<classify> JOSEPH HIZA NA MITANDAO KUNA masomo mengi ambayo Wamarekanina wanasiasa wa sasa duniani wanaweza kujifunza kutokana na maisha ya GeorgeH.W. Bush, Rais wa 41 wa Marekani aliyefariki dunia Ijumaa iliyopita akiwa naumri wa miaka 94. George Herbert Walker Bush maarufukama Bush Mkubwa aliyeingia madarakani mwaka 1989, alitumikia kipindi kimoja tubaada ya kushindwa wakati wa uchaguzi aliokuwa akitetea kiti chake mwaka 1992. Akionesha ujasiri tangu akiwa kijana mdogo jeshini, Bush ameondokea kuwa kipenzi cha wengi hasa mara baada ya kustaafu kwa kuwa mfano wa maisha aishiyo ikionesha sifa zake, uaminifu wake,kujitoa, uvumilivu, unyenyekevu na kutokuwa na vinyongo. Tofauti na ondoko la shujaamwingine wa Marekani aliyefariki hivi karibuni John McCain, ambaye kabla hajafaalimpiga marufuku Rais Donald Trump kuhudhuria mazishi yake, kutokana nauhasama wao wa muda mrefu uliochochewa na bezo alilotoa Trump kuhusu ushujaa waSeneta huyo mkongwe wa Arizona. Mke wa Rais aliyemtangulia Trump,Michelle Obama hivi karibuni alitoa kitabu akisema hatomsamehe Trump kwakitendo chake cha kuibua uzushi kuwa mumewe Barack Obama hakuwa mzaliwa waMarekani. Lakini Bush mkubwa kama kawaidayake ameweka kando tofauti ya familia yao ya Bush na Trump, iliyochochewa zaidiwakati mtoto wake Jeb alipokuwa akichuana na Trump kuwania tiketi yakukiwakilisha chama cha Republican wakati wa uchaguzi wa 2016. Bush ambaye familia yake imetoamarais wawili na kujenga ukaribu na waliokuwa mahasimu wao wa kisiasa wa chamacha Democratic, Rais wa 42, Bill Clinton na Obama, alimkaribisha Trump, ambayekila uchwao anakumbwa na majanga yanayoshusha umaarufu wake katika mazishiyake. Bush mkubwa ana sifa zinaonekanakukosekana mno katika maisha ya Wamarekani na zimekuwa zikiadhibiwa katikasiasa, kwamba wanasiasa wenye sifa hizo wamekuwa waathirika wa siasa za majitaka. Sifa hizo, maamuzi, heshima yakekwa watu na kujiandaa kushika urais zinatajwa kuwa sababu za kuweza kufanikishamasuala magumu ya kimataifa lakini akilaumiwa kushindwa yale madogo hasa yanyumbani, kitu kilichomgharimu. Hebu fikiria maumivu aliyopata kwakushindwa kuendelea na kipindi cha pili, lakini akaja ondoa kinyongo kwakutengeneza urafiki mkubwa na hasimu wake kisiasa aliyemwangusha katikauchaguzi huo, Bill Clinton. Baba huyo wa Rais wa 43 wa Taifahilo, George Walker Bush alikuwa rubani wa jeshi la anga wakati ule wa Vita Kuuya Pili ya Dunia. Alikuwa mbunge, balozi wa Marekanikatika Umoja wa Mataifa, China na Mkurugenzi wa Shirika la Ujasusi la MarekaniCIA na Makamu wa Rais wa mihula miwili chini ya Rais Ronald Reagan. Maisha yake na kumbukumbu zilizopoyana kielelezo muhimu kuonesha uongozi wa kweli, ambao unahusisha mara nyingisi tu kufanya maamuzi magumu, bali pia ujasiri kwa kutofanya vitu rahisi. Moja ya vitu ambavyo historiaitamkumbuka mbali ya ushindi wake wa urais mwaka 1988 na ule wa Vita ya kwanzaya Ghuba, ambao Marekani na jeshi lake la ushirika ilifanikiwa hapo Februari 1991kutimiza lengo lake la kuingoa Irak kutoka Kuwait. Ukiondoa hayo pia atakumbukwa kwa juhudi zake za kuliunganisha Bara Ulaya kwa kuuangusha ukuta wa Berlinulioigawa Ujerumani na Ulaya katika kambi mbili; Magharibi na Masharikizikiongozwa na Marekani na Urusi, Haina maana kuwa Bush alikuwa mtumkamilifu. Wanawake wanane waliwahi kujitokeza kumtuhumu kwa udhalilishaji waaina mbalimbali ikiwamo kuwatomasa. Alikuwa kwa wakati fulani kuegemea uchama badala ya kuweka mbele utaifa wakati akiwa Mwenyekiti wa Kamati yaTaifaya Chama cha Republican kipindi kile cha kashfa ya Watergate. Na kampeni zake za urais mwaka1988,timu yake ilitumia tangazo lisilosahaulika dhidi ya mgombea urais wa Chama chaDemocratic, Michael Dukakis ambalo lilikumbushia mtazamo hasi kuhusu weusi nakuzua hofu kuhusu weupe. Hata hivyo, Bush hakutengeneza maadui wa kudumu miongoni mwa wapinzani wake wa kisiasa. Licha ya kwamba alikuwa mwanasiasana aliyeweza kuendesha kampeni ngumu na chungu ili tu achaguliwe, alikuwa mtualiyeamini katika siasa za kistaraabu na imani kuwa hakuna haja ya kuchukiawatu wala mizozo ya muda mrefu Kwa mfano, Bush alitengeneza urafiki na mtu aliyesababisha aishie muhula mmoja, Bill Clinton licha ya kwa asilimiamaumivu kwa kushindwa kutetea urais. Alishukuru wakati alipoondoka Ikuluakiandika barua nzuri ya kumtia moyo Clinton kuwa atakuwa Rais wetu. Katika zama zao za baada ya urais,Bush na Clinton waliunda timu moja iliyosafiri duniani kwa ajili ya masualambalimbali yaliyolenga amani na ustawi wa dunia, ikiwamo uchangishaji fedha zakukabili majanga. Bush alizaliwa Julai 12, 1924 huko Milton, Massachusetts, ambapo baba yake alikuwa mwekezaji katika benki nabaadaye akawa Seneta wa Marekani. Bush alijiandikisha katika Jeshi laAnga la Marekani alipotimiza miaka 18 na kuweka rekodi ya kuwa rubani mdogokatika jeshi hilo. Alijitolea kupigana katika Jeshi laWanamaji Vita Vikuu vya Pili vya Dunia baada ya kushambuliwa kwa Pearl Harbor. Ni baada ya kupata mafunzo yakuendesha ndege za kivita kabla ya kupewa majukumu vitani katika Bahari yaPacific, ambako alishiriki katika vita dhidi ya Wajapani wakati ule wa VitaVikuu vya Pili vya Dunia. Akiwa miongoni mwa marubaniwachanga kabisa kuwahi kutokea Marekani, aliendesha ndege za kuangusha mabomuzinazoruka angani kutokea meli kubwa za kivita. Moja ya matukio yasiyosahaulikakatika maisha yake jeshini humo ni pale ndege yake ilipotunguliwa Septemba 1944alipokuwa akielekea kuangusha mabomu. Moshi ulijaa ndani ya ndege, checheza moto zilianza kuteketeza mbawa zote mbili. Anakumbuka akisema: Munguwangu! Ndege hii italipuka. Aliendelea kuendesha ndege hiyohuku akivurumisha mabomu katika maeneo kadhaa ya shabaha. Aliwaamuru wenzake wawili aliokuwanao watangulie kujiokoa kwa miavuli kutoka kwenye ndege hiyo, lakini hao wotewawili hawakuweza kunusurika. Akiwa amesongwa na moshi,alifanikiwa kuvaa mwavuli na kuruka kabla ya kuangukia kwenye kisiwa kimojabaada ya kugonga kichwa chake na sehemu ya nyuma ya ndege kwa sababu ya upepowakati akiruka. Bahati nzuri mno kwake, aliwezakuokolewa na nyambizi ya Marekani. Baada ya kuondoka kwenye kikosi chawanamaji mwaka 1945 kwa heshima, Bush alimwoa msichana mwenye umri wa miaka 18,Barbara Pearce na baadaye kwenda kujiunga na Chuo Kikuu cha Yale. Baada ya kuhitimu masomo yake, yeyena familia yake walihamia katika Jimbo la Texas. Ndoa yao ilidumu miaka 72 baada yamkewe kufariki dunia miezi saba iliyopita na walifanikiwa kuwapata watoto sita. Mwana wao wa kwanza, ambaye baadayealikuja kuwa Rais wa 43 wa Marekani, Rais George Walker Bush, alizaliwa mwakammoja baadaye. Kabla ya kufikisha miaka 40, tayarialikuwa milionea lakini Bush na mkewe Barbara walisononeka sana baada ya bintiyao wa pekee kugunduliwa kuwa na maradhi ya kansa ya kukosekana kwa damumwilini, Laukaemia na kumuondoa duniani baada ya miezi michache. Kwa msaada wa Rais Richard Nixon,Bush aliteuliwa katika Baraza la Wawakilishi la Marekani mwaka 1966 na mwaka1971 Nixon alimteua kama balozi wa Marekani kwa Umoja wa Mataifa, kabla yakumpeleka China na baadaye ukurugenzi CIA. Baada ya kutumikia kama balozi nabaadaye mkuu wa Shirika la Upelelezi wa Marekani CIA na Mbunge, alianzaharakati za kisiasa kuelekea kileleni. Akiibuka kwa kivuli cha Reagan,Bush alijaribu kugombea urais kupitia tiketi ya Chama cha Republican mwaka1980. Licha ya kushindwa katikakinyanganyiro hicho, mwanasiasa mwenzake wa chama cha Republican Ronald Reaganalimchagua kuwa mgombea wake mwenza. Uzoefu wake wa sera za kigeniwakati wa Vita Baridi dhidi ya Muungano wa Kisovieti wa Urusi USSR ulimsaidiakuteuliwa. Baada ya miaka minane kama makamu wa rais wa Reagan, Bush alijaribu kwa mara nyingine tena kugombea urais mwaka1988 na kushinda uteuzi wa chama cha Republican. Kisha akaenda kushinda katika uchaguzi wa Rais wa Marekani na kuwa Rais wa kwanza kipindi cha miaka 152 kushika wadhifa huo akitokea umakamu wa Rais. Bush alimshinda mpinzani wake wa Chamacha Democratic, Gavana wa Jimbo la Massachusetts, Michael Dukakis kwa asilimia54 ya kura zote zilizopigwa. Hata hivyo katika uchaguzi huo wa1988, Bush alifanya makosa mawili makubwa; kumchagua mgombea mwenza asiyejulikana: Dan Quayle, aliyekuwa Seneta wa hadhi ya chini kutoka Indiana. Quayle alijulikana zaidi kimataifa kutokana na makosa aliyoyafanya kwenye hotuba na mazungumzo yake. Pili; aliahidi wakati wa MkutanoMkuu wa chama cha Republican ulioidhinisha mgombea wake wa urais kuwa hataongeza kodi, kitu ambacho alienda nacho kinyume na hivyo kumgharimu. Alitoa ahadi hiyo wakati anamshambulia na mpinzani wake wa Democratic, Michael Dukakis kuhusu sera yakeya kifedha. Isomeni midomo yangu, aliwaambiawajumbe waliokusanyika. Hakuna kodi mpya. Wakati huu ulikuwa wa kipekee kwa sababu hapo ndipo Serikali ya Muungano ya Kisovieti iliporomoka na Ukuta waChuma uliohesabiwa kutenganisha Ulaya Mashariki na Ulaya Magharibiukaangushwa. Bush aliapishwa kuwa Rais wa Marekani Januari 20, 1989, ambapo anakumbukwa kwa hotuba yake, pamoja na mambomngine akisema; Siku ya dikteta imefikia mwisho. Baadaye mwaka huo tawala zaKikomunisti katika nchi tofauti za Ulaya zikapinduliwa na harakati zakidemokrasia kuibuka na kuhitimisha Vita Baridi. USSR nao uliokuwa umesalia, ikasambaratikamiaka miwili baadaye na kulifanya Marekani kukosa mpinzani kama taifa kubwalenye nguvu ya kijeshi, kiushawishi na kiuchumi duniani.. Lakini pia kutokana na uwezo wakewa kidiplomasia Bush aliweza kumshawishi kiongozi wa USSR, Mikhail Gorbachev katikamakubaliano mbalimbali. Hatua hiyo, ilikuwa muhimu sanakatika kulishughulikia suala la kuungana kwa Ujerumani baada ya kufunguliwa kwaUkuta wa Berlin. Bush ambaye alikuwa miongoni mwawatu wa awali waliounga mkono Muungano wa Ujerumani, alifanikiwa kutuliza hofuza Gorbachev juu ya muungano huo. Kwa sababu hiyo, makubalianoyakasainiwa mwaka 1990 kati ya pande mbili za Ujerumani na washindi wa Vita vyaPili vya Dunia ambao ni Uingereza, Ufaransa, Urusi na Marekani. Makubaliano hayo yalisafisha njiana pande mbili za Ujerumani zikaweza kuungana, kurejeshwa kwa uhuru kamili waUjerumani, kubaki kama mwanachama wa NATO na kuondolewa kwa wanajeshi wa USSR upande wa mashariki. Bush alitumia nguvu ya kijeshi na kuamuru uvamizi wa Panama na kumtia mbaroni kiongozi wake aliye daiwa kuhusikana dawa za kulevya, Manuel Noriega, Desemba 1989. Mtihani mkubwa kwa Bush ulijitokezawakati Irak ilipoishambulia Kuwait ghafla Agosti 1990. Bush aliunda muungano wa ushirika wakijeshi chini ya uongozi wake, ambao haukuwahi kushuhudiwa kabla,ukijumuisha pia mataifa kadhaa ya Kiarabu. Rais wa Irak, Saddam Hussein alipokataa kuondoa wanajeshi wake nchini humo, Vita vya Ghuba ikaibuka rasmiJanuari 1991. Alipoamua kuchelewesha hatua yakijeshi ili kupata baraka ya Umoja wa Mataifa UN, Waziri Mkuu wa zamani wa Uingereza,Marehemu Margareth Thatcher alimshutumu vikali na kumwambia huu si wakati wakuyumbayumba. Vita viligeuka kuwa ushindi mkubwakwa Marekani na washirika wake, Marekani walipongezwa na taifa kwa jumla lilifurahia hadhi iliyotokea kwa jeshi baada ya mapigano hayo. Licha ya ushindi aliopata, ambaouliimarisha umaarufu wake kisiasa hadi asilimia 90, kikosi cha jeshi lake hilo laushirika hakikuweza kuingia Mjini Baghdad kwenyewe ambapo kilimwacha SaddamHussein kuendelea madarakani. Kumpindua Saddam Hussein na Serikaliyake kulitekelezwa na George W Bush, mwanawe Bush huyu mkubwa mwongo mmojabaadaye. Licha ya kupata umaarufu miongonimwa raia baada ya kumalizika kwa Vita vya Ghuba, umaarufu huo ulipotea harakabaada ya kushindwa kushughulikia masuala mazito ya ndani ya nchi huku uchumiukiwa unaporomoka. Bush alishindwa na Bill Clintonkatika uchaguzi wa Rais wa mwaka 1992, kwa sababu alikubali kuongezwa kwakodi ya petroli, kodi watu wa kipato cha juu pamoja na kupandishwa viwango vyaushuru kwenye vitu vya anasa licha ya ahadi yake ya wakati wa uchaguzi yakutoongeza kodi mpya. Clinton alimlaumu kwa kuanguka kwauchumi wa nchi, kukua kwa pengo kati ya matajiri na maskini pamoja na deni lakitaifa. Timu yake ya kampeni haikuwa namipango mizuri na wakati huo huo alitoka amejeruhiwa wakati wa chaguzi zamchujo kuwania kukiwakilisha chama akichuana vikali na Pat Buchanan. Wakati wa uchaguzi Bush hakuwa nanguvu za kukabiliana na mpinzani wake, Bill Clinton, aliyekuwa mchanga naaliyependwa na watu wengi. Bush baadaye alikiri kuwa bidiialiyokuwa nayo Clinton, gavana wa umri mdogo kutoka Jimbo la Arkansas naambaye alitoa matumaini ya ndoto mpya kuu ya Marekani, yeye Bush hangeweza. Baada ya kushindwa na Clinton, Bushalijitoa kutoka katika siasa na kuhamia mjini Houston na mke wake Barbara,ambako aliishi hadi kifo chake. Mara kwa mara alieleza wazi hatamanikurudi katika siasa wala kuandikwa kwenye vyombo vya habari. Mwisho Mwalimu Julius Kambarage Nyerere:Miaka 19 baada ya kifo chake 6 HII ni sehemu ya sita ya hotuba yaProfesa Mark Mwandosya kwa Chuo Kikuu cha Comoro wakati wa Maadhimisho ya Miaka19 ya kifo cha Mwalimu Nyerere, Moroni nchini Comoro, Oktoba 26, 2018. Katika sehemu ya tano, tulionapamoja na mambo mengine harakati za Mwalimu katika ukombozi wa nchi za Afrikahususani za kusini mwa bara. Mwalimu alikaribisha vyama vya kitaifa vyakupigania uhuru katika mataifa hayo ya mstali wa mbele kuweka makao makuunchini Tanzania. Sasa endelea... Likiwa eneo la kimkakati na kuwamstali wa mbele katika mapambano ya kupigania uhuru na dhidi ya ukandamizajiwakati wa miaka ile ya awali ya uhuru, Mbeya ilikuwa lango la kuingiliaTanzania lililotumiwa na wakimbizi na wapigania uhuru kutoka maeneo ya kusinimwa Afrika. Katika kitabu chake cha A Long Roadto Freedom, Nelson Mandela alikumbushia hisia za kimsisimko alizopata wakatiakiwasili Mbeya mwaka 1962; ...Kwa kweli nilishikwa na hisiakuwa niko katika nchi inayoongozwa na Waafrika. Kwa mara ya kwanza katikamaisha yangu, nilikuwa mtu huru. Nilihisi mzigo wa ukandamizaji ukiondoshwamabegaji mwangu. Kwa mara ya kwanza nilikuwa nikihukumiwa si kwa rangi ya ngoziyangu bali vipimo vya akili na tabia yangu. Mjini Dar es Salaam Mandela alikuwamgeni wa TANU na Serikali, akifikia katika familia ya Asanterabi Zephania NsiloSwai, Mhazina wa TANU na Waziri wa Biashara kipindi hicho. Alipewa hati ya kusafiria yaTanganyika, ambayo ilimwezesha kusafiri katika mataifa mengine ya Afrika kwamafunzo ya kijeshi na uongozi. Ikatokea, Mandela alisahau viatu vyakeaina ya buti alivyokuja navyo kutoka Afrika Kusini katika familia ya Nsilo Swaiwakati alipoondoka Dar es salaam kwenda kupata mafunzo ya uongozi na kijeshingambo. Vicky Mawalla Nsilo Swai, mke wamarehemu Asanterabi Nsilo Swai alipata fursa ya kipekee ya kumkabidhi RaisNelson Mandela pea hizo za viatu miaka 33 baadaye mjini Pretoria, AfrikaKusini. Sam Nujoma wa SWAPO pia alipitianjia kama hizo akiingia Tanzania kupitia mkoani Mbeya na pia alipewa hati yakusafiria ya Tanganyika. Akiwa Mbeya alihifadhi baadhi yawakimbizi huku wapigania uhuru wakienda kambi za mafunzo huko Chunya, kilomita100 kaskazini magharibi. Baadaye kambi zaidi za mafunzomafunzo zilianzishwa katika maeneo ya Dakawa, Kongwa, Mgagao, Mazimbu naNachingwea. Ili kuhitimisha vyema kipande hikikuhusu harakati za ukombozi wa Afrika ni vyema ninukuu Azimio la Mkutano waMataifa Huru Afrika CAISPlen.Rev.ambao ulianzisha Kamati ya Ukombozi ya OAU. Mkutano wa kilele wa mataifa huruya Afrika mjini Addis Ababa, Ethiopia, kuanzia Mei 22 hadi 25, 1963, ukiwaumezingatia masuala yote kuhusu kuuondoa ukoloni, kwa kauli moja uliona umuhimumkubwa wa kuratibu na kuongeza juhudi za wapigania uhuru hao katika upatikanajiwa uhuru bila masharti katika maeneo yaliyokuwa yakikaliwa bado na wageni. Azimio hilo pamoja na mambo menginelilisema; Kwa kuzingatia kwamba ni wajibu wa mataifa yote huru ya Afrika kuungamkono harakati za watu wa Afrika katika harakati zao za kudai uhuru; Kwa kuangalia kwa masikitikomakubwa kwamba sehemu kubwa za meneo yaliyobakia yanayoendesha harakati hizo zakupigania uhuru wa Afrika yanatawaliwa na walowezi wa kigeni; Kwa kuamini kuwa mataifa yakikoloni hulazimisha uwekaji wa walowezi kudhibiti serikali na tawala za maeneohayo, na hivyo kuanzisha maeneo ya kikoloni kati ardhi ya Africa; Imekubaliwa kwa kauli moja kuziungamkono na kuziratibu juhudi na harakati hizo eneo hilo, na kwa sababu hiyoimekubaliwa kuchukuliwa kwa hatua zifuatazo; Kukaribisha makundi yote ya kitaifaya ukombozi ili kuratibu juhudi zao kwa kuanzisha vuguvugu aina moja kwa kilaeneo na ikibidi kuimarisha ufanisi wa harakati zao na matumizi mazuri yamisaada wanayopatiwa; Kuanzisha Kamati ya Uratibuyenye mataifa ya Algeria, Ethiopia, Guinea, Congo Leopoldville, Nigeria,Senegal, Tanganyika, Jamhuri ya Muungano wa Kiarabu na Uganda, makaomakuu yakiwa Dar-es-Salaam, Tanganyika, ikihusika na jukumu la kuratibu msaadakutoka mataifa ya Afrika na kusimamia mfuko maalumu utakaoundwa kwa dhumunihilo; Uanzishaji wa mfuko maalumuutakaochangisha kwa hiari kutoka mataifa wanachama kwa mwaka uliopo, mwisho wakuchangia ukiwa Julai 15, 1963; Kuiomba Kamati ya Uratibu kuwasilisha pendelezola fedha miongoni mwa nchi wanachama na Baraza la Mawaziri ili kusambaza msaadawa kifedha na kiufundi kwa vuguvugu mbalimbali za ukombozi wa Afrika Uanzishaji wa Kamati ya Ukombozi yaOAU, kuiwekea makao na kuisaidia kifedha, vifaa, kiufundi na maadili ulikuwamchango mkubwa wa Nyerere na Tanzania kwa ukombozi wa Afrika. Wakati Rais Nelson Mandelaalipochukua kiti kinachomstahili kuiwakilisha Afrika Kusini katika mkutano wakilele wa OAU nchini Tunisia mwaka 1994, tukio hilo liliashiria mwisho wautawala wa kikoloni Afrika. Majukumu ya Kamati ya Ukombozi yaOAU yakakoma na ilikuwa Operesheni Imekamilika. Kamati ya Ukombozi ya OAUiliongozwa na makatibu watendaji watatu Watanzania: Sebastian Chale; mjombawangu George Magombe; na Hashim Mbita. Makatibu hao watendaji wanastahilisifa. Umoja na mshikamano wa Afrika utaendelea katika kizazi kijacho baada yaNyerere kufuatia maono na msingi yeye na wenzake walioiweka. Nyerere na Umoja wa Afrika Ukombozi na umoja wa bara Aftikaulitawala katika fikra za Mwalimu na OAU kipindi chote cha urais wake na wakatiwa uhai wa OAU. Katika mkutano wa kwanza wa kilelewa mataifa huru ya Afrika, njia mbili za kuunganisha Afrika ziliwasilishwamezani. Ya kwanza; ya kuanzisha mara moja muungano wa Afrika, likiwa wazo laKwame Nkrumah wa Ghana. Wazo la pili la kuunganisha Afrikahatua kwa hatua, lililoungwa mkono na Mwalimu Nyerere. Mwishoni, wakuu wa nchi walichaguakubakia na mataifa yao na kuendeleza umoja hatua kwa hatua. Itaendelea wiki ijayo  <topic>: KIMATAIFA 