 ኤርትራዉያን ክትግበሩ ዝደልይዎም ሓሙሽተ መሰረታዊ ለዉጥታት ደራሲ ጋዜጠኛን ተመራማሪ ታሪኽን ዳን ኮኔል ክኸውን ዘይነበሮ ኣዕናዊ ኲናት ክብል ዝገለጾ ኣስካሕካሒ ኩናት ኣሕሊፎም ክልቲኦም መራሕቲ ሓያሎ ፈተውትን መሓዙትን በጃኹም ተዓረቑ እናበሉዎም ዕጭ ሓንፊፎም ኣስታት ሚእቲ ሽሕ መንእሰያት ኣጥፊኦም ብኣሃዝ ዘይግለጽ ዕድላት ህዝቢ ኮሊፎም እቲ ዘሰሓሓበ ዶባት ክልቲአን ሃገራት ፈትየን ረድየን ብዝሓረይኦ ኮሚሽን ተበይኑ ክነሱ ኢትዮጵያ ቅድም ንዛተ ክትብል ኤርትራ ኸኣ ፍርዲ ዝሃበና ንቀበል ክትብል ን18 ዓመታት ኣብ ኣይ-ሰላም ኣይ-ኩናት ጸኒሐን ክልቲኦም ስርዓታት ጸላኢ ጻላኢየይ ፈታዊየይ ብዝብል መትከል እቲ ሓደ ውድቀት መቐናቕንቱ ክርኢ ብኹለንትናኦም ሰሪሖም ኤርትራ ንተቓወምቲ ውደባት ኢትዮጵያ ኦነግ ደምሒት ግንባር ሓድነት ኦጋዴን ግንቦት ሸውዓተን ካልኦትን ኩለንትናዊ ደገፍ ሂባ ኢትዮጵያ ብወገና ኣስታት ንኹሎም እቶም ኣብ መሬታ ክንቀሳቐሱ ዝፈቐደትሎም ተቓወምቲ ውድባት ሓጊዛ እቲ ምትህልላኽ ኣብኡ ኣየብቀዐን ምንጪ ስእሊ, Reuters ኤርትራን ሶማልን ኤርትራ ሞራላዊ ሓላፍነተይ ንኽፍጽም ኢላ ነቶም ብሰንኪ ምትእትታው ሓይልታት ግዳም ተመቓቒሎም እትብሎም ጉጀለታት ሶማል ኣብ ክቢ ጠረጴዛ ተዛትዮም ናይ ሓባር ማእከላይ መንግስቲ ንኽምስርቱ ኣብ ኣስመራ ክጋብኡ ዓዲማቶም ህዝብን ሓይልታት ሶማል ሞራላዊ ደገፍ ህዝብን መንግስትን ኤርትራ ከምዘይፍለዮም ከኣ ብማዕከናት ዜናኣ ከይተረፈ ብወግዒ ገሊጻ ኤርትራዊ ጋዜጠኛ ሓሰን ኣሕመድ ደሕሊ መልሲ ንዓማጺ ክሲታት ባይቶ ጸጥታ ኢሉ ዝጸሓፎ ዓንቀጹ ባይቶ ጸጥታ ኤርትራ ሰላምን ዕርቅን ሶማል ንምዕንቃፍን ዞባዊ ርግኣት ንምህዋኽን ንዕጡቓት ተቓወምቲ ጉጅለታት ፖለቲካዊ ፋይናንሳውን ሎጂስቲካውን ሓገዝ ትህብ ኣላ ክብል ንዘቕረቦ ክሲ ኤርትራ ኩሎም ሶማላውያን ኣብ ሓደ ሃገራዊ ፕሮግራም ተሰማሚዖም ሽግሮም ንኽፈትሑ ንኹሎም ሓይልታት እንተላይ ንምሁራትን ወከልቲ ሲቭላዊ ሕብረተሰብን ከምዝሓገዘት ጽሒፉ ኣይዶንጎየትን ኢትዮጵያ ኤርትራ ብሶማል ሓዲሽ ግንባር ከፊታ ብውክልና ትዋጋኣኒ ኣላ ክትብል ከሲሳ ኤርትራ ግን ጠቐነ እዩ ክትብል መሊሳ እቲ ክሲ ብኢጋድ ገይሩ ናብ ኣፍሪቃዊ ሕብረት ካብኡ ናብ ባይቶ ጸጥታ ሕቡራት ሃገራት ሰጊሩ ሕቡራት ሃገራት ነቲ ክስታት ዘጻሪ መርማሪ ኮሚሽን ኣቚሙ ጭብጥታት ክኣኻኽብ ጽዒሩ ዛንታታት ተጸብጺቡ ከኣ ኤርትራ ምስ ኣልቃዒዳ ምትሕብባር ንዘለዎ ኣልሸባብ በጽዋርን ታዕሊምን ትድግፍ እያ ተባሂላ ናይ ኣጽዋር ማዕቀብ ተበይኑላ ኣምባሳደር ዓንደብርሃን እቲ ዝቐርብ ዝነበረ ምኽንያታት ኣብ ሓቂ ዝተሞርኮሰ ኣይንበረን ግን ኤርትራ ድሮ ካብ ኢጋድ ስሒባ ስለዝነበረት ነብሳ ክትከላኸል ኣይከኣለትን ክብል ይገልጾ ኤርትራ እቲ ክሲ ኣብ ኢጋድ ምስቀረበ ኮነ ናብ ሕብረት ኣፍሪቃ ክሰግር እንከሎ ክትምክቶ ዕድል ኣይነበራን ብሰንኪ ዲፕሎማሲያዊ ድኽመታ ከኣ ነቲ ጉዳይ ውዒላቶ እያ ተባሂላ ግዳይ ማዕቀብ ኮይና ዳሕራይ ድሕሪ ክንደይ ዓመታት ግን እቲ ብውድብ ሕቡራት ሃገራት ዝተመዘዘ ኣጻራይ ኮሚሽን ጭብጢ ከምዘይረኸበ ሓቢሩ ድሕሪ እቲ ኹሉ ሞራላውን ታሪኻውን ሃስያ ኤርትራ ምስ ጥሩፋት ትተሓባበር ምንባራ ዘረድእ መርትዖ ኣይተረኽበን ምስተባህለ እቲ ማዕቀብ ደኣ ኣብ ምንታይ ተሞርኪሱ እዩ ተፈጺሙ ዝብል ሕቶ ከልዕል ባህሪያዊ እዩ ኣብ ኤርትራ ዝተነብረ እገዳ ምኽኑይ ኣይነበረን ኣምባሳደር ዓንደብርሃን ወልደግዮርጊስ አሕመድ ኣልቀይሲ ንፖለቲካ እቲ ዞባ ብዕምቆት ዝከታተል ኤርትራዊ ፖለቲከኛ ሕቡራት ሃገራት ኩሉ ሳዕ ፍትሒ ከምዘየሳሲ እቲ ጉዳይ ዘለዎ ንጉዳዩ ባዕሉ እንተዘይመኪቱዎን እንተዘይሰሪሑሉን እቲ ዲፕሎማሲያዊ መሓውርን መርበብን ዘለዎ ክዕወተሉ ከምዝኽእል ይሕብር ኤርትራን ጅቡትን ኣብ 2008 ኤርትራን ጂቡቲን ብዶባት ተሰሓሒበን - ተዋጊኦን ሞትን መውጋእትን ምምራኽን ስዒቡ ኣብ 2010 ቐጠር ንኽልቲአን ሃገራት ብመንጎኝነት ሸምጊላተን ኣብቲ ዘሰሓሕብ ዶባት ከኣ ሰራዊታ ከም ዓቃብ ሰላም ኣስፊራ እንተኾነ ቐጠር ምስቲ ብስዑዲ ዝምራሕ ልፍንቲ ምስተሰሓሓበት ጂቡቲን ኤርትራን ምስ ስዑዲን ኢመሬትን ስለዝወገና ቐጠር ሽምግልና ዶባት ኤርትራን ጂቡቲን ሓዲጋ ኣብ ሰነ 2017 ዓቃብ ሰላም ሰራዊታ ስሒባ ምውጽኣ ሮይተርስ ሓቢሩ ኤርትራን ሱዳንን ኣብ ጥሪ 2018 ስርዓት ሱዳን ኤርትራ ምስ ሰራዊት ግብጺ ኮይና ብምብራቕ ትህድደኒ ኣላ ብምባል ምብራቓዊ ዶባታ ዓጽያቶ ምስ ኤርትራ ዝነበራ ዝምድና ከኣ ሓርፊፉ ፕረዚደንት ኢሳይያስ ምስ ጋዜጣታት ውሽጢ ሃገር ኣብ ዝገበሮ ቃለ መሕትት ብቕዓት ተዋሳእቲ ዝጎደሎ ፖለቲካዊ ድራማ ክብል ነቲ ክሲ ነጺጉዎ በንጻሩ ሱዳንን ኢትዮጵያን ሓባራዊ ናይ ምክልኻል ስምምዕ ተፈራሪመን ብምብራቓዊ ዶባት ወተሃደራተን ከምዝኣኻኸባ ኤርትራ ገሊጻ ሱዳን ኣብ ልዕሊ ኤርትራን ግብጽን ዘቕረበቶ ክሲ ስሒባ ብ14 ግንቦት እውን ሚኒስትሪ ዜና ኤርትራ ክልቲኦም መንግስታት ኢትዮጵያን ሱዳንን ንዕጡቓት ተቓውምቲ ኤርትራ ዝብልዎም ብዝግባእ ተርኦም ምእንቲ ከሰላስሉ ኣብ ደዶባቶም ምሉእ ደገፍ ኪህብዎምን ኣብ ዶባቶም ካብን ናብን ብሓርነት ኪንቀሳቐሱ መሳለጥያታት ከዋድዱሎም ከምእተሰማምዑን ኣብቲ ጉዳይ ቐጠር እውን ትዋሳእ ምህላዋ ብወግዒ ሓቢሩ ምንጪ ስእሊ, Getty Images እንተኾነ ድሕሪ ወርሒ ኣቢሉ ድሕሪ 20 ዓመታት ሰብኣውን ንዋታውን ብኽነት ናይ ግዜን ዕድልን ክሳራ ፈጻሚ ስራሕ ኢሂወደግ ንብይን ኮሚሽን ዶባት ምሉእ ብምሉኡ ከምዝተቐበሎ ሓቢሩ ኣይዶንጎየን ብወገን ኤርትራ ተቐባልነት ረኺቡ ፈለማ ብልኡኻት ዳሕራይ ግን መራሕቲ ሃገር ኤርትራን ኢትዮጵያን ተበጻጺሖም ዕርቀ ሰላም ተፈራሪሞም ኩነተ-ኩናት ምብቅዑ ኣዊጆም መንግስቲ ኤርትራ ነቲ ኩነታት ብዋሺንግተን ዝተደፍአ ወያን ብኽድምና ዝዓየሉ ንኤርትራ ንምዕናው ዝካየድ ዘሎ ውዲት እዩ ክብል መንግስቲ ኢትዮጵያ ከኣ ብትዕቢት ልዕልናን ኢሳይያስ ዝተፈጥረ ዝርገተ ሰላም እዩ ክብሉ ን20 ዓመታት ዝጸንሐ ወጥሪ ኣብ ሓጺር እዋን ዕርቅን ሰላምን ኮይኑ በቲ ኩነታት ዝተገረመ ምሁር ኣፈታትሓ ግርጭት ኤልያስ ሃብተስላሰ ሰላም ምግባር ክሳዕ ክንድኡ ቀሊል ክነሱ ስለምንታይ እዩ እዚ ኩሉ መንእሰይ ጠፊኡ ንድሕሪት ዚጥምት መጐተ ዀይኑ ዝብል ሕቶ ብምቕራብ በቲ ዝጠፍአ ህይወትን ዝተኸስረ ዕድልን የስተንትን እንተኾነ ይብል ኤልያስ ሰላም መወዳድርቲ ዘይብሉ ህያብዩ ብምባል እዚ ተጀሚሩ ዘሎ መስርሕ ሰላም ኣብ ዝብጻሕ ንኪበጽሕ ኩሉ ሰብ በብዓቕሙ ክድግፎን ክሕብሕቦን ይምሕጸን ድሕሪ እቲ ኣገራምን ቅልጡፍን መስርሕ ሰላም ኣይዶንጎየትን ጂቡቲ ምስ ኤርትራ ክትዕረቕ ከምእተደሊ ናብ ውዱብ ሕቡራት ሃገራት ደብዳበ ልኢኻ ፕረዚደንት ኢሳይያስን ዶክተር ኣቢይ ኣሕመድን ብዘርኣዩዎ ናይ ሰላም ጻዕሪ ብሕቡራት ኢማራት ዓረብ ኒሻን ዛይድ ተሸሊሞም ኣቢይ ንኣመሪካ ኢሳይያስ ንኣስመራ ኣምሪሖም ኤርትራን ሶማልን ዲፕሎማስያዊ ዝምድና ክምስርታ ተሰማሚዐን ኣብ ሳልስቱ ፕረዚደንት ሪፓብሊክ ሶማል መሓመድ ዓብዱላሂ መሓመድ ፕረዚደንት ኢሳይያስ ኣፈወርቂ ብዝገበረሉ ዕድመ ኣብ ኤርትራ ናይ ሰለስተ መዓልታት ወግዓዊ ምብጻሕ ፈጺሙ ምስ ኤርትራ ኣብ ዓውድታት ጸጥታ ቁጠባዊ ምዕባለ ከምኡውን ኣብ ዞባዊ ውህደትን ርግኣትን ሓቢሮም ክሰርሑ ተሰማሚዖም ምንጪ ስእሊ, YEMANE G.MESKELTWITTER እቲ ኣብ ዝተፈላለየ ልምዓታዊ ቦታታት ዝበጽሐ ፕረዚደንት ሶማል መሓመድ ዓብዱላሂ ንዶክተር ኣቢይ ተኸቲሉ ኣብ ዞባ ቀርኒ ኣፍሪቃ ቁጠባዊ ውህደት ክረጋገጽን ናጻ ንግዳዊ ስምምዓት ክህሉን እንተኾይኑ ኣብ ልዕሊ መንግስቲ ኤርትራ ዝተነብረ እገዳ ክልዓል ሓቲቱ እንተኾነ እቲ ቅድሚ ሒደት መዓልታት ምስ ኤርትራ ንክዕረቕ ናብ ሕቡራት መንግስታት ደብዳበ ዝለኣኸ መንግስቲ ጂቡቲ ፕረዚደንት ሶማል ንዘቕረቦ ምልዓል እገዳ ብትሪ ተቓዊሙዎ ስለምንታይ ንዝብል ሕቶ ንፖለቲካ እቲ ዞባ ብዕምቆት ዝከታተል ኤርትራዊ ፖለቲከኛ አሕመድ ኣልቀይሲ ጂቡቲ እቲ ኣብ ዓሰብ ተኸዚኑ ዘሎ ዕጥቅን ኣጽዋርን ሕቡራት ኢመሬይት ዓረብ ኣብ መወዳእትኡ ኣብ ኢድ መንግስቲ ኤርትራ እንተኣትዩ ስግኣት ስለዝፈጥረላያ እቲ ማዕቀብ ክለዓል ዘይትደልዮ! ክብል ርእይቶኡ ይህብ ብተወሳኺ እቲ ብወደባታ እተእትዎ ዝነበረት ሚልዮናት ኣታዊ እውን ምስ ምኽፋት ወደብ ዓሰብ ክግማዕ ስለዝኽእል ካልኣይ ሻቕሎት ክኸውን ይኽእል እዩ ይኹን እምበር ጂቡቲ እውን ባዕላ ነቲ ሰላም ስለእትደልዮ ኣብዚ ቐረባ እዋን ምስ ኤርትራ ዝምድናኣ ዘመሓየሸት ኢትዮጵያ ንኤርትራን ጂቡትን ንምትዕራቕ ትሰርሕ ምህላዋ ኣምበሳደር እታ ሃገር ኣብ ሕቡራት ሃገራት ተቀዳ ኣለሙ ምሕባሩ ይዝከር ነዚ ምዕባለታት ዝከታተሉ ዘለዉ ፖለቲከኛታትን ምሁራትን እቲ ዞባ እምበኣር ዕርቀ ሰላም ክሳብ ክንድዚ ቀሊል እንተነይሩ ስለምንታይ ኣሽሓት መንእሰይ ጠፊኦም? 