<prompt> Bara lafaa ibsuuf sarara yeroo ijaari.nan  <response>: Seenaan lafaa yeroo hedduutti kan qoodame yoo tau, epochs jedhamuun beekama. Kunoo sararri yeroo baroota lafaa ibsu: - Hadean Eon waggoota miliyoona 4600 hanga 4000 dura - Kun seenaa lafaa keessatti eon isa jalqabaa yoo tau, maqaa Hades, waaqa Giriikii addunyaa jalaa jedhamuun moggaafame. Innis guddina pilaaneetiin tuuta hoaa fi baqfame irraa gara fuula jabaa bishaan dhangalaaa qabuun kan mallatteeffamudha. - Archean Eon waggaa miliyoona 4000 hanga 2500 dura - Kun seenaa lafaa keessatti eon lammaffaadha. Yeroo kana keessatti qoorqoorroon lafaa qabbanaaee, ardiileen uumamuu jalqaban, jireenyi bifa baakteeriyaa fi algee magariisa halluu diimaa qabuun mulate. - Proterozoic Eon waggoota miliyoona 2500 hanga 541 dura - Kun seenaa lafaa keessatti eon sadaffaadha. Sababa footosinteesiitiin oksijiiniin qilleensa keessatti walitti qabamuu, fi guddina jireenya seelii hedduutiin beekama. - Bara Paleozoic waggoota miliyoona 541 hanga 252 dura - Barri kun jireenyi saffisaan adda adda tauu isaatiin beekama, uumamtoota adda addaa kanneen akka qurxummii, biqiltootaa, fi ilbiisota guddachuu isaaniitiin. Yeroo kana keessatti ardiileen kunneenis walitti dhufanii ardii ol aanaa Pangaea uumuu jalqaban. - Bara Mesozoic waggoota miliyoona 252 hanga 66 dura - Barri kun kaumsa daayinoosaroota, reptiles, fi hoosistootaan beekama. Yeroo kana keessatti ardii guddichi Pangea addaan cituu jalqabee ardiilee hara beeknu uume. - Bara Seenoozooyik waggoota miliyoona 66 dura hanga ammaatti - Barri kun Bara Hoosiftootaa jedhamuunis kan beekamu, jijjiirama hoosistootaa, nama dabalatee, kan beekamudha. Yeroo kana keessatti bara bubbee hedduu kan ture yoo tau, ardiileen lafaa gara bakka amma jiranitti sochouu itti fufaniiru. Tokkoon tokkoon bara kanaa taateewwan jiooloojii fi baayoloojii gurguddoo irratti hundaauun daran yeroo, epookii fi baratti qoodamaniiru. 