<prompt> Waaee saayinsii fi aartii of argachuu irratti barreeffama biloogii barreessi.nan  <response>: Of argachuun imala umurii guutuu saayinsii fi aartii walitti fiduun eenyu akka taane, maal akka barbaannu, eessa akka deemnu qorachuudha. Imala yeroo, obsa fi yeroo tokko tokko of qorachuu mijataa hin taane barbaadudha. Haa tau malee, badhaasni of argachuu baayee guddaa tauu dandaa: ofitti amanamummaa dabaluu, hariiroo fooyyaaa fi jireenya gammachuu guddaa qabu. Gama saayinsiitiin, qaamni qorannoo barbaachisummaa of ilaaluu fi of-ilaaluu fayyaa miiraa deeggaru guddachaa dhufeera. Fakkeenyaaf, saayikoloojiin gahee of-beekuu miiraa toachuu, namaaf yaadu fi walqunnamtii keessatti qabu cimsee ibsa. Qorannoon akka agarsiisutti shaakala sammuu kan akka xiinxaluu fi joornaalii yaadaafi miira keenyaaf ifa fiduu dandaa, kunis ofii keenyaa fi deebii addunyaa naannoo keenyaaf kenninu caalaatti hubachuuf nu gargaara. Saayinsiin niwuroo dhimma kana irrattis ifa kennaa jira, waaee pilaastikii sammuu ragaa kennaa jira, jechuunis dandeettii isaa yeroon jijjiiramuu fi walitti dhufeenya haaraa uumuu jechuudha. Kun warra of beekuu isaanii fooyyessuu barbaadaniif oduu gammachiisaa dha, sababiin isaas gochi of ilaaluu qaamaan sammuu irra deebiee bocuu dandaa, shaakala kana itti fufuun salphaa taa. Saayinsiin alatti of argachuunis gosa aartiidha. Kalaqaa fi fedhii yaalii, akkaataa yaaduu, miiraa fi addunyaa kanarra jiraachuu adda addaa yaaluun barbaada. Of beekuun gaaffii gaafachuu fi deebii isaa xiinxaluu qofa miti; akkasumas hojiiwwan akka fakkii kaasuu, barreessuu, shubbisuu ykn imala muuxannoo keenya babalisuu fi balbala hubannoo haaraa banuuf of keessatti qabata. Of argachuun waan hin beekamne hammachuu kan dabalatudha: naannoo mijataa keenya keessaa bahuu, balaa fudhachuu fi waan arganneen ajaaibsiisuu akka dandeenyu fudhachuudha. Imalli yeroo hunda sararaawaa miti, deebii barbaannus yeroo hunda ifa miti, garuu sun qaama waan akkas badhaasa taasisuudha. Xumura irratti, of argachuun walnyaatinsa saayinsii fi aartii, qorannoo haaraa, akkasumas kalaqaa fi hubannoo keenya fayyadamuun of caalaatti hubachuudha. Imala yeroo, obsa, fi fedhii waan hin beekamne hammachuu barbaadu yoo tau, badhaasni of beekuu fi hubannoo dabaluu garuu kan hin madaalamnedha. 