<classify> Faraja Masinde -Dar es salaam HUKU vyama vikiendelea na maandalizi ya Uchaguzi wa Serikali zaMitaa unaotarajiwa kufanyika Novemba 24, huenda wagombea wakajikuta kwenyehatarini wakati kampeni zikiendelea. Hatua hiyo inatokana na kanuni zinazoendesha uchaguzi huo kuwekavifungu ambavyo mgombea au mwakilishi wake ambaye atatumia jukwaa la siasakukashifu mgombea mwingine, atachukuliwa hatua za kisheria na msimamizi wauchaguzi. Kwa mujibu wa kanuni hiyo, kifungu cha 274 kinatoa mamlaka nasauti ya mwisho kwa msimamizi wauchaguzi iwapo vyama vitashindwa kuridhiana kwenye uwanja wa kampeni. Endapo vyama vya siasavitashindwa kuridhiana wakati wa uunganishaji wa ratiba za mikutano ya kampeni,Msimamizi wa Uchaguzi ataunganisha ratiba ya mikutano ya kampeni na uamuzi wakeutakuwa wa mwisho, kinaeleza kifungu hicho. Mbali na hilo, kanuni hizo pia zimebainisha masharti ya kufanyakampeni kwa mgombea au chama, huku zikipiga marufuku kampeni za ubaguzi, matusina zile zinazoweza kuchochea vurugu. 30 2 Mgombea au mwakilishi wa mgombea au Chama cha Siasachenye mgombea hakitaruhusiwa kuendesha kampeni za uchaguzi kwa: a kutumiarushwa, b kutoa maneno ya kashfa au lugha za matusi, c kufanya ubaguzi wajinsia, maumbile, ulemavu, dini, rangi, kabila au ubaguzi mwingine wa ainayoyote au d kutoa maeneo ambayo yanaweza kusababisha uvunjifu wa amani aukusababisha vurugu, ilieleza kanuni hiyo. Hata hivyo suala hilo linakwenda kuwekewa mkazo na sura ya 11 yamakosa ya adhabu kwa mgombea ambapo kifungu 47 2 kinasema kuwa mtu yeyoteatakayepatikana na hatia kwa kosa lolote chini ya kanuni ndogo ya 1atahukumiwa adhabu ya faini isiyozidi Sh 300,000 au kifungo kisichozidi miezi12 au vyote kwa pamoja, yaani faini na kifungo. Pamoja na hali hiyo kanuni hiyo pia inaeleza masharti ya kupigakura huku kifungu 356 kikipiga marufuku mtu yeyote kutoruhusiwa kubaki eneola kituo cha kupigia kura baada ya kupiga kura. SABABUZISIZOBADILI MATOKEO Kanuni hizo zimefafanua masuala ambayo kwa namna yoyote hayawezikubadilisha matokeo ya uchaguzi. Katika kanuni ya 42 imetaja; a Kutokuwapokwa mgombea au wakala wa mgombea wakati wa kupiga kura, kuhesabu kura aukutangaza matokeo au b mgombea au wakala wa mgombea kukataa kusaini fomu yamatokeo. Kuhusu makosa ya uchaguzi, kanuni ya 47 inaeleza kuwa mtu yeyoteatakuwa ametenda kosa la uchaguzi endapo, a ataharibu orodha ya wapigakura aunyaraka zozote zinazohusiana na uchaguzi, b atatoa taarifa za uongo ili awezekupiga kura au kugombea nafasi ya uenyekiti wa mtaa au ujumbe wa kamati ya mtaa,c atajiandikisha au kupiga kura zaidi ya mara moja kwa wagombea wa nafasimoja. Hata hivyo baada ya kupiga kura watu wanatakiwa kusimama mita200 kutoka eneo la kituo ambapo kifungu kinasema; f ataonyesha ishara aukuvaa mavazi yanaoashiria kumtambulisha mgombea au chama cha siasa katika eneola mita 200 kutoka kwenye kituo cha kupigia kura. Aprili mwaka huu, wakati wa kikao cha kujadili kanuni na viongozi wavyama vya siasa, Waziri wa Nchi, Ofisi ya Rais, Tawala za Mikoa na Serikali zaMitaa, Selemani Jafo, aliwataka viongozi hao kuhakikisha wanatoa maoni yenyetija ili kutengeneza kanuni zilizo bora, zitakazosimamia Uchaguzi wa Serikaliza Mitaa. Alisema Tanzania inaongozwa kwa utaratibu wa demokrasia, hivyo Serikaliiliona ulazima wa kutengeneza jukwaa la kuwakutanisha wadau mbalimbali wakiwemovyama vya siasa ili kuwa na kanuni bora zitakazoendesha uchaguzi kwa amani nautulivu. Jafo alisema kutokana na umuhimu wa vyama vya siasa katika uundwajiwa kanuni za uchaguzi, ofisi yake ilipeleka rasimu hiyo mapema kwa wadau ilikuweza kupata muda wa kupitia na kuja na maoni yaliyo bora. Mwenyekiti wa Baraza la Vyama vya Siasa, John Shibuda, alisemawatahakikisha wanatengeneza kanuni zitakazojenga taswira nzuri ya nchi kitaifana kimataifa. Aliomba katika kikao hicho, Msajili wa Vyama vya Siasa atoeuwianishaji wa kanuni hizo na sheria mpya ya vyama vya siasa ili isijeletamsuguano wakati wa uchaguzi huo.  <topic>: KITAIFA 