<classify> CHRISTIAN BWAYA INAWEZEKANA unasoma safu hii kwa sababu unajiona kama mtu unayeishi kwenye ukingo wa maisha. Mambo hayaendi kama ulivyotarajia. Umekata tamaa. Ukitazama wapi pa kupata msaada, unaona giza tororo. Hakuna tumaini. Ujumbe wangu kwako nimwepesi. Pamoja na ugumu wa hilo unalopitia sasa, bado lipo tumaini. Muhimu nikujua kitu gani unaweza kufanya unapopita kwenye nyakati ngumu. Ukwelini kwamba hakuna binadamu anayependa shida. Lakini, hata hivyo, shidahutufundisha mambo ya msingi tunayoyahitaji ili tufanikiwe. Watu wengiwaliofanikiwa, kwa mfano, hawakukwepa shida. Hawakutumia shida zao kamakisingizio cha kujihurumia na kuwalaumu wengine. Walizichukulia shida kamamwalimu wa kuwafundisha namna ya kwenda kule wanakotaka kwenda. Ufanye niniunapopita kwenye nyakati ngumu? Usijihurumie kupita kiasi Kunamambo ni vigumu kuyakubali yanapotutokea. Kupokea taarifa za msiba, mathalani,si jambo rahisi. Mara nyingi tunazilazimisha fahamu zetu zinaamini kinyumechake. Kule kufikiri kuachwa na wapendwa wetu kunatufanya tuwe kwenye hali yamaombolezo kwa muda mrefu. Tunaiaminisha akili kwamba tuko usingizinina kilichotokea ni ndoto tu ya kupita. Kukana hali ngumu, hata hivyo, huwa nisuluhisho la muda tu. Kukubali hali halisi hata kama kufanyahivyo kunakuumiza hisia ni sehemu ya tiba ya nafsi yako. Kubali uliyempendaamefariki dunia. Kubali kazi uliyoitegemea haipo tena. Kubali mipango uliyokuwanayo, haijaenda kama ulivyopanga. Kubali ndoa uliyofikiri ingekuwa pepo ndogoduniani, haijawezekana. Kubali pengine shauku ya kupata mtoto haitatimia.Ukikubali kilichotokea bila kujali unajisikiaje, hiyo ni hatua ya kwanzainayoweza kuanza kubadili maisha yako. Changamotomoja wapo inayoweza kukuzuia kukubali hali halisi, ni ile imani kwambakilichotokea si haki. Ulichotendewa si haki. Unajiuliza, Kwa nini wenginehawapatwi na kile kinachonitokea mimi? Pambana na mawazo kama hayo yakujihurumia. Usipopambana na mawazo kama haya unaweza kuishi na maumivu kwamuda mrefu sana. Wakati mwingine, unapokuwa kwenye magumu kama haya jambomuhimu unaloweza kufanya sio kujiuliza kwa nini kilichotokea kimetokea balikukubali kwamba ni kweli kimetokea. Tathmini kile ulichojifunza Inawezekanaumefukuzwa kazi. Inaumiza kwa sababu hukuwa umejiandaa na mbaya wako mmojakazini amekuharibia. Baada ya kukubali kwamba ni kweli sasa huna kazi,kinachofuata ni kile unachojifunza. Je, inawezekana hukujua namna yakufanya kazi na mtu asiyekupenda? Je, inawezekana kupoteza kazi ikawa ndiomwanzo wa kufikiri namna ya kuanzisha na kuendesha shughuli zako mwenyewe? Siku zote kuna upande mzuri kwenye kilakibaya kinachokutokea. Jitahidi kuufahamu upande huo. Nawafahamu watu wengi waliolazimikakufungua biashara zao na wakapata mafanikio kwa sababu tu walifukuzwa kazi.Wasingefanyiwa fitna kazini na kupoteza kazi, wangeendelea kuajiriwa kwa mudamrefu ujao. Kumbe nyakati ngumu kama hizi ukizitumia vizuri zinaweza kukufunguamacho na kubadilisha kabisa uelekeo wa maisha yako. Pengine ni madeni. Je, umejiulizakwanini kila mtu anakudai na unapata mshahara unaowatosha watu wengine? Je, kunanamna ambayo ungeweza kukwepa madeni hayo kama ungejifunza jambo fulani? Je, inawezekanani mtindo wako wa maisha umechangia kuingia kwenye matatizo yasiyo ya lazima?Pamoja na ubaya wa madeni, wakati mwingine, unaweza kuingia kwenye tatizo lakudaiwa, ili uone matokeo ya kufanya maamuzi ya kifedha yasiyo sahihi. Kudaiwakunaweza kuwa fursa ya kubadilika. Usijitenge na watu Ni kweli, wakati mwingine, kujitengakunaweza kukusaidia kuwaepuka watu wanaoweza kukufanya ukajisikia vibayazaidi. Hata hivyo, ukaribu na watu wanaoaminika ni hatua muhimu kuchukuaunapopita katika kipindi kigumu. Watu wenye mtazamo chanya, kwa mfano, ndiowatakaokusaidia kukutia moyo, kukufariji na kukutazamisha mambo kwa namnaitakayochangamsha tena moyo wako. Kwa vyovyote vile unawafahamu watukatika maisha yako unaoweza kusema unawaamini. Hawa ni watu mnaoaminiana nakuheshimiana. Hawa si watu wepesi kukushambulia, kukuhukumu na kukuonyeshanamna gani hali uliyonayo hukupaswa kuwa nayo. Jitahidikuambatana nao. Tafuta msaada zaidi Unahitaji msaada wa mawazo. Mahali pakuanzia watu ulionao karibu kupitia vikundi vya kijamii ulivyonayo tayari mfanokanisani au msikitini. Hata kama huwafahamu zaidi watu hawa kiundani, bado kwakule kuwa nao karibu itakusaidia kuyatazama maisha kwa sura ya matumaini. Kaakaribu na vikundi hivi ujijenge kiimani. Nyakati ngumu ziwe kichocheo cha kuwakaribu na Muumba wako. Lakini pia, ni vizuri wakati mwinginekukutana na watu waliowahi kupitia changamoto yako wanaoweza kukupa mawazochanya ya namna ya kukabiliana nayo. Kama umepoteza kazi, mathalani, na kunamtu unayemfahamu aliwahi kupoteza kazi pengine unahitaji kuonana naye kupatauzoefu wa namna alivyoweza kupita kipindi hicho. Christian Bwaya niMhadhiri wa Saikolojia Chuo Kikuu cha Kikatoliki Mwenge MWECAU. Mawasiliano0754870815, Twitter: bwaya  <topic>: AFYA 