<classify> MWANDISHI WETU KWA kawaida nyoka hutazamwa kwa hatarikubwa, werevu na mara nyingine hata kuhusishwa na imani potofu za kichawikatika baadhi ya jamii za Kiafrika. Kwa kawaida, nyoka anakuwa juu ya orodha ya mambo ambayo huogopwana watu wengi maishani. Kwa mujibu wa Shirika la Afya Duniani WHO, kila mwaka maelfu yawatu duniani hufariki dunia kutokana na kuumwa na nyoka wenye sumu kali. Ukosefu wa matibabu na hata matibabu mabaya hufanya vifo hivyokutokingika. Kuumwa na nyoka huenda kusionekane kuwa janga baya la kiafya, lakinikatika maeneo mengine duniani ni hatari kila siku na huenda kukasababisha maafaama hata kubadilisha maisha ya mtu. Pengine ndio sababu ya kuwapo dhana tofuati, baadhi potofu,kuhusu wanyama hawa. Ukweli kuhusu kutambaa katikamawe na kamba Ukweli ni kwamba, nyoka wanaweza kutambaa juu na hata chini yamawe, kwenye miti na majengo. Nyoka hupenda kujificha ardhini. Ni rahisi kwao kujificha chini ya vichaka, na vigumu kutambaachini ya mawe madogo katika bustani. Ili kuzuia uwapo wa nyoka katika eneo unaloishi, ni vemakuzikata nyasi ziwe ndogo na kuondoa masalio yoyote ya nyasi zilizokatwa aumajani makavu yalioanguka na kujikusanya. Kadhalika, ni kuondoa sehemu za mti zilizoanguka juu ya paa auzinazoninginia katika nyumba yako. Akizaa hutelekeza mtoto Nyoka anapozaa au kutaga mayai, huwa na kawaida ya kuwatelekeza watotona kuwaacha kivyao. Nyoka huwa na tabia ya kuondoka mahali mara anapozaa, ikitokeaumewaona pamoja nyoka mtoto na mkubwa, basi hiyo ni kwa bahati mbaya. Hivyo,wale wanaoona mtoto wa nyoka katika maeneo wanayoishi, wasidhani kwamba mamamtu yupo karibu, la hasha! ni kwamba amezaliwa akatelekezwa na hivyo kujikutaakitangatanga bila wazazi. Ngozi zao ni nyororo Kawaida, watu ambao hawajawahi kumgusa nyoka hudhani kwambawanyama hawa huteleza ukiwagusa. Ngozi ya nyoka huonekana kuwa kavu, lakini ukiigusahuwa ni nyororo. Waoga Nyoka wanatabia ya kuogopa binadamu zaidi ya binadamuwanavyowaogopa wao. Wameumbwa na haya au aibu, ndio maana huwa na tabia ya kujifichawasionekane. Ikitokea ameshindwa kujificha au ametishiwa, kama ilivyo kwakiumbe chochote, hushambulia kwa lengo la kujilinda. Lakini mara nyingi baadhi yao huona afadhali kutoroka kulikokushambulia. Kutaga mayai Licha ya kwamba reptilia wengi hutaga mayai, si nyoka wotewanaotaga. Baadhi yao kama wawale wa Oriental Vine, huzaa nyoka wadogo. Sumu ya yake ni dawa Nyoka mwenye sumu kali zaidi duniani anatajwakuwa suluhisho la kupatikana kwa dawa ya kupunguza uchungu. Wanasayansi wanamtaja nyika anayejulikana kwa jina la BlueCoral ndiye mwenye sumu kali zaidi na hupatikana zaidi Kusini Mashariki mwaBara la Asia. Utafiti uliochapishwa katika Jarida la Afya la Toxin, unasema nyokahuyo huwalenga maadui wake ambao husababisha uchungu kwa binadamu. Wanasayansi wanasema huenda sumu hii ikatumika kutengeneza dawaya uchungu. Baadhi ya wanyama ambao sumu yao imetumika kutengeneza dawa nipamoja na konokono wa baharini na buibui wenye sumu. Wanasayansi sasa wanataka nyoka huyo kuhifadhiwa hususan baadaya maeneo mengi anakopatikana kugeuzwa kuwa mashamba ya michikichi. Wanasayansihao walifanya utafiti wao katika nchi za China, Singapore na Marekani. Wanasema japo kwa mwanadamu nyoka huwa adui, lakini huyu huendaakawa suluhu la matatizo mengi ya kiafya. Hivimajuzi, maafisa wa wanyamapori nchini Australia walisambaza picha za nyokamwenye macho matatu, aliyepatikana katikati ya barabara, kaskazini mwa nchihiyo. Shirika la huduma kwa wanyamapori na bustani zawanyama, Northern Territory Parks and Wildlife Service, wanaeleza kwamba nyokahuyo ambaye picha zake zilisambaa katika mitando ya kijamii ni wakustaajabisha. Amepewa jina la Monty Python, ambapo nyoka huyo ainaya chatu, alifariki wiki kadhaa tu baada ya kugunduliwa Machi, mwaka huu. Wataalamu wanasema jicho la tatu la nyoka huyo lililojuu ya kichwa chake limeonekana kuwa ni mabadiliko ya asili. Maafisa walimgundua nyoka huyo katika mji wa HumptyDoo, kilomita 40 Kusini Mashariki mwa Darwin. Wakizungumza na BBC, maafisa hao walisema kuwa nyokahuyo alikuwa na urefu wa inchi 15 na alikuwa akipata tabu kula chakula kutokanana ulemavu wake. Shirika hilo la huduma kwa wanyamapori limesema pichaza X-ray zimeonyesha kwamba hakuwa na vichwa viwili kwa pamoja. Badala yake alionekana kuwa na fuvu moja lakichwa na jicho la ziada hivyo, alikuwa na macho matatu yanayofanya kazisawasawa, wanasema maafisa hao. Mtaalamu wa nyoka, Profesa Bryan Fry, anasemamabadiliko ya maumbile ni sehemu ya kawaida ya kuumbwa. Kila mtoto hupitia mabadiliko ya kiwango fulani huyu alishuhudia mabadiliko yasiyo ya kawaida, anasema Profesa Fry,kutoka Chuo Kikuu cha Queensland. Anaongeza: Sijaona nyoka mwenye macho matatuawali, lakini tumeona chatu mwenye vichwa viwili katika maabara yetu, ni ainatofuati ya mabadiliko kama tunavyoona kwa pacha wachanga wanaozaliwa wakiwawameungana. Anaashiria kwamba huenda jicho hilo la tatu likawasehemu ya mwisho ya pacha wa nyoka huyo aliyefyonzwa.  <topic>: AFYA 