<prompt> Jijjiirama baayina ummata addunyaa waggoota 100 darban keessatti mulate ibsi.nan  <response>: Waggoota 100 darban keessatti baayinni ummata addunyaa guddina guddaa agarsiiseera. Jalqaba jaarraa 20ffaatti baayinni ummata addunyaa namoota biiliyoona 1.6tti tilmaamama ture. Ergasii as guddina saayinsii yaalaa, qulqullina qulqullinaa fooyyaaa fi nyaanni baayinaan argamu dabalatee sababoota hedduu irraa kan kae saffisaan guddachaa dhufeera. Bara 1950moota keessa lakkoofsi ummata addunyaa biiliyoona 2.5 kan gahe yoo tau, dhuma jaarraa kanaatti dachaa ol guddatee biliyoona 6 taeera. Bara 2020tti baayinni ummata addunyaa naannoo biiliyoona 7.8 akka tau tilmaamameera. Saffisni guddina guddaa kun itti fufa jedhamee eegama, bara 2050tti baayinni ummata addunyaa biiliyoona 9.7, bara 2100tti ammoo biiliyoona 11.2 akka gau tilmaamameera.Dabalachuun baayinni ummataa guddaan kun qormaata hedduu fideera. Lakkoofsi namoota pilaaneetii keenyarra jiranii akkuma dabalaa deemuun fedhiin qabeenya akka nyaataa, bishaanii fi anniisaas dabalaa deema, kunis naannoo irratti dhiibbaa uuma. Dabalataanis, baayinni ummataa rakkoolee akka garmalee walitti qabamuu, bosona ciruu fi faalama fideera. Xumura irratti, waggoota 100 darban keessatti guddina damee adda addaatiin argameen lakkoofsi ummata addunyaa haalaan dabaluu kan argisiisu yoo tau, adeemsi kun itti fufa jedhamee eegama. Haa tau malee, guddinni kun qormaata guddaa furmaata kalaqaa barbaadu kan egeree itti fufiinsa qabu hundaaf mirkaneessuuf kan dhiyeessudha. 