<prompt> Barumsa seenaa gabaabaa mata duree filatte tokko irratti kenni.nan  <response>: Seenaa keessatti dhimmi hawwataa tae tokko kaumsa interneetii ti. Namoonni baayeen interneetiin kalaqa dhiheenya kanaa tauu kan amanan taus, yaad-rimeen neetworkii kompiitaraa addunyaa dhugumatti bara 1960moota keessa kan jalqabedha. Intarneetii dursee kan jalqabaa pirojektii ARPANET jedhamu yoo tau, pirojektiin kun Ejensii Pirojektoota Qorannoo Olaanaa Ministeera Ittisaa Ameerikaa ARPA irraa maallaqaan gargaarame ture. Galmi ARPANET qorattoonni bakka adda addaatti argaman odeeffannoo fi qabeenya akka qooddatan kan taasisu networkii uumuu ture. Walitti dhufeenyi milkaaaan jalqabaa kompiitara lama ARPANET irratti Onkoloolessa 29, 1969 Yunivarsiitii Kaalifoorniyaa, Los Anjeelees fi Dhaabbata Qorannoo Istaanfoord gidduutti uumame. Waggoota kurnan lamaan itti aananiif ARPANET guddachaa fi guddachaa kan dhufe yoo tau, teeknooloojiiwwan haaraa kanneen akka packet switching fi TCPIP Transmission Control ProtocolInternet Protocol of keessaa qaba. Teeknooloojiiwwan kun daataa paaketoota xixiqqootti caccabee gara bakka itti geessutti akka geessu kan taasisan yoo tau, kunis neetworkiin hedduun akka walqunnaman taasiseera. Bara 1980moota keessa Faawundeeshiniin Saayinsii Biyyaalessaa NSF neetworkii NSFNET jedhamu kan yunivarsiitiiwwanii fi dhaabbilee qorannoo walitti hidhu hojjete. Neetworkiin kun dhuma irratti guddachuun lafee dugdaa interneetii taee, jalqaba bara 1990mootaatti Weebsaayitiin Addunyaa uumamee, interneetiin ummata balaaf akka dhaqqabamu taasiseera. Hara interneetiin akkaataa itti wal qunnamnu, odeeffannoo itti argannu, akkasumas namoota biroo addunyaa kanarra jiran waliin wal qunnamnu irratti warraaqsa guddaa fideera. Meeshaa humna guddaa qabu kana malee jireenya tilmaamuun nama rakkisa, kunis pirojektii gad of qabuu mootummaan maallaqaan gargaaru waggoota kurnan shan oliin duraa irraa kan maddedha. 