<classify> JE, kuna haja ya mtu, kikundi, taasisi au nchi kurudia kufanya utafi ti uleule ambao umeshafanywa mahala pengine kwa kuwa tafi ti ni muhimu kwa maendeleo lakini gharama?Je, Afrika inafaidikaje na tafiti zinazofanywa ndani ya bara hilo, lakini uzalishaji kufanyika Ulaya au kwingineko? Kuna uwazi na ushirikiano wa kutosha katika sayansi na hivyo kuruhusu mataifa kupeana taarifa na ujuzi uliokwishapatikana kuhusu masuala ya kisayansi? Hayo ni miongoni mwa masuala yaliyojadiliwa na mkutano uliohusisha wanasayansi zaidi 200 kutoka nchi mbalimbali duniani waliokutana jijini Dar es Salaam kuanzia Novemba 11 hadi 15 mwaka huu.Mbali na waalikwa kutoka mabara mengine washiriki mahususi walikuwa Viongozi wa Baraza la Sayansi Kanda ya Afrika, ambapo pamoja na kujadili hoja mbalimbali, washiriki walibadilishana uzoefu kuhusu masuala ya sayansi, teknolojia na ubunifu. Katika mkutano huo, mada iliyotawala ilihusu Sayansi Wazi na Shirikishi katika Utafiti na Ubunifu wa Maendeleo.Mkurugenzi Mkuu wa Tume ya Sayansi na Teknolojia Costech ambao walikuwa wenyeji wa mkutano, Dk Amos Nungu, anasema tume imefarijika kuona nchi 15 za Afrika zikihudhuria katika mkutano huo ambao pia ulihusisha mataifa makubwa karibu kila bara. Dk Nungu anasema faida kubwa ya mkutano huo ni kuleta uwazi zaidi kwenye sayansi kwa maana kwamba tafiti zitakapokuwa zinafanyika mawazo yote yanayotolewa yawe shirikishi, andiko pamoja na utafiti unaofanyika na mwisho wa yote taarifa ziwe wazi kwa ajili ya wengine kuweza kuzitumia.Anafafanua kuwa, sayansi wazi iliyosisitizwa kwenye mkutano si kwa maandiko pekee ya utafiti bali hata vifaa vinavyotumika ambavyo vinaweza kusaidia wengine wasiokuwa navyo kwa maana kwamba vinapaswa kuwekwa wazi ili waweze kuvitumia. Inatakiwa sayansi iliyokwishafanyika ikatumika kuwaambia watu kuwa kuna utafiti huo umefanyika.Hata kwa upande wa dawa unakuta mimea mingi ipo katika nchi za Afrika ambazo ni maskini. Utafiti ukifanyika huku kwetu, kama hakuna uwazi, yale maandiko yatabakia nchi zilizoendelea, wataingia kwenye viwanda vyao na kuzalisha dawa halafu sisi tunasubiri kununua dawa kutoka kwao. Lakini kama ile sayansi ikiwekwa wazi dunia itajua kuwa dawa zile pamoja na kuwa zimetengenezwa kwenye viwanda vya nje lakini zimetokea Afrika na hivyo ni rahisi ku-share kugawana ile keki iliyotokana na dawa hizo, anasema.Anasema katika muktadha huo, Tanzania ambayo inajielekeza katika uchumi wa kati unaotegemea maendeleo ya viwanda, sayansi wazi itaharakisha kuipelekea nchi mbali kwa kujifunza mengi kutoka kwa wengine. Bosi huyo wa Costech anaamini kwamba ushirikishwaji ulio wazi na usawa katika tafiti mbalimbali kwa nchi zilizoshiriki mkutano huo utaleta matokeo chanya na yenye kukuza maendeleo zaidi.Lazima maendeleo ya kitafiti na ubunifu yaonekane kwa jamii ili kuleta usawa ambao utakuwa na matokeo chanya ambayo yataifanya pia jamii kuweka uaminifu katika sayansi, anasema.Kwa upande wake, Meneja Sayansi Hai wa Costech, Hulda Gideon, anasema lengo kubwa la kuwa na sayansi hai katika uwazi ni kukuza sayansi yenyewe. Kama Afrika au nchi zinazoendelea hazijafika huko lakini sayansi ikifanywa kuwa wazi, utafiti unaofanywa na nchi za nje Tanzania itaujua.Na ikijua hakuna haja ya kuanza utafiti mpya bali utatumika huo uliofanyika kwa kuendeleza mambo mengine yanayohitajika. Sayansi wazi inasaidia kupunguza gharama, hivyo mtu anayefanya utafiti wa aina hiyo nchini hatakuwa na haja ya kununua kifaa, kinachohitajika ni pamoja na kukuza ushirikiano baada ya kujua mwingine ana nini au anafanya nini, anafafanua.Akishiriki kwenye mkutano huo, Waziri wa Elimu, Sayansi na Teknolojia, Profesa Joyce Ndalichako anashukuru washiriki wa mkutano huo kuangalia jinsi nchi zinazotoa ufadhili kwenye utafiti zitakavyoweza kufanya kazi pamoja na nchi zinazofadhiliwa ili majibu yatakayopatikana kwa nchi moja yaweze kutumika katika nchi nyingine. Wajumbe mbalimbali walioshiriki kwenye mkutano walizitaka serikali za Kiafrika kuweka mikakati na sera thabiti, katika upatikanaji wa data na uchapishaji wake kwa kuwa data ni njia sahihi inayothibitisha na kufanya sayansi ya wazi.Walisema nchi za Afrika zinatakiwa kuwa na mikakati mizuri ya kusimamia data za kisayansi ili kufanikisha ajenda za sayansi wazi. Mmoja wa wajumbe, Dk Merody Mentzy anasema ipo haja ya kuwa na mtandao wa watafiti hadi vyuoni ili kuanza kupata watafiti wapya na vijana watakaoweza kwenda sambamba teknolojia za kisasa. Dk Molapo Qubelo kutoka Afrika Kusini anasema ili tafiti zifanikiwe lazima kuwe na ushirikiano kati ya nchi na nchi hivyo muungano wao wa nchi 15 anaamini utaleta manufaa kwa tafiti za kisayansi na kuanza kuonesha mwanga wa tafiti kuaminika.Katika hatua nyingine, Dk Nungu anaweka wazi kwamba pamoja na kupokea mkakati wa sayansi wazi kwa mikono miwili, kuanzia sasa wafadhili wa miradi ya tafiti za sayansi kutoka nje ya nchi watatakiwa kufuata vipaumbele vya nchi kwanza na siyo vya kwao.Costech imekuwa sasa ikiangalia kwa umakini ufadhili ambao utaweka malengo ya nchi mbele kwanza kuliko kufanyia kazi malengo ya wafadhili, anasema.Anaishauri serikali kuwekeza kwenye tafiti za kisayansi kwa asilimia 100 ili kuondoa changamoto zinazokwamisha tafiti nyingi muhimu kufanyika kikamilifu. Ofisa Mtafiti wa Costech, Neema Tindamanyire anasema wageni walioshiriki katika mkutano huo wameiwezesha nchi kupata takribani Sh milioni 500 kama gharama kwenye hoteli, vyakula na huduma mbalimbali walizozipata nchini ikiwa ni pamoja na kutembelea vivutio mbalimbali. Costech inaratibu masuala ya utafiti, teknolojia na ubunifu nchini na ndiyo maana ilipewa dhima ya kuratibu mkutano huo.  <topic>: KITAIFA 