<classify> CHRISTIAN BWAYA HIVI karibuni nilishuhudiawatu wawili wakirushiana maneno makali kwenye foleni ya mashine ya kutolea fedhaATM. Tukiwa tumesimamakusubiri zamu yetu ya kupata huduma, dada mmoja aliyeonekana kuwa na haraka ya kupatahuduma mapema kuliko sisi, alivuruga utaratibu wa kusimama kutaka kuwawahi waliokuwambele yake. Labda kwa kukerwana jitihada hizo za kuvuruga utaratibu, mama mmoja aliyekuwa amesimama nyuma alikosauvumilivu. Hivi watu wengine mkoje? Unatuonaje sisi tuliosimama huku nyuma?Unafikiri hatuna haraka kama wewe? Acha dharau alifoka mama huyo huku akitamkamaneno makali yanayoweza kutafsiriwa kama matusi. Pamoja na kosala ukosefu wa ustaarabu lililokuwa limefanyika, watu wengi waliokuwa wamesimamakwenye foleni hiyo walifikiri mama yule alizidisha hasira. Kuona watu wanamgeuziakibao mama alianza kumtukana kila mtu hali iliyokuza mzozo ule usio rasmi. Hebu muwe mnatafutamahali sahihi pa kutolea hiyo misongo ya mawazo mliyonayo, alipendekeza mzee mmojakwa kejeli na kusababisha watu kuangua kicheko. Matukio ya watukutukanana na kurushiana maneno bila sababu ya msingi, yamekuwa mengi.Unapofuatilia soga kwenye mitandao ya kijamii, vijiweni, katika usafiri wa ummana hata kupitia mazungumzo yanayofanyika kwenye vyombo vya habari, unaona na mnawatu wanavyojibizana pasipo kuwa staha. Aidha, kuna tabiaya ukosoaji mkubwa unaoendelea kuota mizizi katika jamii yetu. Hivi sasa, kwa mfano,ni kawaida watu kumshambulia mtu hata yule wasiyemfahamu kwa sababu tu amejipambanuakuwa na mawazo tofauti na yale waliyonayo wao. Hali hii ya ukosoajina matusi ni kiashiria cha kukata tamaa kunakozidi kuota mizizi katika jamii yetu.Ni wazi watu wengi, ingawa wangependa kuwa na furaha, hawana furaha. Kuna hali yawatu kuishi na uchungu mkubwa ndani yao na hawajui wafanye nini kungoa mizizi hiyo. Limeibuka wimbila watu kutafuta majibu ya matatizo yao kupitia njia za mkato. Kuna wanaokwendakwa waganga wa kienyeji kwa ahadi ya kutatuliwa kwa shida walizonazo. Kunawanaokimbilia biashara za kitapeli kwa ahadi ya kupata utajiri wa haraka.Wengine wanakimbia kutoka imani moja kwenye imani nyingine kutafuta majibu ya shidazinazowasumbua. Haya yote ni mifano ya kitu kinachoitwa msongo wa mawazo. Msongo wa mawazoni maumivu ya kihisia anayokuwanayo mtu kama matokeo ya kukosa matumaini na kukatatamaa. Maumivu haya na kukosa matumaini, mara nyingi ni matokeo ya kutokufikiwakwa matarajio. Mtu huyu anayeishia kukata tamaa, hufika mahali akakwama kifikrana hivyo kushindwa kuona njia ya haraka inayoweza kumfanya afikie matarajio aliyonayo. Chukulia kijanaaliyemaliza chuo kwa matumaini ya kupata kazi mara tu baada ya mahafali yake.Mwaka wa kwanza, mwaka wa pili, kijana huyu anatembea na bahasha ya kaki bila mafanikio. Pamoja na jitihadakubwa anazofanya za kutafuta kazi, kijana huyu anashindwa kufikia ndoto na mipangoaliyonayo ndani ya muda fulani. Ikiwa hivyo, taratibu hali ya kukata tamaa huanzakuchukua nafasi yake na hatimaye hukabiliwa na msongo wa mawazo. Mfano mwingine nikuondokewa na mtu wa karibu katika maisha. Anaweza kuwa mzazi, mwenzi wa maisha, mtoto, ndugu wa damu au hata rafikiwa karibu. Kwa kawaida,hawa ni watu ambao kwa kiasi kikubwa wanahusika na mipango tunayokuwanayo. Hawandio wanaobeba thamani ya maisha yetu. Katika hali isiyotarajiwa, ghafla mtu huyuumpendaye anaondoka. Kama hujawahi kufiwana mtu wa karibu, ni vigumu kuelewa maumivu yanayosababishwa na kuondokewa na mtuuliyempenda. Maumivu haya humfanya mtu akapoteza ramani ya maisha na kila akitazamambele hao ni dalili za mwangaza. Moyo unajaa masononeko na uchungu na hali ya kujihurumiakupita kiasi. Bila kupata msaada wa haraka mtu anaweza kujikuta akipatwa na kichaatunachoweza kukiita msongo wa mawazo. Pia kuna matukiomengine kama kuugua au kuuguza mtu kwa muda mrefu; kukosa au kufukuzwa kazi;kukataliwa, kusalitiwa au kuachana na mpenzi au mwenzi wa maisha; kukosa mtoto baadaya kujaribu kwa muda mrefu; kugombana na watu wa karibu kama ndugu auwafanyakazi. Ipo mifano mingizaidi ya hii inayochangia kukata tamaa. Hata hivyo, kwa ujumla msongo wa mawazounachangiwa na ufahamu wa mtu kufika mahali akaona hakuna jibu rahisi tena lamatatizo yanayomkabili. Mtu kama huyu anawezakujikuta akigombana na kila mtu kwa sababu tu, ndani yake anaishi na hasira ya kushindwakufikia matarajio aliyokuwanayo. Itaendelea. Christian Bwaya ni Mhadhiri wa Saikolojia,Chuo Kikuu cha Kikatoliki Mwenge MWECAU. Mawasiliano: 0754870815 Twitterbwaya  <topic>: AFYA 