<prompt> Mata duree kenname tokko irratti daataa barbaachisaa tae walitti qabuu.Rakkoon bishaanii addunyaa yeroo ammaa  <response>: Rakkoon bishaanii addunyaa dhimma ariifachiisaa addunyaa guutuutti namoota miliyoonaan lakkaaaman miidhudha. Yeroo ammaa kana namoonni biiliyoona 2.2 ol taan bishaan dhugaatii qulqulluu fi qulqulluu kan hin arganne yoo tau, rakkoon kun hammaataa dhufeera. Rakkoo bishaanii addunyaa ilaalchisee dhugaawwan ijoo fi ragaaleen muraasni kunooti: 1. Guddinni baayina ummataa, magaalamuu fi jijjiiramni qilleensaa qabeenya bishaanii pilaaneetii kanaa irratti dhiibbaa dabalaa dhufeera. Bara 2025tti namoonni biiliyoona 1.8 biyyoota ykn naannolee hanqinni bishaanii guutuu tae keessa jiraatu jedhamee eegama. 2. Waggaa waggaan daaimman umuriin isaanii waggaa shanii gadi taan gara 297,000 taan sababa qulqullina naannoo gaarii dhabuu, qulqullina gaarii dhabuu fi bishaan dhugaatii qulqulluu hin taaneef dhukkuba garaachaatiin duu. 3. Bishaan xuraaaa hawaasni maddisiisu 80 ol osoo hin qulqullaain ykn irra deebiin itti hin fayyadamin gara sirna ikoo naannootti deebiee naannoo fi fayyaa namaa balaadhaaf saaxilu. 4. Bishaan qulqulluu addunyaa kanaa 1 gadi tae salphaatti ilmaan namaa akka itti fayyadamaniif kan argamu yoo tau, dhiyeessiin keenya harki caalaan bishaan lafa jalaa ykn bishaan gubbaa irraa argama jechuudha. 5. Hanqinni bishaanii ummata addunyaa 40 ol kan miidhu yoo tau, waggoota dhufan keessatti akka dabalu tilmaamameera. 6. Galmoonni Misooma Itti Fufiinsa Qabuu Dhaabbata Mootummoota Gamtoomanii, bishaanii fi qulqullina naannoo hundaaf argamuu fi bulchiinsa itti fufiinsa qabu mirkaneessuuf waamicha tarkaanfii kan dabalatudha. 7. Namoonni miliyoona 159 bishaan gubbaa irratti kan hirkatan yoo tau, namoonni miliyoona 206 taan tajaajila bishaan dhugaatii buuuraa argachuu hin dandaan. 8. Baankiin Addunyaa akka gabaasetti pirojektoonni bishaanii naannoo dhibbeentaa 25 hanga 50 taan waggoota 2 hanga 5 qofa booda sababa bulchiinsa fi suphaa gaarii hin taane, hirmaannaa hawaasaa dhabuu fi faayinaansii gahaa dhabuu irraa kan kae akka kufan ibseera. 9. Bara 2020 keessa ummanni addunyaa walakkaa ol naannoo namoota biliyoona 4 qulqullina nageenya qabu kan hin qabne yoo tau, namoonni biliyoona 2 ol taan ammoo bishaan akka hin arganne gabaafameera. 10. Jijjiiramni qilleensaa fi fedhiin bishaanii guddachaa dhufuun waggoota dhufan keessatti rakkoo bishaanii addunyaa hammeessa jedhamee eegama. Qabxiileen daataa kunniin hamma rakkoo bishaanii addunyaa yeroo ammaa mudachaa jiruu fi dhimmicha furuuf tarkaanfii hatattamaa fudhachuun barbaachisaa tauu isaa kan ibsanidha. 