<classify> WIZARA ya Afya, Maendeleo ya Jamii, Jinsia, Wazee na Watoto inaandaa mpango mkakati jumuishi utakaohusisha wizara mbalimbali kuangalia changamoto zinazofanya watoto hasa wa kike wasipate haki zao.Naibu Waziri wa Wizara hiyo, Faustine Ndugulile amesema, kuna changamoto nyingi zinazowazunguka hawa watoto wa kike katika kupata elimu, ikiwa ni pamoja na ndoa na mimba za utotoni pamoja na ukeketaji.Sisi kama Wizara ya Afya tunaohusika na watoto, afya zao na namna ya kutunza miili yao, wenzetu Wizara ya Elimu kwa upande wa elimu lakini pia Wizara ya Mambo ya Ndani watusaidie katika masuala ya kisheria wakiwa na Wizara ya Katiba na sheria kujaribu kuona changamoto zinazomfanya mtoto asiweze kupata haki zake za msingi hususani mtoto wa kike, amesema Ndugulile.Kwa upande wa masuala ya mila, Ndugulile alisema kuna ambazo ni nzuri zinawajenga vijana katika misingi ya kimaadili ingawa kuna mafunzo mengine hasa kwenye unyago yanayoweza kusababisha mtoto hasa wa kike kujiingiza katika vitendo vinavyoweza kumsababishia kujihusisha na vitendo vya ngono mapema au kupata ujauzito.Katika suala la unyago itabidi serikali tuliangalie upya kwa umakini pia, unyago una mafunzo mengine ni mazuri lakini mengine yanaweza kumfanya binti kujiingiza katika ngono mapema, pia kuna mambo ambayo serikali inayazuia kwa sababu yana athari kwa mtoto mathalani ukeketaji.Hata hivyo, baadhi ya maeneo wameanza kuelewa hasa kwenye ukeketaji wanaacha lakini changamoto ni kwamba kuna baadhi ya mikoa wameanza kukeketa watoto wachanga, amesema Ndugulile.Aidha, alisema uelewa wa pamoja viongozi wa serikali, dini na wa kimila kuwa na mtazamo unaofanana kwamba mtoto wa kike aachwe asome kwanza inaweza kusaidia.Lengo ni hilo hilo kwamba tunajenga uelewa wa pamoja lakini pia tunatoa elimu kwa walimu, wazazi na wazazi wenyewe juu ya haki za mtoto na kujenga uelewa kwa wazazi kuhakikisha haki zao zinalindwa, alisema.Kwa mujibu wa sheria ya mtoto namba 21 ya mwaka 2009 ambayo inasema mtoto ana haki ya kuendelezwa hivyo anapokatishwa masomo anakua ameporwa haki hiyo.Mkurugenzi wa Taasisi ya Msichana Initiative, Rebecca Gyumi alisema agenda ya ulinzi wa mtoto ni ya jamii nzima ambapo alisema pia kuwa bado kuna haja ya kufanyia marekebisho sheria ya ndoa ambayo inatumika sasa inayoruhusu Msichana kuolewa hata akiwa na umri wa miaka 14.Kila mwaka tunakuwa na mkutano ambazo tunawashirikisha wadau mbalimbali pamoja na wasichana wenyewe kutoka mikoa mbalimbali, ajenda za mwaka jana zililenga kuiomba jamii nzima kuibeba agenda ya ulinzi wa mtoto wa kike ili kuwasaidia kufikia malengo yao na pia kufanyika marekebisho sheria ya ndoa inayotumika sasa, alisema.Alisema watoto wa kike kama ilivyo kwa watoto wa kiume wana haki ya kutimiza ndoto zao za kimaisha hivyo jamii inapaswa kuhakikisha zinaondolewa changamoto zinazowakabili ili waweze kusoma.  <topic>: KITAIFA 