<prompt> Kaumsaa fi guddina bara seena qabeessa kenname ni ibsi.Haaromsa  <response>: Haaromsi jecha Faransaayii haromsa jedhu irraa kan fudhatame, hiikni isaas deebiee dhalachuu seenaa Awurooppaa keessatti yeroo jaarraa 14ffaa hanga 17ffaatti ture. Barri kun haaromsa sammuu fi aadaa kan fedhii haaromfame aartii kalaasikaa, ogbarruu, falaasama, saayinsii fi namummaa, fi dhimmoota biroof kakaaseen kan beekamudha. Sochiin kun jalqaba magaalota-biyyoota Xaaliyaanii keessattuu Firaansi keessatti kan jalqabe yoo tau, guutummaa Awurooppaatti osoo hin babalatin dura ture. Kaumsi Haaromsaa wantoota hedduu Xaaliyaanii jaarraa 14ffaa keessatti walitti dhufan irraa hordofamuu dandaa. Dhiibbaan guddaan tokko bara 1453tti Qosxanxinoos Istaanbul ammaa Turkoota Usmaaniyaa jalatti kufte yoo tau, kunis hayyoonni Giriikii gara Xaaliyaanii akka dhufan taasiseera, kunis barreeffamoota harkaa durii fi beekumsa falaasama Giriikii durii, ogbarruu fi saayinsii ofii isaanii wajjin fide. Wanti biraan immoo qabeenya magaalaa-biyyoota Xaaliyaanii, keessumaa kanneen kaabaa jiran, kunis aartistoota, hayyootaafi falaasamoota akka isaan gargaaran isaan dandeessiseera. Maashiniin maxxansaa kun naannoo bara 1440tti Yohaannis Gutenbargiin kan kalaqame yoo tau, yaadaafi beekumsa babalisuuf gargaareera. Giddugaleessa Haaromsaa kan ture humanism, sochii hayyootaa qorannoo barreeffamoota kalaasikaa, kabajaa fi gatii nama dhuunfaa, akkasumas dandeettii ilmi namaa guddummaa argachuuf qabu cimsee ibsu ture. Xiyyeeffannaan bara gidduu galeessaa amantii irratti xiyyeeffachuu irraa gara ilaalcha addunyaa caalaa sekulaariitti jijjiiramni kun aartii, ogbarruu, falaasama, saayinsii fi siyaasa irratti dhiibbaa guddaa geessiseera. Aartii keessatti, Haaromsi yaada kalaasikaa kan walsimsiisaa, walmadaaluu fi dhugaa taeef fedhii haaromfame arge. Kunis fakkii, boca, ijaarsa, muuziqaa fi ogbarruu akka daraaran kan taasise yoo tau, aartistoonni fi barreessitoonni akka Leenaardoo da Viinchii, Mikaaelaanjeloo, Raafaaeel fi Wiliyaam Sheekspir hambaa waaraa dhiisaniiru. Saayinsii keessatti, Haaromsi warraaqsa saayinsii ammayyaatiif buuura kan kaae yoo tau, namoonni akka Niikoolaas Koopernikaas, Yohaannis Keeplar fi Galiiloo Galiilee ilaalcha aadaa jioosentirikii uumama cufaa mormuudhaan dameewwan akka astronomy, fiiziksii fi herrega irratti guddina guddaa galmeessaniiru. Walumaagalatti, Haaromsi yeroo guddina sammuu fi aadaa guddaa ture, kunis qaroomina warra dhihaa irratti dhiibbaa waaraa qaba ture. 