 ትግርኛ BBC News, ትግርኛናብቲ ትሕዝቶ ቀጽሉ ክፍልታት ዜና ቪድዮ ኣመና ፍቱዋት ዜና ቪድዮ ኣመና ፍቱዋት ስግኣት ለበዳ ኮሮናቫይረስን መገዲ ኣየር ኢትዮጵያን 5 ለካቲት 2020 ምንጪ ስእሊ, Luke Dray ለበዳ ኮሮናቫይረስ ሕጂውን ብኣስጋኢ ኩነታት ይቕጽል ኣሎ እቲ ቫይረስ ክላባዓሎም ልዑል ተኽእሎ ከም ዘለወን ካብ ዝግለጻ ሃገራት ሓንቲ ኢትዮጵያ ምዃና ውድብ ጥዕና ዓለም ቅድሚ ሒደት መዓልትታት ኣፍሊጡ እዩ ኢትዮጵያ ምስ ቻይና ቀጥታውን ብብዝሕን ምንቅስቓስ ገያሾ ስለ ዘለዋ ነቲ ቫይረስ ዝያዳ ተቓላዒት ከም ዝገብራ እቲ ውድብ ሓቢሩ መገዲ ኣየር ኢትዮጵያ ናብ ቻይና ብዝገብሮ ነፍሲ ወከፍ በረራ እቲ ቫይረስ ናብ ኢትዮጵያ ዝአትወሉ ተኽእሎ ከም ዝውስኽ ዝገልጹ ናይ ተቓውሞ ድምጽታት ይስምዑ ኣለው ስግኣት ኮሮናቫይረስ ኢትዮጵያዊያን ተማሃሮ ኣብ ቻይና ንሕሙማት ኮሮናቫይረስ ክሕክም ዝቐነየ ዶክተር በቲ ቫይረስ ሞይቱ ካብ መንጎ እቶም እቲ መገዲ ኣየር ናብ ቻይና ዝገብሮ በረራ ከቋርጽ ኣለዎ ዝብሉ ሓደ ዝኾነ በዓል ሞያ ጥዕና ዶክተር የሺዋስ መኳንንት እዩ ዶክተር የሺዋስ ንባህርያት እቲ ሕማምን ስርዓተ ጥዕና ኢትዮጵያን ኣብ ግምት ብምእታው እቲ ሕማም ናብታ ሃገር ምስ ዝኣትው ከስዕቦ ዝኽእል ክሳራ ብቐሊሉ ዝግመት ኣይከውንን ይብል ብዘሎና ስርዓተ ጥዕና ኣይኮነን ኮሮናቫይረስ ነቶም ቀለልቲ ዝበሃሉ ለበዳታትውን ክንቆጻጸር ኣይከኣልናን ዝብል ዶክተር የሺዋስ ከም ኣብነት ኣብ ድሬዳዋ ንዝተርኣየ ቺኩንጉንያ ንምቁጽጻር ናይ መሰረታዊ መድሓኒት ሕጽረት ኣጋጢሙ ምንባሩ የረድእ ኣነ ኣብ ድሬዳዋ እየ ዝሰርሕ ኣብ ዝሓለፈ ክረምቲ ለበዳ ቺኩጊንያ ዝበሃል ቫይረስ ኣጋጢሙ ፓራሴታሞል ተሳኢኑ ኣብ ሆስፒታል ናይ ዝደቀሱ ሕሙማን ኣካላዊ ረስኒ ንምጉዳል ጨርቂ ኣብ ማይ ብምእላኽ ኢና ንጥቀም ኔርና እዚ ስርዓተ ጥዕና ንኮሮናቫይረስ ክከላኸል ይኽእል እዩ ምባል ከቢድ እዩ ይብል ንኣካላዊ ረስኒ ብምዕቃን ንሕሙማት ምልላይ ኣይከኣልንዩ ሓደ ሰብ ንምልክታት እቲ ሕማም ከየርኣየ 14 መዓልትታት ክጸንሕ ይኽእል እዩ ናብዚ ዓዲ ዝኣትው ሰባት ምስ ዝኾነ ሰብ ከይተራኸቡ ክጸንሑ ይግባእ እዞም ሰባት ግና ምስቲ ሕብረተሰብ ተሓዋዊሶም እዮም ዘለው ሐደ እቲ ምልክታት ዝተርኣዮ ሰብ ኣብ ኣኽሱም ኣሎ ምስ ተባሃለ ኣዝየየ ሓዚነ እቲ ቫይረስ እኳ ኣብ 6 ጫማ 2 ሜትሮ ርሕቀት ካብ ሰብ ናብ ሰብ ዝመሓላለፍ እዩ እዚ ሰብ ኣክሱም ክሳብ ዝበጽሕ ምስ ክንደይ ሰባት ተራኺቡ ይኸውን? ክብል እቲ ዶክተር ይሓትት ኢንስቲትዩት ጥዕና ሕብረተሰብ ኢትዮጵያ ብሰኑይ ኣብ ዝሃቦ ጋዜጣዊ መግለጺ ክሳብ ጥሪ 24 2012 ኣ.ኢ ብመዓርፎ ነፈርቲ ቦሌ ዝሓለፉ 47,162 ገያሾ ናይ ኣካላዊ ረስኒ መርመራ ከም ዝተኻየደሎምን ካብኢኣቶም እቶም 1,695 ካብተን እቲ ቫይረስ ዝተርኣየለን ሃገራት ምዃኖም ሓቢሩ ካብ ቻይና ዝመጹ ኩሎም ገያሾ ኣብ ኢትዮጵያ ኣብ ዝጸንሑሉ እዋን ኣድራሽኦም ተመዝጊቡ ን 14 መዓልትታት ክትትል ከም ዝግበረሎም ውን ተገሊጹ ክትትል ክግበረሎም ምዃኑ ዝተገለጹ ልዕሊ 1,600 ሰባት ናብቲ ማሕበረሰብ ተጸምቢሮም ኣለው ኣብ ኣክሱም ብኮሮናቫይረስ ዝተጠርጠረ ውልቀ-ሰብ ተረኺቡ ካብዚኣቶም በጻብዕ ዝቑጸሩውን በቲ ቫይረስ ዝተለኽፉ እንተኾይኖም ክሳብ ሕጂ ምስ ክንደይ ሰባት ከም ዝራኸቡን እቶም ንኣታቶም ዝረኸቡ ሰባት ምስ ክንደይ ሰባት ከም ዝራኸቡን ብምግማት እቲ ቫይረስ ብቐሊሉ ክላበድ ከም ዝኽእል ዝገልጹ ብዙሓት እዮም ኣብ ዝሓለፉ መዓልትታት ኣውስትራልያ ዜጋታታ ካብ ቻይና ምግዓዛ ዝዝከር እዩ ግና ኣውስትራልያ ኣካላዊ ረስኒ ዜጋታታ ዓቂና ናብ ዓዶም ከም ዝኣትው ዘይኮነ ን14 መዓልትታት ኣብ ዝተፈለየ ደሴት ከም ዝጸንሑ እያ ገይራ መንግስቲ ብሪጣንያ ካብ ቻይና ዝተመለሱ ዜጋታቱ ን14 መዓልትታት መጽንሒ ስፍራ ብምድላው ተመሳሳሊ ስጉምቲ እዩ ወሲዱ ኢንስቲትዩት ጥዕና ሕብረተሰብ ኢትዮጵያ ግና እቲ ቫይረስ ምስ ዝኽሰት ኣርባዕተ ተሽከርከርትን ኣርባዕተ ትካላት ጥዕናን ዝርከብዎ ጉጅለ ነቲ ስራሕ ተፈልዩ ይንቀሳቐስ ምህላው ኣፍሊጡ ስግኣት ሰራሕተኛታት መገዲ ኣየር ኢትዮጵያ ናብ ቻይና ዝበሩ ሰራሕተኛታት መገዲ ኣየር ኢትዮጵያ ነቲ ሕማም ክንቃላዕ ንኽእል ኢና ዝብል ስግኣት ከምዘለዎም ንቢቢሲ ተዛሪቦም እቲ ቫይረስ ምስተርኣየ ናይ ቻይና ዝበረሩ ኣአንገድትን ብኻሊእ መስመር ዝበረሩ ካፒቴንን እቲ መገዲ ኣየር ናብ ቻይና ዝገብሮ በረራ ምቕጻሉ ነቲ ቫይረስ ከቃልዖም ከምዝኽእል ገሊጾም ኣብ ቀረባ እዋን ካብ ኣዲስ ኣበባ - ባንኮክ - ሆንግ ኮንግ - ባንኮክ - ኣዲስ ኣበባ ዝተጉዓዘት ኣአንጋዲት በረራ ንሳ ትኹን ካልኦት መሳርሕታ ናብ ቻይና ናይ ምብራር ድልየት ከምዘይብሎም ትዛረብ ኣብቲ ሕዚ ዘሎ ኩነታት ዋላ ሓደ ናብ ቻይና ንምብራር ድልየት ዘለዎ የለን ስራሕና ምትንኻፍ ዝበዘሖ እዩ ሰባት ዝተገልገሉሉ ሶፍትን ማንካን ንነክእ ኢና ተጠንቂቕኻ እትርሕቖ ነገር ኣይኮነን በመንጽር እቲ ዘሎ ኩነታት ዝኾነ ሰብ ክኸይድ ኣይደልን ነቲ ኩነታት ከቢድ ዝገብሮ ድማ ናብ ቻይና ኣብ እንገብሮም ዝተወሰኑ በረራታት ጓንትን ናይ ኣፍንጫን ኣፍን መከላኸሊ ማስክን ክንገብር ኣይፍቀድን ትብል መገዲ ኣየር ኬንያ ናብ ቻይና ዝግበሩ በረራታት ሰሪዙ ካሊእቲ ቢቢሲ ዘዘራረባ ኣአንጋዲት ድማ እቲ ቫይረስ ኣስጋኢ ኣይኮነን ኣብ ዝበሃለሉ ከባቢታት እንትበሩ ማስክ ክገብሩ ከምዘይፍቀደሎም ተዛሪባ እተን ኣአንገድቲ በረራ ኣብ ዝተመረጹ በረረታት ጥራይዩ ማስክ ክንገብር ዝፍቀደልና ካብ ዝብል ቅሬታ ብተወሳኺ እቲ መገዲ ኣየር ንሰረሕተኛታቱ እኹል ማስክታት ከምዘየቕርብ ይገልጻ ብዛዕባ እቲ ቫይረስ ዝገልጽ በዓል ሰለስተ ገጽ ሓበሬታ ተዋሂቡና እዩ እኹል ማስክ ግን የለን ብምባል ንሳን መሓዙታን ብሓደ ማስክ ጥራይ ሽዱሽተ በረራታት ክገብራ ከምዝተገደዳ ትገልጽ ናብ ካሊእ መስመር ዝበርር ካፒቴን ድማ መገዲ ኢትዮጵያ ንቻይና ምስ ኩለን ሃገራት ኣፍሪካ ዘራኽብ ስለዝኾነ ዋላኳ ኣነ ናብ ቻይና እንተዘይበረርኩ ብዙሓት ካብ ቻይና ዝተበገሱ ተጓዓዝቲ ናብ ኣፍሪካ ማእኸላይ ምብራቕንን ካልኦት ከባቢታትን ሒዝና ንበርር ኢና እዚ ድማ ስግኣት ፈጢሩለይ እዩ ይብል ሰራሕተኛታት መገዲ ኣየር ኢትዮጵያ ዘልዓሉዎም ስግኣታት ኣመልኪትና ካብቲ መገዲ ኣየር መልሲ ንምርካብ ብቴሌፎንን ኢሜይልን ብተደጋጋሚ ሓቲትና ነይርና እቲ መገዲ ኣየር መልሲ ከምዝህበና እኳ እንተገለጸ ዛጊድ ግን ዝሃበና መልሲ የለን ብምኽንያት እቲ ቫይረስ ዘፈጠሮ ስግኣት ብዙሓት መገዲ ኣየራት ናብ ቻይና ዝገብርዎ በረራታት ደው ኣቢሎም እዮም መበዛሕተኦም መገዲ ኣየራት ኣመሪካን ኣውሮጳን እንትኾኑ ሓሙሽተ መገዲ ኣየራት ኣፍሪካ ውን ናብ ቻይና ምብራር ጠጠው ኣቢሎም እ በቲ ቫይረስ ዝሰግኡ ብዙሓት ኢትዮጵያውያን ውን መገዲ ኣየር ኢትዮጵያ ከምቶም ካልኦት ናብ ቻይና ዝገብሮ በረራታት ደው ከብል ይሓቱ ኣለዉ እቲ መገዲ ኣየር ግን ሕዚውን በረርኡ ኣየቋረጸን ኣመሪካ ናብ ቻይና ዝገሸ ዝኾነ ወጻእተኛ ከምዘይተእቱ ኣፍሊጣ እቲ መገዲ ኣየር ዋካኳ ብዙሓት ሰባት ካብ ቻይና ዘጓዓዕዝ እንተኾነ መብዛሕተኦም ዓማዊሉ ኣቋሪጾም ናብ ካልኦት ሃገራት ዝኸዱ እምበር ኣብታ ሃገር ዝጸንሑ ከምዘይኮኑ እዩ ዝገልጽ ብተወሳኺ ተጓዓዝቲ ብኻልኦት መገዲ ኣየራት ናብታ ሃገር ከምዝኣትዉን እቲ መገዲ ኣየር ኣባል ስታር ኣልያንስ ብምዃኑ ካብ ካልኦት መገዲ ኣየራት ቻይናውያን ተጓዓዝቲ ከምዘመላልስ ብምጥቃስ እቲ መገዲ ኣየር ናብ ቻይና ዝገብሮ በረራ ኣቋረጸ ኣየቋረጸ ተጓዓዝቲ ምምጸኦም ስለዘይተርፍ ስግኣት እቲ ቫይረስ ቀጻሊ ምዃኑ ኣይተርፍን ይብልዮም ተዛማዲ ትሕዝቶ ኮሮናቫይረስ ቻይና ከመይ ገይራያ ኣብ ሽዱሽተ መዓልቲ ሆስፒታል ክትሃንጽ? 