<classify> UGANDA imeanza kutimiza ndoto ya kutengeneza magari yake yenyewe, badala ya kuagiza kutoka nje ya nchi na sasa yapo katika majaribio.Hatua hiyo ya kupigiwa mfano, inadhihirisha nia ya nchi wanachama wa Jumuiya ya Afrika Mashariki EAC ya kutaka kupunguza uagizaji wa magari kutoka nje. Uganda, kupitia kampuni yake umma ya Kiira Motors Corporation KMC ambayo kwa kiasi kikubwa inamilikiwa na serikali, imekamilisha kutengeneza moja ya magari yake, aina ya Kiira EVS na tayari limeanza kufanyiwa majaribio katika miji mbalimbali ya Uganda. Gari hilo dogo linalotumia mafuta, linatarajiwa kufanyiwa majaribio kwa umbali wa kilometa 1,600.Mengine, aina ya Kiira EVE linalotumia umeme pekee, na jingine aina ya Kayoola ambalo ni basi linalotumia nishati ya umemejua, tayari yameshatengenezwa na kuingizwa katika hatua mbalimbali za majaribio. Meneja wa Maendeleo ya Biashara wa KMC, Allan Muhumuza, amethibitisha kuanza kwa majaribio hayo katika Jiji la Kampala na baadaye Masaka, Mbarara, Kabale na Kisoro. Aidha, linatarajiwa kuendeshwa pia hadi Magharibi mwa nchi. Tumeandika historia. Kote tulikopita, kuanzia Kampala, watu hawaamini kama ni gari lililotengenezwa katika ardhi ya Uganda.Tunatarajia kuendelea na majaribio kwa kilometa 1,600 zaidi, alisema Muhumuza aliyeongeza kuwa, baada ya majaribio wanajipanga kutengeneza magari mengi zaidi kwa ajili ya soko la Afrika Mashariki na nchi nyingine kupitia kiwanda chao kinachojengwa katika eneo la kilometa 100 katika wa Jinja. Nchi nyingine za EAC kama Tanzania, zina magari yake.Mfano Tanzania ina kiwanda cha magari ya Nyumbu ambacho hutengeneza zaidi magari ya kijeshi. Kenya na Rwanda pia zimo katika ujenzi wa viwanda vya kisasa, vikiwemo vinavyotengeneza na kuuza nje ya nchi magari binafsi, ya kubeba ya watalii, malori ya takataka na pikipiki za aina mbalimbali. Kwa Uganda inayoagiza wastani wa magari 50,000 kwa mwaka, kuunda magari yake yenye alama ya ndege Korongo au Crane anayepatikana pia katika alama zote za taifa, ikiwa ni pamoja na bendera na fedha, ulikuwa mpango wa muda mrefu na sasa umeiva baada ya Rais Yoweri Museveni kuingilia kati na kuagiza kazi za ujenzi wa kiwanda ianze mara moja.Wazo la ujenzi wa kiwanda cha uzalishaji wa magari, lilianza mwaka 2011 baada ya juhudi na maarifa ya wanafunzi wa Chuo Kikuu cha Makerere kutengeneza gari linalotumia umeme la Kiira EV na basi linalotumia nishati ya jua la Kayoola EV mwaka 2016. Kutokana na mafanikio hayo ya wanafunzi wa chuo hicho kikubwa barani Afrika, mwaka 2014 serikali ilitenga kipande cha ardhi Mashariki mwa Jinja kwa ajili ya KMC.Mradi huo mkubwa katika historia ya Uganda, unatarajiwa kutengeneza nafasi za ajira za moja kwa moja zaidi ya 2,000 na zisizo za moja kwa moja zaidi ya 12,000. Kiwanda hicho kitakapokamilika na kuanza uzalishaji wa magari, Uganda itapata soko kubwa katika nchi za Afrika Mashariki kutokana na mahitaji makubwa ya magari. Afrika Mashariki huagiza magari 250,000 kwa mwaka na mahitaji yanatarajiwa kupanda hadi kufikia magari 500,000 kufikia mwaka 2030.Magari ya Tanzania Nchi hii kubwa kuliko zote Afrika Mashariki, ina kiwanda chake kinachotengeneza magari ya nyumbu ambacho ni mali ya Serikali. Aidha, kampuni binafsi, mathalani Hanspaul Automechs Limited HAL iliyopo eneo la viwanda Njiro jijini Arusha, inatengeneza magari makubwa ya kubeba watalii maarufu kwa jina la War Bus.Kwa mujibu wa Mkurugenzi wa kampuni hiyo, Satbir Hanspaul, yanauzwa Kenya, Afrika Kusini na nchi za Ulaya. Kampuni hiyo imebuni na kutengeneza pia magari maalumu ya kubeba taka, yanayofaa kwa mazingira ya Tanzania, ikiwemo hali ya hewa, aina ya barabara na mfumo wa maisha wa wananchi wake.Lakini aina mpya ya malori ya kubeba takataka si kwa ajili ya kampuni yetu au kiwanda chetu tu, kwa kuzingatia viwango vilivyowekwa na TBS Shirika la Viwango Tanzania, wazalishaji wengine wanaweza kuyatengeneza lakini kwa kutumia utambulisho wa ubunifu wa HAL kama kielelezo, alisema Hanspaul. Alisema, magari ya kubeba takataka na yale ya watalii ni ubunifu wa Tanzania unaozivutia nchi nyingine zikiwemo za Ulaya na magari ya watalii yanakubalika kwenye soko la kimataifa. Kwa mwezi huweza kutengeneza zaidi ya magari 35.Watu wengi hawataamini kwamba, nchi zenye viwanda vya kutengeneza magari kama Afrika Kusini na zile za Ulaya sasa zinanunua magari kutoka Tanzania, lakini wanafanya hivyo, alisema. Magari hayo yenye nembo za Toyota, Nissan na Land Rover, yanatengenezwa kwa kutumia mashine za kisasa zikiwemo roboti kama ilivyo kwenye viwanda vya magari katika nchi zilizoendelea. HAL ilianzishwa mwaka 2007 na imelenga kuteka asilimia 25 ya soko la magari na spea zake katika nchi za EAC.Gari la kwanza RwandaGari la kwanza kutengenezwa katika ardhi ya Rwanda liliingia barabarani Juni, mwaka jana. Ni matunda ya kampuni ya Volkswagen VW ya Ujerumani ambayo imeamua kutengeneza aina tatu za magari madogo nchini humo, ya Volkswagen Passat, Volkswagen Polo na Volkswagen Teramont.Ofisa Mtendaji Mkuu wa VW Afrika Kusini, Thomas Schafer mwanzoni mwa mwaka huu alisema uwekezaji wa Dola za Marekani milioni 20 ni matunda ya upembuzi yakinifu uliofanywa na kuonekana ni mradi utakaolipa kwa nchi za EAC. Kufikia mwishoni mwa mwezi huu, itakuwa imekamilisha kutengeneza magari 90 na kwamba dhamira katika siku za baadaye ni kutengenea kati ya magari 1,000 na 5,000 kwa mwaka huku ajira zinazotarajiwa kuzalishwa ni kati ya 500 na 1,000.Volvo yaingia KenyaMoja ya kampuni kubwa katika utengenezaji wa magari ya aina mbalimbali, Volvo imeingia nchini Kenya na kuwekeza Sh bilioni 2.5 za nchi hiyo ili kufanikisha ujenzi wa kiwanda kinachotarajiwa kuanza na uzalishaji wa magari 500 kwa mwaka na baadaye kufikia magari 2,000 kwa mwaka.Kiwanda hicho kilichoingia ubia na kampuni ya NECST Motors ya Kenya, kinatarajiwa kuzalisha ajira 300 za moja kwa moja kiwandani hapo, lengo likiwa kushika asilimia 20 ya soko la Afrika Mashariki. Ni kiwanda cha tatu barani Afrika, vingine vikiwa Morocco ambako imeshika asilimia 20 ya soko na Afrika Kusini inakoshika asilimia 18 ya soko la magari.Kwa Kenya, kitakuwa kiwanda cha nne cha magari. Volkswagen kimeanza tena kazi baada ya kusitisha uzalishaji miaka 40 iliyopita. Kampuni za Peugeot, Toyota, wameanza pia uzalishaji, huku Iveco, Ashok Leyland pia wakitangaza nia ya kuanza uzalishaji wake nchini Kenya.  <topic>: KITAIFA 