<prompt> Dhibbeentaa ummata addunyaa hiyyummaa keessa jiraatu barbaadi.nan  <response>: Sadarkaan hiyyummaa addunyaa fi daataa itti fufiinsaan jijjiiramaa fi fooyyaaa jira; akka kanaan, istaatiksii yeroo ammaa argachuuf gabaasaalee fi kuusaawwan odeeffannoo yeroo dhiyoo maddoota akka Baankii Addunyaa ykn Dhaabbata Mootummoota Gamtoomanii irraa argaman ilaaluun ni gorfama. Akka Baankii Addunyaa jedhutti, ragaan yeroo dhiyoo bara 2017 irraa argame akka agarsiisutti, ummanni addunyaa 9.2 ykn tilmaamaan namoota miliyoona 689 hiyyummaa hamaa keessa jiraatu, kunis guyyaatti doolaara 1.90 gadi jiraachuu jedhamee ibsama. Haa tau malee, dhaabbileen fi ogeeyyiin hedduun ulaagaan kun gahaa akka hin taane, sararri hiyyummaa olaanaa tae namoota hiyyummaa keessa jiraatan daran baayee akka mulisu ni akeeku. Dhibeen COVID-19 hiyyummaa addunyaa irratti dhiibbaa guddaa kan geessise tauu isaa hubachuun barbaachisaadha, sababa buaa diinagdee weerara vaayirasii koronaa irraan kan kae waggoota 20 oliif yeroo jalqabaaf bara 2020tti sadarkaan hiyyummaa akka dabale tilmaamni ni mulisa. Walumaagalatti, ragaan yeroo dhiyoo bae akka agarsiisutti, ummanni addunyaa naannoo 9.2 hiyyummaa hamaa keessa jiraata, lakkoofsi kun sababa dhiibbaa weerara vaayirasichaatiin dabaluu hin oolu, sararri hiyyummaa olaanaa yoo itti fayyadame ammoo olaanaa tauu dandaa. 