<classify> BAADHI ya nchi za Jumuiya ya Afrika Mashariki EAC, zimeanza kutafuta njia mbadala ya kuzalisha nishati ya kutosha kwa kutumia nyuklia. Zimechukua hatua hiyo kutokana na nchi hizo, kujielekeza katika uchumi wa viwanda, unaohitaji nishati ya kutosha. Mataifa ambayo tayari yamepiga hatua moja kuelekea katika kuzalisha umeme wa nyuklia kwa matumizi ya amani ni Uganda, Kenya na Rwanda. Mataifa yote hayo yamedhamiria kujenga vinu vya nyuklia vya kuzalisha umeme kwa usaidizi wa Shirika la Nyuklia la Urusi ROSATOM Kwa upande wa Tanzania, taarifa kutoka Tume ya Nguvu za Atomiki TAEC zinaeleza kuwa mazungumzo kati Tanzania na shirika hilo la nyuklia la Urusi yanaendelea, yakiwa na lengo la kuifanya nchi kuwa na teknolojia ya nyuklia. Mabadiliko ya tabianchi ambayo yamesababisha maji kupungua katika mito na kiu ya maendeleo ya kuwa na uchumi wa viwanda, ndivyo vitu vinavyotajwa kusababisha mataifa hayo kugeukia katika nishati ya nyuklia.HALI YA UMEME TANZANIATaarifa kutoka Shirika la Umeme Tanzania Tanesco, zinasema kwa sasa Tanzania inazalisha umeme wa megawati 1,600. Umeme huo ni umeme wa maji, gesi asilia na miradi midogo ya umeme.Mradi wa kuzalisha umeme wa Nyerere uliopo Rufiji mkoani Pwani utakapokamilika, utasaidia nchi kuwa na umeme mwingi zaidi. Kwa mujibu wa shirika hilo, mradi huo wa Rufiji ambao ujenzi wake umeanza mwaka huu, utazalisha megawati 2,115 na kuifanya nchi kuwa na umeme mwingi unaofikia megawati 3,715. Taarifa hiyo ilisema mahitaji ya nchi ambayo ni makubwa kuwahi kufikiwa ni megawati 1,116.58. Hii maana yake ni kuwa mpaka sasa Tanzania inazalisha umeme mwingi kuliko matumizi yake. Lakini dira ya uchumi wa nchi, ndio inayoleta msukumo wa nchi kuhitaji nguvu za nyuklia. Dira ya uchumi wa nchi ni kuelekea katika taifa la uchumi wa viwanda, ambako kutakuwa na mahitaji makubwa ya umeme.Baadhi ya miradi mikubwa, nayo imechangia kwa kiasi fulani nchi kuhitaji umeme mwingi zaidi. Mfano mradi wa treni ya kisasa inayotumia umeme, unahitaji umeme wa megawati 162 kwa siku kutegemea idadi ya treni zinazotumika siku hiyo. UGANDAMwezi uliopita Uganda ilisaini makubaliano ya awali na Urusi, kuisaidia kujenga uwezo wake wa kuzalisha nishati kwa kutumia teknolojia ya nyuklia kwa matumizi ya amani, ikiwemo kutengeneza umeme, dawa na matumizi mengine ya amani.Taarifa rasmi ya Wizara ya Nishati ya Uganda, ilieleza kuwa makubalinao na Urusi yalisainiwa hivi karibuni mjini Vienna, Austria, kati ya Waziri wa Nishati, Irene Muloni na Naibu Mkurugenzi Mkuu wa Shirika la Taifa la Atomiki Rosatom, Nikolai Spasskiy. Waziri huyo alisema Urusi itaisaidia Uganda, kujenga miundombinu ya nyuklia kwa matumizi ya amani katika viwanda, sekta ya afya na sekta ya kilimo. Spasskiy ameeleza wajibu na utayari wa ROSATOM kuisaidia Uganda teknolojia ya nyuklia kwa matumizi ya amani hasa ya nishati ya nyuklia hususani katika ujenzi wa kinu cha nishati ya nyuklia, ilisema taarifa ya wizara hiyo.Hii ni mara ya pili kwa serikali ya Uganda kusaini makubaliano ya ujenzi wa kinu cha nyuklia, kwani Mei mwaka jana ilisaini makubaliano ya awali na Shirika la Nyuklia la China CNNC ili kusaidia katika ujenzi wa miundombinu ya nyuklia kwa matumizi ya amani. RWANDASerikali ya Rwanda nayo ipo katika harakati za kusaka teknolojia ya nyuklia ili kusaidia katika masuala ya kijamii, kama vile uzalishaji wa umeme, matumizi ya hospitali na katika kilimo. Mkuu wa Kitengo kinachoshughulika na Masuala ya Nishati katika wizara hiyo, Robert Nyamvumba alisema kwamba kituo cha Centre for Nuclear Science and Technology CNST, kitaanzishwa katika kipindi cha miaka mitano. Kwamba kwa sasa wanazungumza na Shirika la Nishati ya Atomiki la Urusi ROSATOM, kuona litakavyofanikisha mpango huo. Anasema kituo hicho kitasaidia taifa hilo, kutumia nyuklia kwa shughuli mbalimbali za maendeleo. Kituo hicho kinatarajiwa kujengwa katika eneo la la viwanda la Bugesera kati ya mwaka 2023 na 2024. Mtendaji mkuu wa ROSATOM Kusini mwa Afrika na Kati, Dmitry Shornikov alisema nyuklia inaweza kutumika kuhifadhi mazao na pia kubadili kilimo kuwa bora zaidi. Kwamba Wizara ya Miundombinu ilisaini makubaliano ya awali MoU na Rosatom ya ujenzi wa kituo hicho kwa ajili ya kujenga miundombinu ya nyuklia na miradi mingine inayotokana na teknolojia ya nyuklia, mfano sekta za afya na kilimo. KENYA Kwa upande wake, Serikali ya Kenya imefikia makubaliano ya kujenga kinu cha nyuklia cha kwanza, kitakachozalisha umeme wa megawati 1,000 za umeme ifikapo mwaka 2027 kwa gharama ya shilingi za Kenya bilioni 500 hadi 600.Ili kufikia malengo hayo, Serikali ya Kenya iliwafadhili wanafunzi 15 kuchukua Shahada ya Uzamili katika Sayansi ya Nyuklia katika Chuo Kikuu cha Nairobi huku wengine 11 wakiwa Korea katika Chuo cha Kings. Wengine 11 walipelekwa nchini Slovania. Taifa hilo kwa pamoja na Shirika la Atomiki la Urusi, lilisaini makubaliano ya awali mwaka 2016. Katika kuhimiza ushirikiano baina ya nchi hizo, mwaka jana ROSATOM ilishiriki katika warsha ya mafunzo ya matumizi ya nyuklia pamoja na tahadhari kwa watumiaji, iliyofanyika Mjini Nairobi nchini Kenya. Katika warsha hiyo, Ofisa Mkuu Mtendaji wa Rosatom, Dmitry Shornikov alieleza kwamba mataifa mengi ya Afrika, yanaelekea katika matumizi ya nishati ya nyuklia, kuweka usawa wa matumizi ya nishati na kukabiliana na changamoto katika upatikanaji wa nishati. Nishati ya nyuklia inaweza kutegemewa, ina gharama ya kumudu na haina madhara na nishati inayotokana na chanzo kisichokuwa na athari kwa mazingira, alisema Shornikov. Serikali Kenya imesema itaendelea na mpango wake wa kuhakikisha kwamba ina kiwanda cha kuzalisha umeme kwa kutumia nguvu za nyuklia, ambacho kitaanza kujengwa mwaka 2024 na kukamilika mwaka 2027.  <topic>: KITAIFA 