<prompt> Garaagarummaa ijoo pirootokoolota HTTP fi HTTPS gidduu jiru ibsi.nan  <response>: HTTP Hypertext Transfer Protocol fi HTTPS Hypertext Transfer Protocol Secure lamaan isaanii pirootokoolota odeeffannoo guutuu weebii irratti dabarsuu keessatti fayyadamaniidha. Haa tau malee, garaagarummaa ijoo muraasni isaan gidduu jiru. Garaagarummaan guddaan HTTP fi HTTPS gidduu jiru sadarkaa nageenya isaan dhiyeessanidha. HTTP pirootokoolii nageenya hin qabne yoo tau, qunnamtiin ergaa fi fudhataa gidduu jiru icciitii hin tau jechuudha. Kana jechuun daataa lamaan gidduutti darbaa jiru nama isa addaan kutuuf fedhii qabaachuu dandau kamiifuu mulata jechuudha. Daataan kun odeeffannoowwan miira namaa kakaasan kan akka jecha icciitii ykn lakkoofsa kaardii liqii of keessatti qabachuu dandaa. Gama biraatiin HTTPS pirootokoolii eegumsa qabuu fi SSL Secure Sockets Layer ykn TLS Transport Layer Security fayyadamuun deetaa ergaa fi fudhataa gidduutti dabarfamuu icciitii gochuudha. Kunis qaamni sadaffaan daataa kana addaan kutuuf ykn hiikuuf baayee rakkisaa taa, kunis odeeffannoon lamaan gidduutti waljijjiiru nageenya akka qabaatu taasisa. Garaagarummaan biraa HTTP fi HTTPS gidduu jiru buufata durtii isaan sarvarii weeb waliin walqunnamuuf itti fayyadamanidha. HTTP port 80 fayyadama, HTTPS ammoo port 443 fayyadama.Haa tau malee, yoo barbaachisaa tae ports kun jijjiiramuu akka dandaan hubachuun barbaachisaadha. Walumaagalatti, garaagarummaan guddaan HTTP fi HTTPS gidduu jiru sadarkaa nageenya isaan dhiyeessan irratti argama; HTTP pirootokoolii nageenya hin qabnee fi deetaa dabarfamee qaama sadaffaaf saaxiluu dandau yoo tau, HTTPS ammoo pirootokoolii eegumsa qabuu fi yeroo deetaa dabarsu nageenya isaa eeguuf icciitii fayyadamudha. 