለልዎም ቋንቁኦምን ባህሎምን ከየዘውትሩ ተኣጊዶም ነይሮም ቀዳማይ ሚኒስተር ኣቢይ ኣሕመድውን ናይ መጀመርያ ስልጣን ዝሓዘ ተወላዲ ብሄረ ኦሮሞ እዩ ጃዋር በሊሕ ተምሃራይ ከምዝነበረን ኣብ 2003 ስኮላርሽፕ ረኺቡ ኣብ ንኡስ ዕድሚኡ ንሲንጋፖር ክማሃር ከይዱ ድሕሪ ክልተ ዓመት ድማ ናብ ኣመሪካ ከይዱ ኣብ ኣመሪካ ብፖሎቲካል ሳይንስ ካብ ሰታንድፎርድ ዩኒቨርሲቲ ብቀደማይ ዲግሪ ተመሪቑ ኣብ 2013 ከኣ ብመሰላት ደቂ-ሰባት ብማስተርስ ዲግሪ ካብ ኮሎምብያ ዩኒቨርሲቲ ተመሪቑ ስትራተጂካዊ ጌጋ ጃዋር ተምሃራይ ዩኒቨርሲቲ እንከሎ ነቶም ብቑልዕነቱ ዓሚቑ ኣኽብሮት ዝነበሮ ግንባር ሓርነት ኦሮም ብሰንኪ ናይ ስልጣን ግጭትን ምክፍፋልን ክጽገኑ ዘይክእሉ ብምባል ካብኦም ርሒቑ ግን ነቲ ኣብ ውሽጢ ዓዲ ዝነበረ ቃልሲ ንምሕያል ኣብ ወጻኢ ንዝርከቡ ህዝቢ ኦሮሞ ካብ ምጉስጓስ ዓዲ ኣይወዓለን ኣብ 2015 እቲ ምንቅስቓስ ብሓያል ናህሪ ኣብ ዝተፈለለዩ ከባቢታት ኢትዮጵያ ናዕብን ሰለማዊ ሰልፍን ጀሚሩ እቲ ህዝባዊ ተቓውሞ ነቲ ናይ ሽዑ ቀደማይ ሚኒስተር ዝነበረ ሃይለማርያም ደሳለኝ ካብ ስልጣን ክውርድ ኣገዲድዎ ኣቢይ ኣሕመድ ከም ቀንዲ ተካኢ ሃይለማርያም ደሳለኝ ኮይኑ ምስ ተረቑሐ ጃዋር ንኣቢይ ቀዳማይ ሚኒስተርነት ምሃብ ስትራተጂካዊ ጌጋ እዩ ክብለ ገሊጹ ነይሩ ንሱ እቲ ቦታ ቀዳማይ ሚኒስተር ነዚ ሕጂ ሚኒስተር ምክልኻል ኮይኑ ዘገልግል ዘሎ ለማ መገርሳ ክወሃብ እዩ ድልየት ነይርዎ እቲ ናይ ክልቲኦም ራእይውን ተመሳሳሊ እዩ ኣቢይ ኣሕመድ ስልጣን ሒዙ ኣብ ኢትዮጵያ ፖለቲካዊ ጭቆና ሓንሳብን ንሓዋሩን ንኸብቅዕ ንዘተኣታተዎ ለውጢ ከምኡውን ብኣሽሓት ዝቑጸሩ እሱራት ካብ ቤት-ማእሰርቲ ምስ ፈትሐ እቲ ወዲ 34 ዓመት ጃዋር ምሉእ ደገፉ ሂብዎ ነይሩ ጃዋር ካብ ስደት ናብ ኢትዮጵያ ተመሊሱ ኣብ ኣዲስ ኣበባ ቤት-ጽሕፈት ኦሮሚያ ሜድያ ኔትዎርክ ከፊቱ ምንጪ ስእሊ, OMN ናይ ጃዋር ደገፍ ን ዶር ኣቢይ ግን ብዙሕ ኣይጸንሐን ጃዋር ርእሰ-ምሕደራ ከም ቀንዲ ፖሎቲካዊ ምርግጋእን ምዕባለ ብሄራዊ ጉጅለታትን ገይሩ እዩ ዝርእዮ እዚ ድማ ምስ ቀደማይ ሚኒስተር ኣብ ረጽሚ ኣእቲይዎ ደገፍቲ ጃዋር ነዚ ቅድሚ ክልተ ሰሙን ዝተወስደ ማእሰርቲ ኣቢይ ነቲ ዝቃለስሉ ተስፋታት ከምዝኸሓደ ዝያዳ ኣጉልሕዎ ክብሉ ይዛረቡ ማእሰርቲ ጃዋር ቅድሚ እቲ ኣብ ዝመጽእ ወርሒ ክካየድ ተወጢኑ ዝነበረ እሞ ድማ ብሰንኪ ፍርሒ ኮሮናቫይረስ ንዘይተወሰነ ግዜ ዝተሰጋገረ ሃገራዊ ምርጫ ብምዃኑ ንቡዙሓት ኣቆጢዑ ይርከብ ኣቢይ ኣሕመድ ኣብ ዝግበር ሃገራዊ ምርጫ ኣብ ትሕቲ ጽላል ኣብዚ ቀረባ እዋን ዝተመስረት ሰልፊ ብልጽግና ክወዳደር ውጥን ነይርዎ እታ ሰልፊ ካብ ሾመንተ ብሄራት ብዝተዋጽኡ ጉጅለታት ዝቖመት ኮይና ብሓንሳብ ንስራሕ ዝብል ራእይ ሒዛ እያ እትነጥፍ ብኣንጻሩ ጃዋር ካብ ኣካያዲ ስራሕ መደበር ቴሌቪዥን ኦሮሞ ብወለትንኡ ብምውራድ ናብ ተቓዋሚ ሰልፊ ኦሮሞ ፈደራሊስት ኮንግረስ ተጸንቢሩ ኦሮሞ ፈደራሊስ ኮንግረስ ምስ ግንባር ሓርነት ኦሮሞን ሃገራዊ ሰልፊ ኦሮሞን ልፍንቲ መስሪቱ ኣብቲ ምርጫ ክወዳደር ትጽቢት ነይርዎ እዚ ድማ ንዶር ኣቢይ ኣብ ገዛእ ዓዱ ብዙሕ ስግኣት ኣሕዲሩሉ ከምዝነበረ ተንተንቲ ይዛረቡ እቲ ምርጫ ንዘይተወሰነ ግዜ ምስተሰጋገረ ጃዋር እቲ ገደብ ስልጣን ኣብ ዝመጽእ መስከረም ምስ ኣብቀዐ ኣቢይ ኣሕመድ ዘይሕጋዊ ቀዳማይ ሚኒስተር ክኸውን ከምዝኽእል ሓቢሩ ነይሩ ሕጂ ጃዋር ተዳጉኒ ናቱ ሰልፍን ጠበቕኡን ከምኡውን ስድሩኡን ክርእይዎ ፍቓድ ከም ዝተኸልኦምን ኣድማ ምሕሳም መግቢ ከምዘጀመረን ሓቢሮም መደበር ቴሌቪዥን ኦኤምኤን ኣብ ኢትዮጵያ ሰራሕተኛታቱ ከምዝተኣሰሩ ገሊጹ ሕዚ ኣብ ኢትዮጵያ መንግስቲ ኣሎ ንምባል ኣይከኣልን ጃዋር መሓመድ መጽሓፍ ኣቢይ ተቃጺሉ ፖሊስ ብወገኖም ንጃዋር ብቅትለት ኣባል ፖሊስ ኣብ ፍርዲ ከቕርብዎ መርመራታት የካይዱ ከምዘለው ሓቢሮም ኣለው እቶም ፖሊስ ድሕሪ ቅትለት ስነ-ጥበባዊ ሃጫሉ ብዝተወለዐ ግጭት ኣባሎም ብሓለውቲ ጃዋር ከምዝተቐትለ እዮም ዝኸሱ ዘለው ደገፍቲ ጃዋር ግን እቲ ኣባል ፖሊስ ጃዋር ክእሰር ኣለዎ ኣይፋሉን ክእሰር የብሉን ኣብ ዝብል ክርክር ኣብ መንጎ ፖሊስ ብዝተፈጥረ ዘይምስምማዕ ከምዝተቐለ እዮም ዝሕብሩ ብተወሳኺ ኣብ ዝሓለፈ ዓመት ሰብ መዚ ጸጥታ ነቶም ብመንግስቲ ዝተዋህብዎ ሓለውቲ ክስሕብዎም ፈቲኖም ኢሉ ምስ ሓበረ ኣብ ዝተፈላለዩ ከባቢታት ክልል ኦሮሚያ ኣብ ዝተወልዑ ናዕብታት 97 ሰባት ከምዝተቐትሉ ብምሕባር ጃዋር በዚ ከምዝኽሰስውን ፖሊስ እታ ሃገር ገሊጹ ኣብቲ እዋን ፖሊስ ነቲ ብጃዋር ዝቐረበ ክሲ ከምዝነጸግዎን ኣብቲ ናይ ሽዑ ተቓውሞታት ድማ ብኣብዪ ኣሕመድ ዝተጻሕፈ መደመር ዝብል መጽሓፍ ከንድዱ ተራእዮም ጃዋርውን እንተኾነ ዝኾነ ምልዕዓል ከምዘይቀስቀሰ ሓቢሩ እኳ እንተነበረ ነቲ ንኤርትራን ኢትዮጵያን ን20 ዓመታት ፈላልዩወን ዝጸንሐ ዶባት ብዘይ ቅድመ ኩነት ተቐቢሉ ናይ ኖበል ሰላም ዝተዓወተ ቀዳማይ ሚኒስተር ኣብ ቅድሚ ማሕበረ ሰብ ዘሕፍር ኮይኑ ተራእዩ ዝሓለፈ ሰሙን ፖሊስ ንቤት-ጽሕፈት ኦሮሚያ ሜድያ ኔትዎርክ OMN ከምዝወረርዎ ይፍለጥ እቲ መደበር ቴሌቪዥን ድማ ካብ ኣመሪካ መደባቱ ክፍኑ ተገዲዱሎ ኣብዪ ኣሕመድ ነቲ ዝወሰዶ ፖለቲካዊ ተበግሶ ክቆጻጸሮ ድዩስ ዋላስ ማእሰርቲ ጀዋር መሓመድ ንምንቅስቓስ መንእሰያት ቄሮ ኣስሚሩ ሓያል ተቓውሞ ክፈጥረሉዩ ኣብ ዝመጽእ ኣዋርሕ ክንጸርዩ ኣብዚ እዋን ግን ኢትዮጵያውያን ብዛዕባ መጻኢኦም ከብዶም ሓቚፎም ኣብ ከቢድ ስክፍታን ሻቕሎትን ይርከቡ ኣለው ተዛማዲ ትሕዝቶ ሃጫሉ ሁንዴሳ እቲ ዝተቐትለ ጅግና ዓርከይ4 ሓምለ 2020 ኣብ ኣዲስ ኣበባ ዝተቐትለ ሙዚቀኛ ሃጫሉ ሁንዴሳ መን እዩ?30 ሰነ 2020 ግብረ መልሲ ቀዳማይ ሚኒስተር ኣብዪ ኣሕመድ ኣብ ጉዳይ ሃጫሉ ሁንዴሳ30 ሰነ 2020 ብቕትለት ሃጫሉ ሁንዴሳ ዝተጠርጠሩ ሰለስተ ሰባት ቤት ፍርዲ ቀሪቦም2 ሓምለ 2020 ዜናታት ኣውሮጳዊ ሕብረት ንኢትዮጵያ ክህቦ ዝሓሰበ 110 ሚልዮን ዶላር ኣቋሪጽዎቅድሚ ሓደ ሰዓት ኣብ ትግራይ ልዕሊ ክልተ ሚልዮን ህጻናት ረድኤት ክበጽሖም ኣይከኣለን - ዩኒሴፍ16 ታሕሳስ 2020 ጀርመን ሓድሽ ደግሲ ኮሮናቫይረስ ንምቊጽጻር ጽኑዕ ሕጊ ኣውጺኣቅድሚ 3 ሰዓታት ኣዘራረብቲ ዛዕባታት ኣብ ኤርትራ ዕጽዋ ኮቪድ-19 መዓስ እዩ ዝፈኩስ?15 ታሕሳስ 2020 ካብ ጨወይተይ ንምህዳም ከም ተመን እናተሰሓብኩ ነዊሕ ተጓዒዘ15 ታሕሳስ 2020 ወታሃደራት ኢትዮጵያ ኣብ ልዕሊ ሰራሕተኛታት ሕቡራት ሃገራት ከምዝተኮሰ መንግስቲ ተኣሚኑ8 ታሕሳስ 2020 ናሚቢያዊ ዲፕሎማሰኛ ክልተ ደቁ ኣብ ኢትዮጵያ ተቐቲሎም14 ታሕሳስ 2020 ኣብ ኣፍሪቃ ዘሎ መዓልታዊ ዝርገሐ ኮሮናቫይረስ ዘርኢ ሰሌዳ24 መጋቢት 2020 ኣመሪካ ንሱዳን ካብ መዝገብ ግብረ-ሽበራ ብወግዒ ኣልያታ14 ታሕሳስ 2020 ኤርትራ ኣብ ውሽጣዊ ግጭት ኢትዮጵያ ኢድ ኣለዋ ድዩ?25 ሕዳር 2020 ቻይና ብዛዕባ ዘማዕበለቶ ክታበት ኮሮናቫይረስ እንታይ ንፈልጥ?10 ታሕሳስ 2020 ኤርትራ ናይ የሆዋ መሰኻኽር ድሕሪ 26 ዓመት ካብ ቤት-ማእሰርቲ ተፈቲሖም7 ታሕሳስ 2020 ብብዝሒ ዝተነበ 1 ላዕለዋይ ልኡኽ ስዑዲ ዓረብ ትማሊ ምሸት ናብ ኤርትራ ኣትዩ 2 ኣውሮጳዊ ሕብረት ንኢትዮጵያ ክህቦ ዝሓሰበ 110 ሚልዮን ዶላር ኣቋሪጽዎ 3 ኣብ ትግራይ ውልቀሰባት ዕጥቂ ንከረክቡ ዝተነብረ ገደብ መዓልቲ ተዛዚሙ 4 ጉግልን ዓበይቲ ትካላት ቴክኖሎጅን ዓሌታውያንዮም ትምኒት ገብሩ 5 ኣብ ኤርትራ ዕጽዋ ኮቪድ-19 መዓስ እዩ ዝፈኩስ? 