<classify> Na CHRISTIAN BWAYA UNAJISIKIAJEpale unapogundua watu unaowaheshimu wanayafahamu mapungufu yako? Chukulia umebainiwatu wanakuzungumza kwa namna inayoonesha kuwa una tabia zisizowapendeza. Labda ni tabia yakoya uvivu kazini. Watu wanasema una tabia ya kusubiri kusukumwa ili utekeleze majukumuyako. Labda ni tabia yako ya kukosa uaminifu. Ukiaminiwa unatumia vibaya nafasihiyo. Pengine ni vileunavyoishi na watu. Watu wanasema wewe ni mtu mbinafsi usiyependa ushirikiano nawatu. Je, ukipata mrejesho kama huo kwa watu utachukua hatua gani? Ukweli ni kwambahatupendi kusikia mapungufu yetu yakijadiliwa. Sababu ni kwamba tunafahamu paleudhaifu wetu unapofahamika, wakati mwingine, heshima yetu mbele ya macho ya jamiiinakuwa shakani. Ndiyo maana,pamoja na kuwa wapo baadhi yetu hudai hawajali watu wanawaonaje na wanasema vipikinyume chao, lakini bado tunafahamu watu hawa hawa wakisikia mapungufu yao yanajadiliwawanajisikia vibaya. Tena saa nyinginewanajenga hadi uadui na watu hawa kwa sababu, kama nilivyotangulia kusema, wasingependakusikia watu wanawatazama kwa picha mbaya. Ukitafakari hayo,unajiuliza, hivi ni kweli tunaamini hatuna mapungufu kama yanavyoonwa na wengine?Je, ina maana tunafikiri tunajifahamu kuliko wanavyotufahamu watu wengine? Ingawa tunapendakujitazama kama watu wasio na mapungufu, bado ni kweli kuwa hatujifahamu vya kutosha.Kinachofanya tufikiri hivyo ni ile hulka yetu ya kupenda kujenga taswira chanyakwa kuonekana tu watu wema, waungwana tena wenye utu. Inapotokea,mathalani, tumepata fursa kujielezea maisha yetu,tunachagua mambo mazuri ya kusema.Hata pale tunaposema mapungufu yetu, mara nyingine tunakuwa na nia iliyofichika. Unaweza, kwa mfano,kumsikia mwanamume akieleza namna alivyoachwa na mpenzi wake lakini hafanyi hivyokujidhalilisha. Ukimsikiliza kwa makini mwishowe anaweza kuishia kuonesha namnaalivyokuja kupata mwanamke bora zaidi baadaye. Ndiyo kusema mapungufu aliyoyatajaawali yametumika kama ngazi ya kuonesha tulivyo bora. Kwa upande mwingine,wengi wetu hatuufahamu vizuri upande wa pili wa mapungufu yetu. Ingawa tunawezakusema kila binadamu ana mapungufu yake, lakini bado inakuwa kama hatuamini na sisini hao hao binadamu wenye mapungufu yao. Unaweza kushangaa, kwa mfano, inakuwajewatu wanadai wewe ni mtu mgomvi wakati unavyojua wewe ni kwamba wao ndiyo wagomvi.Unajiuliza, mbona ninapofokeana na mtu mara zote na kuwa mhanga tu kwa maana yakupambana na mtu ambaye kimsingi ndiye anakuwa mgomvi? Kwa nini ionekane mimi ndiyomgomvi? Huenda imewahi kukutokea.Mtu amekukosea unaona ni vizuri kuongea naye muondoe tofauti zenu lakini ghaflamwenzako anakubadilikia na kukugeuzia kibao. Kama mlikuwa mnazungumza kwa sautiya chini, mathalani, anakujia juu kwa hasira, hataki kusikia unachomwambia, na anawezahata kunyanyuka na kwenda zake. Unajiulizahajui anachokifanya? Kwa nini apandwena ghadhabu wakati kosa amelifanya mwenyewe? Kwa nini mtu mzima ajikute anafanyakitu ambacho kwa namna moja au nyingine kinamshushia heshima yake? Huu ni mfano rahisiwa namna ilivyo vigumu kufahamu tabia zetu wenyewe. Tabia zetu ni sawa na kisogoambacho japo kila mtu anacho bado huwezi kukiona bila msaada wa kioo. Ni ajabu kwamba unaweza kuwa na uwezo mkubwa wa kuona visogo vya wenzako, lakini cha kwako mwenyewe huwezi kukiona. Ndivyo tulivyo tunapozitazama tabia zetu. Tunakuwa wepesi kuona kinachofanywa na wengine, lakini sisi hao hao tukifanya yale yale tunayoyaona kwa wengine tunakuwa kama hatuoni tulichokifanya. Tunajipendelea. Hata pale tunapojua tumefanya jambo lisilokubalika kazi kubwa inakuwa ni kujitetea tukiamini tuna sababu ya msingi kuhalalisha kile tulichokifanya. Bila shaka utakuwana mifano mingi. Unakuwa mkali, kwa mfano, lakini unawashangaa wale wale wanaokushauriupunguze ukali kwa sababu wao ndiyo wanaoonekana kuwa wakali kuliko wewe. Unakutana na mtumwenye tabia ambayo yeye mwenyewe anailalamikia ikifanywa na watu. Mtu kama huyuanaamini kile anachokifanya yeye ni sahihi kwa sababu fulani fulani zisizokwepekalakini wengine wakifanya yale yale anashangaa. Hapa ndipo tunapohitajikupata mrejesho wa watu wanaotuzunguka. Usipuuzie malalamiko ya watu kwako hatakama unaamini kinachosemwa hakina ukweli. Usichukulie kirahisimtazamo walionao watu kwako. Ingawa ni kweli wanaweza kuwa sahihi, lakini bado wanachokionakwako kinaweza kuwa na kiasi fulani cha ukweli. Ikiwa mke wako analalamikamara kwa mara kwamba humwelewi, usipuuze. Huenda kiburi chako cha uanaume kinakutumakuamini anachokisema ni makelele. Kuwa mnyenyekevu msikilize. Lakini pia ikiwa mumewako analalamika una makelele usipuuze. Usijipe haki ukapuuzakile anachokiona kwako. Tukirejea mfano wetu wa kisogo, inawezekana huyo anayekulalamikiakwa mapungufu usiyoyapenda kuyasikia anaona vizuri zaidi kuona kile usichokionawewe. Mpe nafasi awe kioo chako. Christian Bwaya ni Mhadhiri wa Saikolojia,Chuo Kikuu cha Kikatoliki Mwenge MWECAU. Mawasiliano: 0754870815 Twitterbwaya  <topic>: AFYA 