<classify> KUKAMILIKA kwa ukuta wa Mererani, kumewezesha kuimarika kwa udhibiti wa madini ya tanzanite na kuongeza ukusanyaji wa mapato kutoka kwa wachimbaji wadogo, ambapo kwa mwaka 2018 wachimbaji hao pekee wamechangia takribani Sh bilioni 1.4.Katika hatua nyingine, serikali kupitia Tume ya Madini na vyombo vya ulinzi na usalama, imeendelea kuimarisha udhibiti wa utoroshaji na biashara haramu ya madini ili kuhakikisha rasilimali madini inakuwa na manufaa kwa watanzania wote.Juhudi hizo zimewezesha hadi kufikia Machi mwaka huu, serikali kukamata na kutaifishwa madini yenye thamani ya dola za Marekani 13, 562, 284.59 na Sh 6,363,995.90 kutoka katika mikoa ya Dodoma, Tabora, Mwanza na Dar es Salaam wakati madini yaliyokamatwa katika mikoa ya Arusha, Morogoro na Geita yapo katika hatua mbalimbali za uchunguzi.Waziri wa Madini, Doto Biteko aliainisha hayo wakati akiwasilisha hotuba yake bungeni ya Makadirio ya Mapato na Matumizi ya Fedha kwa Mwaka 20192020.Ukuta wa Mererani Kuhusu ukuta wa Mirerani, alisema kukamilika kwa ukuta huo Aprili 2018 kumewezesha udhibiti wa madini wa tanzanite kuimarika na kuongeza ukusanyaji wa maduhuli yatokanayo na madini hayo.Kwa mujibu wa waziri huyo, wachimbaji wadogo Mirerani wameitikia mwito wa kulipa kodi na wanalipa kuliko kipindi chochote katika historia ya uzalishaji katika eneo hilo na kuwa awali walikuwa wakichangia kwa asilimia sita mpaka 10 ya mapato yote ya Mirerani na kiasi kikubwa kilikuwa kikichangiwa na kampuni ya TanzaniteOne Mining Limited TML.Akitoa mfano, alisema mwaka 2017 kiasi cha Sh 1,094,228,285.88 kilikusanywa kati ya fedha hizo Sh 930,094,043 zilikusanywa kutoka TML kama mrahaba na ada ya ukaguzi ikiwa sawa na asilimia 85 ya mapato yatokanayo na uzalishaji wa tanzanite na Sh 164,134,242.88 sawa na asilimia 15 zilikusanywa kutoka wachimbaji wadogo.Biteko alisema mwaka 2018 wachimbaji wadogo pekee, walichangia Sh bilioni 1.4 na uzalishaji umeongezeka kutoka kilo 147 mwaka 2017 hadi kilo 781.204 mwaka 2018.Alisema ili kuhakikisha matokeo hayo yanakuwa endelevu, wizara imewajengea jengo wafanyabiashara wa madini yaani brokers house na inaendelea na ujenzi wa Kituo cha Pamoja ndani ya ukuta, unazounguka machimbo ya tanzanite katika eneo la Mirerani na pia wizara inaendelea kufunga CCTV kamera katika eneo hilo.Vilevile wizara inaweka miundombinu ya umeme, kuzunguka eneo la ukuta Mirerani na kuongeza kuwa uwekezaji huo wa serikali kwa pamoja, utagharimu Sh 4,284,923,915.98 na kuwa lengo la uwekezaji huo wa serikali ni kuhakikisha kuwa shughuli zote zinazohusu biashara ya madini zinafanyika ndani ya ukuta, kuimarisha upatikanaji wa takwimu na kudhibiti utoroshaji wa madini Tanzanite.Katika hatua nyingine, Waziri Biteko alisema ili kuhakikisha wachimbaji madini wanapata masoko rasmi na ya uhakika katika shughuli zao, serikali kupata mapato stahiki na kudhibiti utoroshaji madini nchini, serikali imeanzisha mfumo wa masoko ya madini katika mikoa yote yenye madini ya metali na vito na wakuu wa mikoa na wilaya wameagizwa kutekeleza maelekezo ya kujenga masoko ya madini.Alisema tayari Mkoa wa Geita umetekeza maelekezo ya kujenga soko la madini ya dhahabau na soko hilo lilizinduliwa Machi 17, mwaka huu na Waziri Mkuu, Kassim Majaliwa.Biteko pichani alitoa mwito kwa viongozi wa mikoa na wilaya nyingine, ambazo hazijatekeleza maagizo na maelekezo hayo ya serikali, kuharakisha taratibu za uanzishwaji wa masoko katika maeneo yao mapema iwezekanavyo.Alisema pia wizara kupitia Taasisi ya Jiolojia na Utafiti wa Madini Tanzania GTS, iliwapatia mafunzo wachimbaji wadogo 638 kutoka katika vituo sita vilivyofanyiwa utafiti wa kina na jiosayansi na lengo la mafunzo hayo, lilikuwa kuwaelimisha wachimbaji wadogo kuhusu mbinu za utafutaji, uchimbaji salama, tabia za mbale mbalimbali, uchenjuaji wa madini na utunzaji mazingira.Udhibiti wapaisha mapato Kwa mujibu wa Waziri Biteko hadi kufika Februari, mwaka huu zilikamatwa jumla ya karati 66.60 za madini ya almasi yenye thamani ya Dola za Marekani 34,782.52 jijini Dodoma, gramu 77.20 za madini ya dhahabu zenye thamani ya Sh 6,363,995.90 mkoani Tabora na kilo 75,957.30 za madini ya vito vyenye thamani ya dola za Marekani 1,795,687.87 jijini Dar es Salaam.Zingine ni kilo 5.72 za madini ya dhahabu yenye thamani ya Sh 389,789,712.44 mkoani Geita, gramu 11,445.52 za madini ghafi na karati 1,351 za vito zenye jumla ya thamani ya Sh 206,576,347.05 mkoani Arusha, tani 3.7 za madini aina ya rhodelite yenye thamani ya Dola za Marekani 50,162.46 mkoani Morogoro na kilo 319.594 za madini ya dhahabu yenye thamani ya dola za Marekani 11,731, 814.20 mkoani Mwanza.Alisema pia katika kudhibiti utoroshaji madini nchini, ulinzi umeimarishwa katika maeneo yote ya uzalishaji kwenye migodi mikubwa na ya kati, kwa kuweka maofisa madini wakazi ili kusimamia na kuwasilisha taarifa za uzalishaji wa kila siku pamoja na kudhibiti mianya ya utoroshaji wa madini.Alisema katika maeneo ya viwanja vya ndege na mipakani, wamewekwa wasimamizi kuhakikisha madini yanayopitishwa yana vibali husika na kuzuia utoroshaji wa madini.Nitoe mwito kwa watanzania wote kufanya shughuli za madini kwa kuzingatia sheria za nchi ikiwemo Sheria ya Madini ya mwaka 2010 kama ilivyorekebishwa mwaka 2017 pamoja na kanuni zake...kwa kufanya hivyo tutakuwa wazalendo na hivyo kupeleka rasilimali hii tuliojaliwa na Mwenyezi Mungu kuwa ya manufaa kwa Watanzania wote, alisema.Aliwataka pia watumishi wa serikali, wachimbaji na wafanyabiashara ya madini, kuacha mara moja kushiriki katika vitendo vya kuibia serikali mapato kwa kuwasilisha taarifa zisizo sahihi za uzalishaji madini, ambavyo vinarudisha nyuma juhudi za serikali za kutaka watanzania wote kunufaika na rasilimali madini.Katika hatua nyingine, Biteko alisema hadi kufikia Machi mwaka huu jumla ya kilo 27, 550.61 za dhahabu, zilizalishwa na kusafirishwa nje ya nchi kutoka katika migodi mikubwa na kati.Alisema kutokana na uzalishaji wa madini mbalimbali hadi kufikia mwezi Machi mwaka huu, makusanyo yalikuwa ni Sh 244,007,016,694.00 sawa na asilimia 78.63 ya lengo la mwaka la Sh 310,320,004,000 na kuongeza kuwa hadi kufiki Juni 30,2019 watakuwa wamefikia lengo waliokuwa wamepangiwa.Kamati ya Kudumu ya Bunge ya Nishati na Madini katika taarifa yake kuhusu utekelezaji wa majukumu ya Wizara ya Madini mwaka wa fedha 20182019 pamoja na maoni ya kamati kuhusu makadirio ya mapato na matumizi kwa mwaka wa fedha 20192020, ilisema utoroshaji wa madini hasa tanzanite na dhahabu kwa muda mrefu, umeikosesha serikali mapato na hivyo kusababisha nchi kushindwa kunufaika ipasavyo rasilimali hiyo.Makamu Mwenyekiti Kamati hiyo, Mariam Mzuzuri akiwasilisha taarifa hiyo, waliishauri serikali kuendelea kuweka mikakati endelevu na mbinu za kisasa ili kudhibiti kikamilifu utoroshaji wa madini na biashara isiyo rasmi ya madini ili serikali iweze kukusanya mapato ya kutosha.Wizara ya Madini katika mwaka 20192020 imeomba kuidhinishiwa makadirio ya Sh 49,466,898,200, kati ya hizo bajeti ya maendeleo ni Sh 7,039,810, 200 na bajeti ya matumizi ya kawaida Sh 42,427,088,000.Wabunge wapongeza Kutokana na jitihada hizo, wabunge wameipongeza serikali kwa kubuni mbinu mbalimbali za kudhibiti utoroshwaji wa madini nje ya nchi, ikiwa ni pamoja mafanikio yaliyotokana na ujenzi wa ukuta wa Mirerani uliosaidia kuokoa madini ya tanzanite kutotoroshwa tena.Mbunge wa Viti Maalumu, Neema Mgaya CCM alisema ukuta wa Mirerani mkoani Arusha, umeweza kuokoa madini ambayo yalikuwa yakitoroshwa nje ya Nchi.Nimpongeze Rais na Mkuu wa Majeshi kwa kujenga ukuta Mirerani wenye kilometa 235 kwa shilingi bilioni 5.2 serikali ingetumia zaidi ya sh bilioni nane.Tumeona matunda ya ukuta huu mapato ya Tanzanite yameongezeka kutoka Sh bilioni 700 mpaka Sh bilioni 2.3 hongera sana kwa kazi nzuri, alisema na kutoa ushauri serikali ihakikishe masoko ya madini yanafanya kazi iliyokusudiwa kwa kuwasaidia wachimbaji wadogo.Mbunge wa Viti Maalum, Catherine Magige CCM alidai kwamba wachimbaji wadogo bado wanateseka kutokana na tozo zinazotozwa na Mamlaka ya Mapato Tanzania TRA licha ya Rais John Magufuli kuagiza tozo hizo ziondolewe.Mbunge wa Nyanghwale, Hussein Amar CCM aliitaka serikali ichukue hatua za haraka, kuhakikisha wachimbaji wadogo wanapata leseni na kuongeza kuwa kuna changamoto kwa sababu hakuna ofisa madini hivyo wamekuwa wakitembea umbali mrefu kufuata kibali.Mbunge wa Mpanda Mjini, Sebastian Kapufi CCM alisema katika mkutano kati ya Rais na wadau wa madini, alikuwepo na kati ya mambo yaliyoyasema Rais ni watendaji kumsaidia katika wizara hiyo.Mbunge wa Mtwara Mjini, Maftaha Nachuma CUF alihoji kuhusu utekezaji wa mlundikano wa leseni zaidi ya 99 za uchimbaji wa madini ya Tanzanite na kutaka kufahamu wizara inalishughulikiaje suala hilo.Nachuma pia alihoji kuhusu eneo moja la uchenjuaji wa madini ya Tanzanite, litakalojengwa Arusha umefikia wapi na utaratibu utakuwaje, kwa kile alichoeleza tatizo ni kubwa sana hasa kwenye uchenjuaji.  <topic>: UCHUMI 