<prompt> Dhiibbaa jijjiiramni qilleensaa dinagdee addunyaa irratti qabu irratti waraqaa qorannoo barreessinan  <response>: Jijjiirama Qilleensaa fi Dhiibbaa Inni Diinagdee Addunyaa Irratti Qabu Seensa Jijjiiramni qilleensaa waggoota kurnan darban muraasa keessatti haasaa ummataa keessatti mata duree barbaachisaa taee dhufeera. Ragaan saayinsii baayeen akka agarsiisutti, haalli qilleensaa jijjiiramaa jiru kun adda durummaan sochii dhala namaatiin kan dhufu yoo tau, kunis bobaaa fosiilii gubuu, bosona ciruu fi qonna balaa dabalatee. Jijjiiramni qilleensaa dinagdee addunyaa irratti dhiibbaa balaa akka qabu kan eegamu yoo tau, isaan keessaa muraasni isaanii duraanuu dhagaamaa jiru. Barreeffama kana keessatti ragaalee dhiibbaa dinagdee jijjiiramni qilleensaa fidu qoranna, akkasumas buaa gara fuulduraatti taatee kun fiduu malu qoranna. Dhiibbaa Diinagdee Jijjiirama Qilleensaa Dhiibbaan dinagdee jijjiirama qilleensaa fagoo kan gaee fi walxaxaa dha. Akka gabaasa Komishinii Diinagdee fi Haala Qilleensaa Addunyaatti baasii dinagdee jijjiirama qilleensaa bara 2100tti hanga doolaara tiriliyoona 69 gahuu dandaa Global Commission on the Economy and Climate, 2018. Kunis sababoota adda addaa irraa kan kae yoo tau, isaanis balaa uumamaatiin miidhaa dabaluu, oomishtummaan qonnaa hirachuu, baasii eegumsa fayyaa dabaluu, fi buqqaiinsa ummataa dabalatee. Dhiibbaa jijjiiramni qilleensaa mulatu keessaa tokko irra deddeebiin fi cimina balaa uumamaa dabaluu isaati. Obomboleettiin, lolaa fi ibiddi bosona hundi isaanii baayee fi hammaataa akka taan kan eegamu yoo tau, kunis buuuraalee misoomaa, mana jireenyaa fi daldala irratti miidhaa akka dabalu taasisa. Bara 2017tti balaan uumamaa kasaaraa dinagdee addunyaa tilmaamaan doolaara biiliyoona 330 fideera Swiss Re, 2018. Dhiibbaan jijjiirama qilleensaa daran mulachaa dhufuun lakkoofsi kun akka dabalu eegama. Jijjiiramni qilleensaa oomishtummaa qonnaa addunyaa irrattis dhiibbaa guddaa qaba jedhamee eegama. Hoi dabaluu, akkaataan rooba jijjiiramuu fi taateewwan haala qilleensaa hamaa taan baayachuun hundi isaanii kutaalee addunyaa hedduu keessatti oomisha midhaanii akka hirisu ni eegama. Kunis oomishni dinagdee damee qonnaa irraa argamu akka hiratu, gatiin nyaataa akka ol kau, wabii nyaataa akka dabalu taasisa. Sababa jijjiirama qilleensaatiin baasii eegumsa fayyaas ni dabala jedhamee eegama. Hoi dabaluu fi faalama qilleensaa dabaluu dhukkuboonni sirna hargansuu fi onnee fi ujummoolee dhiigaa akka dabalan kan taasisu yoo tau, akkaataan rooba jijjiiruun ammoo babalina dhukkuboota bishaaniin daddarban ni dabala. Baasii eegumsa fayyaa kun namoota dhuunfaa, mootummootaa fi inshuraansiitiin kan kaffalamu taa. Dhumarratti, jijjiiramni qilleensaa sababa sadarkaan galaanaa dabaluu, lolaa dabaluu fi taateewwan qilleensaa hammaataa taan irraa kan kae namoota baayee mana isaanii irraa buqqisa jedhamee eegama. Kunis baasii dinagdee guddaa kan fidu yoo tau, mootummoonni uummata buqqaaniif deeggarsa kennuu waan qabaniif, dhaabbileen daldalaas jijjiirama dimogiraafii humna hojjetaa wajjin walmadaaluu qabu. Xumura Xumura irratti jijjiiramni qilleensaa addunyaa irratti dhiibbaa guddaa qaba jedhamee eegama 