<classify> Chanzo cha picha, Getty ImagesHivi karibuni mara nyingi tunasikia habari za hata vijana waliokufa kutokana na mshtuko wa moyo. Tunaweza hata kuona watu wengi wanaougua ugonjwa wa moyo.Katika mazingira kama haya mara nyingi watu walio na mshtuko wa moyo hawapati huduma ya kwanza na husababisha vifo zaidi.Ulimwenguni, matibabu ya huduma ya kwanza iitwayo CPR hutolewa kwa watu ambao wamepata mshtuko wa moyo.Imethibitishwa pia kuwa kuna watu wengi walionusurika. CPR hii ya kuokoa maisha ni nini wakati wa hatari? Nani anaweza kuitoa? Hebu tuone jinsi ya kufanya hivyo.Chanzo cha picha, Getty ImagesCPR inajulikana zaidi kama huduma ya kuuamsha Moyo na Mapafu. Kawaida hutolewa kama matibabu ya huduma ya kwanza kwa watu ambao wamepata mshtuko wa moyo.Tiba hii inaweza kutolewa wakati mtu amepoteza fahamu au ana shida ya kupumua au anaacha kupumua.Kumpa mtu matibabu haya atapata oksijeni kwenye mapafu yake. Oksijeni hiyo husafiri katika mwili wote kupitia damu.Hii inaweza kumsaidia mtu kupumua kwa muda. Ulimwenguni kote, kila mtu kutoka kwa watoto hadi watu wazima wamefunzwa kusimamia huduma hii ya kwanza.Chanzo cha picha, Getty ImagesMara nyingi katika kumbi za sinema na mitandao ya kijamii, tumeona watu wanaopatwa na mshtuko wa moyo, wakiweka mikono kifuani na kutoa pumzi za mdomo kwenye mdomo wa aliyepata tatizo. Kisha huonesha mtu huyo akipata fahamu zake.Sio tu kwenye skrini lakini pia katika hali halisi, matibabu haya yamekuwa yakiokoa maisha kwa wengi. Lakini hii haipaswi kufanywa bila mafunzo sahihi au mwongozo.Kulingana na tovuti ya British Heart Association, mtu anapopatwa na mshtuko wa moyo, piga simu kwa huduma za dharura na utoe CPR mara moja.Huduma ya Kitaifa ya Afya ya Uingereza inashauri kwamba wakati mtu amepoteza fahamu na hawezi kupumua kawaida, piga simu kwa gari la wagonjwa mara moja na upe CPR.Shirika la Msalaba Mwekundu linatoa mafunzo kwa wafanyakazi wa kujitolea duniani kote. Pia mafunzo haya hutolewa kwa wale wote wa idara ya afya.Chanzo cha picha, Getty ImagesMshtuko wa moyo unapotokea na moyo unaacha kufanya kazi au mapigo ya moyo yanakuwa yasiyo ya kawaida, damu haitiririki kwa kawaida kwenye ubongo na viungo vingine muhimu. Hii inathiri kazi ya ubongo.Wakati mwingine husababisha kifo. Lakini kutoa CPR huongeza nafasi za kuokoa maisha ya mtu huyo.Daktari Bingwa wa Taasisi ya Kitaifa ya Mishipa ya Moyo ya Bangladesh. Ashraf ur Rehman Damal alisema, Mashambulizi ya moyo yanaweza kutokea sio tu kwa wagonjwa wa moyo lakini pia kwa wagonjwa wasio na moyo.Ikiwa mtu amejeruhiwa vibaya na moyo wake unasimama, basi kwa kumpa CPR, muda wake wa kuishi unaweza kuongezeka.Pia, tuna muda mfupi tu wakati moyo unasimama. Itachukua dakika 5 hadi 7 tu. Kwa hivyo, ni muhimu kuanza CPR mara moja, anasema.Chanzo cha picha, Getty ImagesShirika la Msalaba Mwekundu limeunda matibabu ya CPR katika hatua saba.Kwanza unahitaji kuhakikisha usalama wa eneo ulilopo. Wakati mwingine ajali inapotokea katika maeneo yenye mafuriko au yaliyoathiriwa na moto, mtu aliyeathiriwa anapaswa kuhamishwa mara moja kutoka eneo hilo.Seti ya PPE au vifaa sawa vya kinga vinapaswa kutumika ikiwa ni lazima.Hatua ya pili ni kujua hali ya mtu aliyeathirika kwa kumgusa au kumwita kwa jina. Pia, angalia ikiwa anavuja damu popote.Katika hatua ya tatu, piga namba ya huduma ya dharura mara moja ikiwa mtu hana fahamu, haitikii, au hana mapigo ya moyo.Chanzo cha picha, Getty ImagesKatika hatua ya nne, mtu anapaswa kuwekwa kwenye sakafu au kitanda na mikono mbele na kukaa karibu naye.Katika hatua ya tano, CPR inapaswa kuanza. Kwanza weka mikono yako yote kwenye kifua chake. Weka mkono mmoja juu ya mkono mwingine na ushike vidole kwenye kiganja. Shinikizo linapaswa kuwa angalau inchi 2.Kila wakati mkono unapaswa kuinuliwa kikamilifu na kukandamiza kifuani. Wakati huo kifua kitarudi kwa kawaida. Bonyeza kwa kiwango cha shinikizo la 100 au 120 kwa dakika. Baada ya kukandamiza mara 30 katika mzunguko mmoja, pumzika kidogo.Katika hatua ya sita, pumua kupitia kinywa chake. Kwa hili, weka kichwa cha mtu sawa. Shikilia pua yake na kuvuta pumzi kubwa na kuilazimisha kikamilifu ndani ya kinywa chake.Hii hutokea kwa sekunde. Kisha angalia ikiwa kifua kinapanuka. Vuta pumzi vizuri kabla ya kuvuta pumzi inayofuata.Hata hivyo, ikiwa kifua hakipanuki au kuinuka mara ya kwanza, fungua macho na mdomo wake ili kuangalia kizuizi.Katika awamu ya saba, ukandamizaji wa kifua 30 na pumzi mbili zinapaswa kufanyika kwa pande zote. Lakini hakikisha kwamba kila mkandamizo wa kifua hauendelei kwa zaidi ya sekunde 10. CPR inapaswa kuendelezwa hadi usaidizi uwasili.Chanzo cha picha, Getty ImagesWakati mwingine watoto pia wanahitaji CPR. Inatolewa kwa watoto wenye matatizo yanayohusiana na moyo na matatizo ya kupumua.Huduma ya Kitaifa ya Afya ya Uingereza inasema kuna mambo machache ya kukumbuka wakati wa kutoa CPR kwa watoto.Kwanza weka mkono mmoja juu ya kichwa cha mtoto na ukiinue kutoka nyuma. Ikiwa kitu chochote kimekwama kwenye kinywa na pua, kinapaswa kutolewa nje.Baada ya hayo kushikilia pua ya mtoto na kupumua kwa kinywa chake. Wakati huo huo, angalia ikiwa kifua kinainuka au la.Kisha weka kiganja kimoja kwenye kifua cha mtoto na uweke shinikizo kwa inchi mbili. Ikiwa huwezi kufanya hivyo kwa mkono mmoja, unaweza kutumia mikono yote miwili.Ndiyo sababu inashauriwa kutumia vidole viwili tu badala ya mikono miwili ikiwa mtoto ni chini ya mwaka mmoja. Inchi moja na nusu tu ya shinikizo inapaswa kutumika.Pia, pumzi 100 hadi 120 kwa dakika zinaweza kutolewa mara mbili kwa mdomo katika pumzi 30-30. CPR inapaswa kuendelea hadi huduma ifike.Imetafsiriwa na Lizzy Masinga na kuhaririwa na Ambia Hirsi.  <topic>: AFYA 