<prompt> Akaretša sehlogo: Ge re dutše re hwetša ditshepedišo tše dintši tša dipolanete lefelong le lengwe leswiswing, go na le selo se sengwe seo se gakantšhago diithuti tša dinaledi - ke ka baka lang tshepedišo ya rena ya letšatši e bonagala e le e kgethegilego gakaakaa? Mekgatlo e mengwe e mentši e na le Dipolanete-kgolo le dipolanete tše dingwe tšeo di dikologago kgaufsi le naledi ya tšona, eupša ya rena ga e na tšona. Le gona bjale re ka ba re tseba lebaka - ka gobane Jupiter e ile ya itshwara bjalo ka bolo ya go thuba tshepedišong ya letšatši ya mathomong gomme ya ntšha dipolanete tshepedišong ya letšatši goba ya di bea maemong a tšona. Bo-rathutamahlale ba Yunibesithing ya California ba tšweleditše kgopolo e mpsha bakeng sa tshepedišo ya letšatši. Ba bolela gore mathomong a bophelo bja yona, Jupiter e ile ya dikologa dipolanete tša ka gare seswantšho sa tshepedišo ya letšatši ya mathomong se bontšhitšwe. Se se hlalosa lebaka leo ka lona go se nago dipolanete magareng ga Mercury le letšatši. Eupša gape e ka ba e bontšha gore tshepedišo ya rena kekgwele e sa tlwaelegagoka gare ga galase. Ge e ba se e le therešo, se se be se tla šišinya gore maemo ao a dumeletšego bophelo go atlega mo lefaseng ke a sa tlwaelegago kudu. Nyakišišo yeo e gatišitšwego ka go Proceedings of the National Academy of Sciences e thuša go hlalosa lebaka leo ka lona tshepedišo ya rena ya letšatši e fapanego kudu le tše dingwe tše makgolo tšeo di utolotšwego nywageng ya morago bjale. Moprofesara Gregory Laughlin wa Yunibesithing ya California kua Santa Cruz, yo e lego mongwadi-gotee wa nyakišišo o re: Ga bjale re ka lebelela tshepedišo ya rena ya letšatši ka go e bapetša le ditshepedišo tše dingwe ka moka tša dipolanete, e nngwe ya dika tše di kgahlišago kudu ke go hlokega ga dipolanete ka gare ga modikologo wa Mercury. Go bonala tshepedišo ya dipolanete e tlwaelegilego ka gare ga molalatladi wa rena wa dinaledi e le sehlopha sa dipolanete tše dikgolo kudu tšeo di dikologago lefase ka dinako tše kopana ka mo go tšhošago. Tshepedišo ya rena ya letšatši e bonagala e le yeo e sa tlwaelegago ka mo go oketšegago. Batho ba šele ke ba kgonthe - ga se banna ba banyenyane ba batala-lerata bao ba etelago Lefase bjalo ka ge ba bontšhwa difiliming, eupša ke bophelo bja dipaketheria tshepedišong ya rena ya letšatši le bophelo bjo bohlale ka kua ga yona. Seo se boletšwe ke banyakišiši ba babedi ba ba etelelago pele ba Search for Extraterrestrial Intelligence SETI, bao ba ilego ba tšea karolo theeletšong ya Komiti ya Ngwako ya tša Thutamahlale, Lefau-faung le Thekinolotši kua Washington DC ka August e fetilego. Nakong ya polelo yeo e bego e bitšwa Astrobiology and the Search for Life in the Universe ka May, bo-rathutamahlale ba ile ba nea bohlatse le mabaka a go dumela gore ga re noši...  <response>: Yunibesithi ya California e tšweleditše kgopolo e mpsha ya tshepedišo ya letšatši. Ba bolela gore mathomong a bophelo bja yona, Jupiter e ile ya dikologa dipolanete tša ka gare. Se se hlalosa lebaka leo ka lona go se nago dipolanete magareng ga Mercury le letšatši. Eupša gape e ka ba e bontšha gore tshepedišo ya rena kekgwele e sa tlwaelegagoka gare ga galase. Le gona go ka bolela gore maemo a bophelo mo lefaseng e be e le a sa tlwaelegago kudu. 