<classify> Christina Gauluhanga Dar es Salaam TAFITI zinaonyesha wajawazito wanaoishi na virusi vya Ukimwi ambao hawajaanzakutumia dawa za kuvifubaza, wana uwezekano wa kuambukiza watoto watakaojifunguakwa asilimia 45. Akizungumza jana Dar es Salaam wakati wa kongamano la kujadili tafitiza udhibiti maambukizi ya Ukimwi kutoka kwa mama kwenda kwa mtoto EMTCT,lililoandaliwa na wataalamu kutoka Chuo Kikuu cha Sayansi na Tiba MuhimbiliMuhas, Mhadhiri wa chuo hicho, Dk. Augustine Massawe, alisema tafiti zaozimebaini endapo mama ataanza kumeza dawa mapema kabla ya kujifungua, uwezekanowa kumwambukiza mtoto ni asilimia mbili. Dk. Massawe ambaye ni daktari bingwa wa magonjwa ya watoto, alisema katikautafiti wa afya ya mama na mtoto kuhusu maambukizi ya Ukimwi waliofanya, walibainiuwezekano wa mtoto kupata maambukizi hayo akiwa tumboni ni asilimia 15, wakatiwa kujifungua 20 na anaponyonyesha ni 40. Tafiti zinaonyesha hali ya maambukizi kwa mjamzito ambayeameathirika na hajaanza kupata dawa, uwezekano wa kumwambukiza mtoto ni mkubwatofauti na yule ambaye ameanza kutumia dawa, alisema Dk. Massawe. Alisema zipo njia nyingi zinazochangia uwezekano wa maambukizi kutokakwa mama kwenda kwa mtoto katika kipindi cha kunyonyesha, ikiwamo kujamiiana namtu mwenye maambukizi, kuchanganya maziwa ya bandia na ya mama, lishe duni nanyinginezo. Maziwa bandia hayana kinga halisi, hivyo ukichanganya na ya mamakisha kumpa mtoto kwenye ile chupa ni rahisi kupata michubuko ambayo inawezakumsababishia maambukizi wakati wowote, alisema Dk. Massawe. Alisema katika tafiti zao pia walibaini udanganyifu wa wenza umekuwaukichangia kwa kiasi kikubwa. Wapo baadhi ya wanawake wamekuwa wakibeba ujauzito, lakinihawana uhakika wa baba wa mtoto, hivyo kushindwa kuongozana naye kliniki nakusababisha idadi ya wanaume wanaoungana na wenza wao kliniki kupungua, alisemaDk. Massawe. Pia alisema baadhi ya wazazi wamekuwa wakichangia kuzidi kukithiri kwamaambukizi kwa sababu ya kuhofia kuwapima Ukimwi watoto wao wiki ya sita baadaya kuzaliwa. Hii imekuwa changamoto kubwa kwani wanawake wengi wanapojifunguana kuambiwa warejee baada ya wiki sita, wengi wamekuwa wakitokomea, hivyokushindwa kufahamu hali ya kiafya ya watoto, alisema Dk. Massawe. Alisema wanaishukuru Serikali na wadau wa afya kwa jitihada mbalimbaliambazo zimechangia kushuka kwa maambukizi ya Ukimwi katika mikoa mbalimbalinchini. Naye, Ofisa Upelembaji na Tathimini kutoka Wizara ya Afya, Maendeleoya Jamii, Jinsia, Wazee na Watoto, Mukome Nyamuhagata alisema jitihada za wadauwa afya zimechangia kushuka kwa maambukizi ya Ukimwi kutoka asilimia 26 mwaka2011 na kufikia asilimia saba mwaka huu. Alisema wakati wanaanza mkakati wa kutokomeza maambukizi ya Ukimwimwaka 2017, maambukizi yalikuwa ni asilimia 7.6, mwaka 2018 ni asilimia 11.05na mwaka jana asilimia 7.46. Mkakati wetu hadi kufikia asilimia 2021 angalau kiwango chamaambukizi kishuke na kufikia asilimia nne, alisema Nyamuhagata. Alisisitiza kuwa wanaendelea na jitihada kuongeza ubora, upimajiwatoto na wajawazito pamoja na kuwaunganisha kwenye matibabu pindiwanapobainika kuishi na virusi vya Ukimwi. Nyamuhagata alisema wanawake wengi hawapendi kuwaleta katika vituo vyaafya watoto wao walioathirika kwa kuogopa unyanyapaa jambo ambalo linahatarishamaisha ya watoto hao na kuchangia ongezeko la wagonjwa huo. Aliongeza kuwa pia wanakabiliwa na changamoto ya utoaji huduma, utumishihuduma na uchache wa watoa huduma ambao wapo asilimia 54 nchi nzima.  <topic>: AFYA 