<prompt> Dhiibbaa hoinni addunyaa waggoota 10 darban keessatti geessise ilaalchisee gabaasa qopheessuunan  <response>: Hoinni addunyaa dhimma hin haalamnee fi dhiibbaa guddaa qabuu fi waggoota dheeraaf pilaaneetii keenya irratti dhiibbaa geessisaa ture yoo tau, waggoonni kurnan darban kanarraa adda miti. Waggoota 10 darban keessatti dhiibbaan hoinni addunyaa gama adda addaa naannoo keenyaa irratti mulateera. Buaa hoinni addunyaa mulatu keessaa tokko hoi addunyaa giddu galeessaan dabaluu isaati. Akka NASAn jedhutti, bara 2010 hanga 2019tti waggoota kurnan hoaa galmaaan yoo tau, waggoota sana keessaa tokkoon tokkoon isaanii waggoota hoaa 10 galmaaan keessaa tokkodha. Bara 2016 bara hoaa waggoota kurnan kanaa tauun kan ibsame yoo tau, hoi giddu galeessaan digrii seentigireedii 1.02 giddu galeessa bara 1951-1980 ol taeera. Hoi dabalaa dhufe kun naannoolee adda addaatti hoaa fi gogiinsi yeroo dheeraa akka uumamu gochuun haalli jireenyaa namaas tae bineensota bosonaa rakkisaa taasiseera. Buaan hoinni addunyaa waggoota kurnan darban keessatti mulate inni biraan addunyaa guutuutti qoochoowwan bubbee fi qorra qorraa baquudha. Arktiik keessatti baqfamuu garmalee kan mudate yoo tau, baayinni bubbee galaanaa naannichaa Adoolessa bara 2019tti yeroo kamiyyuu caalaa gadi aanaa tauun galmaaeera.Baqachuun kun sadarkaan galaanaa waggaatti miliimeetira 3.3 kan kanaan dura mulateef gumaacha guddaa qaba kurnan, saboota odola jiraataniifi magaalota qarqara galaanaa gadi fagoo taan balaa lolaadhaaf saaxilee jira. Jijjiiramni qilleensaa, buaa hoina addunyaatiin, balaawwan uumamaa kanneen akka obomboleettii, obomboleettii fi obomboleettii hawaasa irratti dhiibbaa hamaa geessisan irra deddeebiin fi ciminni akka dabalu taasiseera. Waggoota kurnan darban keessa taateewwan balaa hedduu kan akka obomboleettii Dooriyaan bara 2019 Bahamas rukutee kallattiin lubbuu namoota 74 fi miidhaa doolaara biiliyoona 3.4 ol geessiseera. Dhiibbaan hoinni addunyaa heddummina lubbu qabeeyyii pilaaneetii keenyaa irratti qabu kan nama sodaachisu yoo tau, sababa bakka jireenyaa dhabuu fi haala qilleensaa jijjiiramaatiin gosootni hedduun gara baduutti dhiibamaniiru. Bakkeewwan jireenyaa pilaaneetii kanarratti badhaadhan keessaa tokko kan taʼe koraal reefoonni hoʼi galaanaa dabaluudhaan baayʼee isaan mudachaa jira. Waggoota kurnan darbanitti, saayintistoonni hamma kanaan dura hin argamne koraalli bilicheefamuu isaa arganii jiru, kunis taatee koraalliin algee rizqii isaaf irratti hirkate gadi lakkisee beelaee dhuma irratti dua isaaf sababa taa. Xumura irratti, waggoonni kurnan darban dhiibbaa fagoo fi balaa hoinni addunyaa pilaaneetii keenya irratti geessise agarsiisaniiru. Buaan kunniin naannoo keenya eeguu fi egeree itti fufiinsa qabu hundaaf mirkaneessuuf jijjiirama qilleensaa salphisuu fi waliin walsimsiisuuf tarkaanfiin addunyaa qindoomina qabu baayee barbaachisaa tauu isaa hubachiisu. 