<classify> KAMPUNI za biashara zina wajibu kusimamia na kulinda haki za binadamu na biashara kwa wafanyakazi wake, ikiwemo kuhakikisha mikataba ya ajira inatolewa. Hayo yalielezwa jana jijini hapa na mtoa mada, Paul Ngongoti kutoka Kituo cha Sheria na Haki za Binadamu LHRC katika mjadala wa kitaifa juu ya haki za binadamu na biashara.Alisema hayo wakati akiwasilisha mada ya dhana ya haki za binadamu na biashara na hali halisi ilivyo nchini. Alisema kwa sasa wafanyakazi wa kampuni za biashara nchini, wanakabiliwa na changamoto ya kutopewa nakala za mikataba ya ajira, hali inayosababisha kushindwa kujua haki zao za msingi. Alisema Ripoti ya mwaka 2017 iliyotolewa na LHRC, ilionesha asilimia 74 ya wafanyakazi wana mikataba, lakini baadhi hawapewi nakala huku asilimia 26 wakiwa hawana mikataba. Alisema maeneo yaliyoonekana kuwa na matatizo katika utekelezaji wa haki za binadamu na biashara ni ya kazini, ardhi, mazingira na kodi. Utoaji mikataba unazingatiwa lakini wengi hawapewi nakala za mikataba, wengine mikataba haikidhi vigezo na hasa kwenye kampuni za watu wa China, zina changamoto nyingi, alisema. Alisema asilimia 95 ya wafanyakazi wanaondoka kazini baada ya muda wa kazi, huku asilimia tano wanashindwa kuondoka baada ya muda huo. Ngongoti alisema asilimia 55 ya wafanyakazi, wamepewa mafunzo ya afya mahali pa kazi huku asilimia 45 hawana elimu hiyo. Wenye uelewa wa sheria ya kazi ni asilimia 23 huku asilimia 77 wana uelewa mdogo au hawana kabisa.  <topic>: KITAIFA 