<prompt> Yuunivarsiitiin maaliif akka babalachaa jiru ibsi.nan  <response>: Yuunivarsiitiin maaliif akka babalachaa jiru ibsi balinaan fudhatama qabu yaada Big Bang jedhu irraa kan kaedha. Akka yaada kanaatti tilmaamaan waggoota biliyoona 13.8 dura uumamni qabxii tokko kan maatirii fi anniisaa jiru hunda of keessaa qabu ture. Achiis, dhohinsi akka tasaa kan uumame siʼa taʼu, kunis uumamni kun saffisaan babalʼachuu akka jalqabu godheera. Wanti fi anniisaan dhohinsa kanarraa argamu kallattii hundaan babalatee galaaksii, urjiilee fi pilaaneetota hara ilaallu uume. Sababa dhohinsa kanaatiin ergasii uumamni babalachuu itti fufeera. Dabalataanis, ilaalchi astronomical amma jiru babalinni uumama cufaa saffisaa akka jiru agarsiisa, kunis saffisaa fi saffisaan babalachaa jira jechuudha. Saffisni kun kan dhufe anniisaa dukkanaa kan humna dhoksaa guutummaa uumama cufaa keessa seenee humna ofirraa deebisu kan raawwatu yoo tau, uumamni kun saffisaan akka babalatu taasisa jedhamee yaadama. Egaa, walumaa galatti, uumamni sababa humnoota dhooaa Big Bang fi argama anniisaa dukkanaa kan saffisa babalina sanaa oofu irraa kan kae babalachaa jira. Ibsi kun ammallee qorannoo fi falmii saayinsii hedduu kan tau yoo tau, akkaataa uumamni kun akkamitti akka uumamee fi maaliif akka babalachuu itti fufe hubannoo gaarii amma jiru bakka bua. 