<prompt> Haala seenaa Dhaabbata Daldala Addunyaa akka uumamu taasise qorachuun ni ibsunan  <response>: Dhaabbanni Daldala Addunyaa ykn gabaabumatti WTO dhaabbata idil-addunyaa dambii daldala biyyoota miseensa isaa gidduu jiru ilaaludha. Hojiin isaa inni guddaan daldalli addunyaa haala gaariin, tilmaamamuu fi hanga dandaametti bilisaan akka yaau gochuudha. WTOn hundee isaa kan qabu Waraana Addunyaa Lammaffaa booda yeroo hawaasni addunyaa waldhabdee addunyaa gara fuula duraa ittisuu fi tumsa dinagdee guddisuuf mala barbaadaa turedha. Waraana booda hoggantoonni idil-addunyaa Bretton Woods, New Hampshire, USA keessatti walgauun buuura dinagdee addunyaa haaraa qopheessaniiru. Tumsa dinagdee idil-addunyaa guddisuu fi gadi buiinsa gatii maallaqaa kan bara 1930moota keessa kufaatii addunyaa keessatti gumaache ittisuuf Fandii Maallaqaa Idil-addunyaa IMF fi Baankii Addunyaa hundeessan. Dhaabbata Daldala Idil-addunyaa ITO daldala meeshaalee fi tajaajiloota addunyaa irratti toatus buuura kaaaniiru. Haa tau malee, mormii Kongiresii Ameerikaa irraa kaeen karoorri ITOf ture kufe. ITOn bakka hin jirretti daldala bilisaa addunyaa guddisuuf tarkaanfiin yeroo fudhatameera. Bara 1947tti Siwiizarlaand Jeeneevaatti biyyoonni 23 Waliigaltee Waliigalaa Taarifa fi Daldalaa GATT kan taarifaa fi gufuulee daldalaa biroo hirisuun daldala idil-addunyaa toatu mallatteessaniiru. GATT waggoota kurnan itti aanan keessatti marii marsaa hedduu bilisa daldalaa bilisa taasisuudhaaf buuura taeera. Dhuma bara 1980mootaatti erga GATT uumamee as dinagdeen addunyaa jijjiirama guddaa akka qabu ifa ture. Biyyoonni tajaajila baayee daldaluu kan jalqaban yoo tau, sansalatni oomishaa addunyaa dabaluu isaatiin daldala meeshaalee toachuun rakkisaa taeera. Dhaabbanni daldala addunyaa balaa fi madaqfamuu dandau barbaachisaa taee, biyyoota miseensa GATT gidduutti marii waggoota hedduudhaaf sababa taeera. Dhumarratti bara 1994tti mariin daldalaa Marsaan Uraagaay Waliigaltee Maraakeesh kan Dhaabbata Daldala Addunyaa hundeesse mallatteessuudhaan xumurame. WTOn qajeeltoowwan GATT duraanii kan hammate yoo tau, garuu daldala tajaajilaa, qabeenya kalaqa sammuu, fi furmaata falmii fi kanneen biroof tumaalee dabalataa qaba. WTOn erga uumamee kaasee daldala addunyaa toachuu, guddina dinagdee fi misooma guddisuu, hiyyummaa addunyaa hirisuuf gargaaruu keessatti gahee olaanaa taphateera. Miseensonni ishee amma daldala addunyaa 98 ol kan qaban yoo tau, ammallee dhaabbata idil-addunyaa seera daldala saboota gidduu jiru ilaalu qofa taee hafa. 