<prompt> Ilaalcha Toomaas Hoobisii fi Jiin-Jaak Ruusoo mootummaa irratti qaban wal bira qabuu fi wal bira qabuu.nan  <response>: Toomaas Hoobisii fi Jiin-Jaak Ruusoo falaasama gurguddoo lama turan, mootummaa fi yaada waliigaltee hawaasummaa irratti ilaalcha wal faallaa kan qaban turan. Hobbes kitaaba isaa Leviathan 1651 jedhu kan ilaalcha inni dhimma kana irratti qabu ibsu yoo tau, Rousseau garuu yaada isaa The Social Contract 1762 keessatti ibseera. Karaa baayeedhaan ilaalchi isaanii kan wal faallessu yoo tau, wal bira qabamee ilaalamuu fi wal-faallaan kun ilaalcha adda tae irratti ifa baasuuf kan akeekedha. Hoobs uumama namaa ilaalchisee ilaalcha abdii kutannaa qaba ture. Inni, yoo mootummaan hin jiraanne, jireenyi kophaa, hiyyeessa, jibbisiisoo, bineensummaa fi gabaabaa Leviathan, Ch. XIII akka tau amana ture, sababiin isaas ilmaan namootaa uumamaan ofittoo waan taaniif yeroo hundumaa haala waraanaa walii isaanii irratti. Furmaanni isaas bifa mootummaa abbaa irree kan namoonni dhuunfaa mirga isaanii abbaa biyyummaa tokkoof kennanii, abbaa biyyummaas dabaree isaatiin eegumsa kan kennu fi sirna kabachiisu ture. Rousseau ilmi namaa uumamaan gaarii taus qaroominaan mancae jedhee amana ture. Mootummaa fedha waliigalaa ummataa calaqqisiisu, kan yeroo hunda faayidaa waloo irratti xiyyeeffatu yaade. Rousseauf waliigaltee hawaasummaa akka Hobbes yaada dhiheessetti mirga abbaa biyyummaaf dabarsee kennuu hin turre; kanaa mannaa, hawaasa fedhii waliigalaatiin bulfamu uumuuf namoota dhuunfaa bilisaa gidduutti waliigaltee ture. Walumaagalatti, Hobbes fi Rousseau ilaalcha uumama namaa fi gahee mootummaa irratti qaban buuuraan garaagarummaa qabu. Hoobs fedhii ofittummaa dhala namaa toachuuf bulchiinsa cimaa, abbaa irree taetti kan amanu yoo tau, Rousseau ammoo mootummaa akka calaqqisiisa fedhii waliigalaa fi meeshaa faayidaa walootti ilaala ture. 