<prompt> Akaretša sehlogo: Ka nywaga-kgolo e mentši go bile le dipego tša kamoo diphoofolo di itshwarago ka tsela e sa tlwaelegago ka gona pele ga ditšhišinyego tša lefase. Bjale, ka lekga la pele, bo-rathutamahlale ba gatišitše boitshwaro bja diphoofolo tša naga pele ga tšhišinyego ya lefase gomme ba dumela gore nyakišišo ya bona e ka thuša go kaonefatša go bolela e sa le pele ka tšhišinyego ya lefase ya nakwana. Ba ile ba hwetša gore diphoofolo tša kua Peru - tše bjalo ka di-puma le dinonyana tše di bitšwago di-curassow - di ile tša tšhabela lefelong le šireletšegilego matšatši pele ga tiragalo. Banyakišiši ba dumela gore diphetogo tša boitshwaro di ka tswalanywa le di-ion tšeo di lego moyeng. Pukutla go ya tlase bakeng sa bidio. Ka lekga la pele, bo-rathutamahlale ba gatišitše boitshwaro bja diphoofolo tša naga kua Peru pele ga tšhišinyego ya lefase gomme ba dumela gore nyakišišo ya bona e ka thuša go kaonefatša go bolela e sa le pele ka tšhišinyego ya lefase ya nako e kopana. Se se sa dutše se bontšha gore Razor o be a na le difahlego tše di phadimago. Ka tlase ga boetapele bja Dr. Rachel Grant wa Yunibesithing ya Anglia Ruskin, ditsebi di ile tša diriša tsebišo yeo e kgobokeditšwego go tšwa lelokelelong la dikhamera tšeo di laolwago ke mosepelo tšeo di lego kua Yanachaga National Park kua Peru. Nyakišišo e hweditše gore diphetogo tše dikgolo boitshwarong bja diphoofolo di thomile matšatši a 23 pele ga tšhišinyego ya lefase ya bogolo bja 7.0 ya Contamana yeo e ilego ya hlasela tikologo yeo ka 2011. Letšatšing le le tlwaelegilego, dikhamera di be di tla gatiša dipono tša diphoofolo tše di lego magareng ga tše hlano le tše 15. Lega go le bjalo, lebakeng la matšatši a mabedi pele ga tšhišinyego ya lefase, ba ile ba ngwala ditiragalo tše hlano goba ka tlase ga tšeo. Matšatšing a mahlano go a šupago ao a bego a le pele ga tšhišinyego ya lefase, ga se gwa ka gwa begwa selo mabapi le go sepela ga diphoofolo, e lego seo se bego se sa tlwaelega kudu tikologong ya dithaba ya sethokgwa sa pula e ntši. Dr. Grant, e lego seboledi sa thutaphedi ya diphoofolo le ya tikologo, o boditše MailOnline gore digagabi di be di bonala di e-na le maikwelo a kgethegilego gomme di ile tša nyamelela ka mo go feletšego matšatši a seswai pele ga tšhišinyego ya lefase. Ka tlwaelo di gona kae le kae sethokgweng. di tlwaelegile kudu e bile di be di le gona kae le kae nakong ya go hlahlobja, eupša ka morago di ile tša nyamelela ka mo go feletšego. Nyakišišo e hweditše gore diphetogo tše dikgolo boitshwarong bja diphoofolo di thomile matšatši a 23 pele ga ge tšhišinyego ya lefase ya bogolo bja 7.0 ya Contamana e ka hlasela lefelo leo ka 2011. Seswantšho sa setoko se bontšha go thulana mo go bakilwego ke tšhišinyego ya lefase se a bontšhwa. Bo-rathutamahlale ba ile ba rekota ponagatšo ya maphoto a radio a ditikologo tše di lego tlase kudu ka godimo ga lefelo leo le dikologilego bogare bja tšhišinyego ya lefase ya Peru...  <response>: Bo-rathutamahlale ba ile ba gatiša boitshwaro bja diphoofolo kua Peru pele ga tšhišinyego ya lefase. Ba hweditše gore ba bantši ba tšhabetše mafelong a ka tlase gomme ba iphihla matšatši pele ga tiragalo. Ka matšatši a mahlano pele ga tšhišinyego ya lefase, ga go na mosepelo wa diphoofolo wo o ilego wa begwa. Setsebi sa Yunibesithing ya Anglia Ruskin se boletše gore dikokoni ke tše di nago le maikwelo a tseneletšego kudu. Nyakišišo e šišinya gore diphoofolo di arabela ditšhitišong tše di diregago ka gare ga ionosphere. Di-ion tše di nepagetšego moyeng di lebiša ditla-moragong tše di sa kgahlišego diphoofolong. 