<classify> MAKALA haya yataonesha makosa mbalimbali yanayofanywa na watumiaji wa lugha ya Kiswahili katika uteuzi wa maneno kwenye mazungumzo yao na usahihi wake. Makosa hayo husababishwa na mambo tofauti tofauti yakiwemo, kufanya tafsiri sisisi, kutohoa, athari za kimazingira na kuchanganya lugha.Baadhi ya maneno yanayotumiwa kwa makosa yatakayoshughulikiwa katika makala haya ni; kupelekea, yote kwa yote, eidhaau, majina, masaa, kuchukua, kusikia na kuwakilisha. Kupelekea badala ya kusababisha Neno kupelekea ni kosa katika lugha ya Kiswahili lililotokana na tafsiri sisisi ya kutoka lugha ya Kiingereza ya led to. Watumiaji wengi wa lugha ya Kiswahili hutumia kupelekea badala ya kusababisha.Mfano, mtumiaji wa lugha ya Kiswahili: Ufundishaji mzuri wa walimu hupelekea matokeo mazuri kwa wanafunzi. Kupitia mfano huo, mtumiaji wa lugha ya Kiswahili angetakiwa kusema: Ufundishaji mzuri wa walimu husababisha matokeo mazuri kwa wanafunzi, badala ya hupelekea matokeo mazuri kwa wanafunzi. Kupelekea ni neno linalotokana na kitenzi peleka ambalo maana yake ni wasilisha kitu mahali fulani.Neno lingine ni yote kwa yote badala ya kwa kuhitimisha, neno yote kwa yote ni kosa katika lugha ya Kiswahili ambalo pia limetokana na tafsiri ya moja kwa moja au tafsiri sisisi ya neno all in all kutoka lugha ya Kingereza. Hivyo basi, watumiaji wa lugha ya Kiswahili wanapaswa kutumia neno kwa kuhitimisha katika muktadha wao wa mazungumzo.Mfano, katika muktadha au uzungumzaji, mara nyingi utasikia watu wakisema: Yote kwa yote, ili kuwakamata wahalifu, kunatakiwa kuwe na umoja baina ya raia na Jeshi la Polisi, ili kukomesha vitendo viovu katika jamii. Kutokana na mfano huo, mtumiaji wa lugha ya Kiswahili, angepaswa kusema: Kwa kuhitimisha, ili kuwakamata wahalifu, kunatakiwa kuwe na umoja baina ya raia na Jeshi la Polisi, ili kukomesha vitendo viovu katika jamii.Athari ya kosa hili imeanza kujitokeza hata katika maandishi hivyo basi, ni muhimu kwa watumiaji wa lugha ya Kiswa hili kuwa makini na matumizi ya maneno kwa usahihi. Aidha, tafsiri kama hiyo ndiyo inayotokea katika matumizi ya neno mwisho wa siku, badala ya hatimaye au mwishowe ambayo ni maneno ya kawaida kabisa katika Kiswahili. Neno mwisho wa siku linatokana na tafsiri ya neno la Kiingereza at the end of the day.Neno lingine linalotumiwa kwa makosa ni aidhaau badala ya amaau, neno aidha au ni kosa katika lugha ya Kiswhili linalitokana na athari za kuiga miundo ya Kiingereza au kufanya tafsiri sisisi. Wanaolitumia neno hili wanadhani kuwa lina muundo sawa na wa maneno ya Kiingereza either... or. Mfano, mzungumzaji anaposema: Aidha nitapika ugali na samaki, au ugali na kuku.Kwa mantiki hiyo, mtumiaji wa lugha ya Kiswahili hapaswi kutumia aidhaau badala yake angesema: Ama nitapika ugali na samaki, au ugali na kuku. Neno aidha hutumika katika mwendelezo wa habari au mazungumzo. Mfano. Wakulima wa Mbeya wameshauriwa kutumia mbinu za kisasa katika shughuli zao za kilimo. Aidha, matumizi ya mbolea yamesisitizwa.Fauka ya hayo, majina badala ya jina, watumiaji wengi wa lugha ya Kiswahili, wakati wakitaka kujitambulisha kuwa yeye ni nani, hufanya makosa kwenye uteuzi wa maneno ya kujitambulisha. Mfano, mtu akitaka kutaja jina lake atasema: Kwa majina naitwa Andinga Mwangala Kirunga. Kupitia mfano huu, mzungumzaji hapaswi kusema majina, bali anatakiwa kusema: Jina langu ni Andinga Mwangala Kirunga au Ninaitwa Andinga Mwangala Kirunga. Hapaswi kutumia majina kwa sababu jina lake yeye ni moja yale mengine yanakamilisha ubini wake.Masaa badala ya saa. Utumiaji wa neno masaa ni kosa kwani kwa sarufi ya Kiswahili, hili ni neno lenye umbo moja katika sura ya umoja na wingi. Athari hii inadhihirika kwa watumiaji wengi wa lugha ya Kiswahili. Mfano mtu anapomwambia mwenzie kuwa amemsubiri kwa muda mrefu ila hakutokea atasema: Nimekusubiri masaa mengi sana, lakini hukutokea.Kupitia mfano huu, neno masaa siyo sahihi, bali alitakiwa kusema: Nimekusubiri kwa saa nyingi, lakini hukutokea. Vile vile, nachukua badala ya , neno kuchukua na kutumia ni maneno mawili tofauti ingawa wazungumzaji wengi huyachanganya katika maongezi yao hasa katika kutoa hotuba kuhusu jambo fulani. Mara nyingi unaweza kumsikia mtu akisema: Nachukua nafasi hii. Kiuhalisia nafasi huwa haichukuliwi, bali hutumiwa kwa jambo fulani. Mfano: Nachukua nafasi hii kuwashukuru wale wote waliohudhuria kwenye hafla hii.Kupitia mfano wa hapo juu, mzungumzaji amefanya kosa kutumia neno nachukua angetakiwa kusema: Natumia nafasi hii kuwashukuru wale wote waliohudhuria kwenye hafla hii. Pia, kusikia badala ya kuhisi, watu wengi huchanganya maneno haya baina ya kuhisi na kusikia katika mazungumzo kwenye miktadha mbalimbali. Mara nyingi hutumiwa pale mtu anapohitaji kula.Mfano watu wengi husema: Nasikia njaa sana, kama kuna chakula chochote nipatieni nile. Neno Nasikia lina ukakasi fulani kwa sababu njaa huwezi kuiona wala kuigusa na kinachokufanya utamani kula ni hisia zinazokuashiria kuwa unahitaji kula. Mzungumzaji angetakiwa kusema: Nahisi njaa sana, kama kuna chakula chochote nipatieni nile. Aidha, neno kuwasilisha badala ya kuwakilisha nalo linatumiwa visivyo ndivyo. Maneno haya mara nyingi huchanganywa na baadhi ya watu pindi wazungumzapo katika miktadha tofauti tofauti.Kwa mfano, mtu akitaka kuwasilisha kitu mbele ya watu, baadhi yao husema: Nawakilisha barua hii kama ilivyoandikwa na mhusika. Kupitia mfano huu, neno nawakilisha siyo sahihi badala yake, angetakiwa kusema: Nawasilisha barua hii kama ilivyoandikwa na mhusika. Kwa mantiki hiyo, neno kuwakilisha na kuwasilisha ni maneno mawili tofauti na hutumika katika miktadha tofauti.Kuwakilisha ni kufanya jambo kwa niaba ya mtu mwingine ilihali kuwasilisha ni kufikisha kitu mahali kinapohitajika. Kwa kuhitimisha, watumiaji wa lugha ya Kiswahili wanapaswa kujihadhari na makosa kama hayo ambayo pengine wanayafanya kwa kutojua au kwa mazoea. Tunafahamu kwamba, lugha ni mali ya jamii, lakini kwa kuwa mali ya jamii hakutufanyi tuitumie visivyo.Tukumbuke kuwa, kila lugha duniani ina kanuni zake. Hivyo basi, kuitumia lugha kwa usahihi na kwa kufuata kanuni zake, kunakamilisha kipengele muhimu cha umahiri wa mali yaani kuitumia lugha fasaha na sanifu. Kila neno lina muktadha wake katika matumizi, endapo ukitumia neno ambalo halipo katika muktadha wake, unaweza kusababisha uvulivuli. Mwandishi wa makala haya ni mwanafunzi wa Chuo Kikuu cha Dodoma, yupo BAKITA kwenye mafunzo ya vitendo.  <topic>: KITAIFA 