<classify> KULWA MZEE-DARES SALAAM SUALA la ndoa kiujumla wake linagusa watu wote na huwezi kuanzakuzungumzia yatokanayo kwenye ndoa kama hujaanza kueleza nini maana yake. Hivyo ndivyo alivyoanza Wakili Maarufu nchini, Twaha Taslima, katika mahojianomaalum na MTANZANIA kuhusu migogoro ya ndoa, talaka nabchangamoto zilizopondani yake. Taslima anasema katika Sheria ya Ndoa ya mwaka 1977, kifungu namba tisakinaeleza maana ya ndoa kuwa ni muungano wa hiari wa mwanamume na mwanamke,wenye nia ya kuishi pamoja katika muda wote wa maishamyao. Anasema kuna ndoa ya kidini, kiserikali ambazo zina cheti cha ndoa na yakimila ambayo haina cheti cha ndoa kisheria. Kuna ndoa za aina mbili, mke mmoja na ya mke zaidi ya mmoja. Sheria inaruhusu kubadilisha mfumo wa ndoa wakati wahusika wako ndaniyandoa. Kwa mfano, kutoka mfumo wa mke mmoja kuwa wake zaidi ya mmoja au mkezaidi ya mmoja kuwa mke mmoja, anasema. Swali: Sababu zipi za msingi zinazoweza kuvunja ama kuvunjwa kwa ndoa. Jibu: Katika sheria hiyo ya ndoa kifungu namba 12 kinaeleza sababu yandoa kuvunjika ambayo ni kifo, mmoja wao anapofariki dunia, ndoa hiyo inakuwa imevunjika. Kama kuna amri ya mahakama ya kwamba mume au mke haonekani nyumbani, hakuna mawasiliano ya mahali alipo kwa kipindi kirefu, mmoja wao aliyeachwanyumbani anaweza kwenda mahakamani kuomba talaka. Mahakama itasikiliza hoja za mhusika endapo itaona kuna dhana ya kifo,basi ndoa hiyo itavunjika kwa amri ya mahakama. Sababu nyingine mahakama inaweza kubatilisha ndoa, hii sio kuvunja balini kuibatilisha. Kwanini nasema kubatilisha; endapo itabainika kuna udanganyifu wakati wa makuabaliano yakufunga ndoa ama akatokea mmoja akashindwa kutimiza majukumu ya kindoa marabaada ya ndoa hiyo kufungwa. Pia mahakama inaweza kuvunja ndoa pale ambapo kuna sababu kati ya wanandoawawili zinazoonesha hiyo ndoa imevunjika na hairekebishiki. Swali: Mume ama mke akihukumiwa kwenda jela miaka zaidi ya mitano, ama yuko mahabusu kwa muda mrefu,uhai wa ndoa hapo ukoje? Jibu: Kama mtu kafungwa miaka 30 kibinadamu ni ngumu kuvumili mhusikaakiomba mahakamani kuvunja ndoa anaweza kupata talaka. Swali: Endapo mume ametoka jela akakuta mkewe amezaa na mwanamumemwingine na kabla hapakuwapo na talaka anaweza kufungua madai? Jibu: Mazingira hayo mume anaweza kudai fidia ya ugoni. Wenzetu Wasukuma aliyeshikwa ugoni anatoa idadi fulani ya ngombe kama adhabu. Adhabu hiyo ikitolewa mume ndio anaweza kuamua kama aendelee kuishi na mkewe ama amuache. Kwa dini ya Kiislamu zipo namna ambazo zinaangaliwa ikiwamo muda mrefu kupitabila mke na mume kugusana kimwili kama ni mke anakuwa si mke, hivyo ukihitajikuendelea naye lazima umuoe kwa mara nyinyine. Swali: Je, mke au mume anaweza kudai fidia kwa Serikali endapo atakaamahabusu muda mrefu, akatoka kwa kuwa hana hatia na akakuta mkewe kaolewa namume mwingine Jibu: Kinachofanya talaka iwepo ni kutokuwapo kwa muhusika haijalishiulitiwa hatiani ama uliachiwa hukuwa na hatia. Hata kama ulituhumiwa si mkosaji, kutokuwapo kwako kwa kipindi kirefumwenza wako anaweza kuomba talaka akapata nawe huwezi kudai fidia. Swali: Kuna ndoa nyingi zinavunjika baada ya mke au mume kutoka gerezanina zingine zinavunjika hata kabla mhusika hajatoka anatoa talaka akiwa hukohuko, nini tatizo? Jibu: Najua ndoa nyingi zimevunjika katika mazingira hayo, lakini kikubwani taarifa za uongo zinazokwenda gerezani zinasababisha kuvunjika kwake. Watu wanapeleka taarifa mbaya kuhusu mke ama mume aliyekuwa nje na kwakuwa huoni unasikia na kuziamini ukitoka unavunja ndoa bila kujipa muda wakutafuta ukweli. Kikubwa katika ndoa ni kila mmoja kutimiza majukumu yake ya kindoa, mumeahudumie familia yake, ikiwa mwanamke ana uwezo anaweza kushiriki kutoa hudumana kufarijiana ili kuifanya ndoa iwe nzuri kwani kama hakuna faraja ndoa lazimaiyumbe. Wakili Taslima anamalizia kuzungumza hayo huku akieleza uzoefu wake wakwenye ndoa kwa zaidi ya miaka 40. Anasema ili watu waweze kuingia katika ndoa lazima yawepo mamboyanayowavutia miongoni mweo na sababu hiyo iliyomfanya mume kuoa angependaiendelee kuwapo maisha yote. Taslima anasema mwenza kumwelewa mwenzake wanapokuwa katika mazungumzo amamasuala yanayohusu maisha kunaifanya ndoa kudumu kwa muda mrefu.Wanandoawanatakiwa wawe wenye kuhurumiana, wasiingize watu wa nje katika masuala yao yakindoa ila kama inabidi kufanya hivyo. Katika miaka 41 ya ndoa yangu ni mara moja niliweza kushirikisha watuwa nje masuala yanayohusu ndoa yangu,anasema. Anasema katika ndoa kuna changamoto nyingi zinazoitikisa, ikiwamo mmojawa wanandoa anaposhindwa kumwelewa mwenzake, anapokuwa hayuko tayarikusikiliza, kama mmoja ametoka katika tamaduni zisizofanana, mnapotoa masualaya ndoa nje na kuishi bila hofu ya Mungu. Wakili Taslima anasema teknolojia pia ni changamoto hasa katika matumiziya simu, kunapokuwapo kutokuheshimiana na kufatiliana katika mazungumzo yasimu. Anatolea mfano kwamba anaweza kuwa anazungumza kwa simu na mtu, mkehajui anazungumza na nani na hasikii kinachozungumzwa bali anasikia majibu yasawa... muda ule ule, baada ya hapo unaibuka ugomvi akidhani ni simu ya mapenzi. Kuangalia filamu pia kunaweza kuibua ugomvi hasa kama filamu hiyoitagusa sehemu fulani ya tofauti mliyonayo ndani ya ndoa, ugomvi unaweza kuanzamkiwa katika kuangalia hiyo filamu. Taslima anatoa ushauri ili kuzinusuru ndoa zinazoweza kuvunjika bilasababu za msingi anasema kila mtuafahamu umuhimu wa ndoa. Ili kuwa na taifa bora lazima uongozi uanzie katika familia, ndoa nzurindiyo inayoleta familia nzuri, kuepuka mashindano baina ya mke na mume labdakatika matendo yanayoleta tija kwa wote. Ni vyema jamii ya Tanzania kupitia Serikali ikajitahidi kuwapa fursawanaopanga kufunga ndoa ya kuelimishwa juu ya majukumu yao kindoa. Njia za kuwaelimisha wanandoa ziimarishwe ili wahusika waingie kwenyendoa akiwa anajua cha kufanya,anasema. Mwanandoa Bahati Raphael sio jina rasmi aliyeachwa baada mumewe kutokajela anasimulia haya: Mume wangu alihukumiwa kifungo cha miaka mitano kwa makosa ya wizi,lakini kwa kipindi chote nilikuwa naenda gerezani Ukonga kumtembelea. Nilikuwa naenda Mahakama ya Hakimu Mkazi Kisutu kabla hajahukumiwakifungo, huku yeye akitokea mahabusu, lakini alikuwa haishi kulalamika. Alikuwa akinituhumu kuwa na wanaume, tulikuwa tunagombana na wakatimwingine nikipeleka chakula gerezani anagoma kupokea, anasimulia na kuongeza: Alitoka gerezani mwaka jana, alifika nyumbani nilifurahi mno, lakinihuwezi amini furaha yangu ilidumu kwa wiki moja tu na wiki ya pili aliamuakuniacha. Ndani ya wiki moja yalitawala malalamiko kwamba nimebadilika, lakinihata mimi niliona mume wangu kabadilika kitabia. Kuna masuala ya kindoa tuliyokuwa tunashiriki aliporudi alitakakubadili mfumo, lakini nilipohoji na kukataa kufanya anachotaka kufanya alisema alikuwa ananipimaaone kama naweza kukubali kwa sababu kanikuta nimebadilika. Anasema kuanzia hapo hakunifurahia tena na ilipofika wiki ya pilialitoka kwenda kwa marafiki zake na aliporudi alirudi na talaka mkononi huku akiwa ameambatanana mashahidi wake, akamkabidhi talaka na sasa yuko kweo Chamazi. Anawashauri wanandoa waheshimiane na kuaminiana kwani imani inapotowekandoa huvunjika. Wale wanaofuatilia ndoa za wenzao waache kufanya hivyo, kwani taarifazikiwa za uongo zinaumiza na kusababisha ndoa kuvunjika. Justine Exavery anasema aliwahi kuwa na kesi ya jinai, alituhumiwa kwaudanganyifu lakini kesi ilichukua miaka mitatu ikaisha akaachiwa huru. Anasema wanawake wanapitia wakati mgumu hasa pindi waume zao wanapofikwana kesi kwani katika kipindi cha kutafuta msaada wa nini afanye ili mumeweatoke katika hiyo kesi, anakutana na wenye kutoa msaada kwa nia njema na wale wanaotoamsaada kisha wanaomba uhusiano wa kimapenzi na mwanamke. Mwanamke akiangalia matatizo aliyonayo na shida yake kubwa mumewe atokejela ama amalizekesi inayomkabili, basi hukubali kila anachoelekezwa kufanya nawatoa msaada. Watu si wazuri kabisa, ukipata tatizo badala ya kukuhurumia anatumianafasi hiyo kuchukua mkeo ama kumuingiza katika kuisaliti ndoa yake, lakini yote anafanya kwa kulazimishwa, si hiari yake. Mwanamke jasiri hupambana na hizo changamoto, hakubali kuingia katikahuo mtego na wakati mwingine Mungu anamsaidia anafanikiwa. Baadhi ya watu wako kwa ajili ya kuchukua wake wa wenzao wanapokuwa nashida, hili hasa ndilo linaloleta mgogoro kwenye ndoa na kama hufikirii sawasawa unavunja ndoa, anasema Justine. Akizungumzia kwa upande wa wanaume anasema wao mke akiwa kwenye matatizokama hayo huwa hawashawishiwi bali huchepuka wenyewe bila kulazimishwa. Justine anasema wapambe ni hatari, wanashiriki katika usaliti lakini baadae wanabadilika, hao hao ndio wanaofikisha taarifa kwa mlengwa kuhusu usaliti unaofanyika kwa lengo la kuvuruga  <topic>: AFYA 