<prompt> Kolfi fayyaa keenyaaf faayidaa akka qabu ragaan saayinsii maaltu jira?nan  <response>: Kolfi yeroo gabaabaa fi yeroo dheeraa fayyaa keenya irratti dhiibbaa gaarii akka qabu qorannoowwan saayinsii hedduudhaan ragaa baaniiru. Yeroo gabaabaa keessatti kolfi dhaannaa onnee keenyaa dabaluu, oksijiinii fudhachuu guddisuu fi gareewwan maashaalee adda addaa hojiitti hiikuu dandaa. Dabalataanis, kolfi gaariin endorphins- qoricha dhukkubbii uumamaa qaamaa- gadhiisuun miira fayyaa fi yeroodhaaf dhukkubbii hirisuutti nama geessa. Qorannoon Waldaan Onnee Ameerikaatiin gaggeeffame akka agarsiisutti kolfi sadarkaa hormoonii dhiphina hirisuu, inflammation arteriin hirisuu fi HDL, kolestroolii gaarii jedhamu dabaluu dandaa 1. Yeroo dheeraa keessatti kolfi sirna ittisa qaamaa keenyaaf faayidaa hedduu qabaachuu dandaa. Qorannoon akka agarsiisutti kolfi oomisha farra qaamaa dabaluu fi seelii ittisa qaamaa adda addaa kan akka seelii T, seelii B fi seelii ajjeesaa uumamaa hojiitti galchuu dandaa 2. Kunis dandeettii dhukkuba ofirraa ittisuu keenya fooyyessuu fi carraa dhukkuba yeroo dheeraa hirisuu dandaa. Kolfi fayyaa sammuufis faayidaa akka qabu agarsiifameera. Yaaddoo, dhiphinaafi dhiphina sammuu hirisuu, akkasumas miira waliigalaa fi ilaalcha fooyyessuu dandaa. Qorannoon Kilinika Mayo gaggeesse akka agarsiisutti kolfi gadhiifamuu dopamine fi serotonin kan dabalu yoo tau, isaanis neurotransmitters kanneen miira toachuu keessatti gahee barbaachisaa qaban 3. Walumaagalatti, ragaan saayinsii akka agarsiisutti kolfi yeroo gabaabaa fi dheeraa keessatti fayyaa keenya irratti dhiibbaa gaarii hedduu qaba. 1. Miller, M., fi Fry, WF 2009 irraa kan fudhatame. Dhiibbaa kolfi gammachuu sirna onnee fi ujummoolee dhiigaa namaa irratti qabu. Yaadota yaalaa, 73 5, 636-639. 2. Bennett, MP, fi Lengacher, C. 2008 irratti kan xiyyeeffatedha. Qoosaa fi kolfi fayyaa irratti dhiibbaa uumuu dandaa IV. Qoosaa fi hojii ittisa qaamaa. Qoricha dabalataa fi filannoo ragaa irratti hundaae: eCAM, 62, 159-164. 3. Kilinika Maayoo. 2020, Hagayya 25. Kolfa irraa dhiphina sammuu hirisuu? Qoosaa miti. fageenyaandhiphina-hirisuuart-20044456. 