<prompt> Waaee bosona Amaazoon dhugaa sadii walitti qabaa.nan  <response>: 1. Sirna ikoo lubbu qabeeyyii adda addaa: Bosona roobaa Amaazoon biqiltootaa fi bineensota adda addaa kan qabudha. Mukkeen dhuunfaa naannoo biiliyoona 390 taan gosoota 16,000tti qoodamanii akka of keessaa qabu tilmaamameera, gosoota addunyaa irratti beekaman kudhan keessaa tokko Amaazoon keessatti argamuu dandaa. Gosoota ilbiisota miliyoona 2.5 ol, biqiltoota kuma kudhaniin lakkaaaman, fi gosoota simbirrootaa fi hoosistoota naannoo 2,000 dabalatee. 2. Toannoo qilleensaa keessatti gahee olaanaa: Bosona roobaa Amaazoon haala qilleensaa lafaa toachuu keessatti gahee olaanaa qaba. Biqiltoonni hedduun kun adeemsa footosinteesiitiin gaasii baayee xuuxuudhaan hamma kaarboon daayioksaayidii hawaa keessa jiru tasgabbeessuuf kan gargaaru yoo tau, kanaafidha Amaazoon yeroo baayyee somba lafaa jedhamee kan waamamu. 3. Bosona ciruu irraa balaa jala jira: Barbaachisummaan isaa bosona Amaazoon bosona ciruu sochiiwwan akka muka muruu, albuuda baasuu fi qonnaatiin dhufuun balaa jala jira. Bara 2001 hanga 2020 gidduutti bosona roobaa Amaazoon gara iskuweer kiiloo meetira 386,302 bade. Bosona Amaazoon keessatti ciramuun bakka jireenyaa biqiltootaa fi bineensotaa balleessuu qofa osoo hin taane haala qilleensaa jijjiiruu, rooba hirisuu fi dhiibbaa jijjiirama qilleensaa cimsuu dandaa. 