<prompt> Yaad-rimee Hewaan Maaytookondriyaa ibsi.nan  <response>: Maaytookondriyaa Hewaan maqaa akaakayyuu waliigalaa namoota lubbuun jiran hundaaf kan kenname yoo tau, sarara hidda dhalootaa dubartootaa kallattiin, buuuraan nama dhuunfaa yaadame kan akaakayyuu dhiyoo taee fi DNAn maaytookondriyaa namaa hundi mtDNA irraa argamedha. Amala macaafa qulqulluu Hewaan jedhamtee HEWAA jedhamti. Maaytookondriyaa caasaa xixiqqoo seelii namaa hunda jechuun ni dandaama keessatti argaman yoo tau, anniisaa seelonni hojii isaanii raawwachuuf itti fayyadaman maddisiisuudhaaf itti gaafatamummaa qabu. DNAn maaytookondriyaa haadha qofa irraa waan dhaalamuufi, DNA niwukilarii irraa adda taee irra deebiin walitti makamuu waan hin dandeenyeef adda. Kana jechuun haadha irraa gara daaimaatti osoo hin jijjiiramne kan darbu yoo tau, yeroon darbaa deemuun hidda dhalootaa jeneetikii hordofuun salphaa taa. Qorattoonni DNA maaytookondriyaa namoota uummata adda addaa addunyaa irraa dhufan xiinxaluudhaan, Hewaan Maaytookondriyaa naannoo waggoota 200,000 dura, Afrikaa keessa jiraachaa akka turte tilmaamu dandaaniiru. Yeroo sanatti nama jalqabaa ykn tokkicha lubbuun ture jechuu akka hin taane, akkasumas hundi keenya sarara haadha tokkoo fi hin cabne tokkoon ishee irraa buuna jechuu akka hin taane hubachuun barbaachisaadha. Inumaayyuu yeroon darbaa deemuun hiddi mtDNA dubartoota yeroo sanatti lubbuun jiran hunda dhuma irratti duee, hanga haraatti hiddi Hewaan Maaytookondriyaa qofatu jira jechuudha. Walumaagalatti, Hewaan Maaytookondriyaa dubartii yaadame yoo taatu, xiinxala DNA maaytookondriyaa irratti hundaauun, akaakayyuu waliigalaa namoota lubbuu qaban hunda keessaa isa dhiyoo tae karaa sarara dubartootaatiin bakka buudha. 