<prompt> Akaretša sehlogo: Dipalo-palo tše difsa di bontšha gore tekanyo ya bana bao ba nonnego kudu e oketšega gabedi ge bana ba le sekolong sa tlase, gomme ngwana o tee go ba bahlano o tlogela sekolo sa tlase a nonne kudu. Dipalo-palo tše di tšhošago tše difsa di utolotše gore ngwana o tee go ba 10 o nonne kudu ge a thoma sekolo sa praemari a e-na le nywaga e mene. Le gona ka nywaga e mehlano, tekanyo ya go nona ga bana e oketšegile gabedi, gomme ngwana o tee go ba bahlano o tlogela sekolo sa praemari e le yo a nonnego. Ditsebi lehono di lemošitše gore ga go dirwe mo go lekanego dikolong go lwantšha leuba la go nona ga bana, di kgothaletša Mmušo go oketša maemo a go gapeletšega ga go itšhidulla. Dipalo tše difsa tšeo di gatišitšwego lehono ke Lefelo la Tshedimošo la tša Maphelo le Tlhokomelo ya tša Leago, di bontšha gore 9.5 lekgolong ya bana ba sehlopha sa kamogelo, ba nywaga e mene go ya go e mehlano, ba be ba nonne kudu ka 2013-14. E swaya koketšego e nyenyane go tloga go 9,3 lekgolong ngwageng o fetilego, eupša ke e nyenyane go feta ya 2006-07, ge 9,9 lekgolong ya sehlopha sa nywaga e be e le bao ba nonnego. Ngwageng wa 6, palo ya bana ba nywaga e 10 go ya go e 11 bao ba bego ba nonne e be e le 19.1 lekgolong ka 2013-14, go tloga go 18.9 lekgolong ngwageng wa pele, le go tloga go 17.5 lekgolong ka 2006-07. Tam Fry, e lego mmoleledi wa National Obesity Forum, o boletše gore gaešita le ge batho ba bagolo ba bonala ba amogela molaetša, ka ge tekanyo e dula e sa fetoge kudu go banna le basadi, go nona ga bana keselo seo se tshwenyago e le ka kgonthe. O boditše MailOnline gore: Go oketšega mo gogolo ga palo ya bana ba nywaga e 4 go ya go e 11 ke mo go nyamišago ka mo go kgethegilego. Mna Fry o lemošitše gore ka nako ya ge bana ba e-ba le nywaga e 11 go lemogwa gore ba šetše ba dirile diphetho tša bona mabapi le mokgwa wa bona wa bophelo. O itše: Bana bao ba nywaga e 11 mohlomongwe ba tla feleletša e le batho ba bagolo ba nonnego. Se se bolela gore ngwaga o mongwe le o mongwe go tla ba le batho ba bagolo ba oketšegilego bao ba nonnego bao ba tlaleletšago dipalopalong tše. O boletše gore kua Scotland NHS e ile ya gapeletšega go hlahloba lefsa dipalo tša yona tša ponelopele ya go nona kudu, e bolela e sa le pele gore 50 lekgolong ya setšhaba e tla ba e nonne kudu ka 2030 - e lego nywaga e 20 pele ga ge go be go akanyetšwa pele. O itše: Re be re nagana gore re tla be re tlogetše modiro gomme re bolokilwe ka 2050. Eupša 2030 ke moloko ka moka pele ga moo. Gaešita le ge a dumela gore ponelopele ga bjale ke ya Scotland feela, Mna Fry o itše ke...  <response>: Dipalo tše difsa di bontšha gore bana ba 10 ba thoma sekolo sa praemari ba nonne kudu. Ka nako ya ge bana ba tlogela sekolo sa praemari 20 ya bana ba nonne kudu. Ditsebi di ile tša lemoša ka tshekamelo yamasetla-pelo gomme tša kgopela dithuto tše oketšegilego tša tša boithobollo bja mmele. O boletše gore bana bao ba nonnego kudu ba na le kgonagalo e kgolo ya go ba batho ba bagolo bao ba nonnego kudu. 