<classify> KIGALI, RWANDA NCHINI Rwanda kina mama walioambukizwa virusi vya Ukimwiwanaweza kujifungua na kunyonyesha watoto wao bila kuwaambukiza. Hii ni baada ya Serikali ya nchi hiyo kuzindua kampeni ya kusaidiaakinamama walio na virusi vya HIV kuwanyonyesha watoto wao bila kuwaambukiza Ukimwi. Kampeni hiyo inafanyika katika hospitali na vituo vya afyakote nchini humo. Mwandishi wa BBC, Yves Bucana aliyetembelea kituo cha afyacha Remera mjini Kigali, anasema misururu mirefu ya kina mama wanaoishi navirusi vya Ukimwi haiishi, baadhi wanaonekana wajawazito, wengine wanabebawatoto wao. Wanafika kupata ushauri nasaha kuhusu namna ya kujilinda kuambukizawatoto wao ilhali kina mama waliokwishajifungua wakifika kumwona daktari iliwafanyiwe ukaguzi wa jinsi wanavyofuata utaratibu wa kuwalinda kuambukizawatoto zao, alisema. Katika mpango ulioanzishwa na Serikali wa kusaidiaakinamama wajawazito na wanaonyonyesha kuweza kuwahudumia watoto wao na kuwalinda na maambukizi ya HIV. Tunawasaidia kina mama kuwa na afya njema pamoja nawatoto wao. Tunapima kinga yake ya mwili kuona kwamba haijapungua pamoja nakiwango cha virusi alivyonavyo. Tunamfanyia vipimo kadri mtoto anavyokua. Hii haiwezikumzuia mtoto kunyonya, hakika asilimia 99 ya watoto hawapati maambukizo yoyote,alisema muhudumu mmoja wa kituo hicho. Mama wenye virusi vya HIV wanashauriwa kufuata masharti naushauri wa daktari ili kuepuka kuwaambukiza watoto wao kupitia maziwa ya mama. Mama mmoja ambaye hakupenda kutajwa jina lake katikataarifa hii ameiambia BBC kuwa vipimo alivyofanyiwa kabla ya kujifunguavilibainisha kwamba ana virusi vya ukimwi lakini alifuatiliwa kwa karibu nadaktari hadi alipojifungua. Sasa mtoto wangu ametimiza umri wa miezi tisa na hanamaambukizi yoyote, na jambo muhimu lilikuwa ni kumwokoa mwanangu na ilikutimiza hilo ni lazima ufuate masharti na ushauri wa daktari, alisema. Masharti ni magumu lakini lazima kuyafuata yaani saa yakumeza dawa kwako wewe na pia kwa mtoto wako, usizidishe hata dakika moja. Lazimakutembea na dawa ikiwa unahisi saa ya kutumia dawa itafika ukiwa hauponyumbani, ujue una hatari sana ya kujifungua mtoto na ushindwe. Kumnyonyesha mtoto ni raha kitu muhimu kwasababu mzazianahisi upendo wa mtoto wake na vile vile mtoto anahisi upendo wa mamake wakatiwa kumnyonyesha, alisema. Uwonkunda Fatuma ni muuguzi anayefuatilia kila siku kina manawenye kuwa na virusi vya Ukimwi katika mpango huu anasema japo masharti ni magumulakini si kwamba hayawezekani. Hatari ya mama kuambukiza mtoto wake ni kubwa sana, mtotoakiwa na maradhi ya vidonda vya mdomoni ni rahisi sana kuambukizwa Ukimwiwakati ananyonya... tunamshauri mama kuchunguza kila wakati mdomoni mwa mtotona kusitisha kumnyonyesha kwa muda ikiwa mtoto ana ugonjwa huo ili kwanza mtotoatibiwe. Kwa muda wa miezi 24tunamfanyia vipimo vya mwisho, tukikuta mtoto hana tatizo inamaanisha kwambamama yake alifuata masharti vizuri na tukamruhusu kuendelea kutumia dawakwengineko hata nyumbani, alisema Fatuma. Wataalamu wa afya wanasema ni muhimu wa kujifungua mtotokatika kituo cha afya cha ngazi ya juu ni kuwepo kwa dawa za kuzuia maambukiziya virusi na pia mbinu salama za kuzaa zinatolewa, ili kuzuia maambukizi yaukimwi kutoka kwa mama hadi kwa mtoto. Hakuna takwimu rasmi za akinamama wanaojifungua wakiwa navirusi vya Ukimwi nchini Rwanda kutokana na kwamba kuna wachache wanaojifunguabila kufika hospitali. Hata hivyo kulingana na idara ya afya ya Rwanda, takwimuzinaonyesha kuwa kati ya watoto 100,000 wanaozaliwa ni 150 tu wanaokutwa navirusi vya Ukimwi. Katika nchi nyingine ya Afrika Mashariki, Kenya takwimu zamwaka 2018 zinaonyesha kupungua kwa maambukizi ya mama kwa mtoto ya virusi vya Ukimwikutoka asilimia 14 hadi 11 miongoni mwa wajawazito wanaoishi na virusi hivyo,kulingana na ripoti juu ya maendeleo katika kukabiliana na ukimwi,iliyoandaliwa na Wizara ya Afya. Nchini Tanzania pia kumekuwa na kampeni kadhaa za afya yamama na mtoto na kuzuia maambukizi ya virusi vya Ukimwi.  <topic>: KIMATAIFA 