<prompt> Kompaawundoota orgaanikii fi inorganik adda baasuu.nan  <response>: Kompaawundootni orgaanikii fi inorganik gosoota balaa lama kompaawundoota keemikaalaa dha. Garaagarummaan isaan lamaan gidduu jiru inni jalqabaa caasaa molakiyuulaa isaanii keessatti kaarboonii jiraachuu fi dhabamuu isaati. Qabxiileen ijoo adda baasuuf gargaaran tokko tokko kunooti: Kompaawundoota orgaanikii: - Isaanis walnyaatinsa keemikaalaa isaanii keessatti molakiyuulota kaarboonii fi haayidiroojiinii kan qaban yoo tau, tokko tokko ammoo elementoota biroo kanneen akka oksijiinii, naayitiroojiinii, salfarii, fi fosfarasii fi kanneen biroo of keessaa qabaachuu dandau. - Irra caalaa lubbu qabeeyyii, kan akka biqiltootaa fi bineensota irraa kan maddanidha. - Kompaawundootni orgaanikii akkaataa adda addaatiin hidhoo koovaaleentii cimaa kan qaban yoo tau, akka waliigalaatti poolaarii kan hin taanee fi bishaan keessatti kan hin bulbulamne dha. - Fakkeenyonni kompaawundoota orgaanikii beekamoo taan kaarboohayidireetii, lipiidota, pirootiinota, fi asiidota niwuukilii kan taan yoo tau, isaanis jireenyaaf maakroomoolekiyuulota barbaachisoo dha. Kompaawundoota inorganik: - Caasaa molakiyuulaa isaanii keessatti hidhoo kaarboonii-haayidroojiinii hin qaban, garuu elementii ykn elementoota biroo kamiyyuu qabaachuu dandau. - Kompaawundootni inorganik irra caalaa maddoota lubbuu hin qabne kan akka albuudaa fi qoorqoorroo lafaa irraa argamu. - Irra caalaa hidhoo ayoonii kan qaban yoo tau, baayeen isaanii bishaan keessatti salphaatti bulbulamuun ayoonota uumu. - Fakkeenyonni kompaawundoota inorgaanikii beekamoo taan bishaan, soogidda, asiidota, beezii, fi kompaawundoota sibiilota of keessaa qaban hedduu kan akka oksaayidii yookiin salfaayidii ni dabalata. Walumaagalatti, kompaawundootni orgaanikii kaarboonii irratti hundaaanii fi lubbu qabeeyyii irraa kan argaman yoo tau, kompaawundootni inorganik ammoo molakiyuulota kaarboonii irratti kan hin hundoofnee fi meeshaalee lubbuu hin qabne irraa kan maddan tauu isaanii jechuu dandeenya. 