<classify> CHRISTINA GAULUHANGA DAR ES SALAAM KADRI siku zinavyokweda, ndivyo magonjwa ya kila aina yanavyozidi kuongezeka. Ongezeko la magonjwa hayo inadaiwa huenda inasababishwa na ulaji auunywaji wa vyakula vyenye kemikali. Sasa hivi ugonjwa wa kisukari umekuwa tishio hadi kwa watoto wadogo,hali inayodaiwa kusababishwa na mfumo wa maisha. Siku hizi, biashara ya vyakula na vinywaji vingi vimekuwavikichanganywa na kemikali, na hata mazao shambani yamekuwa yakiwekwa dawa naviuatilifu. Sababu hizo na nyinginezo huenda ndio chanzo cha kukithiri kwamagonjwa mbalimbali katika jamii. Ukiangalia bibi na babu zetu miaka ya zamani walikuwa wakitumia vituvya asili na waliishi hadi miaka 100 tofauti na sasa ambapo ni nadra kumkutamtu mwenye miaka 50 hajaanza kushambuliwa na maradhi. Asilimia kubwa ya vijana na hata wazee utasikia wanasumbuliwa namaradhi ya miguu, shinikizo la damu, sukari na mengineyo. Wapo baadhi ya watalaam na asasi zinazoshughulika na masuala ya tibambadala au kilimo hai kama Shirika laKuendeleza Kilimo Hai nchini TOAM, ambao wamekuwa wakishauri kutumia vyakulavya asili ili kujenga afya. Hii ni kwa sababu vinaweza kusaidia kupunguza magonjwa ambayo nitishio katika jamii na humaliza nguvu kazi ya taifa. Ifike wakati, jamii itafakari upya na kuona ni wapi tulipoangukia ilitusijikwae tena, ni muhimu kupunguza au kuacha kabisa matumizi ya vyakulavyenye kemikali kwa mustakhabali wa maisha yetu. Ni vema familia zikabadilika taratibu na kupunguza kiwango chakemikali na hata mafuta ili kuondoa magonjwa haya yanayoshambulia watu wengi nakusababisha wengine hata kupoteza uwezo wa kufanya kazi zao za kila siku. Ulaji mzuri wa vyakula, vinywaji na hata matunda yasiyo na kemilikaliunaweza kukuweka sehemu salama zaidi tofauti na kutumia vitu vyenye kemilika. Vitu vya kioganiki vinatumia zaidi malighafi zinazotuzunguka kwenyemaeneo tunayoishi hivyo haviwezi kumgharimu mzalishaji au mfanyabiashara. Wakati ni sasa wa familia kubadilika na kutumia vitu vinavyozalishwakioganiki ikiwamo vinywaji, vyakula, mafuta ya kula, kupaka na hata sabuni.  <topic>: AFYA 