<prompt> Akaretša sehlogo: CNN Bo-rathutamahlale ba NASA ba batametše kudu go kwešišeng gore go ka ba go be go e-na le meetse a makae go Mars ya kgale. Dinyakišišo tše tše difsa gape di bontšha kamoo matamo a meetse a kgale a ka bago a ile a fetoga ka gona nywageng e dibilione, e lego seo se bontšhago gore mawatle a kgale a Polaneteng e Khwibidu a ka ba a be a swere meetse a mantši go feta Lewatle la Arctic la Lefase, go utolla bo-rathutamahlale ba NASA nyakišišong yeo e gatišitšwego Labohlano ka makasineng wa Science. Geronimo Villanueva, e lego rathutamahlale wa Goddard Space Flight Center ya NASA o itše: Nyakišišo ya rena e nea kakanyetšo e tiilego ya gore Mars e kile ya ba le meetse a makae, ka go tseba gore ke meetse a makae ao a ilego a lahlegela lefaufaung. Ka modiro wo, re ka kwešiša gakaone histori ya meetse go Mars. E le gore ba hwetše dikarabo tša potšišo ye ya kgale mabapi le dimolekhule tša meetse tša ka Mars, bo-rathutamahlale ba ile ba diriša dithelesekopo tše tharo tše dikgolo tša lefase tša infrared, kua Chile le Hawaii, go lekanya mehlala ya meetse lefaufaung la polanete mafelong a fapa-fapanego le ka dihla tše di fapa-fapanego, go tloga ka March 2008 go fihla ka January 2014. Michael Mumma wa Goddard o itše: Go tšwa fase, re be re ka kgona go tšea seswantšho sa hemisphere ka moka bošegong bjo tee. Bo-rathutamahlale ba ile ba lebelela tekanyo ya dibopego tše pedi tše di fapanego - goba di-isotope - tša meetse, H2O le HDO. Ya mafelelo e dirwa e boima ke e nngwe ya diathomo tša yona tša haeterojene, yeo e bitšwago deuterium, yeo e nago le neutron ka gare ga yona go tlaleletša go proton yeo diathomo ka moka tša haeterojene di nago le yona. Seo se ile sa imela HDO kudu, mola tekanyo e kgolo ya haetrotšene go tšwa go H2O e ile ya phaphamala lefaufaung, ya kgaogana le maatlakgogedi a fase a Mars gomme ya nyamelela lefaufaung. Ka baka leo, bo-rathutamahlale ba boletše gore meetse ao a lego ka gare ga dikgapetla tša lehlwa la ka mathokong a Mars a na le tekanyo e phagamego kudu ya HDO go feta meetse ao a lego ka meetseng a lefase. Bo-rathutamahlale ba ile ba bapiša tekanyo ya H2O le HDO yeo e lego lefaufaung la Mars lehono le tekanyo ya dimolekhule tše pedi tšeo di bego di tantšwe ka gare ga meteorite ya Mars, e lego leswika leo le ilego la kgaogana le Mars - mohlomongwe ge asteroid e be e e-tla - gomme la wela lefaseng nywageng e ka bago e dimilione tše dikete tše 4,5 e fetilego. Ba ile ba kgona go bona gore tekanyo yeo e fetogile gakaakang ge nako e dutše e e-ya le go akanyetša gore ke meetse a makae ao a nyametšego go tšwa go Mars - mo e ka bago 87 lekgolong. Dinyakišišo di bontšha gore...  <response>: Bo-rathutamahlale ba ile ba ithuta ka meetse a lego lefaufaung la Mars ka dithelesekopo tše tharo tše dikgolo tša infrared. Ba ile ba bapiša tekanyo ya dimolekhule tše itšego polaneteng le ya meteorite ya go tšwa go Mars yeo e wetšego lefaseng. 