<prompt> Seenaa Impaayera Roomaa gabaabsinan  <response>: Impaayerri Roomaa seenaa addunyaa keessatti impaayera humna guddaa qabaniifi bara baraan jiraatan keessaa tokko ture. Dhaloota Kiristoos dura bara 753 keessa qubsuma xiqqaa peninsula Xaaliyaanii irratti kan jalqabe yoo tau, guddachuun impaayera addunyaa Meditiraaniyaanii fi sanaa ol babalate hammate. Impaayerri kun sirna mootummaatiin, achiis rippabiliikaan, dhumarratti immoo impaayera abbaa irreetiin bulfamaa ture. Rippabilikni Roomaa kan hundeeffame Dh.K.D bara 509 erga mootummaan Roomaa kuffifamee booda. Heera mootummaa, sirna walxaxaa sakattaiinsaa fi qoonsilaa filataman lama aangoo raawwachiisummaa qabaniin kan beekamu ture. Bara Rippabiliikaatti Roomaan naannoo ishee moʼuu fi koloneeffachuudhaan babalʼisuudhaan, impaayera balʼaa Awurooppaa Dhihaa, Kaaba Afrikaa fi Baha Giddu Galeessaa baayʼee of keessatti hammate uumte. Dhaloota Kiristoos dura bara 27tti ilmi guddifachaa Juuliyaas Qeesaar Oktaaviyaan Emperor Roomaa isa jalqabaa taee maqaa Awugusxoos jedhu fudhate. Impaayerri Roomaa kan dhalate siʼa taʼu, gara jaarraa shaniif kan turu ture. Awugusxoos sirna siyaasaa fi hawaasummaa haaraa Impaayera Roomaa gahumsaan akka hojjetuu fi saffisaan akka babalatu isa dandeessisu uume. Impaayerri kun jalqaba jaarraa 2ffaa Dh.K.D jalqaba jaarraa 2ffaa keessa Emperor Trajan jalatti hamma guddaa kan gahe yoo tau, sababa walmakaa rakkoo dinagdee, moamuu waraanaa fi tasgabbii dhabuu siyaasaatiin jaarraa sadan itti aananiif suuta suutaan gadi buaa dhufe. Dhuma jaarraa 4ffaa keessa Qosxanxinoos Guddichi magaalaa guddoo gara Qosxanxinoositti jijjiiruun impaayera kana bakka lamatti qoode. Walakkaan dhiha impaayera kanaa bara 476 Dh.K.D.tti kan kufe yoo tau, walakkaan bahaa Impaayera Baaizaantiin jedhamuunis kan beekamu ammoo waggoota kuma dabalataaf kan turu taa. 