 ኣብ ታሪኽ ፖለቲካ ኢትዮጵያ ንኣስታት 30 ዓመታት ንበይኑ ኮይኑ ብምምራሕን መሰረታዊ ለውጢ ብምምጻእን ልዕሊቲ ስምረት ኣርባዕተ ውድባት ዝኾነ ኢህወዴግ ዝጥቀስ ኣካል የለን እንተኾነ ብፍላይ ኣብቶም ዝሓለፉ ሰለስተ ዓመታት ኣብ ዝተፈላለዩ ከባብታት እታ ሃገር ዝተወልዑ ተቓውሞታት እቲ ግንባር ብዝነበሮ ኩነታት ክቕጽል ዘኽእልዎ ኣይነበሩን በዚ ምኽንያት ከኣ ለውጢ ንምምጻእ የኽእሉኒ ዝበሎም ስጉምቲታት ወሲዱ ሓድሽ ቀዳማይ ሚንስትር ብምሻም ምስሊ ናይቶም ኣብ ስልጣን ዝጸንሓሎም 27 ዓመታት ንምቕያር ብወግዒ ስርሑ ዝጀመረ ኣብዚ ዓመትዩ ነይሩ ንዓመታት ኣብ ሓሳብ ጥራይ ዝጸንሐ ሓደ ውሁድ ፓርቲ ናይ ምዃን ትልሙ ብቕልጡፍ ግብራዊ ንምግባር ብምውሳን ብዘይካ ህወሓት ኦዲፒ ኣዴፓን ደኢህዴንን ኣብ ስምምዕ ስለዝበጽሑ ብልጽግና ዝሰመይዎ ሓድሽ ውሁድ ፓርቲ መስሪቶም መስራቲ ኢህወዴግ ዝነበረን ኣብቲ ግንባር ዝለዓለ እጃም ዝነበሮን ህወሓት ኣብቲ ሓድሽ ውሁድ ፓርቲ ከምዘይጥርነፍ ብድሕሪ ምውሳኑ ኣብ ውሽጢ ማእኸላይ መንግስቲ ዝነበሮ ተሳትፎ ብኸይዲ እናተዳኸመ ብምምጽኡ ምስ ብልጽግና ኣብ ዝተፈላለዩ ጉዳያት ናብ ወጥሪ ኣትዩ በዚ ምኽንያት ከኣ ህወሓት ኣብ ዘመሓድሮ ክልል ትግራይ ኮይኑ ምንቅስቓሱ ብምጥንኻር ናይ ብልጽግና ቀንዲ ተወዳዳሪ ክኸውን ክኢሉ ኣብ ዝተፈላለዩ ከባብታት እታ ሃገር ንዝርከቡ ፖለቲካዊ ውዳበታት ብምትሕብባር ድማ ፌደራሊስት ሓይሊታት ዝተሰመየ ምንቅስቓስ ፈጢሩ ኣብ ሞንጎ ህወሓትን ብልጽግናን ዘሎ ኣፈላላያት እናሰፍሐ ብምምጽኡ ብቕሉዕ ክካሰሱ ይረኣዩ ኣለዉ ስልጣን ቀዳማይ ሚኒስተር ኢትዮጵያ ተናዊሑ ኣሃዳውያንን ፌደራሊስትን ዝካሰስሉ ፖለቲካ ኢትዮጵያ ኣምነስቲ መንግስቲ ኢትዮጵያ ንተቓወምቱ ክኣስር ምጅማሩ ኮኒኑ ከበባ ጃዋር መሓመድ ጃዋር መሓመድ ካብ ደገ ናብ ኢትዮጵያ ካብ ዝኣተዉ መራሕቲ ፖለቲካዊ ውድባትን ፈጠርቲ ጽልዋ ውልቀ ሰባት ሓደ እዩ ንሱ ኣብ ዝሓለፈ ወርሒ ጥቅምቲ ኣብ ከባቢ መንበሪ ገዝኡ ንድሕንነቱ ስግኣት ዝኾኖ ከበባ ከምዘሎ ምስገለጸ ብዝተፈጠረ ጎንጽን ዘይምርግጋእን ብዙሓት ሰባት ሞይቶም እቲ ኣጋጣሚ ኣብ 11 ጥቅምቲ 2012 ኣ.ኢ ዝተፈጠረ እዩ ነይሩ ፖለቲከኛ ጃዋር መሓመድ ኣዲስ ኣበባ ዝርከብ መንበሪ ገዝኡ ብሓይልታት ጸጥታ ከምዝተኸበበ ብምግላጽ ኣብ ማሕበራዊ መራኸቢ መልእኽቲ ይዝርግሕ ሽዑ ደገፍቱ ኣብ ከባቢ መንበሪ ገዝኡ ካብ ምትእኽኻቦም ብተወሳኺ ኣብ ዝተፈላለዩ ከባብታት ኦሮሚያውን ተቓውሞ ተወሊዑ ኣብቲ ዘይምርግጋእን ጎንጽን ብዝተፈጸመ መጥቃዕቲ ድማ ልዕሊ 80 ሰባት ክሞቱ ከለዉ ኣብ ልዕሊ ንብረትውን ከቢድ ዕንወት በጺሑ እቲ ወጥሪ ንመዓልታት ዝቐጸለ እዩ ነይሩ ክልል ንምዃን ካብ ሲዳማ ዝቐረበ ሕቶ ምንጪ ስእሊ, Getty Images መግለጺ ስእሊ, መንእሰያት ሲዳማ ዞባ ሲዳማ ካብቲ ንነዊሕ ዓመታት ኣብቲ ማእኸል ብሄርብሄረሰብን ህዝብታትን ዝኾነ ክልል ደቡብ ብምውጻእዩ ርእሱ ዝኸኣለ ክልል ንምዃን ሕቶ ዘቕረበ እቲ ሕቶ ይቐርብ ኣብ ዝነበረሉ እዋን ኣብ ዝተወልዑ ጎንጽታት ምፍሳስ ደም ዘጋጠመ ኮይኑ ኣብ 10 ሕዳር 2012 ኣ.ኢ ብዝተኻየደ ህዝበ ውሳነ ክልል ክኸውን መዕለቢ ረኺቡዩ ቦርድ ምርጫ ኢትዮጵያ እናመርሖ ኣብ ሲዳማ ዝተኻየደ ህዝባዊ ውሳነ ልዕሊ 2 ሚልዮን ሰባት ተሳቲፎምሉ ነይሮም ካብቶም ዘድመጹ ድማ 98.51 ሚኢታዊት ክልል ምዃን ኣብ ዝብል ዝመረጹ እዮም ብመሰረት እቲ ውሳነውን 10ይ ክልል ክኸውን በቒዑ ነዚ ስዒቡ ኣብ ክልል ደቡብ ካብ ዝርከቡ ልዕሊ 50 ብሄር ብሄረሰባትን ህዝብታትን እቶም ኣስታት 10 ዞባታት ክልል ናይ ምዃን ሕቶ ኣቕሪቦምዮም ካብቶም ሕቶ ዘቕርቡ ዘለዉ ገሊኦም መፍለዪ ክልልና ዝበልዎም ባንዴራታት ሒዞም ዝረኣዩሉ ኩነታት ኣሎ ብፍላይ ተወከልቲ ዞባ ወላይታ ካብ ባይቶ ክልል ደቡብ ብምውጽኦምን እቲ ዞባ ክልል ንክኸውን ዝቐረበ ሕቶ መልሲ ክወሃቦ ዝግበር ድፍኢት እናሓየለ ብምምጽኡን ወጥሪ ነጊሱ ነይሩ ጭውያ ተምሃሮ ኣብ 2012 ኣ.ኢ ኣብ ዝተፈላለያ ዩኒቨርሲቲታት ኢትዮጵያ ብዝተወልዑ ጎንጽታት ተምሃሮ ክሞቱ ከለዉ ኣካላዊ መጉዳእቲ ዝበጽሖምውን ኣለዉ በዞም ምኽንያታት ከኣ መስርሕ ምምሃር ምስትምሃር ብተደጋጋሚ ተኣጓጒሉ ምስዚ ጉዳይ ብዝተሓሓዝ እቲ ኣዝዩ ኣዘራራቢ ዝነበረን ክሳብ ሎሚ መዕለቢ ዘይረኸበን ጉዳይ ጭውያ ተምሃሮ ዩኒቨርሲቲ ደምቢ ዶሎ እዩ ኣብቲ እዋን ብሰንኪ ኣብቲ ዩኒቨርሲቲ ኣጋጢሙ ዝነበረ ዕግርግር ትምህርቲ ብምቁራጹ ናብ ወለዶም ኣብ ዝምለሱ ዝነበሩ 18 ተምሃሮ መንነቶም ብዘይተፈለጡ ሰባት ተጨውዮም ክሳብ ሕጂ እውን ደሃዮም ኣይተረኽበን 24 ሕዳር 2012 ኣ.ኢ ገለ ካብ ተምሃሮ ናብ ወለደን ብምድዋል ጸገም ከምዘጋጠመን እንተሓበራኳ እቲ ጉዳይ ቆላሕታ ንኽረክብ ሰሙናት ወሲዱሉ ቢቢሲ ንጭውያ እተን ተምሃሮ ብዝምልከት ዝተፈላለዩ ጸብጻባት እንተሰርሐኳ ካብ ክልላዊ መንግስቲን ፌደራል መንግስትን መረዳእታ ክረክብ ኣይከኣለን ኣብ መወዳእታ ግን መንግስቲ ጉዳይ እተን ተምሃሮ ብቐረባ ይከታተሉ ከምዘሎን ኣብ ሓጺር እዋን መዕለቢ ከምዝረክብ ገሊጹ ነይሩ ምስቲ ጭውያ ብዝተሓሓዝ ዝተጠርጠሩ 17 ሰባትውን ብ10 ሓምለ 2012 ኣ.ኢ ክሲ ግብረ ሽበራ ከምዝተመስረቶም ሃገራዊ ቴሌቪዥን ጸብጺቡዩ ኣብቲ ክሲ እቲ ኣብ ምዕራብ ኢትዮጵያ ዝንቀሳቐስ ዓማጺ ጉጅለ ኦነግ-ሸኔ ካብቶም ተጠርጠርቲ ምዃኑ ይግለጽ ንሱ ግን ከምዘይወዓሎ እዩ ዝዛረብ ምንዋሕ መረጻ ምንጪ ስእሊ, NEBE ቀዳማይ ሚንስትር ኣብዪ ኣሕመድ ናብ ስልጣን ምስመጸአ ብተደጋጋሚ ክዛረበሉ ዝጸንሐ ሓደ ዛዕባ ጉዳይ መረጻ እዩ ነይሩ ንሱ ቦርድ መረጻ ነጻን ዘይሻራውን ኮይኑ ከምዝጣየሽዩ ክገልጽ ጸኒሑ ኣብ 2012 ክካየድዩ ዝተበሃለሉ መረጻ ቅድሚኡ ካብ ዝተኻየዱ ዝተፈለየ ክኸውን ከምዝደሊውን ብተደጋጋሚ ተዛሪቡ በዚ መሰረት ፖለቲከኛ ነበር ወይዘሪት ብርቱካን ሚደቅሳ ነቲ ቦርድ ንኽትመርሕ ሓላፍነት ስለዝተወሃባ ኣብ ዝመሓደረሉ ሕጊ ከምኡውን ኣቃውማ መመሓየሺታት ተገይሮም ሃገራውን ክልላውን መረጻ ዝካየደሉ ሰሌዳ ግዜውን ወግዓዊ ኮይኑ ኣብ መጀመርታ 10 ነሓሰ ደሓር ብዝተገበረ ምምሕያሽ ድማ 23 ነሓሰ 2012 ኣ.ኢ መረጻ ዝካየደሉ መዓልቲ ክኸውን ተወሲኑ ነይሩ እቲ ቦርድ ለበዳ ኮሮናቫይረስ ምስኣጋጠመ መረጻ ብመሰረት ዝተትሓዘሉ ግዜ ሰሌዳ ከካይዶ ከምዘይክእል ብምግላጽ ብምኽንያት እቲ መረጻ ዝሳለጡ ስራሕቲ ንኽቋረጹ ከምዝወሰነ ብ22 መጋቢት 2012 ኣፍሊጡ ስግኣት ኮሮናቫይረስ ተወጊዱ እቲ ክህልው ዝኽእል ህልው ኩነታት መሊሱ ብምግምጋም ሓድሽ ትልሚ ምድላው ስራሕቲ መረጻን ግዜ ሰሌዳን ብምውጻእ ስርሑ ከምዝጅምርውን ሓቢሩ ነይሩ እቲ ቦርድ መረጻ ከካይድ ከምዘይክእል ውሳንኡ ናብ ባይቶ ተወከልቲ ህዝቢ ኢትዮጵያ ምስኣቕረበ ድማ እቲ ባይቶ ነቲ ውሳነ ቅቡል ብምግባር ኣብቲ ጉዳይ ሕገ መንግስታዊ ትርጓመ ንኸወሃብ ምሕታቱ ይዝከር በዚ መሰረት ቤት ምኽሪ ፌደሬሽን እቲ ለበዳ ስግኣት ክሳብ ዝኾነ ኣብያተ ምኽሪ ፌደራልን ክልላትን ስርሖም ንክቕጽሉ ውሳነ ኣሕሊፉ ዓለም ለኸ ትካላት ጥዕና ነቲ ለበዳ ኣመልኪቶም ንዘውጽእዎ ሓበሬታ መሰረት ብምግባር ሚንስትሪ ጥዕናን ትካል ጥዕና ማሕበረሰብን እቲ ሕማም ኣብ ልዕሊ ጥዕና ሕብረተሰብ ስግኣት ከምዘይኮነ እንተተረጋጊጹ እቲ ምርጫ ክሳብ ሓደ ዓመት ኣብ ዘሎ እዋን ከምዝካየድ ሓቢሩ መረጻ ብዝኾነ ይኹን ምኽንያት ክናዋሕ የብሉን ዝበለ መንግስቲ ትግራይ ግና እዚ ዓመት ከይተወደአ ክልላዊ መረጻ ንምክያድ ክዳሎ ድሕሪ ምጽናሕ ንጽባሕ ረቡዕ 4 ጻጉሜን ነቲ መረጻ ከካይድ ትጽቢት ይግብር ቅትለት ሃጫሉን ማእሰርትን ምንጪ ስእሊ, MARSAALEE HAWAASAA ዓመተ 2012 ኢትዮጵያ ክዛዘም ክልተ ኣዋርሕ ምስተረፍዎ ዝተፈጸመ ቅትለት ስነጥበባዊ ሃጫሉ ሁንዴሳ ኣብ ሓፈሻዊ ኩነታት እታ ሃገር ዓብዪ ለውጢ ካብ ዘምጽኡ ቀንዲ ምኽንያታት ይጥቀስ ሰኑይ መዓልቲ 22 ሰነ 2012 ምሸት እቲ ስነ ጥበባዊ ከምዝተቐተለ ምስተሰምዐ ሽዑ ንሽዑ እዩ ኣብ ኣዲስ ኣበባን ካልኦት ከባቢታት ኦሮሚያን ናዕብን ዕግርግርን ተወሊዑ ብጠቕላላ ልዕሊ 150 ሰባት ከምዝተቐተሉ ይግለጽ ፖለቲከኛታት ኣይተ ጃዋር መሓመድ ኣይተ በቀለ ገርና እስክንድር ነጋን ካልኦት ተቓወምትን ተኣሲሮምዮም እቲ ዝተፈጠረ ናዕቢ ንክጓሃሃር ምኽንያት ነይረን ዝተበሃላ መደበር ቴሌቪዥን ብሓይልታት ጸጥታ ከምዝተዓጸዋ ክግለጽ ከሎ ጋዜጠኛታትውን ተኣሲሮምዮም ንኽዛዘም ቁሩብ መዓልታት ጥራይ ተሪፈንኦ ኣብ ዘለዋ ዓመተ 2012 ኣቆጻጽራ ኢትዮጵያ ኣብ ዝተፈላለዩ ዓውዲታት ብዙሓት ፍጻመታት ከምዝተረኣዮ ዝፍለጥዩ እንተኾነ ቢቢሲ ካብቶም ብዙሓት ንገሊኦም ዝዳህሰሰሉ ትሕዝቶና ነቶም ልዕል ክብል ዝተዘርዘሩ ክስተታት ኣልዒሉሎ ተዛማዲ ትሕዝቶ ኢትዮጵያ ሓጓፍ መረጻ ብሕጊዶ ይውዳእ ይኸውን?7 ጉንቦት 2020 ኢትዮጵያ ክልላዊ መረጻ ትግራይ ካበይ ናበይ?31 ነሓሰ 2020 ኣብ ኣዲስ ኣበባ ዝተቐትለ ሙዚቀኛ ሃጫሉ ሁንዴሳ መን እዩ?30 ሰነ 2020 ዘይተፈወሰ በሰላ መረጻ ኢትዮጵያ 199710 ነሓሰ 2020 ንሓርነት እናዘየመ ዝተቐትለ ውሩይ ኢትዮጵያዊ ድምጻዊ ሃጫሉ ሁንዴሳ2 ሓምለ 2020 ዜናታት ኣውሮጳዊ ሕብረት ንኢትዮጵያ ክህቦ ዝሓሰበ 110 ሚልዮን ዶላር ኣቋሪጽዎቅድሚ ሓደ ሰዓት ኣብ ትግራይ ልዕሊ ክልተ ሚልዮን ህጻናት ረድኤት ክበጽሖም ኣይከኣለን - ዩኒሴፍ16 ታሕሳስ 2020 ጀርመን ሓድሽ ደግሲ ኮሮናቫይረስ ንምቊጽጻር ጽኑዕ ሕጊ ኣውጺኣቅድሚ 3 ሰዓታት ኣዘራረብቲ ዛዕባታት ኣብ ኤርትራ ዕጽዋ ኮቪድ-19 መዓስ እዩ ዝፈኩስ?15 ታሕሳስ 2020 ካብ ጨወይተይ ንምህዳም ከም ተመን እናተሰሓብኩ ነዊሕ ተጓዒዘ15 ታሕሳስ 2020 ወታሃደራት ኢትዮጵያ ኣብ ልዕሊ ሰራሕተኛታት ሕቡራት ሃገራት ከምዝተኮሰ መንግስቲ ተኣሚኑ8 ታሕሳስ 2020 ናሚቢያዊ ዲፕሎማሰኛ ክልተ ደቁ ኣብ ኢትዮጵያ ተቐቲሎም14 ታሕሳስ 2020 ኣብ ኣፍሪቃ ዘሎ መዓልታዊ ዝርገሐ ኮሮናቫይረስ ዘርኢ ሰሌዳ24 መጋቢት 2020 ኣመሪካ ንሱዳን ካብ መዝገብ ግብረ-ሽበራ ብወግዒ ኣልያታ14 ታሕሳስ 2020 ኤርትራ ኣብ ውሽጣዊ ግጭት ኢትዮጵያ ኢድ ኣለዋ ድዩ?25 ሕዳር 2020 ቻይና ብዛዕባ ዘማዕበለቶ ክታበት ኮሮናቫይረስ እንታይ ንፈልጥ?10 ታሕሳስ 2020 ኤርትራ ናይ የሆዋ መሰኻኽር ድሕሪ 26 ዓመት ካብ ቤት-ማእሰርቲ ተፈቲሖም7 ታሕሳስ 2020 ብብዝሒ ዝተነበ 1 ላዕለዋይ ልኡኽ ስዑዲ ዓረብ ትማሊ ምሸት ናብ ኤርትራ ኣትዩ 2 ኣውሮጳዊ ሕብረት ንኢትዮጵያ ክህቦ ዝሓሰበ 110 ሚልዮን ዶላር ኣቋሪጽዎ 3 ኣብ ትግራይ ውልቀሰባት ዕጥቂ ንከረክቡ ዝተነብረ ገደብ መዓልቲ ተዛዚሙ 4 ጉግልን ዓበይቲ ትካላት ቴክኖሎጅን ዓሌታውያንዮም ትምኒት ገብሩ 5 ኣብ ኤርትራ ዕጽዋ ኮቪድ-19 መዓስ እዩ ዝፈኩስ? 