<classify> Chanzo cha picha, Getty ImagesWakiwa chini ya shinikizo au shughuli nyingi, nyakati nyingine wanadamu huhisi uwepo wa watu au viumbe wasioonekana.Sio ndoto au wazimu, lakini ni nini hasa?Tukio hili lilifanyika mwaka wa 2015. Wakati huo, Luke Robertson alikuwa akiteleza peke yake huko Antarctica. Hakukuwa na kitu karibu, barafu na theluji tu.Kwa wiki mbili za safari iliyopangwa ya siku 40 kwenda Ncha ya Kusini, Luke anaonekana kuchoka na kukatishwa tamaa.Kisha akatazama mbele na kushoto kwake kulikuwa na ... shamba.Sio shamba la kawaida la kijani kibichi, lakini shamba la familia yake huko Aberdeenshire, Scotland.Kando na ardhi ya kijani kibichi, pia kuna nyumba ambayo alikulia.Mwonekano huo kwake, ulikuwa wa kutisha na faraja.Kulingana na Luka, nilipozungumza naye kwenye programu ya BBC radios All in the Mind, uzoefu wake ulikuwa huo ulikuwa wa kushangaza sana.Hata hivyo, tabia mbaya haziishii hapo.Vifaa vyake vya kuchaji vifaa vya kielektroniki havikufanya kazi hivyo hakuweza kusikiliza muziki.Sauti pekee zilizoambatana naye zilikuwa ni milio ya kuteleza kwenye barafu na mlio wa upepo wa Antaktika.Kwa namna fulani, kumbukumbu ya wimbo kutoka mfululizo wa katuni The Flinstones iliendelea kusikika katika kichwa cha Luke.Labda hakuna jambo geni kuhusu hilo kwa sababu watu wengi wana uzoefu wa nyimbo au sauti zinazoendelea kuzunguka vichwani mwao.Hata hivyo, siku moja Luka aliona wahusika katika mfululizo wa katuni mbele yake, wamesimama kwenye upeo wa macho.Kadiri siku ilivyopita, uzoefu wa kusikia vitu visivyokuwepo machoni mwake uliongezeka zaidi na zaidi.Alisikia mtu akiita jina lake kwa sauti akadhani kuna mtu nyuma yake anayefuata nyayo zake.Hata hivyo, kila alipogeuka, hakukuwa na mtu. Hata hivyo, hakuweza kuondoa hisia kwamba kulikuwa na watu wengine au viumbe karibu naye.Hii iliendelea hadi akafika Ncha ya Kusini.Luka tu alipoketi kwenye ubao wake wa kuteleza huku akifumba macho yake akiwa dhaifu kutokana na uchovu, alisikia sauti ya pili.Safari hii ilikuwa ni sauti ya mwanamke akimtaka ainuke asilale kwani inaweza kuwa hatari.Luke alihisi sauti hii ikimuongoza kuendelea mbele.Ilikuwa ni sauti hii ambayo inaelekea ilikuwa imeokoa maisha ya Luka.Lakini ukweli ni kwamba, hakuna mtu karibu na Luka.Uzoefu wa Luka sio kisa cha pekee. Idadi ya wagunduzi na wasafiri wamekuwa na hisia sawa, yaani, kuna watu au viumbe wengine karibu nao.Chukua, kwa mfano, Ernest Shackleton ambaye alihisi kulikuwa na mtu wa nne katika timu yake ya watu watatu katika hatua za mwisho ya safari ya Georgia Kusini, karibu na Antarctica, mwaka 1916.Wapandaji wa Mlima Everest pia wamepitia hali hii ambayo inafananishwa na malaika mwelekezi anayewasaidia kuendelea kuishi.Chanzo cha picha, LUKE ROBERTSONKatika saikolojia, uzoefu huu unaitwa uwepo wa kujisikia.Ben Alderson-Day, profesa mshiriki au profesa msaidizi wa saikolojia katika Chuo Kikuu cha Durham, Uingereza, ndiye mwandishi wa kitabu kipya kiitwacho Presence: The Strange Science and True Stories of the Unseen Other.Aligundua kuwa uwepo wa kuhisi haukomei tu kwa watu walio katika hali ambazo ni mbaya.Hata mtu wa kawaida anaweza kuhisi uwepo usioonekana wa watu wengine katika chumba.Uzoefu huu kwa kawaida hutokea baada ya tukio la huzuni, huzuni kubwa, au kwa watu wenye psychosis - hali kali ya kiakili ambayo mawazo na hisia huathiriwa sana kwamba mawasiliano yanapotea.Karibu robo ya watu wenye ugonjwa wa Parkinson hupata ugonjwa huo.Kwa baadhi ya watu, hali hii hutokea kama sehemu ya sleep paralysis yaani wakati huwezi kusonga au kuzungumza unapoamka au kulala.Wanadamu wanaweza kuwa na hisia kali kwamba mwanadamu au kiumbe mwingine yuko kwenye chumba kimoja, au hata ameketi kwenye kifua.Ben Alderson-Day anabainisha kuwa mara nyingi matukio haya yanahusisha tukio la sleep paralysis, ambapo mtu anayeyapitia anahisi uwepo wa kutisha wa mtu mwingine.Uwepo unaohisiwa ni kama kuwa na mtu mwingine nawe katika nyanja yako ya kibinafsi. Ni vigumu kuamua ni nini hasa huu uwepo unaoonekana.Uzoefu huu hausikiki kupitia hisi tano, kwa hivyo sio ndoto. Lakini uzoefu huu pia sio udanganyifu katika akili.Si sawa na kuwazia mtu mwingine akiwa karibu nasi bila kuonekana.Alderson-Day aliiita: tupu sana kuwa ndoto, lakini ni kweli sana kuwa udanganyifu.Kutafuta uwazi, Alderson-Day aliangalia mchanganyiko wa kimwili na kisaikolojia.Chanzo cha picha, Getty ImagesLuke Robertson, anayechunguza Antaktika, anaeleza kwamba ubongo wake hutengeneza kile anachohitaji zaidi ili kumsaidia katika safari hiyo ngumu, wakati mwingine akiwa na taswira ya picha za kutuliza za nyumba yake ili kumsaidia kushinda huzuni na upweke.Nyakati nyingine, ni kutoa sauti anazohitaji ili kumfanya asonge mbele.Watu wengine huwa na uwezo zaidi wa kupata uzoefu wa kuhisi uwepo kuliko wengine.Katika baadhi ya utafiti wao, Alderson-Day na timu yake waligundua kuwa wanawake walikuwa na uwezekano mkubwa wa kuripoti uwepo unaohisiwa na uwezekano mkubwa wa kuhisi uzoefu huo unatatiza akili.Uwepo wa hisia pia ni kawaida zaidi kati ya vijana. Katika maabara huko Geneva, watafiti wanaunda roboti ambayo, kupitia taratibu ngumu, inaweza kudanganya ubongo ili uweze kuhisi kwamba kuna mtu nyuma yako.Hali mbalimbali zinazosababisha kuhisi uwepo zilisababisha Alderson-Day kudhani kwamba sababu ya jambo hilo ni kupoteza hisia zetu za mipaka ya mwili.Wakati kitu kitaenda vibaya, kwa sababu ya msongo wa mawazo mwilini, kama ilivyokuwa kwa Luke Robertson au kwa mtu aliye na ugonjwa wa akili au mtu aliye na ugonjwa wa Parkinson, habari tunayopata kutoka kwa hisi zetu inaweza kusababisha mhemko wa kushangaza: kwamba mtu yuko pamoja. sisi, ingawa hatuwezi kuona, kumgusa, au kumsikia mtu huyo.Hata hivyo, matarajio pia yanaonekana kuchangia. Kuna nadharia ya pili inayohusiana na kile kinachojulikana kama - predictive processing yaani dhana kwamba ubongo hujaza yenyewe akili wakati kitu hakina maana.Kwa hivyo, kama vile tunapoona muundo wa nyuso kwenye wingu, tunaweza kumwona mtu wakati hayupo.Kama Alderson-Day anavyosema, ubongo unakisia kilichoko huko nje.Chanzo cha picha, LUKE ROBERTSONJinsi tunavyopitia kuhisi uwepo kunaweza kutegemea hisia na imani zetu za kibinafsi.Inaweza kujisikia faraja - kama Luke Robertson alivyofanya - au inaweza kujisikia kuwa mbaya au ya kidini, kulingana na jinsi unavyotafsiri uzoefu huo labda ni malaika au mzimu, au ubongo unaojaribu kukusaidia.Alderson-Day anaamini kwamba mwili na akili vyote vinahitaji kuchunguzwa ikiwa matukio haya ya kawaida yataeleweka kikweli.Wakati huo huo, kujadili uzoefu kunaweza kufanya jambo hilo lisiwe na wasiwasi kwa baadhi ya watu.Wakati watu walio na tatizo la kisaikolojia wanaulizwa na madaktari kuhusu sauti wanazoweza kusikia, ni nadra sana kuulizwa kuhusu uwepo unaohisi.Alderson-Day anaamini kwamba hisia hii inafaa kuchunguzwa. Kisha, mikakati ya kukabiliana nao inaweza kushirikishwa.Kujua kwamba si wewe pekee unayepitia hili kunaweza pia kusaidia.Luke Robertson hatimaye alifika Ncha ya Kusini na kufikia kituo cha utafiti.Hata alipoliona jengo hilo kwa mara ya kwanza, alifikiri alikuwa akiota ndoto.Pia alitaka kuwa na mijadala zaidi kuhusu tajriba hizi ili kuwaruhusu wagunduzi kama yeye kuelewa kinachoendelea kwao na kuwasaidia kuzingatia hilo, ili watu wasioonekana au viumbe waweze kusaidia, badala ya kuwa kizuizi.  <topic>: AFYA 