<classify> AVELINE KITOMARY, DAR ES SALAAM CHANJO ni jambo muhimu kwa watoto kwa sababu wanapoikosawanaweza kushambuliwa na magonjwa haraka hatimaye kupoteza maisha. Zipo chanjo ambazo zinatolewa pindi tu mtoto anapozaliwa,ambapo ya kwanza huwa ni ile ya kifua kikuu. Akifikisha wiki sitaanapata chanjo ya nimonia, kifadulo, tetenasi, dondakoo, polio na kuhara, hizozote mtoto hupatiwa ndani ya siku 14 baada ya kuzaliwa. Chanjo ya surua ni mojawapo ambayo mtoto anaipata, baada yakufikisha miezi tisa anaanza dozi ya kwanza na dozi ya pili ni baada ya miezi18. Hata hivyo, licha ya umuhimu wa watoto kupewa chanjo hiyo, kuna maeneo mengine dunianibado watoto wanakumbwa na visa vya surua. Kwa mujibu wa Shirika la Umoja wa Mataifa la Kuhudumia WatotoUNICEF, takribani watoto milioni 169 duniani walikosa chanjo ya kwanza yadozi ya surua mwaka 2010 na 2017, idadi hiyo ni sawa na wastani wa watotomilioni 21.1 kila mwaka. Shirika hilo linasema ongezeko la watoto ambao hawapatichanjo huchangia mlipuko wa surua katika nchi mbalimbali. UNICEF inasema kuwa katika kipindi cha miezi mitatu yakwanza ya mwaka 2019 zaidi ya visa 110,00 vya surua vimeripotiwa katika maeneombalimbali duniani. Hata hivyo, licha ya matukio ya surua kuendelea kuongezeka,hapa nchini wamefanikiwa kupambana na ugonjwa huo. Kwa sasa, chanjo ya surua imekuwa ikihusishwa na aina mpyaya surua rubela, lengo ni kutokomeza kabisa ugonjwa huo kufikia mwaka 2020. Meneja wa Mpango wa Chanjo Taifa, Dk. Dafrossa Lyimo, anaiambiaMTANZANIA kuwa utoaji wa chanjo nchini umefanya kiwango cha magonjwa kwa watotokupungua. Anasema kwa sasa Tanzania ni nchi ya tatu Afrika kwa utoajiwa chanjo zote na kupunguza magonjwa kwa watoto, nchi ya kwanza ni Rwandaikifuatiwa na Zambia. Kwa mujibu wa Dk. Lyimo. mwaka 2014 walianza kampeni kwa ajili ya kutoa chanjo ya surua rubella napolio, ambapo kwa sasa wanafanya mwendelezo wa utoaji chanjo hiyo na wanatarajiakuanza zoezi hilo Septemba 26 hadi 30 mwaka huu. Kampeni hizo za utoaji chanjo ni mpango wa kidunia wakutokomeza kabisa magonjwa ya surua rebela na polio. Katika kampeni, tutatoa chanjo kwa watoto wote wenye umri chiniya miaka miatano haijalishi kama kapata ile iliyoko kwenye ratiba au la, kwanihii inasaidia wale ambao kinga zao zilishindwa kupokea chanjo ya awali, anasemaDk. Lyimo. Ugonjwa wa surua unaathiri mno watoto na unaenezwa na virusi kwa njia ya hewa. JINSIINAVYOATHIRI WATOTO Kwa mujibu wa Dk. Lyimo, madhara ya surua rubella, mtotoanaweza kuyapata akiwa tumboni kwa mama yake iwapo mama ameathirika. Hali hiyo husababisha mtoto kuzaliwa na ulemavu wa viungombalimbali. Tunapoona watoto wanazaliwa na matatizo kama matundu kwenyemoyo, matatizo ya figo, tatizo la mgongo wazi na ulemavu mwingine utakuta mamazao ndio wameathirika na ugonjwa wa rubella. Tunapotoa chanjo tunamkinga mtoto na virusi vya rubellaambavyo vinafanana na surua kwahiyo mtoto huyo akikua na kuwa mama anakuwa nauwezo wa kumkinga hata mtoto waketumboni asipate matatizo, anabainisha. Anasema surua rubella pia inaweza kuathiri viungo vyamwili, macho kuwa mekundu, ubongo unaathirika, homa kali na kuharisha. Mara nyingi watoto wanapoteza maisha licha ya ugonjwa huukuwa na chanjo, ila tunahimiza ni lazima apate kinga inayostahili, anasema Dk.Lyimo. MAFANIKIOYA CHANJO Dk. Lyimo anasema kwasasa watoto wamekuwa wakipelekwa kwawingi kupata chanjo hivyo ugonjwa huo umepungua kwa kiasi kikubwa. Zamani wakati mimi nasoma Muhimbili kulikuwa na wodi yasurua, lakini sasa hivi wodi zimefungwa na hakuna wagonjwa tena. Idadi ya wagonjwa imepungua hadi kufikia asilimia 95kutokana na utaratibu wa chanjo kutolewa baada ya mtoto kuzaliwa, pia kampenihizi zimesaidia kwa kiasi kikubwa, anaeleza. Dk. Lyimo anasema asilimia 99 ya watoto tayariwameshachanjwa dozi ya kwanza huku asilimia 84 wamepata dozi ya pili. Kisayansi ukichanja watoto 100 kwa dozi ya kwanza,watakaopata kinga ni asilimia 80 hadi 85, wanaobaki mwili haukupigana ilikupata ile kinga ndio maana zamani unakuta mtoto kachanjwa lakini bado anapatasurua. Hilo ni lile kundi la asilimia 15 hadi 20 ambao miili yaohaikuweza kutengeneza kinga kwa mfano, wakipata dozi mbili kati ya 100 niasilimia 95 ndio watapata kinga wengine asilimia 5 watabaki, anaeleza. Anasema kuwa kwa wastani asilimia 25 ya watoto wanakuwahawana chanjo ya surua kwenye miili yao. Ukijumlisha hiyo asilimia 15 hadi 20 ya watoto ambao miiliyao haijapokea chanjo na hao ambao hawajapata kabisa asilimia tano, jumlainakuwa asilimia 25, wengine lishe duni inachangia. Anasema lengo mojawapo la kampeni hizo ni ili wale ambaowamechanjwa na miili haijapata kinga wapate. Dk. Lyimo anaeleza kampeni hizo zitagharimu kiasi cha Shbilioni 11 ambapo jumla ya watotomilioni 12 watapatiwa chanjo ya surua rubella na polio. CHANGAMOTO ZILIZOPO Changamoto kubwa inayotajwa ni wazazi au walezikutokuzingatia chanjo ya dozi ya pilibaada ya kupata ile ya kwanza. Kwa kawaida, mtoto anatakiwa apate chanjo mbili lakini wakati mwingine watoto wanakuwahawapati dozi hii ya pili, hii inatokana na mzazi baada ya kupata dozi mojaanafikiri inatosha kumbe sio hivyo, anasema Dk. Lyimo. Pia anasema changamoto zingine ni uhamasishaji mdogo kwangazi za chini na uelewa mdogo kuhusu aina za chanjo kwa wakati. Changamoto za umbali pia zipo, lakini tunatoa huduma zamkoba sasa matangazo inabidi yaende haraka ili kule huduma inapokelekwa wajuehuduma zitatolewa muda fulani, anaeleza. MALENGONA USHAURI Malengo ya kutokomeza surua kidunia walikuwa wanasemaifikapo 2020 kusiwe na mgonjwa, kwa Tanzania tuko vizuri lakini kuna majiranizetu ambao hawako vizuri. Sisi pia malengo yetu ni hayo, ndio maana serikaliinaendelea kuwekeza kwenye utoaji wa chanjo bure kwa sehemu zote za mjini navijijini, anasema Dk. Lyimo. Anatoa ushauri kwa jamii kuhakikisha inashiriki katikakukamilisha ratiba ya chanjo. Chanjo zinazotolewa kwa watoto zinauwezo wa kumkinga namagonjwa 13 hizo ni zile zinazotolewa kwa ratiba. Wazazi au walezi wanatakiwakuhakikisha watoto wao wanapata chanjo zote. Pia wale wazazi wanaopuuzia chanjo waache hasa hii yasurua rubella kwani kunabaadhi yao mtoto akipata chanjo moja wanaacha kumpelekaya pili. Pia anawashauri wazazi pindi watakapoona dalili ambazo sioza kawaida kwa mtoto wamuwahishe kituo cha afya haraka badala ya kuamini katikaushirikina.  <topic>: AFYA 