<classify> HATIMAYE Ripoti ya Mdhibiti na Mkaguzi Mkuu wa Hesabu za Serikali CAG kwa mwaka wa fedha unaoishia Juni 30, 2018, imewasilishwa bungeni Jijini Dodoma na imeonesha madudu kati- ka maeneo mbalimbali.Ripoti hiyo iliwasilishwa bungeni Aprili 8, mwaka huu, licha ya Bunge, Aprili 2, mwaka huu kupitisha Azimio la kukataa kufanya kazi na CAG, Profesa Mussa Assad. Bunge lilipitisha azimio hilo baada ya kumwita kwe- nye Kamati ya Maadili na kumhoji kutokana na kauli ya CAG Assad kuwa Bunge ni dhaifu, aliyoitoa ka- tika mahojiano na Idhaa ya Kiswahili ya Redio ya Umoja wa Mataifa, hivi karibuni. Ripoti hiyo ya CAG ili- wekwa mezani bungeni jana na Waziri wa Nchi Ofisi ya Waziri Mkuu Sera, Bunge, Kazi, Vijana, Ajira na Wenye Ulemavu, Jenista Mhagama.Akizungumza na vyombo vya habari jana katika ofisi yake, tofauti na ilivyozoeleka kuzungumzia bungeni, Profesa Assad alisema ripoti hiyo ni ukaguzi uliofanyika na ofisi yake unaoishia Juni mwaka jana. Akitoa ufafanuzi wa mambo mbalimbali wakati akisoma ripoti hiyo, Profesa Assad alisema ataendelea kutumia neno dhaifu, kwa vile linakubalika katika lugha ya kihasibu katika ku- onesha utendaji usio mzuri.Alisema katika mkutano huo, hawakuwapo wenyeviti wa Kamati za Kudumu za Bunge ya Hesabu za Serikali PAC na ya Hesabu za Seri- kali za Mitaa LAAC, lakini aliwaalika kama utaratibu unavyotaka.Akizungumzia ripoti hiyo, Profesa Assad alisema ina maeneo saba yakiwemo ya tathmini ya mapende- kezo, matokeo ya ukaguzi serikali kuu, serikali za mitaa, mashirika ya umma, miradi ya maendeleo, mi- fumo ya teknolojia ya habari na mawasiliano, ukaguzi maalumu na matokeo ya ukaguzi wa ufanisi. Hati chafu zapungua, vyama vya siasa matatani Alisema kupitia ukaguzi huo, walibaini kwamba katika hati za ukaguzi zilizo- tolewa mwaka 201718, kiwango cha hati zinazori- dhisha ni kikubwa ambapo kati ya hati 548 zilizotolewa zinazoridhisha ni 531 sawa na asilimia 97, ambapo pia kiwango cha hati mbaya kimeshuka na kubaki hati moja tu sawa na asilimia 0.2. Alisema hati zenye shaka ni 15, sawa na asilimia 2.6 na hati moja isiyoridhisha am- bayo ni sawa na asilimia 0.2.Alisema ukaguzi huo pia ulifanyika kwa vyama vya siasa 14, ambapo vyama vitano sawa na asilimia 36 vilipata hati mbaya ambavyo ni ADA-Tadea, NRA, UMD, Alliance for Africa Farm- ers Party AAFP, wakati vyama vya Chauma na NLD vilipata hati isiyoridhisha. Vyama vitatu sawa na asilimia 21 vilipata hati zinazoridhisha, vyama vinne sawa na asilimia 29 vilipata hati zenye mashaka, vyama viwili sawa na asilimia 14 vilipata hati zisizoridhisha, alisema.Alisema ukaguzi wa miradi ya maendeleo iliyotekelezwa na taasisi mbalimbali kwa mwaka wa fedha 201718, umetoa jumla ya hati za ukaguzi 469, kati ya hizo hati zinazoridhisha ni 455, sawa na asilimia 97 na hati zenye shaka ni 14 sawa na asilimia tatu. Alitaja upungufu katika ukaguzi wa vyama vya siasa kuwa ni pamoja na ule wa Chama cha Chadema kununua gari kwa dola za Kimarekani 63,720 sawa na Sh milioni 147.76 ambalo lilisajiliwa kwa jina la mwa- nachama badala ya Bodi ya Wadhamini.Pia gari hilo lina- oneshwa kwenye taarifa ya fedha kama mkopo kwa mwanachama huyo bila kuwa na makubaliano ya mkopo yaliyosainiwa kati ya mwanachama na Bodi ya Wadhamini wa Chadema, alisema. Alisema vyama saba vilifanya matumizi ya Sh milioni 777.91 bila ya kuwa na nyaraka toshelevu na hivyo ofisi yake ilishindwa kuthibitisha iwapo malipo hayo yalikuwa halali.Alitaja fedha hizo kuwa ni zilizotumiwa na Chama cha Chauma Sh milioni 7.1, UMD Sh milioni 3.4, SAU Sh milioni 7.4, AAFP Sh milioni 9.5, CCK Sh milioni 10.9, Chadema Sh milioni 134.6 na CCM Sh milioni 604.9. Kuhusu deni la taifa, alisema limeongezeka kwa asilimia 10.5 kutoka Sh trilioni 46.08 lililoripotiwa Juni 30, mwaka juzi, hadi Sh trilioni 50.92 lililoripotiwa Juni 30, mwaka jana, lakini alisema deni hilo bado ni himilivu. Mashirika ya umma taabani Kuhusu hali ya mashirika ya umma, Profesa Assad alisema mashirika ya umma 14 yana matatizo makubwa ya kifedha pamoja na kupata hasara hadi kusababisha madeni kuwa zaidi ya mitaji yao kwa zaidi ya asilimia 100.Profesa Assad alisema kati ya mashirika hayo, 11 yana ukwasi hasi kwa maana yanajiendesha kwa hasara kwa zaidi ya miaka miwili sasa. Kutokana na hali hiyo, ni dhahiri kuwa mashirika hayo hayawezi kujiendesha bila kutegemea msaada kutoka Serikali Kuu. Hivyo, ipo hatari ya kushindwa kuendelea kutoa huduma kwa jamii, alisema. Katika orodha ya mashiri- ka hayo ipo Kampuni ya Ndege Tanzania ATCL, Baraza la Michezo la Taifa BMT, Mamlaka ya Maji safi na Usafi wa Mazingira Lindi, Shirika la Maendeleo ya Petroli TPDC na Bodi ya Utalii Tanzania TTB.Mengine ni Shirika la Ma- jisafi na Usafi wa Mazingira Dar es Salaam Dawasco, Kampuni ya Maendeleo ya Nishati ya Joto Tanzania TGDC, Baraza la Taifa la Biashara na Mamlaka ya Maji Safi na Usafi wa Mazin- gira Mwanza. Pia ipo Kampuni ya Usafirishaji na Ujenzi na Ukarabati wa Miundombinu ya Usambazaji Umeme, Kampuni ya Simu TTCL-Pe- sa, Bodi ya Maziwa Tanza- nia na Mamlaka ya Majisafi na Usafi wa Mazingira Dar es Salaam Dawasa. Profesa Assad alisema katika mapitio ya usimamizi wa mapato katika mashirika ya umma, kuna udhaifu ka- tika ufuatiliaji wa marejesho ya kiasi cha Sh trilioni 1.46 cha mikopo ya wanafunzi wa elimu ya juu.Kuna changamoto katika ukusanyaji wa tozo za maegesho ya meli am- bapo wakati wa ukaguzi wa mapato ya maegesho, CAG aligundua kuna utofauti wa Sh bilioni 42.5 katika kumbukumbu za TPA na zile za Mamlaka ya Mapato Tanzania TRA, alisema. Pia alisema kuna udhaifu wa utawala bora katika mashirika ya umma, ambapo katika ukaguzi wa miaka ya fedha 201516 na 201617, yalikuwapo mashirika 18 na 20 mtawalia, yalikuwa yakijiendesha bila kuwa na bodi ya wakurugenzi kwa muda mrefu. Katika ukaguzi wa mwaka 201718, CAG amebaini kwamba mashirika 24 hayakuwa na Bodi ya Wakurugenzi na kati ya hao saba yanafanya kazi bila kuwa na bodi kwa zaidi ya mwaka mmoja na mashirika manne kwa zaidi ya miaka miwili, alisema.Pia alisema ijapokuwa makusanyo ya mwaka yanaendelea kuwa makubwa zaidi ya malipo ya huduma za bima ya afya, kwa sasa malipo ya huduma za afya yanakua kwa uwiano mkubwa mwaka hadi mwaka zaidi ya uwiano wa kukua kwa mapato. Kutokana na hali hii, makisio ya madai ya hu- duma za bima ya afya pekee ifikapo mwaka utakaoishia Juni 2024 yatakuwa ni asil- imia 99.2 ya jumla ya maku- sanyo yote.Uwiano huo unakisiwa kuongezeka zaidi hadi kufikia asilimia 104.8 ifikapo mwaka unafuata, alisema. Profesa Assad alisema hadi kufikia Juni mwaka jana, ni asilimia 32 tu ya Watanzania ndio walikuwa wanatumia bima ya afya, idadi hiyo inajumuisha wanachama wa mfuko wa agfya ya jamii ambaoni asilimia 25 na wanachama wa Mfuko wa Taifa wa Bima ya Afya NHIF.Alisema kumekuwapo na matumizi yanayozidi kiwango cha uchangiaji wa wanachama katika makundi mbali mbali ya wanachama wa mfuko huo. Profesa Assad alisema matumizi hayo ni asilimia 710 kwa kundi la Kikoa, kundi ya viongozi wa dini ni asilimia 401, kundi la Toto Afya Kazi matumizi ni asil- imia 298, kundi la madaktari wa mafunzo kwa vitendo matumizi yalikuwa asilimia 171 na kundi la wachangiaji binafsi asilimia 160. Alisema hali hiyo isipodhibitiwa itadhoofisha hali ya kifedha na utendaji wa mfuko.BVR za NEC, vifaa vya Polisi majanga Katika hatua nyingine, CAG Assad alisema Tume ya Taifa ya Uchaguzi NEC ilinunua mashine za BVR 8,000 kwa ajili ya kusajili wapiga kura, ambazo kati ya hizo 5,000 hazikukidhi vigezo vilivyo- anishwa kwenye mikataba hivyo kusababisha kutalan- dana kimatumizi. Mashine hizo zilipisha kati ya zile zilizonunuliwa na Mamlaka ya Vit- ambulisho vya Taifa NIDA na Wakala wa Taifa wa Usajili, Ufilisi na Udhamini RITA. Alisema kutolandana huko kumesababishia serikali hasara ya Sh milioni 862.08 zilizotumiwa na Nida kununua leseni mpya za windows na Biometric Algorithms. Nida ilinunua leseni hiyo ili kubadilisha mashine 5,000 zilizopokelewa kutoka NEC ili ziweze kufanya kazi na mfumo wa BVR wa NIDA, alisema Profesa Assad.Aidha, CAG alibaini kuwa mzabuni aliyenunu- nia vifaa hivyo alilipwa dola za Marekani milioni 72.30 badala ya dola milioni 72.15, kiasi hicho kilikuwa bei ya mkataba hivyo kuwa na ongezeko la dola za kimarekani 148,243.73. Pia, mafunzo kwa mao- fisa 15 wa Tehama wa Tume ya Taifa ya Uchaguzi hay- akufanyika licha ya mzabuni kulipwa dola za kimarekani 358,650 kwa ajili ya mafunzo hayo, alisema.Kuhusu ununuzi wa mfumo wa utambuzi wa alama za vidole AFIS uliofanywa na Jeshi la Polisi ulibaini kwamba mahitaji halisi ya kitaalamu kutoka idara inayotumia mfumo huo hayakuzingatiliwa wakati wa kuthathmini na kutoa zabuni. Malipo ya Sh bilioni 3.30 yalifanyika kwa mzabuni kwa ajili ya huduma ya matengenezo na msaada wa kitaalamu wa mfumo huo kwa mikoa minane ya kipolisi ya Temeke, Mwanza, Simiyu, Rukwa, Tabora, Kigoma, Geita na Kinon- doni, lakini Jeshi la Polisi lilishindwa kuthibitisha kuwa matengenezo hayo na msaada wa kitaalamu ulifanyika, alisema CAG.Alisema vifaa vya ut- ambuzi wa alama za vidole vyenye thamani ya Sh bilioni 1.73 havikufungwa kwenye magereza 35 yaliyoanishwa. Badala yake vilihifadhiwa katika Ofisi ya Upelelezi Makao Makuu ya Jeshi la Polisi. Pia malipo ya Sh milioni 604.39 kwa ajili ya mafunzo kwa wataalamu 30 hayaku- fanyika. Jeshi la Polisi lil- ishindwa kuionesha timu ya ukaguzi zilipo monita 58 za kompyuta aina ya Dell zenye thamani ya Sh milioni 159.16 zilizopelekwa kwenye kitendo cha uchunguzi wa kisayansi cha makao makuu ya Jeshi la Polisi. Pia monita 213 za kompyuta aina ya deli zilil- ipwa sh milioni 195.22 kwa mzabuni Lugumi Enterprises Limited lakini mzabuni hakuzileta, alisema.Kuhusu ukaguzi wa mifumo ya Teknolojia ya Habari na Mawasliano Tehama, Profesa Assad alisema katika mwaka 201718, alikagua mifumo mikubwa mitatu ya Epicor kwa Tamisemi, Mfumo wa Usimamizi wa Raslimali-Wa- tu MCMIS-Lawson na mfu- mo wa serikali wa malipo ya kieletroniki GePG kwa Wizara ya Fedha, mifumo ya udhibiti wa ndani wa Tehama kwa mashirika na wizara pamoja na usimamizi wa miradi ya Tehama.  <topic>: KITAIFA 