 ትግርኛ BBC News, ትግርኛናብቲ ትሕዝቶ ቀጽሉ ክፍልታት ዜና ቪድዮ ኣመና ፍቱዋት ዜና ቪድዮ ኣመና ፍቱዋት ኣብ ከርሲ ውቅያኖስ ዝነብር ደርማስ ድዱዕ 18 ነሓሰ 2020 ምንጪ ስእሊ, LIPI ዜና ስነ ፍልጠት ናይዚ ዓመት ካብ ንቡር ወጻኢዩ ነይሩ ብሓደ ወገን ዓለማዊ ለበዳ ቫይረስ በቲ ካልእ ድማ ወራር ዕስለ ኣንበጣ ሕጂ ከኣ ተመራመርቲ ኣብ ኢንዶነዥያ ኣብ ከርሲ ባሕሪ ዓርሞሽሽ ድዱዕ ዝበልዎ እቲ ዝዓበየ ድርዒ ዘለዎ እንስሳ ከም ዝረኸቡ ኣፍሊጦም ኣለዉ እዚ ሓድሽ ዝተረኽበ ፍጡር ኣካል ናይቲ ባዚኖመስ Bathynomus ተባሂሉ ዝፍለጥ ዘርኢ እዩ እቲ ዓሌት ነቶም ኣብ መዓሙቕ ባሕሪ ዝነብሩ ጸፊሕን ተሪርን ኣካላት ዘለዎም ቁንቁን ቁማል ዕንጨይቲ ዝመስሉ ዓበይቲ እንስሳታት ዝውክል እዩ እዚ ብቋንቋ ኢንዶነዥያ ባዚኖመስ ራክሳሳ ደርማስ ዝተባህለ ፍጥረት ባሕሪ ኣብቲ ኣብ መንጎ ደሴታት ጃቫን ሱማትራን ዝርከብ ወሽመጥ ሱንዳን ኣብ ጥቕኡ ኣብ ዝርከብ ማያት ህንዳዊ ውቅያኖስን ካብ 957 ክሳብ 1259 ሜትሮ ትሕቲ ጽፍሒ ባሕሪዩ ተረኺቡ እቶም ድሩዓት እንስሳታት ምስ ኣኸሉ ብማእከላይ ገምጋም 33 ሰንቲ ሜትሮ ዝበጽሑ ኮይኖም ኣመና ዓበይቲ ሱፕርጃያንት ምዃኖም ይፍለጡ ካልኦት ዓሌታት ናይቲ ፍጥረት ክሳብ 50 ሰ.ሜ ክበጽሑ ይኽእሉ ንኸይጸንቱ ብሳተላይት ምክትታል ዝግበረሎም ዘሎ እንስሳታት ቅድሚ 558 ሚልዮን ዓመት ናይ ዝነበረ እንስሳ ኣሰር ተረኺቡ ንተመራመርቲ ዓለም ዘደንጸወ 18 000 ዓመት ዕድመ ዘለዎ ኩርኩር ተረኺቡ 100 ሚልዮን ዶላር ዕዳኣ ብከብቲ እትኽፍል ዘላ ሃገር ምንጪ ስእሊ, LIPI ዓቐኑ ብሓቂ ኣዝዩ ዓቢዩ ካብ ዓሌት ባዚኖመስ ድማ ኣብ ካልኣይ ደረጃ ዝስራዕዩ ይብል ተመራማሪ ኢንስቲትዩት ስነፍልጠ ኢንዶነዥያ LIPIኮኒ ማርጋሬታ ሲዳባሎከ ኣብ ዓለም ክሳብ ሕጂ 7 ኣመና ዓበይቲ ዓሌታት ኣይሶፖድስ ጥራይዮም ዘለዉ ኣብ ከርሲ ባሕሪ ኢንዶነዥያ ባዚኖመስ ክርከቡ ከለዉ ንፈለማ እዋን ከም ዝኾነ ተመራመርቲ ንመጽሄት ዙኪስ ZooKeys ተዛሪቦም ሓላፊ ናይቲ ትካል ምርምር ካህዮ ራህማዲ እቲ ርኽበት ብዙሕነት ህይወት ኢንዶኔዥያ ዛጊት ዘይተበርበረ ምዃኑ ዘመልክትዩ ይብል ዓርሞሽሽነት ምንጪ ስእሊ, LIPI ቤተመዘክር ተፈጥሮኣዊ ታሪኽ ለንደን ከም ዝብሎ እንተኾይኑ ኣብ መዓሙቕ ባሕሪ ዝነብሩ ድርዒ ዘለዎም ፍጥረታት ስለምንታይ ዓርሞሽሽ ይኾኑ ንዝብል ዝተፈላለየ ክልሰ-ሓሳባት ይቐርብዩ እቲ ቀዳማይ ሓሳብ ኣብ ዝተሓተ መዓሙቕ ዝነብሩ እንስሳታት ዝያዳ ኦክስጅን ስለ ዘድልዮም ኣካላቶም ይዓብን ኣእጋሮም ይነውሕን ዝብልዩ እቲ ካልእ ዝቐርብ ረቛሒ ኸኣ ኣብ መዓሙቕ ውቅያኖሳት በላዒ ስለዘየ ክዓብዩ ዕድል ይረኽቡ ይብል ብሳልሳይ ደረጃ ድማ ባዚኖመስ ዘይከም ካልኦት ድርዒ ዘለዎም እንስሳታት ዝብላዕ ስጋ ስለ ዘይብሎም ተፈንፊኖም ስለዝተርፉዮም ባዚኖመስ ዘለዎም ካልእ ፍሉይነትውን ነዊሕ ኣንቴናን ዓበይቲ የዒንቲን ስለ ዘለዎም ኣብቲ ጸላም ናይ መዓሙቕ ብቐሊሉ ክንቀሳቐሱ ይኽእሉ ካብ ሓደጋ ድማ ይድሕኑ ይኹን እምበር ዋላኳ ዘፍርሕ ትርኢት እንተ ኣለዎም ዝጓድኡ ግን ኣይኮኑን እዞም ፍጡራት እዚኣቶም ተረፍመረፍ ዝሞቱ እንስሳታት ባሕሪ እናማእረሩ ኣብ ከርሲ ውቅያኖሳት ዝነብሩ እዮም ቤተ መዘክር ተፈጥሮኣዊ ታሪኽ ለንደን ከም ዝብሎ ዘለዎም ስርዓተ-ምሕቃቕ ኣዝዩ ዝሑል ብምዃኑ ንነዊሕ እዋን ከይበልዑ ክጸንሑ ይኽእሉ ሓደ ካብኦም ኣብ ጃፓን ኣብ ማሕዩር ኣብ ዝነበረሉ እዋን ዝኾነ ነገር ከይበልዐ 5 ዓመት ጸኒሑ ምንጪ ስእሊ, LIPI እቲ ነቶም እንስሳታት ንምርካብ ዝተኻየደ ምርምር እቲ ናይ ኢንዶኔዥያ ትካል ምስ ሃገራዊ ዩኒቨርሲቲ ሲንጋፖርን ቤተመዘክር ተፈጥሮኣዊ ታሪኽሊ ቺያን ብምዃን ዝተገብረ ናይ ሓባር መጽናዕቲ እዩ ኣብቲ ኣብ 2018 ንክልተ ሳምንቲ ዝተኻየደ መጽናዕቲ እቲ ጉጅለ ተመራመርቲ ኣብ 63 ናይ መጽናዕቲ ናቑጣታት ብኣሽሓት ዝቑጸሩ ፍጡራት ከም ዝኣከበን ልዕሊ 10 ዝኾኑ ሓደስቲ ዓይነት እንስሳታት ከም ዝረኸበን ተፈሊጡ እቲ ጉጅለ ክልተ ፍሉያት ባዚኖመስ ከም ዝረኸበን እቲ ሓደ ተባዕታይ 36.3 ሴሜ እታ ኣንስተይቲ ድማ 29.8 ሴሜ ከም ዝበጽሑ ገሊጹ ካልኦት ኣርባዕተ ዓሌት ባዚኖመስ ከም ዝረኸበኳ እንተገለጸ ነቲ ዝድለ ምልክታት ዘየማዕበሉ ብምዃኖም ዓይነቶም ክንጸር ከምዘይተኻእለ እቲ ኣባል ናይቲ ጉጅለ ዝኾነት ሲዳባሎክ ሓቢራ ተዛማዲ ትሕዝቶ ተፈጥሮ ብሕጂ ክንሪኦም ዘይንኽእል ዓሌታት እንስሳ6 ታሕሳስ 2019 እንስሳ ምሕራድ ስነልቦናዊ ጸገም የስዕብዶ ይኸውን?7 ጥሪ 2020 ተመራመርቲ ቅድሚ 558 ሚልዮን ዓመት ናይ ዝነበረ እንስሳ ቅሪት ረኺቦም21 መስከረም 2018 ንኸይጸንቱ ብሳተላይት ምክትታል ዝግበረሎም ዘሎ እንስሳታት13 ሰነ 2020 ዜናታት ሕብረት ኣውሮጳ ኣብ ትግራይ ገበናት ኲናት ተፈጺሙ ክኸውን ከምዝኽእል ስክፍትኡ ገሊጹ16 ጥሪ 2021 ቦቢ ዋይን ንህይወተይን ህይወት በዓልቲ ገዛይን ተጨኒቐ ኣለኹቅድሚ 7 ሰዓታት ስለምንታይ ንፓትሪስ ሉሉምባ ምዝካር ኣድለየ?ቅድሚ 5 ሰዓታት ኣዘራረብቲ ዛዕባታት እናኸረረ ዝመጽእ ዘሎ ጎንጺ ዶብ ኢትዮጵያን ሱዳንን14 ጥሪ 2021 ክልል ኦሮሚያ መምህር ኪቲላ ጉዳታ ስለምንታይዩ ተረሺኑ?12 ጥሪ 2021 3:42 ቪድዮ, ብዛዕባ ፕረዚደንታዊ መረጻ ኡጋንዳ እንታይ ትፈልጡ?, ዕምሪ ፈነወ 3,4212 ጥሪ 2021 ኣብ ኣፍሪቃ ዘሎ መዓልታዊ ዝርገሐ ኮሮናቫይረስ ዘርኢ ሰሌዳ24 መጋቢት 2020 ሱዳን ኣብ መስርሕ ልዝብ ግድብ ሕዳሰ ኣይተሰማመዐትን11 ጥሪ 2021 ምስ ሱዳን ዘሎ ምስሕሓብ ዶብ ናብ ዝነበሮ ተመሊሱ ብሰላም ክፍታሕ ኣለዎ- ኢትዮጵያ7 ጥሪ 2021 ቦይንግ 737 ነፋሪት ኢንዶኔዥያ ዝወደቐትሉ ከባቢ ተፈሊጡ ተባሂሉ10 ጥሪ 2021 ኣብ ኣብያተ ማእሰርቲ ስዑዲ ዓረብ ዝሳቐዩ ኢትዮጵያውያን መንግስቲ ናብ ዓዶም ክመልሶም ይምሕጸኑ7 ጥሪ 2021 ኣቶ ጃዋር መሓመድ ዝርከቦም ክሱሳት ሎሚ ኣብ ቤት ፍርዲ ቀሪቦም12 ጥሪ 2021 ብብዝሒ ዝተነበ 1 ኣብ 50 ግዝኣታት ኣመሪካ ብኣጽዋር ዝተዓጀበ ተቓውሞ ከይካየድ ተሰጊኡ 2 ላዕለዎት መሪሕነት ህወሓት ትማሊ ናብ ቤት ፍርዲ ቀሪቦም 3 ወድብ ኣንጌላ መርክል ሓድሽ ኣቦ መንበር መሪጹ 4 ኡጋንዳ ፕረዚደንት ዩወሪ ሙሰቨኒ ከምዝተዓወተ ተገሊጹ 5 ሕብረት ኣውሮጳ ኣብ ትግራይ ገበናት ኲናት ተፈጺሙ ክኸውን ከምዝኽእል ስክፍትኡ ገሊጹ 6 ቦቢ ዋይን ንህይወተይን ህይወት በዓልቲ ገዛይን ተጨኒቐ ኣለኹ 7 ኣብ ትግራይ ምሉእ ኣገልግሎታት መብራህትን ስልክን መዓስ ክጅምር ይኸውን? 