<prompt> Dhiibbaa weerarri COVID-19 gabaa diinagdee addunyaa irratti qabu xiinxaluu.nan  <response>: Dhiibbaan weerara COVID-19 gabaa diinagdee addunyaa irratti geessise hamaa fi fagoo kan gahe tauu ibsameera. Sochiin dinagdee akka tasaa dhaabbachuun, tarkaanfiiwwan fageenya hawaasummaa, fi uggurri mootummoonni addunyaa hojiirra oolchan baasii fayyadamtootaa, cufamuu daldalaa fi hojii dhabuun akka malee hirisuun, sadarkaa addunyaatti dinagdeen akka suuta jedhu taasiseera. Fandiin Maallaqaa Idil-addunyaa IMF dinagdeen addunyaa bara 2020tti 4.4n akka hirate tilmaameera, kunis kan yeroo rakkoo maallaqaa bara 2008-2009 mudate caalaa xiqqaachuu guddaadha. Biyyoonni hundi jechuun ni dandaama bara 2020tti GDPn gadi buuu kan agarsiisan yoo tau, hedduun isaanii kufaatii kufaatii keessa galaniiru. Daldalli addunyaa addaan citee kan ture yoo tau, biyyoonni hedduun tatamsaina vaayirasii koroonaa toachuuf tarkaanfiiwwan daangessan hojiirra oolchaniiru. Kunis heddummina daldala addunyaa gadi buuu kan fide yoo tau, indaastiriiwwan hedduun dhiyeessii sansalataa addaan cituu kan mudate yoo tau, kunis oomishaa fi harkifannaa geejjibaa hirisuu dandaeera. Dhibeen vaayrasii koroonaa kun imalli idil-addunyaa haalaan gadi buus kan taasise yoo tau, kunis indaastirii turizimii, daandiiwwan qilleensaa fi indaastiriiwwan kanaan walqabatan irratti dhiibbaa guddaa geessiseera. Daandiiwwan qilleensaa hedduun daandii fi balalii isaanii addaan kutuu kan qaban yoo tau, hoteelonni fi manneen nyaataa ammoo daldalli isaanii haalaan gadi buuu agarsiisaniiru. Weerarri dhibee kun gabaa faayinaansii irrattis dhiibbaa guddaa kan uume yoo tau, gabaan aksiyoonaa addunyaa irratti jijjiirama guddaa fi gatiin isaanii haalaan gadi bueera. Baankonni giddu galeessaa dhala hirisuu fi gabaa faayinaansiidhaaf dhangalaaa kennuu dabalatee tarkaanfiiwwan dinagdee isaanii deeggaran hojiirra oolchaniiru. Dhiibbaa diinagdee weerara vaayrasii koroonaa salphisuuf tattaaffii godhameen mootummoonni addunyaa tarkaanfiiwwan kakaumsaa kanneen akka baasii mootummaa dabaluu, dhaabbilee daldalaa fi maatiidhaaf deeggarsa kennuu, kaffaltii gibiraa yeroo biraatti dabarsuu hojiirra oolchaniiru. Haa tau malee, bua qabeessummaan tarkaanfiiwwan kunneen dinagdee dandamachuu deeggaru keessatti mulachuu qaba. Walumaagalatti weerarri COVID-19 gabaa diinagdee addunyaa irratti jeequmsa guddaa kan uume yoo tau, sochiin diinagdee haalaan gadi buuu fi mirkanaauu dhabuun akka dabalu taasiseera. Talaalliin babalisuun dinagdeen akka dandamatu abdii tokko tokko kan kennu yoo tau, dhiibbaan yeroo dheeraa weerarri vaayirasii koronaa dinagdee addunyaa irratti qabu ammallee mirkanaaaa miti. 