<prompt> Lebelela temana e lego ka mo tlase gomme o arabe potšišo ka morago ka leleme le le swanago le temana: Karolo: Go boletšwe gore modiro wa Newton o ile wa kaonefatša ka mo go lemogegago lekala le lengwe le le lengwe la dipalo leo le bego le ithutwa ka nako yeo. Mošomo wa gagwe tabeng yeo ka tlwaelo e bitšwago di-fluxions goba calculus, wo o bonwego ka mongwalong wa seatla wa October 1666, ga bjale o gatišitšwe gare ga dipampiri tša Newton tša dipalo. Mongwadi wa sengwalwa De analysi per aequationes numero terminorum infinitas, yeo e rometšwego ke Isaac Barrow go John Collins ka June 1669, o ile a hlaolwa ke Barrow lengwalong leo le rometšwego go Collins ka August ya ngwaga woo e le ... wa bohlale bjo bo sa tlwaelegago le bokgoni dilong tše. Newton ka morago o ile a akaretšwa ngangišanong le Leibniz ka ga go ba le maemo a pele ka go hlabolla calculus phenkgišano ya LeibnizNewton calculus. Bo-radihistori ba bantši ba mehleng yeno ba dumela gore Newton le Leibniz ba ile ba hlama calculus ka go ikemela, gaešita le ge ba be ba e-na le maswao a fapanego kudu a dipalo. Ka dinako tše dingwe go ile gwa šišinywa gore Newton ga se a gatiša selo ka yona go ba go fihla ka 1693, gomme ga se a nea pego e feletšego go ba go fihla ka 1704, mola Leibniz a ile a thoma go gatiša pego e feletšego ya mekgwa ya gagwe ka 1684. Tlhaloso ya Leibniz le Tsela ya go fapana, yeo lehono e lemogilwego e le mekgwa ya go ba bonolo kudu, e ile ya amogelwa ke boradipalo ba kontinente ya Yuropa, gomme ka morago ga 1820 goba go feta moo, gape le boradipalo ba Brithania. Keletšo e bjalo e palelwa ke go hlaloša calculus ka Pukung ya 1 ya Principia ya Newton ka boyona le ka dingwalweng tša yona tša peleng, go swana le De motu corporum ka gyrum ya 1684; diteng tše di bontšhitšwe ke basekaseki ba nako ya Newton le mehleng ya lehono. Mošomo wa gagwe o diriša calculus ka sebopego sa thutaphedi go theilwe godimo ga dikelo tše di lekanyetšago tša dikelo tša dipalo tše nnyane kudu: ka go Principia ka boyona, Newton o file pontšho ya se ka tlase ga leina la tsela ya dikelo tša mathomo le tša mafelelo le gore ke ka baka la eng a beile ditlhaloso tša gagwe ka sebopego se, gape a bolela gore mo go na le selo se tee le seo se dirwago ka mokgwa wa go se aroganyege wa Principia Potšišo: Ke batho bafe bao go naganwago gore ke bona ba hlamilego karolo ya dipalo yeo e tsebjago e le calculus?  <response>: Newton le Leibniz 