<classify> SHIRIKA la Afya Duniani WHO limesema Afrika imeathirika zaidi na saratani ya mlango wa kizazi kuliko mabara mengine na madhira ya watoto wenye saratani barani humo ni makubwa zaidi.Aidha, shirika hilo limesema upatikanaji hafifu wa huduma za chanjo na vihatarishi kama matumizi mabaya ya pombe vinachangia kuongeza ukubwa wa tatizo la saratani barani Afrika.Kutokana na hayo, WHO imesema ushamiri huo wa saratani barani humo unatarajiwa kuongezeka kutoka wagonjwa milioni moja mwaka 2018 hadi zaidi ya wagonjwa milioni mbili ifikapo mwaka 2040. Taarifa ya Mkurugenzi wa Kanda ya Afrika wa WHO, Dk Matshidiso Moeti kuhusu ujumbe wa Siku ya Saratani Duniani inayoadhimishwa Februari 4 kila mwaka, ilieleza hayo.Dk Moeti katika taarifa hiyo alisema saratani zilizoshamiri sana Afrika ni ya mlango wa kizazi, matiti, ini na ya tezi dume ambazo kwa pamoja zimesababisha moja ya tatu ya vifo vyote vya saratani barani Afrika mwaka 2018 huku bara hilo likiathirika zaidi na saratani ya mlango wa kizazi.Alisema takwimu za kiulimwengu zinaonesha kuwa katika kila watu watano mmoja atapatikana na saratani kabla ya kufikia umri wa miaka 75, na ushamiri wa saratani unaongezeka kadri tunavyozidi kuishi umri mrefu na magonjwa yanabadili kawaida zake.Alisema ushamiri wa saratani barani Afrika unatarajiwa kuongezeka kwa idadi ya wagonjwa kutoka milioni moja walioripotiwa mwaka 2018 hadi zaidi ya wagonjwa milioni mbili ifikapo mwaka 2040.Katika nchi za kusini mwa Sahara, vifo kutokana na saratani vimeongezeka kwa asilimia 13 tangu mwaka 2012, na kufikia vifo 506, 568 mwaka 2018, alisema Dk Moeti. Alisema saratani zinazowakumba zaidi watoto ni saratani ya damu leukemia na saratani iitwayo kitaalam non-Hodgkin lymphomas.Katika nchi nyingi, kuna ugumu wa kupata upimaji, hasa kwa watoto, wanawake na wazee. Ufiko hafifu wa huduma za chanjo na vihatarishi kama matumizi mabaya ya pombe vinachangia kuongeza ukubwa wa tatizo la saratani barani Afrika, alisema Dk Moeti.Alisema shirika hilo linashirikiana na serikali na wadau wa maendeleo kuongeza upatakanaji wa dawa, teknolojia na kujenga uwezo wa watoa huduma na jamii kuzuia saratani na kuwahudumia wagonjwa.Mkurugenzi huyo alisema serikali zinaingiza afua za saratani kwa mikakati yake, vifurushi vya tiba kwenye bima za afya na bima za afya za umma ni mojawapo ya juhudi za kufikia azma ya afya kwa wito na malengo ya maendeleo endelevu namba tatu ya kupunguza vifo katika umri mdogo kutokana na magonjwa yasioambukiza.Alisema WHO linatambua hatua hizo kwenye nchi mbalimbali ikiwamo Botswana, Kenya, Mauritius, Rwanda na Shelisheli zilizopanua wigo na wingi wa huduma zinazopatikana kuzuia na kutibu saratani kwenye hospitali za umma.  <topic>: KITAIFA 