<classify> VERONICA ROMWALD DAR ES SALAAM SEPTEMBA mwaka jana, akiwasilisha taarifa ya Utekelezaji waMiradi ya Maendeleo, katika kipindi cha 20172018 mbele ya Kamati ya Ustawi waJamii ya Baraza la Wawakilishi, Katibu Mkuu wa Wizara ya Afya, Asha AliAbdulla, alinukuliwa akisema: Elimu zaidi inahitajika kwenye kitengo cha huduma ya mamana mtoto ili kupunguza vifo vya wajawazito wakati wa kujifungua na watotowachanga. Anasema takwimu zinaonesha vifo 1,091 vya watoto wachangana 49 vya uzazi vilitokea katika kipindi cha Julai 2017 hadi Juni 2018. Anataja sababu kuu ya vifo vya uzazi kuwa ni uelewa mdogowa wajawazito kuhusu umuhimu wa kujifungulia hospitali na kuchelewa kufanya uamuzi. Ukweli ni kwamba vifo vitokanavyo na uzazi nchini bado nichangamoto inayokabili jamii, zipo sababu mbalimbali zinazotajwa kuchangia vifokikiwamo kifafa cha mimba ambacho husababishwa na shinikizo la damu. Sababu nyingine ni kupasuka kwa fuko la uzazi kunakosababishakupoteza damu nyingi na maambukizi kabla na baada ya kujifungua. Wizara ya Afya inaendelea kusimamia na kuratibushughuli za huduma za wajawazito na watoto ili kuhakikisha wanapata huduma bora, ambapo katika kipindi cha mwaka20172018 jumla ya wajawazito 94.181 waliohudhuria kliniki angalau mara mojakabla ya kujifungua. Katika juhudi za wizara hiyo, kuimarisha huduma za afya yauzazi na watoto wachanga, vifo vyote vinavyotokea hufanyiwa uhakiki ili kujuasababu yake na kutafuta mbinu za kupunguza vifo vinavyoweza kuepukika, anasema. Halihalisi Ripoti ya Jamii na Afya DHS ya mwaka 2015 iliyotolewa naOfisi ya Taifa ya Takwimu inasema asilimia 34 ya wajawazito Visiwani Zanzibarhujifungulia nyumbani, hali ambayo huwaweka katika hatari ya kifo hasa ikiwamjamzito anakumbana na uzazi pingamizi. Ndiyo maana kupitia taasisi yetu isiyo ya kiserikali yaD-Tree International tuliona vema kushirikiana na Serikali, kupitia Wizara yaAfya Zanzibar kuelimisha jamii kuelewa umuhimu uliopo kwa mjamzito kuhudhuriakliniki na kujifungua hospitalini, anasema Salum Mbarouk ambaye ni Mratibu waMradi wa Uzazi Salama. Anasema walikusudia kuhamasisha wakina mama hasa wajawazitokuhudhuria kliniki na kwenda kujifungua katika vituo vya afya na hospitaliniili kupunguza vifo vya mama na mtoto. Simuza kisasa Mbarouk anasema ili kuwafikia kwa haraka waliamuakushirikiana na Serikali ya Zanzibar kupitia Wizara ya Afya, kutoa mafunzo kwawahudumu wa afya 401 ambapo waliwapatia simu za kisasa za mkononi ilikuwaongoza katika kazi zao. Simu hizi janja smartphones zimewekwa application maalumuambayo inamwezesha mhudumu kumsajilimjamzito kwenye mradi huu, anasema. Anaongeza: Kupitia simu, muhudumu anawasiliana na mjamzitokwa ukaribu na kumfuatilia hali yake kujua iwapo ana dalili za hatari ama la!akampatia ushauri nasaha kuhusu malaria, Ukimwi, chakula bora na mambo mengine. Kupitia njia hiyo, anamhamasisha pia kwenda kituo cha afyana hasa ikiwa atagundua ana dalili zozote za hatari, pia humuunganisha mama nausafiri ili wakati wa kujifungua unapofika asihangaike kupata usafiri. Baada ya kujifungua, mhudumu huendelea kumtembelea mamakwa awamu tatu kuangalia maendeleo yake na mtoto kwa ujumla, anasema. Umbaliwa vituo Anasema ni muhimu kujua mapema umbali uliopo kutoka eneoanakoishi mjamzito hadi katika kituo cha huduma za afya ama hospitali. Kuna vituo vya afya aina tatu, kuna kituo kidogo cha afyaambako mjamzito anaweza kupata huduma hadi ya kliniki lakini hawezi kujifunguakatika kituo hicho. Kuna kituo cha afya cha kati ambacho kimepewa ruhusa nakimewezeshwa kuwasaidia wajawazito kujifungua, lakini hakiwezi kuzalisha kilamimba. Yaani kwa mfano kama mimba ni ya kwanza kwa mujibu waWizara ya Afya Zanzibar, mjamzito hawezi kuzalishwa hapo kwa kuwa si rahisikujua atapata shida gani zinazoweza kuhatarisha uhai wake na wa mtoto. Lakini pia mtu mwenye historia ya kusumbuliwa na mimba,hawezi kujifungua kwenye kituo cha kati. Kuna zile hospitali za rufaa ambazo mjamzito huhamishiwakujifungua huko, sasa unaweza kukuta umbali ni mrefu hivyo, muhudumu wa afyahutumia mfumo wake wa simu mobile application kumsaidia kujua alipo hadikituoni ni umbali kiasi gani, anasema. Anaongeza: Muhudumu huwasiliana na madereva kabla ya kuongea na mama ilikujua bei na kumpatia taarifa za umbaliwa kituo na gharama za usafiri, namba za simu za madereva ili siku inapowadiaapate msaada wa usafiri haraka. Ushirikiwa wanaume Anasema ni muhimu wanaume kuwa bega kwa began a wenzi wao katikakufanikisha safari ya uzazi. Anasema wakati mradi huo ulipoanzishwa visiwani humo,walibaini kuna ushiriki mdogo wa wanaume kwenye masuala ya afya ya mama namtoto hasa uzazi. Baada ya kuona hali hiyo, tukafikiria jinsi gani tutawezakulifikia kundi hili kuwaelimisha ili nao washiriki moja kwa moja, anasema. Anasema waliwapa kazi hiyo ya ufuatiliaji wahudumu wa afya lakiniwanapofika majumbani huwakuta wanawake pekee, wanaume huwa tayari wapo kwenyemajukumu ya kikazi, juhudi nyingi za kuwashirikisha wanaume zilifanyika kilawilaya na zilianza kuzaa matunda. Kwa kuzingatia mila, tamaduni na desturi za Kizanzibar,wanawake wengi hawawezi kufanya uamuzi wowote bila ridhaa ya waume zao,chochote anachofanya na popote anapokwenda lazima aombe ruhusa kwa mumewe. Tukaona bila kumpata mwanamume kumwelimisha na kumhamasisha,itakuwa jambo gumu mjamzito kupata msaada wa mume au kusindikizwa kwendahospitalini kujifungua au kliniki, anasema na kuongeza: Tukasema ni lazima tuwapate wanaume, tukatafakari sehemuya kwanza kuwapata ni kwenye mikusanyiko yao ya kawaida na sehemu za ibada. Kwa sababu pia tuligundua kulingana na ripoti mbalimbalizilizofanywa visiwani hapa, asilimia 99 ya Wazanzibar ni Waislamu. Maana yake ni kwamba tukitumia sehemu hiyo tutakuwatumepata kundi kubwa la wanaume kwa kipindi kifupi, tukaamua kuwatafutaviongozi wa dini ya Kiislamu ambao kimsingi ndiyo ambao muda mwingi huwakusanyawanaume na kuzungumza nao. Anaendelea kusema: Kimsingi kwenye kanuni za Kiislamu,kuna sheria kwamba Imamu yeyote hawezi kuongoza ibada ikiwa idadi ya wauminihaijafika 40. Pemba ina wilaya nne, tukafikiria kufanya majaribio huko,tukachagua Maimamu 10 katika kila wilaya, tukapata jumla ya 40 ambao tulizidishana waumini 40 maana yake katika kipindi kifupi tulitarajia kupata wanaume 1,600na kuendelea. Tuliwaita na kuzungumza nao, tukawapa elimu na kuwaelezakwa kina umuhimu wa ushiriki wa wanaume katika kuhakikisha mama na mtotowanakuwa salama. Kwa kushirikiana na Wizara ya Afya Zanzibar na Taasisi yaKiislamu UKUEM tuliandaa hotuba maalumu ambayo walikwenda kuwasilisha katikamisikiti yao. Ujumbeulifika? Anasema walifuatilia kwa karibu iwapo ujumbe huo ulifikaama la, kwa kuhudhuria katika misikiti, kuwasiliana mara kwa mara na Maimamuhao na kuhojiana na wanaume wenyewe. Kila ijumaa tulikwenda, ujumbe ulifika na tulipohojiwanaume walitueleza ni ujumbe muhimu ambao walichelewa kuupata na kwambawanatamani iwe elimu endelevu, anasema. Mtazamohasi Wanaume tuliowahoji walitueleza sababu mbalimbali zilizowafanyawawazuie wake zao kwenda kujifungulia vituo vya afya, wapo ambao walidaiwanadhalilishwa na watoa huduma. Wengine kutokana na imani yao, waliamini kwamba kumpelekahuko mke ikiwa mtoa huduma ni mwanamume inakuwa ni aibu na kashfa kwao, hukuwengine wakidai ni kutokana na umbali uliopo kutoka nyumbani hadi katika vituovya afya, anabainisha. Maandalizi Mbarouk anasema tangu mradi huo ulipoanza ingawa mjamzitohuunganishwa na usafiri, hulazimika kuilipia mwenyewe ili kufika kituonikujifungua. Tulifanya hivyo kwa sababu tulitaka wanajamii watambuekwamba hili ni jukumu lao, hata mradi huu utakapofikia tamati, watu waendeleekuhudhuria kliniki na kwenda kujifungua vituoni, anasema. Anaongeza: Tunatamani watu wanavyochangishana michango yaharusi ifike mahala waone jukumu la mjamzito kujifungua salama ni la kwao,wajiandae mapema kumpokea mtoto mtarajiwa. Anasema kutokana na mrejesho huo, wanaona mradi huo umekuwa msaada kwa jamii na unaweza pia kufundishwa katika maeneo mengine ikiwamo kanisani ambako wanaume hushiriki ibada.  <topic>: AFYA 