<prompt> Gosoota vaayirasii kompiitaraa adda addaa fi dhiibbaa isaan geessisan ibsi.nan  <response>: Vaayirasiin kompiitaraa gosa sooftiweerii hamaa yoo tau, yeroo raawwatamu sagantaalee kompiitaraa biroo fooyyessuu fi koodii mataa isaa galchuudhaan of fakkeessa. Vaayirasiin kompiitaraa gosa hedduu kan qabu yoo tau, dhiibbaan isaan kompiitara keessan irratti qaban waan vaayirasichi hojjechuuf qophaae irratti hundaauun garaagarummaa guddaa qabaachuu dandaa. Gosoonni vaayirasii kompiitaraa baayinaan mulatan keessaa muraasni fi buaan isaanii kanneen armaan gadiiti: 1. Vaayirasii Faayila Infeektara: Gosti vaayirasii kun faayiloota kompitara keessan irratti raawwatamuu dandaan kan faalu yoo tau, walumaa galatti koodii mataa isaa faayilii irratti dabaluudhaan. Vaayirasichi yeroo faayilii dhukkuba kanaan qabame hojjetamu kan hojjetu yoo tau, faayiloota miidhuu ykn balleessuu ykn amala hin barbaachifne biroo fiduu dandaa. 2. Boot Sector Virus: Vaayirasiin kun boot sector hard drive keessanii irratti kan xiyyeeffatu yoo tau, kunis koodii operating system keessan jalqabu of keessaa qaba. Yeroo kompiitarri keessan boot up tau vaayirasichi gara memory tti waan feameef adeemsa boot irratti rakkoo fiduu ykn data biroo hard drive keessan irratti miidhaa geessisuu dandaa. 3. Direct Action Virus: Gosti vaayirasii kun of fakkeessee faayiloota biroo kompiitara keenya keessa jiran akka faaluuf kan qophaaedha. Yeroo baayee kan kau yeroo haalli murtaae tokko guutamu, kan akka yeroo kompiitara kee jalqabdu ykn yeroo faayilii murtaae banattu. Faayilota haquu ykn balleessuu dandaa, ykn buaa hin barbaadamne biroo fiduu dandaa. 4. Macro Virus: Gosti vaayirasii kun afaan macro sagantaalee akka Microsoft Word ykn Excel tiin barreeffama. Innis sanadoota ykn gabatee faaluuf kan yaadame yoo tau, yeroo faayiloonni kun qoodaman babalachuu dandaa. Vaayirasicha irratti hundaauun daataa haquu ykn balleessuu, ykn amala hin barbaachifne biroo fiduu dandaa. 5. Vaayirasii Polymorphic Virus: Gosti vaayirasii kun yeroo raawwatamu hunda koodii isaa jijjiiruuf kan qophaae yoo tau, kunis softiweeriin farra vaayirasii adda baasuun caalaatti rakkisaa taa. Faayilota faaluu fi miidhuu ykn akkuma vaayirasii biroo amala hin barbaachifne biroo fiduu dandaa. . Yeroo sagantaa dhukkuba kanaan qabame dammaqinaan hin fayyadamnellee, dalagaalee sirnaa gidduu seenuun ykn amala hin barbaadamne biroo fiduu dandaa. Walumaagalatti, vaayirasoonni rakkoolee balaa fiduu dandau, kanneen akka daataa dhabuu, kufaatii sirnaa fi raawwii hirisuu dabalatee. Softiweeri farra vaayirasii keessan yeroon isaa eeggate gochuu fi yeroo faayiloota madda hin beekamne irraa banattan of eeggannoo gochuun kompiitara keessan balaa kana irraa eeguun barbaachisaa dha. 