 ሃገራትን ሕብረት ኣፍሪቃን ንዕርቂ ሊብያ ዝዓለመ ኣህጉራዊ ኮንፈረንስ ኣብዚ ዓመት ክካየድ ንድፊ ኣቐሚጡ ንሰላምን ምርግጋእን ኮሞሮስ ዘለዎ መብጽዓ ደጊሙ ኣርጋጊጹ ኣብ ትግባረ መሰጋገሪ ዉጥን ሶማሊያ STP ብዘርኣዮ ገስጋስ ንፈደራላዊ መንግስቲ ሶማሊያ ንኢዱ ከምኡውን ንተራ ኣሚሶም ኣብ ቃልሲ ኣንጻር ግብረ ሽበራ ንኢዱ ኣብ ድቡብ ሱዳን ገና ናብ ሰምምዕ ንዘይመጹ ተቓወምቲ ኣብቲ ስምምዕ ክጥርነፉ ጸዊዑ ንመራሕቲ ጅቡትን ኤርትራን ዝምድና ሃገራቶም ናብ ንቡር ንምምላስ ንዝወሰድዎ ተበግሶ ንኢዱ ንሰላማዊ ምስግጋር ስልጣን ዲሞክራሲያዊት ሪፓብሊክ ኮንጎ ንኢዱ ኩሎም ኮንጎኣውያን ድማ ልዕሊ ማንም ሃገራዊ ረብሐኦም ከቀድሙ ጸዊዑ ኣብ በበይኑ ክፍልታት እዛ ኣህጉር እናዛየደ ንዝኸይድ ዘሎ ግብረ ሽበራዊ መጥቃዕቲ ብትሪ ብምኹናን ኣፍሪቃ ካብ ግብረ ሽበራውነት ሓራ ንምግባራ መብጽዕኡ ደጊሙ ኣረጋጊጹ ነዚ ክዉን ንምግባር ኣባል ሃገራት ናይ ፍታው ርእሰ-ማል ከበርክታ ተማሕጺኑ ብመሰረት ጸብጻብ ላዕለዋይ ኮሚተ ሊብያ ኣጠቓላሊ ፍታሕ ክሳብ ዝርከብ መላእ ኣፍሪቃ ብሓደ ድምጻ ከተስምዕን ኣብ መንጎ ሕብረት ኣፍሪቃን ው.ሕ.ሃን ዝግብር ሓባራዊ ጻዕሪ ዝያዳ ክሕይልን ተማሕጺኑ ኣፍሪቃዊ ጽምዶ ኣብ ምምካት ኪሊማዊ ለውጢ ክሕይል ኣተሓሳሲቡ ኣብ ጉዳይ ጽገና ባይቶ ጸጥታ ው.ሕ.ሃ ኣፍሪቃ ምሉእ ተወካልነት ክህልዋ ደጊሙ ጸዊዑ ማለት-ኩሉ ስልጣንን መሰላትን ዘጠቓለለ ክልተ ቀዋሚ መናብር ክህልዋ ሓሙሽተ ዘይቀዋሚ መናብር ክህልዋ ከምኡውን እቲ ሕብረት ኣብ ባይቶ ጸጥታ ንዝውክልዎ ናይ ምሩቋሕ በይናዊ መዝነት ክህልዎ ኣብ ጥዕና ብፍላይ ድማ ኣብ ምክልኻል ዓሶ ሓያል ወፍሪ ክግበር ወሲኑ ኣብ ምቁጽጻር መርዓ ትሕቲ ዕድመ ተጨባጢ ስጉምቲ ክውሰድ ተማሕጺኑ ኣብ ጉዳይ ስደተኛታትን ስደትን ኩለን ሃገራት ንውዕላት ስደተኛታት እቲ ሕብረት ክፍርማሉን ከጽድቐኦን ከተግብርኦን ተማሕጺኑ ፖለቲካዊ መብጽዓ ኣብ ምውጋድ ምኽንሻብ ጓል ኣንስተይቲ ክሕደስ ተላብዩ ኣብ ስደተኛታትን ተመለስትን 2019 ዝብል ቴማ ኣቶኪሩ ድማ ምኽንያት ስደትን ምብትታንን ዝኾኑ ግጭታት ንምፍታሕ ተባዕ ሰጉምቲ ክውሰድን ብድጋሜ ከይኽሰቱ ጥንቃቐ ከም ዘድልን ኣስሚርሉ ሕብረት ኣፍሪቃ ብተወሳኺ ኣብ ቀጽሪ ቤት ጽሕፈቱ ንዝተተኽለ ሓወልቲ ሃጸይ ሃይለስላሰ ብወግዒ መሪቕዎ ነዚ ዝተፈላለየ ስምዒታት ዝፈጠረ ፍጻሜ ኣብ ኵንስ ዩኒቨርስቲ ናይ ታሪኽ ፕሮፈሰር ዓወት ወልደምካኤል ክገልጾ ከሎ ሃይለስላሴ ነቶም ጉጅለ ሞንሮቭያን ጉጅለ ካዛብላንካን ተባሂሎም ዝተጎዛዘዩ መራሕቲ ናይተን ኣብ መወዳእታ 50ታትን መጀመርታ 60ታትን ነጻ ዝወጽኣ ሃገራት ኣፍሪቃ ዓራቒ ማእከላይ ፍታሕ ብምቕራቡዩ ውድብ ሓድነት ኣፍሪቃ ክምስረት ዝኸኣለ ይብል እንተኾነ ግን ኤርትራውያንን ገለ ኢትዮጵያውንን ብስርዓት ሃጸይ ሃይለስላሴ ኣዝዮም ሰለ ዝተበደሉ ሓድነት ኣፍሪቃ ንዝተኸሎ ናይቲ ንጉስ ሓወልቲ ብትሪ ክቃወምዎ መሰልን ግዴታን ኣለዎም ልዕሊ ዝኾነ ኣካል ድማ መንግስቲ ኤርትራዩ ነዚ ኣርእስቲ ክዕጠቐሉ ዝግባእ ዝነበረ ብኩራት መንግስቲ ኤርትራ ካብ ምጥባቕ መሰል ኤርትራውያን ግን እዚ ናይመጀመርታ ኣይኮነን ነዚ ተጋራጫዊ ናይ ህዝቢ ኣውያትን ናይ መንግስቲ ስቕታን ኣብ ግምት ብምእታው ሕብረት ኣፍሪቃ ግዳያት ዝዝከርሉ ከምኡውን ዝከሓስሉ ኣገባባት ክድህስስ ሞራላዊ ሓላፍነት ኣለዎ ይብል ኣብ ዩኒቨርስቲ መቐለ ኣብ ክፍሊ ፖለቲካዊ ስነ ፈልጠት ተሓጋጋዚ ፕሮፈሰር መረሳ ጸሃየ ብወገኑ እዚ ተግባር ንህዝብታት ኤርትራን ትግራይን ምኽንያታዊ ከም ዘይኮነን እቲ ንሕብረት ኣፍሪቃ ገይሮሞ ዝብሃል ውን ዝተፈብረኸ ታሪኽ እንበር ዝጋነን ትርጉም ከም ዘይብሉ ይዛረብ ውድብ ሓድነት ኣፍሪቃ ብ23 ግንቦት 1963 ኣብ ኣዲስ ኣበባ ኢትዮጵያ ብ32 መንግስታት ኢዩ ተመስሪቱ ጸኒሑ ብ9 ሓምለ 2002 በቲ ናይ መወዳእታ ኣቦ ወንበሩ ማለት ፕረሲደንት ደቡብ ኣፍሪቃ ነበር ታቦ ምበኪ ተበቲኑ ብሕብረት ኣፍሪቃ ተተኪኡ ዕላማ ናይዚ ውድብ ፖለቲካውን ቁጠባውን ውህደት ምትብባዕ ባዕዳዊ-መግዛእቲ ምብርቋቕ ንዘመናዊ መግዛእቲ ምቅላስ ልኡላውነትን ግዝኣታዊመሬታዊ ሓድነትን ናይ ሃገራት ምሕላው ሰብኣዊ መሰላት ዜጋታት ኣፍሪቃ ምሕላው ደረጃ ናብራ ዜጋታት ምምሕያሽ ከምኡ ዉን ግርጭት ኣብ መንጎ ኣባል ሃገራት ምፍታሕ ኢዩ ብመሰረት ዕላምኡ ገለ ነገር ክገብር እኳ እንተኻኣለ ገና ብዙሕ ዝተርፎ ብዙሕ ከም ዘለዎ ግን ይውቀስ ሕብረት ኣፍሪቃ ማዕረ ክንደይ እዩ ውጽኢታዊ? 