<classify> NORA DAMIAN-DAR ES SALAAM MAENDELEO yaliyofanywa na Serikali katikasekta ya afya yamepunguza rufaa za wagonjwa kwenda nje ya nchi kupata matibabuambayo yalikuwa hayatolewi hapa nchini aidha kutokana na kukosa wataalam wakutoa huduma hizo au vifaa vya uchunguzi. Huduma mbalimbali za ubingwa wa juuzimeanzishwa sambamba na kuimarishwa kwa uwezo wa wataalamu na vifaa tiba nakuifanya Tanzania kuwa miongoni mwa nchi zinazopiga hatua katika sekta ya afya. Baadhi ya huduma hizo za ubingwa wa juuni zile zinazotolewa katika Hospitali ya Taifa Muhimbili MNH, Taasisi ya Tibaya Mifupa Muhimbili MOI na Taasisi ya Moyo Jakaya Kikwete JKCI. Miongoni mwa huduma hizo bado nyingihazipatikani katika Jumuiya ya Maendeleo ya Kusini mwa Afrika SADC, ndiyomaana Tanzania inautumia mkutano wa 39 wajumuiya hiyo unaoendelea hapa nchini kuzinadi. Mathalani huduma ya upandikizaji figokidney transplant inayotolewa Muhimbili inaifanya Tanzania kuwa nchi ya pilikutoa huduma hiyo katika Ukanda waSADC ikitanguliwa naAfrika Kusini. Waziri wa Afya, Maendeleo ya Jamii,Jinsia, Wazee na Watoto, Ummy Mwalimu,anasema kupitia mkutano huo Tanzania itafaidika katika maeneo matatu ambayo nikutoa huduma muhimu zikiwamo za dharura, kuwaonyesha wajumbe namna walivyopigahatua kutoa huduma za kibingwa na suala la ununuzi na usambazaji dawa baada yaBohari Kuu ya Dawa MSD kuteuliwa na jumuiya hiyo kuwa mnunuzi mkuu. Tutatumia mkutano huu kuwaeleza na kuwaonyesha wenzetukwamba, Tanzania tumepiga hatua katika kutoa huduma za kibingwa hivyo, hawanahaja ya kupeleka wagonjwa India au nje ya nchi za SADC wanaweza kuwaletakwetu, anasema Ummy. Anasema maboresho yaliyofanywa naSerikali katika sekta ya afya yamesaidia kupata wateja kutoka baadhi ya nchi zajumuiya hiyo. Kwa mujibu wa Ummy, kwa mwaka MNH hupata wagonjwa 284kutoka nchi mbalimbali za SADC na kila mwezi wanapata wagonjwa 24 kutoka nchiza Comoro, Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo DRC na Malawi. Tunaamini uwapo wa mkutano huu utaongeza pia idadi yawagonjwa wanaokuja kupata huduma nchini. Tumetumia Wiki ya Viwanda kuonyeshauwezo, ubunifu na utashi wetu wa kuifanya Tanzania kuwa nchi ya utalii wakimatibabu. Kupitia Muhimbili tumeanza kupandikiza figo, vifaa vyakusaidia kusikia kwa watoto na huduma za radiolojia,huduma hizi na zingine zilikuwa hazipatikani hapa nchini na hata nchimbalimbali za SADC, anasema. Kuhusu mfumo wa ununuzi wa pamoja wa dawa, alisemautasaidia kupunguza bei kwa zaidi ya asilimia 40 na kwamba Botswana, Lesotho,Shelisheli na Mauritius wako tayari kununua dawa kupitia utaratibu huo. Huduma inazonadi Katika mkutano huo, Tanzania imeendeleakunadi huduma mbalimbali za ubingwa wa juu zinazotolewa Muhimbili, MOI na JKCI. Kwa upande wa Muhimbili mbali yaupandikizaji figo, huduma nyingine za ubingwa wa juu ni upandikizaji watotovifaa vya kusaidia kusikia cochlear implant na tiba kwa njia ya radiolojiainterventional radiology. Kwa upande wa MOI, huduma wanazonadi ni upasuaji wa mivunjiko yakikombe cha mfupa wa nyonga, upasuaji wa kuweka nyonga na magoti bandia naupasuaji wa magoti, ubongo na mgongo kupitia matundu madogo. Kwa upande wa JKCI, ni huduma za tiba yaumeme wa moyo, kuzibua mishipa ya damu na upasuaji wa kufungua kifua kwa ajiliya kurekebisha valvu au matundu katika moyo. Maendeleo upandikizaji figo Taarifa za hivi karibuni zilizotolewa naOfisa Uhusiano wa Hospitali ya Taifa Muhimbili, Aminiel Aligaesha, zinaonyeshatangu huduma hiyo ilipoanzishwa nchini Novemba 2017, hospitali hiyo imeokoa Shbilioni 3.5. Anasema tangu walipoanza kutoa hudumahiyo, wagonjwa 47 wamepandikizwa figo na kugharimu Sh bilioni 1.1 na iwapohuduma hiyo ingefanyika nje ya nchi ingegharimu Sh bilioni 4.7. Kama wagonjwa wote hao wangepelekwa njeya nchi kwa mgonjwa mmoja ingegharimu Sh milioni 80 hadi Sh milioni 100 wakatikwa hapa nchini unagharimu kati ya Sh milioni 25 hadi milioni 32, anasemaAligaesha. Kabla ya kuanza upandikizaji wa figo hapanchini, Serikali ilipeleka wagonjwa takribani 230 katika kipindi cha miaka 15iliyopita. Mivinjiko ya kikombe cha nyonga Huduma ya upasuaji wa mivunjiko ya mfupa wa nyonga na kiunoinapatikana katika nchi sita za Afrika yaani Tanzania, Kenya, Misri, Morocco,Afrika Kusini na Botswana. Dk. William Mgisha kutoka MOI, anasema huduma hiyo imekuwaikitolewa na taasisi hiyo kwa miaka 10 lakini uwezo umepanuka kwa maana yavifaa na madaktari ambao wameongezeka kutoka wawili hadi wanne. Dk. Mgisha anasema kwa wiki wana uwezo wa kufanya upasuaji kwawagonjwa wanne hadi sita ambapo mmoja hufanywa kati ya saa sita hadi nane. Kwa mujibu wa Dk. Mgisha, wengi wanakumbwa na tatizo hilo niwale waliojeruhiwa kutokana na ajali za barabarani ama kuanguka. Tumetumia Maonyesho ya Nne ya Wiki ya Viwanda ya SADCkunadi huduma hii na nyingine ili kuwavutia nchi wanachama kuja kutibiwa katikataasisi yetu kwani tuna uwezo mkubwa na vifaa vya kisasa, huduma hizi zinagharama kubwa zaidi kama ukienda nje ya Afrika, anasema Dk. Mgisha. Anazitaja huduma nyingine kuwa ni upasuaji wa kuweka nyongana magoti bandia, upasuaji wa magoti kwa matundu madogo, upasuaji wa mgongo naupasuaji wa ubongo wa aina mbili yaani bila kufungua fuvu na upasuaji wa kuzibamishipa ya damu inayovilia. Kwa mujibu wa Dk. Mgisha, huduma hizo ambazo zimefanyika kwazaidi ya miaka 15 katika taasisi hiyo ni zile zinazohitaji utaalamu wa hali yajuu na madaktari wabobezi na nyingi uwezo wake umepanuka. Kuhusu huduma ya upasuaji mgongo, anasema wanafanya upasuajiwa vibiongo na mivinjiko ya mgongo kutokana na ajali na kwamba huduma hizozinahitaji teknolojia ya hali ya juu kwa sababu zisipofanyika kwa umakinibadala ya kumponya mgonjwa anaweza kupata ulemavu. Kwa upande wa upasuaji ubongo, anasema hufanywa bilakufungua fuvu kwa baadhi ya vivimbe vilivyoko sehemu ya mbele ya ubongo karibuna pua. Upasuaji wa magoti hivi sasa hatufungui goti kama zamani,tunafanya kwa kutoboa matundu matatu. Tunaweka kamera ambayo daktari na mgonjwawataona kwenye screen, unapitisha maji na kifaa cha kurekebisha sehemu yagoti iliyoathirika. Unaweza kufanyiwa operesheni hii na kurudi nyumbanibadala ya kukaa wodini kwa wiki tatu kama ilivyokuwa hapo awali tulipokuwatukifungua goti, anasema Dk. Mgisha. Hata hivyo, anasema huwawanapata wateja kutoka baadhi ya nchi za SADC kama Malawi, Kenya na Shelishelilakini hakuna machapisho ya kisayansi yanayoonyesha kama nchi nyingine zinatoahuduma hizo. Wengi wamekuwa wakipeleka wagonjwa India ndiyo maanatumeamua kuwaonyesha ili waje watibiwe kwetu kwa gharama nafuu, anasema. Uwezo wa wataalamu waimarishwa Waziri Ummy anasema awali walikuwa na tatizo lamiundombinu, vifaa na watalaamu lakini wameanzisha utaratibu wa kupelekamadaktari bingwa katika nchi mbalimbali kama vile Israel, Marekani, SaudiArabia, Ujerumani na India kwa ajili ya kuwajengea uwezo zaidi. Wataalamu wetu wa ndani hususanimadaktari bingwa wa upasuaji wamepata ujuzi wa kufanya upandikizaji wenyewe, na mwaka huu tumepata ufadhili wa kuwasomesha wataalamukati ya 25 hadi 50 katika ubingwa wa hali ya juu, anasema Ummy. Anatoa mfano kwa JKCI ambayo awali wataalamu wa ndaniwalikuwa wanaweza kufanya upasuaji kwa asilimia 45 huku kazi nyingi zikifanywana wataalamu wa nje lakini hivi sasa wana uwezo wa kufanya upasuaji mgumu wamoyo kwa asilimia 95. Maeneo mengine tayari wamefikia asilimia100 hususani wauguzi wa vyumba vya upasuaji, madaktari bingwa wa tiba yamagonjwa ya figo, wataalam wa vipimo vya maabara na radiolojia.  <topic>: AFYA 