<classify> MWAKA 2016, serikali ilianza utekelezaji wa Mradi wa Urasimishaji Ardhi LTSP kwa wilaya za Ulanga, Kilombero na Malinyi mkoani Morogoro.Mradi huo wa miaka mitatu ulikuwa ukitekelezwa na Wizara ya Ardhi, Nyumba na Maendeleo ya Makazi kupitia kitengo cha utekelezaji wa miradi na ulilenga mambo mbalimbali.Miongoni mwa malengo hayo ni kuwezesha wananchi kunuifaika kiuchumi, kuondoa migogoro ya ardhi, na kupunguza gharama za uandaaji wa mipango ya matumizi ya ardhi na za uandaaji na utoaji wa hatimiliki za kimila. Ulikuwa unatekelezwa kwa ushirikiano kati ya serikali pamoja na mtandao wa asasi zinazotetea haki za ardhi kwa wazalishaji wadogo, yaani Tanzania Land Alliance TALA.Mradi huu ulianza kutekelezwa mwaka 2016 huku mashirika yanayounda TALA kwa upande wao, yakijiunga mwaka 2018. Mradi huo ulifikia ukomo wake Septemba mwaka huu kwa upande wa serikali, lakini shughuli za Mtandao wa Mashirika yanayotetea Haki za Ardhi nchini TALA zilikamilika hivi karibuni.Shughuli kubwa zilizofanyika chini ya Wizara ya Ardhi kupitia mradi huo, ni kubainisha mipaka ya vijiji vya mradi na kuandaa mipango ya matumizi bora ya ardhi za vijiji. Wizara ilishughulika kupima na kumilikisha ardhi kwa wananchi na kutoa hati za hakimiliki za kimila na kujenga masijala ya ardhi.Lingine lililofanywa na Wizara kwa ufanisi ni kutatua migogoro ya ardhi na kuainisha sheria mbalimbali zinaloleta changamoto katika usimamizi wa ardhi. Asasi hizo chini ya TALA, zilifanya shughuli zililenga kuhakikisha kuwa kuna uwazi na uwajibikaji katika usimamizi na utawala wa ardhi na kuongeza uelewa katika jamii kuhusu mchakato wa uandaaji wa mipango ya matumizi ya ardhi.Majukumu mengine ya TALA yalikuwa kupunguza migogoro ya ardhi kwa kuhakikisha kuwa wananchi wanapewa elimu na kujengewa uwezo katika mchakato wa utatuzi wa migogoro ya ardhi pamoja na kuelewa majukumu na mipaka ya vyombo vya utatuzi wa migogoro ya ardhi. Wadau mbalimbali zikiwemo halmashauri za wilaya, wadau wa TALA na wasaidizi wa kisheria walishiriki kikamilifu katika utekelezaji wa mradi.Mradi huu ulikuwa ukifadhiliwa na wadau wa maendeleo ambao ni Shirika la Kimataifa la Maendeleo la Denmark DANIDA, Shirika la Kimataifa la Maendeleo la Uingereza DFID na Shirika la Kimataifa la Maendeleo la Sweden SIDA.Vijiji 11 vilivyonufaika na mradi huo ni Misegese, Sofi Majiji, Mtimbira wilaya ya Malinyi, Nkongo, Mwaya, Isiyaga, Libenanga na Chirombola Wilaya ya Ulanga, Signal, Kisegese na Nyamwezi Wilaya ya Kilombero. Kwa jumla, mradi umefanikiwa kupima mipaka ya vijiji 129, kutoa vyeti 147 vya ardhi ya vijiji, kuandaa mipango ya matumizi ya ardhi 110, na kugawa nakala 168,571 za hati za hakimiliki za kimila.Vipande vya ardhi vilivyopimwa maeneo ya makazi na mashamba ni 302426. Katika utekelezaji wa mardi, mambo mengi yaliibuliwa na wananchi ambayo ni changamoto na mafanikio.MIGOGORO YA ARDHIMiongoni mwa mafanikio makubwa ya mradi huo ni kupungua kwa migogoro ya ardhi iliyokuwa ikishuhudiwa mara kwa mara. Zipo kadhia mbalimbali zinazohusishwa na migogoro ya ardhi iliyokuwepo awali na hivyo kusababisha mafarakano, machafuko na mapigano ya wenyewe kwa wenyewe. Hali hiyo imepungua ama kutoweka kabisa kwenye maeneo kadhaa.Ofisa Mtendaji wa Kijiji cha Misegese wilayani Malinyi, Novatus Mvogo, anasema kabla ya LTSP, ofisi yake ilikuwa ikipokea taarifa za migogoro angalau 15 mpaka 20 kwa siku, kisha kuiwasilisha kwenye Baraza la Usuluhishi wa Migogoro ya Ardhi kijijini humo.Anasema migogoro hiyo iliyohusu zaidi mipaka ya mashamba na viwanja vya makazi, imepungua kufikia kati ya 2 hadi 3 kwa siku. Kwa mujibu wa Mvogo, kupungua kwa migogoro hiyo kumetoa fursa kwa uongozi wake kushughulikia masuala mengine yenye maslahi kwa maendeleo na ustawi wa watu.Kiongozi wa Kituo cha Wasaidizi wa Sheria wilayani Malinyi, Beata Adam anasema Januari hadi Machi mwaka jana, walipokea migogoro 17 iliyohusiana na ardhi, 11 ikitoka kwa wanaume na sita kwa wanawake.Takwimu hizo zinaonesha kuongezeka katika robo ya pili ya Aprili hadi Juni, mwaka jana kufikia 84, ambapo migogoro 44 ilitoka kwa wanawake na 40 kwa wanaume. Hata hivyo, anasema migogoro hiyo ilipungua kati ya Julai na Septemba mwaka jana kipindi cha mwishoni mwa mradi kufikia 54. Migogoro kutoka kwa wanaume ilikuwa 20 na wanawake 34.Mkazi wa Kijiji cha Mwaya wilayani Ulanga, Yasmine Nyoni, anasema kabla ya utekelezaji wa mradi huo, alikuwa na mgogoro na jirani yake uliosababisha kutoelewana na kutishiana maisha mara kadhaa.Baada ya elimu kuhusu urasimishaji na umilikishaji ardhi kutolewa, alinifuata mwenyewe na kunitaka tusahau tofauti zetu na kukubaliana mahali pa kuweka mpaka ili tuwe wanufaika wa kupimiwa ardhi na kupata hati miliki za kimila, anasema.UTATUZI WA MIGOGOROUtatuzi wa migogoro sugu ya wafugaji na wakulima ni sehemu ya mafanikio yanayotajwa kutokana na utekelezaji wa mradi huo.Tumeshuhudia kupatikana kwa suluhu kwenye maeneo yaliyokuwa na migogoro ya mipaka kati ya wafugaji na wakulima, sasa kila upande unaomba ridhaa ya kutumia eneo lingine badala ya kuvamia kama ilivyokuwa awali, anasema mkazi wa Kijiji cha Nyamwezi, Boni Nangireki.Ofisa Mtendaji wa Kijiji cha Chirombola wilayani Ulanga, Novatus Ntyangiri, anasema awali, mashauri yanayohusiana na migogoro kijijini hapo yalifikia kati ya 10 hadi 20 kwa siku, lakini baada ya mradi yameshuka hadi kati ya matatu na matano, mengi yakiwahusu ndugu katika umiliki wa ardhi ya familia.Taarifa ya Kijiji cha Nyamwezi wilayani humo inaeleza kuwa, awali kulikuwa na migogoro kati ya 10 na 20 iliyohusisha makundi ya watu kati ya 20 hadi zaidi ya 40 kufika kwenye usuluhishi kwa siku, sasa imepungua kufikia wastani wa mmoja katika muda huo. Ofisa Programu wa TALA, Jamal Juma, anasema ardhi ni rasilimali inayotegemewa na makundi yote ya kijamii katika nyanja zote hususani kiuchumi na hivyo kuwa na umuhimu wa pekee unaosababisha mfarakano katika umiliki wake. Anasema ipo haja ya kuwepo, kuboresha na kuendeleza mifumo ya haki sawa ya umiliki ili ardhi iwanufaishe watu wa rika na kada zote.UELEWAHoja ya Jamal inahitaji uelewa ambao ofisa Mtendaji wa Kijiji cha Misegese wilayani Malinyi, Novatus Mvogo, anasema LTSP imewasaidia kukuza uelewa kwa wanufaika kuhusu haki zinazohusiana na ardhi.Mafunzo tuliyoyapata kupitia TALA yamesaidia kutuongezea uelewa katika kujua haki zinazohusiana na ardhi, lakini pia namna bora ya kutatua migogoro inayotukabili kwa rasilimali hiyo, anasema.Mwenyekiti wa Baraza la Usuluhishi wa Migogoro wa Kijiji cha Misegese, Peter Myolele, anasema mafunzo hayo yamekuza uelewa wa watu kiasi kwamba baadhi yao, wanafikia suluhu na kuelewana kabla ya kufikishana kwenye mabaraza ya usuluhisi.Msaidizi wa Sheria wilayani Malinyi, Martha Nandika, anasema utoaji elimu na uhamasishaji umechangia kufikiwa kwa hatua zote zilizosababisha kupungua kwa migogoro ya ardhi. Hoja hiyo inaungwa mkono na Mkurugenzi wa Kituo cha Wasaidizi wa Sheria wilayani Ulanga, Rashid Kidinga, anayesema sehemu kubwa ya migogoro hiyo inahusu wanawake kudhulumiwa na ndugu katika mchakato wa mirathi, mipaka na umiliki wa mtu zaidi ya mmoja.MIPAKAMipaka ya ardhi kati ya watu binafsi, vijiji na vitongoji imetajwa mara nyingi kuwa sababu ya migogoro ya ardhi kabla ya LTSP. Samora Makwaya kutoka jamii ya wafugaji wa kimasai waishio Kijiji cha Misegese, anasema lipo eneo lililotengwa kwa ajili ya malisho ya mifugo, lakini limevamiwa na wagufaji wa jamii za Kisukuma wanaojishughulisha pia na ukulima, hivyo kulifanya lisitosheleze mahitaji.Anasema, wafugaji hao wanapowasili kijijini hapo, wanajisajili pasipo kuelezea hali yao ya ufugaji, lakini baada ya kupata ardhi wananunua ama kuingiza mifugo kwa wingi kutoka kwenye maeneo yao ya asili. Mkazi wa kijiji cha Biro kutoka jamii za wakulima, Seleman Myumbaniki, anasema wafugaji wamekuwa na kasumba ya kukaidi mpango wa matumizi bora ya ardhi uliotenga eneo la malisho.Ofisa Maendeleo ya Jamii wa Halmashauri ya Wilaya ya Malinyi, Omar Seif anasema jamii za wafugaji hasa wa Kisukuma, wanaalikana kuingia kwenye eneo hilo kupitia njia za panya. Kwa mujibu wa Seif, hali hiyo inapaswa kudhibitiwa kwa njia tofauti ikiwamo kufuatilia mtiririko wa watu wanaoingia na kuweka makazi, vinginevyo utafika wakati ardhi iliyopo haitatosheleza mahitaji ya wakazi wa kijiji hicho.  <topic>: KITAIFA 