<prompt> Ngwala tšwelopele ya serapa se - Pele ga go utollwa ga sebaki sa go fetela, go be go naganwa gore dika tša kholera di bakwa ke go ba le bile e ntši kudu molwetšing; bolwetši bja kholera bo hwetša leina la bjona lentšung la Segerika choler leo le bolelago bile. Kgopolo ye e be e dumelelana le metlae, gomme e ile ya lebiša mekgweng ya tša kalafo e bjalo ka go tšholla madi. Baktheria ye e ile ya begwa la mathomo ka 1849 ke Gabriel Pouchet, yo a ilego a e hwetša mantleng a balwetši ba kholera, eupša ga se a ka a lemoga bohlokwa bja go ba gona mo. Rathutamahlale wa pele yo a ilego a kwešiša bohlokwa bja Vibrio cholerae e bile setsebi sa tša mmele sa mo-Italy e lego Filippo Pacini, yo a ilego a gatiša diswantšho tše di tseneletšego tša sephedi se ka go Microscopical observations and pathological deductions on cholera ka 1854. O ile a gatiša dipampiri tše dingwe ka 1866, 1871, 1876 le 1880, tšeo di ilego tša hlokomologwa ke setšhaba sa tša thutamahlale. O ile a hlalosa ka mo go nepagetšego kamoo paketheria e bakago letšhollo ka gona gomme a tšweletša dikalafo tšeo di ilego tša hwetšwa di šoma. Le ge e le gore mebapa ya malwetši ya John Snow e be e lemogwa gabotse, gomme e ile ya lebiša go tlošweng ga seatla sa pompo ya Broad Street, mohlala, go phatlalala ga kholera ya 1854 Broad Street  <response>: .. le Ka 1874, baemedi ba tša thutamahlale ba tšwago dinageng tše 21 ba ile ba kgetha ka go dumelelana gore kholera e be e bakwa ke mpholo wa tikologo go tšwa go miasmatas, goba maru a dilo tše di sa hlwekago tšeo di fofago moyeng. Ka 1884, Robert Koch o ile a utolla gape Vibrio cholerae e le selo seo se bakago kholera. Bo-rathutamahlale ba bangwe ba ile ba ganetša kgopolo e mpsha, gomme ba ba ba nwa dibjalo tša kholera go e ganetša: 