<prompt> Jiooloojii gaarreen Rookii ibsinan  <response>: Gaarreen Rookii gaarreen gurguddoo Kaanaadaa Biritish Koolumbiyaa irraa kaasee hanga Ameerikaa Niiw Meeksikootti gara maayilii 3,000 dheeratudha. Jiooloojiin gaarreen kun walxaxaa fi garaa garaa yoo tau, gaarreen kun adeemsa dheeraa fi daayinamikii waggoota miliyoona dhibbaan lakkaaaman kan uumamanidha. Uumamuun gaarreen Rookii bara ijaarsa gaarreen Laramide Orogeny jedhamuun beekamu waggoota miliyoona 80 hanga 55 gidduutti uumameen kan walqabatudha. Yeroo kana humnoonni gadi fageenyaan qoorqoorroo lafaa keessa jiran litosfeerri akka buckle fi dachau kan taasisan yoo tau, olkaiinsi kun ammoo Rockies uume. Dhiibbaan kun kan tae sababa subduction plates tectonic plates Ameerikaa Kaabaa jalatti taeen akka tae amanama. Gaarreen buaa kanaa kan uumame gosoota dhagaa hedduu kan of keessaa qabu yoo tau, isaanis dhagaa biyyee, meetaamoorfii fi dhagaa ibiddaa dabalata. Saaxilamummaan dhagaawwan biyyee gaarreen Rookii keessatti argaman bara Paleozoic, Mesozoic, fi Cenozoic irraa eegalee tauu dandaa. Dhagoonni biyyee lafa galaanaa Western Interior Seaway, galaana gadi fagoo bara Cretaceous naannicha uwwise keessatti walitti qabaman, boodarra ol kaafamanii fi mancaanii lafa surreal kan giddugaleessa wiirtuu gaarreen kanaa keessatti mulachuu dandaan uume. Gaarreen gidduutti, bishaan kuufamaa hedduutu jira, akka Laramie Basin Wyoming keessatti, dhagaa biyyeetiin guutame. Yeroo jiooloojii dhiheenya kanaa keessattis, Rookiin irra deddeebiin qilleensa qorraa glaciation kan mudate yoo tau, kunis gammoojjii, kaaniyoonii fi wantoota biroo naannoowwan sana keessa jiran boceera. Akka kanaan, jiooloojiin gaarreen Rookii seenaa dheeraa fi daayinamikii sochii tektoonikii, dhiqannaa fi qorraa calaqqisiisa. 