<classify> Na ANNAHENGA UKATILIdhidi ya watoto umekuwa janga linalosikitisha na kuhuzunisha. Watoto ni moja yakundi tete lisiloweza kujitetea, hukumbana na uonevu kadha wa kadha unaotwezautu wao. Kisheria,mtoto ni mtu ambaye hajafikisha miaka 18. Katika misingi ya haki za binadamu nasheria, mtoto anapaswa kulindwa kwa kupatiwa malezi bora yatakayomwezesha kuwa katikamisingi ya utu na maisha bora. Kimataifa mtoto analindwa kupitia mikatabamikubwa miwili ya haki za watoto, ambayo ni: Mkataba wa Kimataifa wa Haki zaMtoto CRC wa mwaka 1989 na Mkataba wa Afrika wa Haki na Ustawi wa MtotoACRWC wa mwaka 1990, yote ikiwa imeridhiwa na Tanzania. Sheriaya Mtoto ya mwaka 2009 ilitungwa mahususi kwa lengo la kulinda haki za watoto.Mikataba hii na sheria ya mtoto inatoa wajibu kwa Serikali, wazazi, walezi nawanajamii kwa ujumla kuwalinda watoto dhidi ya vitendo vyote vya ukatili naubaguzi. Mbali namiundo ya kisheria, mifumo mbalimbali ya kijamii inatambua haki za watoto kamamoja ya kundi tegemezi linalopaswa kulindwa na kutunzwa. Katika jamii, mtoto nimalaika, yaani hajui baya wala jema na anaitegemea jamii kumfundisha mambo yotechanya na hasi. Katika baadhi ya jamii, familia isiyojaaliwa kupata watoto huonekanakuwa isiyo na bahati. Jamiiinatambua kanuni kuu nne za ulinzi wa mtoto ambazo ni kutobaguliwa, kuzingatiamaslahi bora ya mtoto, haki ya kuishi, kukua na kuendelea pamoja na kuheshimumaoni ya mtoto. Kwakuzingatia kanuni hizo, hali ya haki za watoto imebadilika na kuwa mbaya.Ripoti ya Haki za Binadamu Tanzania ya mwaka 2018 inaonesha kupungua kwa kiasikikubwa kwa ulinzi na usalama wa watoto katika jamii, jambo linalosababishakuongezeka kwa ukatili dhidi yao. Aina zaukatili zinazowakabili watoto ni ule wa kingono ubakaji na ulawiti, wakimwili vipigo na mateso pamoja na ukatili wa kijinsia. Vitendovya ukatili wa kingono vinashtua na kuacha simanzi kwani vimeongezeka mno. Ripotiya Haki za Binadamu Tanzania 2018 inaonesha kuwa asilimia 91 ya matukio yaukatili dhidi ya watoto kwa mwaka 2018 ni matukio ya ukatili wa kingono. Katikanusu ya kwanza ya mwaka 2018 jumla ya matukio 6376 ya ukatili dhidi ya watotoyaliripotiwa kutoka matukio 4,728 nwaka2017. Jambo lakustaajabisha na la kushtua zaidi ni kwamba matukio ya ukatili wa kingono dhidiya watoto yanaripotiwa kutekelezwa na ndugu au walezi wa karibu kwa watoto,jambo linalochangia watoto kukosa haki kwani ndugu wengi humaliza kesi hizokatika ngazi ya familia. Watoto pia wamekuwa wakijifunza tabia zisizofaa kutokakwa watu wa karibu, marafiki shuleni na katika jamii kwani matukio yakulawitiana na kufanyiana vitendo vya ubakaji vimeongezeka. Hali hiiinashtua na kutoa picha mbaya ya aina ya kizazi tunachokiandaa, wazazi wamekuwana visingizo vya kutingwa na majukumu kuwa busy wamepoteza ukaribu nawatoto na familia zao kwa ujumla. Inashangaza na kufikirisha ni vipi mtotoanaweza kufanyiwa vitendo vya ajabu kwa muda mrefu bila mzazi au mlezikugundua. Hii inatoa picha kwamba jamii haijali aina ya maisha wanayoyaandaakwa kizazi kijacho, jamii haina uchungu tena juu ya utu wa mtoto. Mzazianaweza kumruhusu mtoto kulala na mjomba bila kujali usalama wa mtoto, mjombaanakosa utu na kumlawiti mtoto baadae anazoea tabia mbaya na kuanza kufanya kwawengine. Tunawezakuona ukubwa wa tatizo na jinsi linavyotishia ustawi na maslahi bora ya mtoto.Kuna maswali mengi ya kujiuliza katika hili, jukumu la ulinzi wa mtototumemwachia nani? Katikajamii kuna visa mkasa vinavyoonesha baadhi ya matukio haya yanavyotokea, sababukuu zinatajwa kuwa ni pamoja na kukosekana kwa malezi bora kwa watoto,umasikini, imani za kishirikina na sababu za kimazingira ikiwamo umbali mrefukutoka katika makazi ya watu na huduma za kijamii hususani shule. Ofisa UstawiManispaa ya Singida anasema: Kuna kesi ya mama anafanya biashara ya pombe.Akirudi anakuja na hawara wamelewa, yule bwana akimaliza kufanya mapenzi namama anamgeukia binti wanalala chumba kimoja, ambaye ni mtoto wa miaka 13. Huwaanaenda na wanaume tofauti na wakati mwingine wanaume wanarudi mchana nakumuingilia tena mtoto. Bahati nzuri mtoto aliokolewa na maafisa ustawi nahakukutwa na maambukizi ya VVU. Kamababa anaweza kumlawiti au kumbaka mtoto mchanga, mama anaweza kuishi na mtotobila kujua changamoto anazopata na jamii inaweza kuwaacha watuhumiwa hawakuishi huru bila kutoa ushahidi mahakamani. Je, ni nani atamtetea mtoto asiyena sauti? Lakini swali la msingi zaidi ni je, tunajenga taifa la namna gani? Katikakuhakikisha tunakabiliana na tatizo hili, ni muda sasa umefika kila mmojakuwajibika kwa nafasi yake kukabiliana na janga hili. Wazazi, majirani, jamii,serikali na kila mmoja kwa nafasi yake anapaswa kujitoa kuokoa taifa la kesho. Kilammoja asimame kumlinda mtoto dhidi ya ukatili na kumtetea pale haki yakeinapovunjwa. Watoto ni taifa la kesho hivyo, kesho bora inategemea malezi yasasa. Wanafasihiwanasema: Tusipoziba ufa, tutajenga ukuta.  <topic>: AFYA 