<prompt> Seenaa Isaac Newton qoradhuutii gabaabduu maddisi.nan  <response>: Isaac Newton ogeessa fiiziksii fi herregaa beekamaa yoo tau, seenaa saayinsii keessatti namoota barbaachisoo taan keessaa tokko jedhamee fudhatama. Guraandhala 4, 1643 biyya Ingilizii magaalaa Liinkanshaayer keessatti dhalate. Hojii seera sochii, harkisa addunyaa fi boca kaalkulasii irratti hojjeteen beekama. Hojiin Niwutan saayinsii bara isaa irratti warraaqsa kan fide yoo tau, argannoon isaas akkaataa addunyaa fiizikaalaa itti hubannu bocuu itti fufeera. Niwutan Kolleejjii Triiniitii, Kaambiriijitti erga baratee booda, yeroo weerara dhukkuba kanaa gara Liinkanshaayiritti deebie. Yeroo kana keessatti yaadota isaa waaee kaalkulaasii, optikii fi seera harkisa lafaa irratti qopheessuu irratti guddina guddaa agarsiiseera. Argannoon Niwutan utuu hin hubatin kan hafe siʼa taʼu, bara 1669tti Kolleejjii Trinity keessatti piroofeesara taʼee muudame. Bara 1687tti hojii isaa isa beekamaa Philosophiae Naturalis Principia Mathematica Mathematical Principles of Natural Philosophy kan yaada isaa sochii, harkisa lafaa fi sochii pilaaneetotaa irratti ibsu maxxanseera. Gumaan Niwutan saayinsiidhaaf godhe baayee yoo tau, hambaan isaas hanga haraatti jira. Seenaa keessatti saayintistoota gurguddoo keessaa tokko tauun balinaan kan ilaalamu yoo tau, yaadni isaas saayintistoota addunyaa maraatiin qoratamuu fi guddifamuu itti fufeera. Niwutan Amajjii 31, 1727 biyya Ingilizii Landanitti due. 