<prompt> Ngwala go tšwela pele bakeng sa serapa se - Bokgoba kua Haiti bo thomile ka morago ga go fihla ga Christopher Columbus sehlakahlakeng ka 1492 le bakoloniale ba Yuropa bao ba ilego ba latela go tšwa Portugal, Sepania le Fora. Mokgwa wo o be o kweša badudi ba moo bohloko. Ka morago ga go nyamela mo e nyakilego go ba ga setlogo sa ma-Taino ka baka la mošomo wa kgapeletšo, bolwetši le ntwa, ma-Sepania ka tlase ga keletšo ya moperisita wa Katholika Bartolomé de las Casas le ka tšhegofatšo ya kereke ya Katholika, ba ile ba thoma go tsenela ka mafolofolo modiro wa kgapeletšo wa ma-Afrika a 1600 ao a thopilwego le go dirwa makgoba. Nakong ya bokoloniale bja Fora bjo bo thomilego ka 1625, ikonomi ya Haiti yeo ka nako yeo e bego e tsebja e le Saint-Domingue e be e theilwe bokgobeng, gomme mokgwa wo o be o lebelelwa e le o sehlogo kudu lefaseng. Phetogo ya Haiti ya 1804, e lego borabele bja lekgoba bjo bo atlegilego feela historing ya batho, e ile ya akgofiša go fela ga bokgoba e sego feela kua Saint-Domingue, eupša dikoloning ka moka tša Fora. Lega go le bjalo, borabele bjo bo bile le karolo e nyenyane feela historing ya Portugal le ya Sepania ya Amerika. Go feta moo, ke borabele bjo bja Haiti bjoo go katanela go hwetša boipušo kua Latin America go ka thewago go bjona. Lega go le bjalo, baetapele ba mmalwa ba Haiti ka morago ga phetogo ba ile ba diriša mošomo wa kgapeletšo, ba dumela gore mokgwa wa go lema wa tša boiphedišo e be e le tsela e nnoši ya gore Haiti e atlege, gomme ba aga meago ya tšhireletšo go itšhireletša kgahlanong le tlhaselo ya Mafora. Nakong ya pušo ya United States  <response>: magareng ga 1915 le 1934, madira a U.S. a ile a gapeletša ma-Haiti go šoma go aga ditsela bakeng sa go itšhireletša kgahlanong le bahlabani ba ba lwantšhago ba Haiti. 