<prompt> Koloneeffannaa Awurooppaa Ameerikaa fi Afrikaa keessatti wal bira qabuu fi wal bira qabuu.nan  <response>: Koloneeffannaa Awurooppaa jechuun biyyoota Awurooppaa koloneeffannaa, fayyadamuu fi olaantummaa naannoo fi ummatoota isaanii kan agarsiisudha. Humnoonni Awurooppaa Ameerikaa jaarraa 15ffaa keessa koloneeffachuuf kan jalqaban yoo tau, Afrikaan ammoo irra caalaa dhuma jaarraa 19ffaa fi jalqaba jaarraa 20ffaa keessa koloneeffamtee turte. Fayyadamaa fi olaantummaa ardiilee lamaan walfakkeenyi jiraatus, koloneeffannaa fi dhiibbaa isaanii irratti garaagarummaatu mulateera. Ameerikaa keessatti galmi koloneeffannaa inni guddaan qabeenya uumamaa fayyadamuu fi daandii daldalaa diriirsuu ture. Koloneeffattoonni Ispeen, Poortugaal, Ingilizii, Faransaayii fi Nezerlaand dhufanii lafa guddaa kan fudhatan yoo tau, yeroo baayee jeequmsa fayyadamuun ummata dhalootaan jiraatan cunqursaa turan. Qubsumni koloneeffattootaa fi Afrikaanota garboomfaman biyya keessaa galchuun sababa dhukkuba, waraanaa fi haala hamaa irraa kan kae lakkoofsi dhalootaan biyyattii baayee akka hiratu taasiseera. Afrikaa keessatti humnoonni Awurooppaa ardii kana koloneeffachuuf kan jalqaban jaarraa 19ffaa keessa, yeroo Scramble for Africa jedhamuun beekamutti. Galmi koloneeffannaa Afrikaa inni guddaan qabeenya uumamaa fayyadamuu, daandii daldalaa hundeessuun dhiibbaa jioopoolitikaa babalisuu ture. Faallaa Ameerikaa irraa, argamni Awurooppaa Afrikaa keessatti yeroo baayyee kolonii qubsiistotaa caalaa, kolonii sirnaa toannoo bulchiinsaa qabu hundeessuuf kan xiyyeeffate ture. Garaagarummaan guddaan koloneeffannaa Awurooppaa Ameerikaa fi Afrikaa gidduu jiru tokko mala fayyadama itti fayyadaman ture. Ameerikaa keessatti humnoonni Awurooppaa albuuda baasuu, dhaabbilee biqiltuu fi qonna balaa irratti kan xiyyeeffatan yoo tau, Afrikaatti ammoo yeroo baayee meeshaalee jallisii kan akka laastikaa, zayitaa, warqee fi daayimandii baasuu irratti xiyyeeffataniiru. Humnoonni Awurooppaas baayina ummataa toachuuf mala adda addaa fayyadamaniiru. Ameerikaa keessatti ummanni dhalootaan jiraataniifi garboonni Afrikaa yeroo baayyee buqqaanii, ajjeefaman ykn humnaan hojiitti kan hojjetaman yoo tau, Afrikaatti ammoo Awurooppaanonni yeroo baayee bulchiinsa al-kallatti fayyadamuudhaan toannoo eeguuf elitoota naannoo sanaa waliin tumsa irratti hirkatu turan. Xumura irratti, koloneeffannaan Awurooppaa Ameerikaa fi Afrikaa keessatti mata dureewwan waloo fayyadamaa fi olaantummaa kan qaban yoo tau, mala itti fayyadamanii fi dhiibbaan ummata naannoo irratti qabu irratti garaagarummaan guddaan ni mulateera. Dhaalli koloneeffannaa Awurooppaa ardiilee lamaan bocuu itti fufee jira, waaee buaa yeroo dheeraa koloneeffannaa fi gahee humnoonni Awurooppaa hawaasa ammayyaa bocuu keessatti qaban irratti falmiin itti fufee jira. 