 ትግርኛ BBC News, ትግርኛናብቲ ትሕዝቶ ቀጽሉ ክፍልታት ዜና ቪድዮ ኣመና ፍቱዋት ዜና ቪድዮ ኣመና ፍቱዋት ዊኒ ማንዴላ ኣንፃር ኣፓርታይድ ዝሓረነት ተቓላሲት ናጽነት 4 ሚያዝያ 2018 ምንጪ ስእሊ, AFP መግለጺ ስእሊ, ውርይቲ ተቓላሲት ዊኒ ማዲኪዜላ ማንዴላ ደሓር ድማ ሰበይቲ ኔልሰን ማንዴላ ኣብ ከተማ ካጊሶ ንህዝቢ መደረ እንትተስምዕ 13 ሚያዝያ 1986 ኣቆፃፅራ ኣውሮጳውያን ዝተወሰደ ምስሊ ሞት ናይታ ጓል 81 ዓመት ደቡብ ኣፍሪቃዊት ተቓላሲት ኣንጻር ዓሌታዊ መግዛእቲ ኣፓርታይድ ዊኒ ማዲኪዜላ ማንዴላ ድሕሪ ሕጂ ብኸመይ ክትዝከር ኣለዋ ዝብል ሃገራዊ ክትዕ ኣልዒሉ ነቶም እሙናት ደገፍታ ሓዊስካ እቶም ዝያዳ ባህላዊ ዝኾኑ ክፋል ሕብረተሰብ ከም ሓንቲ ኣበር ኣልቦ ጓል ኣንስተይቲ ጌርካ ክትዝከር ይደልዩ ነቲ ልዕልና ጸዓዱ ዝድግፉ ድማ ከም ሓንቲ ጎነጻዊትን ኣበረኛን ሰብ ተገይራ ክትዝከርዮም ዝደልዩ ዝኾነ ይኹን ነታ ኣነ ዝፈልጣ ዊኒ ማንደላ ዝፈልጥ ሰብ ንድሕሪት ተመሊሱ ኣብ ትሕቲቲ ሕሱም ዓሌታዊ ስርዓት ዘሕለፈቶ ውርደት ክጥምት ይግብኦ ኣብ መንበር ኮፍ ኢላ ብመንገዲ ትዊተርን ፈይስቡክን ዝተቓለሰት ዘይኮነት ኣብቲ ሕመት ቃልሲ ኣንጻር ኣፕርታስይድ ተቓላሲት ሓርነታዊ ቃልሲያ ነይራ ናይ ኣርባዕተ ዓመት በዓል ቤታ ኔልሰን ማንዴላ ኣብ 1962 ተኣሲሩ ንሕልፈት ምስ ተፈረደን ኣብቲ መሰካሕክሒ ቤት ማእሰርቲ ደሴት ሩቤን ምስተዳጎነን ክልተ ንኣሽቱ ኣዋልድ ደቃ ንብሕታ ክተዕብየንያ ተገዲዳ ተቓላሲት ማዲኪዜላ ኣብ ሓደ እዋን ናይ ለይቲ ኽዳን ጠኸዲና እንከላያ ተኣሲራ ፖሊስ ድማ ጎረቤታ ዝነበረት ንኣዝማዳ ደቃ ክኣልዩላ ንክትነግሮምኳ ፍቓድ ከሊኡዋዩ መግረፊ ክፍሊ ኣብ 1969 ን491 መዓልታት ንበይና ኣብ ሓደ ፍሉይ ክፍሊ ተዳጒና ነይራ ኣብ እዋን ወርሓዊ ጽግያታ ከይተረፈ ብዘይ ገለ መኣንጎቲ ንጽህና ተዳጒናያ እታ ተዳጒናትላ ዝነበረት ክፍሊ ድማ ነጸላ መንደቕ ናይ መግረፊ ክፍሊያ ነይራ ኣውያት ናይተን ኣብቲ ነጸላ መናድቕ ናይታ ዝነበረታ ክፍሊ ዝቕጥቀጣ ዝነበራ ደቂ ኣንስትዮ ንዘልኣለም ካብ ኣእምሮኣ ከምዘይወጽእ ኣብታ ቁጽሪ እሱር 132369 እትብል ኣብ ዕለታዊ መዝገባ ዳያሪኣ ዘስፈረታ ድሒራ ድማ ኣብታ 491 መዓልታት 491 ደይስ ዘርእስታ መጽሓፋ ዘስፈረቶ ጽሑፍ ገሊጻ ድሒሩ ድማ ብዙሓት መራሕቲ ቃልሲ ኣንጻር ኣፓርታይድ ኣብ ማእሰርቲ ተዳጒኖም ይሳቐዩ ኣብ ዝነበርሉ እዋን ነቲ ምንቅስቓስ ወኪላቶ ጥራይ ዘይኮነ ንባዕላ እቲ ምንቅስቓስያ ነይራ ንሳ ኣብ እትንቀሳቐሰሉ እዋን እቲ ግንባር ቃልሲ ምስኣ ይንቀሳቐስ ነይሩ ነቲ ብማእሰርቲ ማንዴላ ዝተፈጥረ ባዶሽ ኣይመልኣቶን ኣይዓበሰቶን እንታይ ደአ በቃ ምእንቲ ሓርነት ጸለምቲ ሓላፍነት ናይቲ ቃልሲ ብምውሳድያ ተቓሊሳ ስርዓት ኣፓርታይድ መትሓዚ ምስ ሰኣነላ ድማ ካብ መንበሪ ቦትኣ ከተማ ጆሃንስበርግ ወሲዱ ኣብታ ድፋዕ ዕብለላ ጸዓዱ ዝነበረት ብናይ ሽዑ ኣጸዋውዓ ኦሬንጅ ስቴት እትርከብ ብራንድፎርት እትባሃል ሓንቲ ንእሽቶ ገጠራዊት ከተማ ወሲዱ ደርብዩዋ ምንጪ ስእሊ, AFP መግለጺ ስእሊ, ዊኒ ማዲኪዜላ ማንዴላ ናፅነት ፀለምቲ ክገሃድ ብምግባር ኣብ ልቢ ብዙሓት ዝኣተወት ውርይቲ ተቓላሲት እያ ዝኾነ ይኹን ሰብ ክበጽሓ ኣይፍቀድንዩ ነይሩ ስልኪ ንምድዋል ግን መዓልታዊ ናብ ቤት ጽሕፈት ፖስታ ትኸይድ ነይራ በዚ መንገዲዚ ድማ ብዛዕባ ጭካነ ስርዓት ኣፓርታይድ ንዓለም ትሕብር ነይራ ነቲ ብሰኑይ ድሕሪ ምዕራፋ ብዛዕባኣ ዝተባህለን ዝተጻሓፈን ምስ ሰማዕኩን ኣንበብኩን ገለ ሰባት ታሪኽ ከምዘይፈልጡ ወይ ከአ እኩብ ዝንጋዐ ከምዘለዎን ተነጺሩለይ ዓምደኛ ጋዜጣ ነበር ዴቪድ ቡላርድ ኣብ ትዊተር ዝጸሓፎ እሞ ድሕሪ ናይ ሓደ ትምህርታዊ ለይቲ ናይ ትዊተር ዊኒ ኣንጻር ኣፓርታይድ ብትብዓት ዝተቓለሰት ጻድቕ ምንባራ ግን ከአ ኣድላዪ ኣብ ዝኾነሉ እዋን ድማ ንሰባት ብሓዊ ዘቃጸለትን ቆልዑ ዘቕተለትን ምንባራ ኩልና ተሰማሚዕና ማለት ድዩ? ዝብል ይርከቦ ከምዚኦም ዓይነት ሰባት ነቲ ዊኒ ማንዴላ ኣብ ትሕቲቲ ክሳብ ሕጂ ዓለም ካብ ዝረአየቶም ኣዝዮም ዓሌታውን ጾታውን ኣድልዎ ዝመልኦም ሕጊታት ዘሕለፈቶ ተሞክሮ ዝረስዑ ይመስሉ እንተኾነ ግን ትብዓታን ውጽእ ሓይላን ተበግሶኣን ግን ክዕበጥ ኣይክእልንዩ ዊኒ ማዲኪዜላ ተባዕ ተቓላሲት ጥራይ ኣይነበረትን ኣዝያ መልክዐኛውንያ ነይራ ዋላ እቶም ብኣካል ዝረኸብዋ ፖሊስ ናይ ስርዓት ኣፓርታይድውን ገጻ ዓይናን ፍሽኽታኣን ክርስዕዎ ኣይክእሉንዮም ፍሉይ ተውህቦ ግርማን ስልጣንንውን ነይርዋ ብብዙሕ ኩነታታ ድማ ንግስታዊት ነይራ ፍጽምቲ ግን ኣይነበረትን ናይ ባዕላ ኣበራት ነይሩዋ ብምጥፍፋእን ገበናት ምጥላፍ ሰባትን ተሓባቢራ ተባሂላ ተኸሲሳን ገበነኛ ኮይና ተረኺባን እያ ዝኾነ ቅኑዕ ሰብ ንዊኒ ማንደላ ኣብ ዝዝክረሉ እዋን ብዛዕባ ወዲ 14 ዓመት ስቶምፔ ሴፐይ ከይጠቐሰ ክሓልፍ ኣይክእልን ሰላዪ ናይ ኣፓርታይድ ተባሂሉ ድሕሪ ምውቃሱ ብኢድ ኣባላትቶም ዓጀብትን ኣውቲስታታትን ናይቲ ኣብ ትሕቲኣ ዝመሓደር ዝነበረ ነውራም ጋንታ ኩዕሶ እግሪ ተቐቲሉ ብኽድዓት ንዝተጠርጠሩ ሰባት ጎማ ናይ መኪና ኣብ ክሳዶም ኣእቲኻ በንዚን ነስኒስካ ናይ ምቅጻል ስጉምቲ ብምድጋፋ ድማ ምስ ብጾታ ኣብ ጎንፂ ኣእትይዋ ነይሩ ምንጪ ስእሊ, AFP ሓድጊ ኣፓርታይድ ኩሉቲ ዘሕለፈቶ መከራታት ሃስይዋዩ ገለ ሰባት ጭንቀት ብድሕረ-ማህሰይቲ ነይርዋ ክኸውን ይኽእልዩ ኢሎም ይጥርጥሩ ብዘይገለ ዕረፍቲ ካብ ሓደ ሕማቕ ኣተሓሕዛ ናብቲ ካልእ ሕማቕ ትኸይድ ብምንባራ ድማ እዚ ጸገማዚ ተፈዊሱ ኣይፈልጥን እዩ ዊኒ ማዲኪዜላ ማንደላ 1936: ትራንስከይ ምብራቃዊ ኬፕ ተወሊዳ 1958: ንኔልሰን ማንደላ ተመርዕያ 1969: ብምኽንያት ቃልሳ ኣንጻር ኣፓርታይድ ን 18 ኣዋርሕ ተኣሲራ 1976: ብስርዓት ኣፓርታይድ ካብ ከተማ ናብ ገጠር ተሰጒጋ 1991: ብገበን ምጥላፍ ሰባት ተኸሲሳ ገበነኛ ኮይና ተረኺባ 1994: ኣባል ባይቶ ኮይና ተመሪጻ ክሳብ ዕለተ ሞታ ድማ ኣባል ነይራ 1996: ምስ ማንዴላ ተፋቲሓ 2003: ብምጥፍፋእ ተኸሲሳ ገበነኛ ኮይና ድማ ተረኺባ ሊቀ-ጳጳስ ደዝሞን ቱቱ ኣብ እዋን ርክብ ኮሚሽን ሓቅን ዕርቅን ንዝተገብረ ጌጋታት ኣሚና ይቕረታ ክትሓትት ክልምና እንከሎ ፈጺሙ ኣይርስዓንን ገለ ገለ ነገራት ኣዝዮም ሕማቕ ነይሮም ጥራይ ብምባል ተሰማሚዓ ዊኒ ሕልና ናይታ ድሮ ዘሕዝን ታሪኽ ኣፓርታይድ ዝረስዐት ሃገርያ ዋላ ድሕሪ ሞታውን ሰባት ክሳብ ክንደይ ዝኣክል ከምዝተሳቐየትን ከምዝተሃሰየትን ንዓኣ ይኹን ንስድራቤታ ኣዝዩ ከምዝሃሰዮም ኣይርድኡን እዮም ሎሚ ደቡብ ኣፍሪቃ ሓንቲ ካብተን ኣዝዩ ዝዓበየ ገበናት ዝፍጸመለን ሃገራትያ ብሚልዮናት ዝቑፀሩ ዝተሃሰዩ ደቡብ ኣፍረቃውያን ኣለዉ ሓድጊ ናይ ኣፕርታይድ ድማዮም ነቶም ዝተሃስዩ ብምዝካርን ብምፍዋስን ኢና ድማ ንሓድጊ ዊኒ ነኽብሮ ምስ መላእኽቲ ደቅሲ ኖምዛሞ ካልእ ስም ዊኒ ኢላ ኣብ ፌስቡካ ጽሒፋ ካብ 1970ታት ኣትሒዛ ንዊኒ ዝፈለጠታ ደራሲት ቻርሊን ስሚዝ ትጥቀምሉ ዘለኹም መሳርሒ ኣይተቐበሎን መግለጺ ቪድዮ, ዊኒ ማዲኪዜላ ማንዴላ መን ነይረን? 