<prompt> Akaretša sehlogo: Mo e nyakilego go ba seripa-gare sa bana ka moka ba nywaga e seswai le tee-tharong ya bana ba nywaga e mehlano ba na le meno ao a tsentšwego goba ao a sego gona ka baka la go bola ga meno. Go feta moo, ka 2013, 46 lekgolong ya bana ba nywaga e 15 le 34 lekgolong ya bana ba nywaga e 12 ba be ba na le go bola mo go bonagalago ka menong a bona a sa ruri. Gaešita le ge dipalo tšeo tše di phagamego di emela go fokotšega ganyenyane lebakeng la nywaga e lesome, ge dipalo tše di ka bapišwago e be e le tša 56 lekgolong le 43 lekgolong ka go latelana. Dipalo-palo tša morago-rago, tšeo di gatišitšwego ke Health and Social Care Information Centre, di utolla gore bana ba lewa ke dihlong kudu ka baka la meno a bona ao a bodilego moo ba lekago go phema go myemyela goba go sega. Pukutla go ya tlase bakeng sa bidio. Nyakišišo ya tša Maphelo a Meno a Bana e utolotše gore mo e nyakilego go ba seripa-gare sa bana ka moka ba nywaga e seswai le tee-tharong ya bana ba nywaga e mehlano ba na le meno ao a tsentšwego goba ao a sego gona ka baka la go bola ga meno. Maemo a fapa-fapanego a go bola a kgoma dikarolo tše di fapa-fapanego tša leino, dikgato tša mathomo di senya enamel, mola dibopego tše šoro kudu di hlasela dentin le pulp, go etša ge go bontšhitšwe seswantšhong. Nyakišišo ya bana ba fetago 13 500 le ditlhahlobo tša meno tše e nyakilego go ba tše 10 000 di utolotše gore go bola ga meno go be go bonagala kudu malapeng ao a hwetšago tšhelete e nyenyane - moo bana ba swanelegago go hwetša dijo tša mahala sekolong. Gare ga bona, go ile gwa nyakišišwa le go hlahlobja batho ba 9 866. Mo e ka bago 40 lekgolong ya bana ba nywaga e mehlano go tšwa malapeng ao a diilago kudu ba be ba e-na le go bola ga meno, ge go bapetšwa le 29 lekgolong go tšwa malapeng ao a diilago ganyenyane. Go oketša moo, 59 lekgolong ya bana ba nywaga e 15 bao ba tšwago malapeng ao a diilago ba be ba e-na le bolwetši bja meno, ge go bapetšwa le 43 lekgolong ya bana bao ba tšwago malapeng ao a humilego. Ka nako e swanago Northern Ireland e utollwa e le motse-mošate wa UK wa go bola ga meno a bana, moo 72 lekgolong ya bana ba nywaga e 15 ba nago le malwetši a molomo. Kua Engelane palo yeo ke 44 lekgolong gomme kua Wales ke 63 lekgolong. Eupša gaešita le ge e dutše e le godimo, maemo a theogile ga e sa le go tloga ka 2003 ge dipalo tše di ka bapišwago e be e le 78 lekgolong, 55 lekgolong le 65 lekgolong ka go latelana. Ditsebi di boletše gore Nyakišišo ya tša Maphelo a Meno a Bana e utolla tshekamelo e holofetšago, ka tekanyo le bogolo bja go bola ga meno meno a sa ruri a bana ba nywaga e 12 le e 15 ao a wago. Ngwana...  <response>: Nyakišišo ya tša Maphelo a Meno a Bana e bontšha gore 46 ya bana ba nywaga e 15 le 34 ya bana ba nywaga e 12 ba be ba e-na le go bola mo go lego molaleng ka menong a bona a sa ruri. Go fokotšega ganyenyane ga ditiragalo tša bolwetši nywageng e lesome e fetilego, eupša ditsebi di lemoša gore palo e kgolo ya bana e sa dutše e kgongwa ke bolwetši Bana ba re ba lewa ke dihlong kudu ka baka la meno a bona mo e lego gore ga ba nyake go myemyela. 