<prompt> Jecha data literacy jedhu ibsi, maaliif akka barbaachisaa tae ibsi.nan  <response>: Dubbisuu fi barreessuu daataa jechuun dandeettii dubbisuu, hubachuu, xiinxaluu, waliin hojjechuu fi murtoo daataa irratti hundaauun murteessuu agarsiisa. Kana jechuun dandeettii odeeffannoo hiika qabu daataa keessaa baasuun karaa kaayyoo qabuun itti fayyadamuudha. Addunyaa haraa keessatti, daataa murtee kennuu industirii fi dameelee balaa keessatti sochoosaa jiru keessatti, dubbisuu fi barreessuu daataa murteessaadha. Daataa baayee guyyaa guyyaan maddisiifamu kanaan, daataa bua qabeessa taeen hojjechuu dandauun saffisaan ogummaa barbaachisaa taaa jira. Sababoonni dubbisuu fi barreessuu daataa barbaachisaa taeef muraasni: 1. Murtee kennuu fooyyaaa: Dubbisuu fi barreessuu daataa namoota dhuunfaa fi dhaabbileen hubannoo argachuuf daataa xiinxaluu fi adeemsaa fi akkaataa adda baasuu waan dandaaniif murtoo odeeffannoo irratti hundaae akka murteessan kan taasisudha. 2. Gahumsa dabaluu: Dubbisuu fi barreessuu daataatiin namoonni dhuunfaa fi dhaabbileen naannoowwan fooyyaiinsa qaban adda baasuu, adeemsa sirreessuu fi murtoo daataa irratti hundaae kennuudhaan gahumsa guddisuu dandau. 3. Furmaata rakkoo fooyyaaa: Namoonni dhuunfaa odeeffannoo dubbisuu dandaan daataa fayyadamuun rakkoolee adda baasuu, hundee isaanii hubachuu fi furmaata hubannoo fi tilmaama osoo hin taane dhugaa fi ragaa irratti hundaae qopheessuu dandau. 4. Walqunnamtii fooyyaaa: Daataa beekuu jechuun daataa fayyadamuun bua qabeessa taee walqunnamsiisuu dandauu jechuudha, kunis addunyaa daataa falmii deeggaruufi murteessitootni amansiisuuf itti fayyadamu baayachaa dhufe keessatti barbaachisaa dha. Walumaagalatti, dubbisuu fi barreessuu daataa dandeettii daataa hubachuu fi ittiin hojjechuu yoo tau, namoonni dhuunfaa fi dhaabbileen murtoo fooyyaaa akka murteessan, gahumsa akka fooyyessuu, rakkoo furuu fi bua qabeessa taeen akka walqunnaman waan taasisuuf barbaachisaa dha. 