<classify> RAMADHAN HASSAN-DODOMA RIPOTI ya Mdhibiti na Mkaguzi Mkuu wa Hesabu za Serikali CAG kwamwaka ulioishia Juni 2019, inaonesha wizi katika walmashauri, deni la taifakuzidi kupaa, pamoja na malipo ya mishahara kwa watumishi ambao wamefariki. Akizungumza na waandishi wa habari muda mfupi baada ya kuwasilisharipoti ya ukaguzi ya mwaka wa fedha 201819 bugeni Dodoma jana, CAG CharlesKichere alisema kuwa alifanya ukaguzi huo kwa taasisi za Serikali Kuu, mamlakaya Serikali za mitaa, mashirika ya umma, miradi ya maendeleo na vyama vya siasakwa mwaka wa fedha ulioishia Juni 30 mwaka jana. Alisema alitoa jumla ya hati 1,082 za ukaguzi ambapo kati ya hizo, zinazoridhishani 1,017 sawa na asilimia 94, zenye shaka ni 46 sawa na asilimia 4.25, zisizoridhishani saba sawa na asilimia 0.64 na mbaya ni 12 sawa na asilimia 1.11. MAKUSANYO CAG alisema katika mwaka wa fedha ulioishia Juni 30 mwaka jana,Mamlaka ya Mapato Tanzania TRA ilikusanya kiasi cha Sh trilioni 15.74 kati yamakisio ya Sh trilioni 18.29, hivyo kutofikia malengo kwa kiasi cha Sh trilioni2.55 sawa na asilimia 14. Alisema jumla hii ya makusanyo haihusishi Sh bilioni 20.05 za vochaza misamaha ya kodi na fedha za marejesho ya kodi kutoka Hazina. Mapato halisi ya mwaka wa fedha 201819 yakijumuisha vocha zamisamaha na marejesho ya kodi ni Sh trilioni 15.76. Ukilinganisha na makusanyo halisi ya mwaka uliopita 201718 ambayoni Sh trilioni 15.40, kuna ongezeko la Sh bilioni 360 sawa na asilimia mbili, alisemaCAG. DENI LA SERIKALILAZIDI KUPAA Alisema kufikia Juni mwaka jana deni la Serikali lilikuwa Sh trilioni53.11 ambapo deni la ndani lilikuwa Sh trilioni 14.86 na deni la nje Sh trilioni38.24 ikiwa ni ongezeko la Sh trilioni 2.18 sawa na asilimia nne ikilinganishwana deni la Sh trilioni 50.93 lililoripotiwa tarehe 30 Juni, 2018. Ongezeko la deni limesababishwa na riba ya mikopo, mikopo halisi nakushuka kwa thamani ya shilingi, alisema CAG. UDHAIFU UOKOAJIWA MALIPO Alisema katika ukaguzi wake alibaini majalada 338 kati ya 3,448 yaliyokuwa yamekokotolewa kimakosa, kati yahayo, 170 yalikuwa na zaidi ya kiwango stahiki kwa Sh milioni 316.12 na 168 yalikuwa na kiwango pungufu kwa Shmilioni 433.57. Kutokana na udhaifu huo, Serikali ingepata hasara ya Sh milioni316.12 kutokana na kuzidishwa kwa mafao, pia wastaafu wangelipwa kiasi pungufucha shilingi milioni 433.57, alisema CAG. MALIPO KWAWATUMISHI WAFU Alisema ukaguzi wa malipo ya mishahara alioufanya katika Jeshi laPolisi ulibaini kiasi cha Sh milioni 196.13 kilicholipwa kwa watumishi 11 ambaowalikwishafariki, kufukuzwa kazi au kustaafu kinyume na matakwa ya kanuni ya113 3 ya Kanuni ya Fedha za Umma ya mwaka 2001. MANUNUZI BILA MIKATABA Pia alisema katika mwaka wa fedha 201819 alibaini kuwa taasisi tanoza Serikali Kuu zilifanya manunuzi yenye thamani ya Sh bilioni 5.46 pasipokuwana mikataba. Alisema alibaini Mahakama ya Tanzania ilifanya malipo ya awali kwa mkandarasiya kiasi cha Sh bilioni 4.83 kwa ujenzi wa mahakama 16, lakini mkandarasialilipwa malipo ya ziada ya kiasi cha Sh bilioni 1.54 kwa vifaa kinyume namakubaliano ya mkataba. Pia, nilibaini kuwa ujenzi wa mahakama nne zinazojengwa Bunda,Kilindi, Katavi na Lindi ambazo zililipiwa malipo ya awali ya Sh bilioni 1.47ulikuwa umesimama toka mwezi Septemba 2017, alisema CAG. Alisema alibaini dosari kwenye malipo yaliyofanywa na Jeshi la Polisikatika ujenzi wa majengo Sh milioni 806.69 katika kupitia malipo yaliyofanyikakwa ujenzi wa nyumba 400, mabweni na vyumba vya madarasa. VIFAA AMBAVYOHAVIKUPOKEWA Alisema taasisi saba za Serikali Kuu zilifanya ununuzi wa vifaa nahuduma vyenye thamani ya Sh milioni 587.65 vilivyoagizwa na kulipiwa ambavyohavikupokewa kinyume na makubaliano ya mkataba. CUF NA UTOAJI WAFEDHA Aidha CAG alisema Chama cha Wananchi CUF kilipokea ruzuku kutoka serikalinikiasi cha Sh milioni 369.38 mnamo Januari 5 mwaka 2017. Nilibaini kuwa katika fedha hizo, chama kilihamisha Sh milioni 300kutoka kwenye akaunti ya chama kwenda akaunti binafsi ya mwanachama mnamotarehe 6 Januari, 2017 na kiasi cha Sh milioni 69 kilitolewa kama fedhataslimu. Hata hivyo, nyaraka za matumizi ya fedha hizo hazikuwasilishwa kwaajili ya ukaguzi. Bodi ya Wadhamini ya CUF ilitoa mkopo wa Sh milioni 45 mnamo tarehe3 Januari 2017 kwa kituo kimojawapo cha redio cha Mkoa wa Tanga kwa makubalianoya kurejesha kwa kipindi cha miaka mitatu mpaka tarehe 03 Januari 2020. Aidha pia chama hicho kiliidhinisha na kutoa mkopo mwingine wa Shmilioni 35, Februari 16, 2018 kwa kituo hicho hicho cha redio kwa makubalianoya kulipa kwa kipindi cha miaka miwili mpaka Februari 16, 2020, alisema CAG. SERIKALI ZAMITAA Alisema katika mwaka wa fedha 201819, mamlaka 126 za Serikali zaMitaa zilipanga kukusanya mapato ya jumla ya Sh bilioni 463.95 kutokana navyanzo vya ndani, mamlaka hizo zilifanikiwa kukusanya Sh bilioni 342.49 hivyokuwa na upungufu wa Sh bilioni 121.46 sawa na asilimia 26 ya bajeti yote. CAG alisema katika mwaka wa fedha 201819, mamlaka 182 za Serikali yamitaa zilipokea jumla ya ruzuku ya maendeleo Sh bilioni 913.69. WADAIWA SUGU Aidha, alisema alibaini kwamba baadhi ya mashirika ya umma yana fedhanyingi ambazo zinashikiliwa na wadaiwa sugu. Alisema kati ya mashirika 148 ambayo ameyakagua, amebaini 34 yenyewadaiwa sugu ambayo madeni yanafikia kiasi cha Sh bilioni 224.69. Aliyataja mashirika ambayo ni wadaiwa sugu kuwa ni Mfuko wa Bima yaAfya, Mfuko wa Fidia kwa Wafanyakazi, Mamlaka ya Udhibiti wa MawasilianoTanzania, Shirika la Nyumba la Taifa na Kampuni ya Ubungo Plaza  <topic>: KITAIFA 