<classify> Dk. Kawambwa aomba wadau wa maendeleo kujitokeza AVELINE KITOMARY NI ukweli usiopingika kuwa elimu nimsingi wa ustawi mzuri wa kutambua, kuelewa na kufanya vitu mbalimbali katikakila jamii yoyote ile inayohitaji kusonga mbele kimaendeleo. Katika jamii yetu, zamani ilikuwaikitolewa elimu ya mila,utamaduni na desturi mbalimbali ambapo wazee au wazaziwalijihusisha kuwapatia elimu watoto na vijana. Lakini kwa ulimwengu wa sasa waushindani ili nchi au sehemu yoyote iweze kufanikiwa kiuchumi,kisiasa, kilimo, ufugajina mengine kuna haja ya kupitia darasani kupata elimu. Baba wa Taifa, Mwalimu Julius KambarageNyerere katika kipindi chake cha uongozi alipata kuwataja maadui watatu wamaendeleo kuwa ni ujinga,maradhi na umasikini. Kutokana na hilo, Rais wa awamu yatano, John Magufuli amefanikiwa kwa kiwango kikubwa kupambana na maadui hao. Pamoja na mafanikio hayo, lakini kwabaadhi ya sehemu kumekuwa na changamoto kubwa ya elimu,afya na umasikini. Mwandishi wa makala hii ataelezeajinsi ukosefu wa huduma za kijamii kama elimu unavyoangamiza ndoto za watotowengi katika Kijiji cha Fuyosi iliyopo Kitongoji cha Kalimeni wilayani Bagamoyokatika Mkoa wa Pwani. Kitongoji hicho cha Kalimeni kinajumla ya kaya 268 ambapo kati yao kuna wanaume 144 na wanawake 124 takwimu hizoni za mwaka 2017 lakini bado kunaongezeko la watu. Shughuli kubwa inayofanywa katikakitongoji hicho ni kilimo cha mahindi na mihogo, hata hivyo wanakijiji haobado wako katika umasikini uliokithiri. Asilimia kubwa yawanakijiji hawajui kusoma wala kuandika, kuanzia wakubwa mpaka wadogo,naweza kusema hawaendani kabisa na dunia ya sasa ni kama watu waliosahaulikagizani. Umasikini na ukosefu wa huduma zashule, afya,maji, migogoro ya wakulima na wafugaji na barabara, umekuwa ukizungukakingo za Kitongoji hicho tangu nchi ipate uhuru. Kizazi hadi kizazi wamekuwa hawanadesturi ya kupata elimu, watoto wengi sasa wako kijijini bila hatima yaokujulikana. Kutokana na kukosekana kwa huduma yaelimu kwa watoto katika kijiji hicho, hali hiyo imesababisha watoto wengikujiingiza katika vitendo visivyoendana na wao kama ndoa za utoto,mimba katikaumri mdogo na wizi kwa watoto wa kiume. Sababu kubwa ya watoto wengi waliofikishaumri wa kwenda shule kutokwenda ni umbali wa shule iliyopo katika kijiji mamacha Fukayosi. Ni takribani kilometa 12 huduma yaelimu inapatikana hivyo kusababisha watoto kushindwa kwenda shule na kubakinyumbani na wazazi wao. Watoto wengi walijaribu kwenda shulelakini wameishia njiani kutokana na changamoto za umbali wa kilometa hizonyingi, huku wazazi wakiwa hawana uwezo wa kuwalipa gharama za usafiri wakwenda shule kila siku. MADHARA YA BAADAYEYA KUKOSA ELIMU Subira Fikiri ni mtoto mwenye umri wamiaka 15, anasema aliwahi kusoma shule ya awali kwa miaka minne baada ya kuponaakaamua kuacha na kubaki nyumbani na mama yake,hakuweza kwenda shule ya msingikwa sababu ya umbali. Nimebaki na mama yangu,babaalishafariki nilipelekwa kusoma chekechea kwa miaka minne 20012-2015, kwani hiindio ipo hapa kijijini kwetu baada ya miaka yote nikaamua kuacha na sasa nakaatu nyumbani. Sijui kusoma wala kuandika kwani nilishindwa kusoma shule ya msingi kwasababu ya umbali wa shule, hatahivyo mama yangu hana uwezo wa kugharamia nauli hata uwezo wakunipangishiachumba hana,alisema Subira. Subira ambaye tayari ana mtotoaliyetimiza mwezi mmoja na siku 20, anasema amekata tamaa kabisa ya kupataelimu kutokana na hali yake ya sasa. Baada ya kukaa nyumbani mudamrefu sikuwa na la kufanya niliingia katika vishawishi vya kingono baada yahapo nikapata mimba na sasa nina mtoto mmoja katika umri huu mdogo sijui hatanifanyeje,anasimulia kwa masikitiko. Kuhusu ndoto ya kupata elimu, Subira anasemaalitamani siku moja awe daktari ili aweze kuisaidia jamii ya Kitanzania. Ndoto yangu kielimu nilikuwanataka nisome ili niwe daktari nitibu watu hasa jamii yangu lakini sasa niko tuhapa kijijini ndoto zangu, zimeishia njiani sasa nina mtoto ananitegemea, mamayangu kama unvyomuona hana uwezo,nyumba yenyewe ndio hii inakaribiakuanguka,anaelezea Subira. Subira anasema hata sasa anatamanikusoma ili atimize malengo yake endapo kama atapata mtu wa kumsomesha. Natamani hata sasaningesoma,napenda kupata elimu, nikipata nafasi ya kusoma naamini nitafanyavizuri na ninaweza kutimiza ndoto yangu,anasema. Mtoto mwingine, Salum Kindamba mwenye umriwa miaka 14, licha ya umri wake wa kusoma kufika lakini bado hajaanza hatadarasa la kwanza na hajui kusoma wala kuandika. Wazazi wangu hawana uwezo wakumlipia nauli ya pikipiki ili niende shule hapa nina wadogo zangu watano wotewaliofikia umri wa kwenda shule hawaendi pia,naomba Serikali itujengeeshule,anasema Kindamba. Mmoja wa watoto anayesoma akitokeakijijini hapo, Husen Saleh mwenye umri wa miaka 12 anasema anasoma darasa lapili lakini kutokana na kuchelewa kufika shule imesababisha afanye vibayakatika mitihani. Tuko wawili tu tunaokwendashule, tunapata shida ya usafiri wakati mwingine huwa tunaenda kwa miguu,wakatimwingine tunavizia lift na wakati mwingine hatuendi kabisa shule. Tunaweza kufika darasani saa nneau tano tukifika mwalimu ameshafundisha tunachukua madaftari ya wenzetutunaandika,mwalimu yeye hatuchapi kwasababu anajua tunatoka mbali lakinidarasani hatufanyi vizuri na hatusomi vizuri,anaelezea Husen. UMASKINIUNACHELEWESHA UJENZI Mwenyekiti wa Kitongoji cha Kalimeni,Amos Rungwa anasema usaili walioufanya Novemba mwaka jana watoto 120 wanatakiwawaende shule. Kwa mujibu wa Rungwa, eneo la ujenziwa shule tayari limeshatengwa na kupimwa hivyo kilichobaki ni ujenzi wa madarasakuanza. Takwimu za mwaka janatulivyoanza kupata kibali cha kuanzisha shule, tuna watoto wako mtaani 120ambao wamefikisha umri wa kwenda shule ni miaka mitano sasa tangu kijijikimetenga eneo kwaajili ya ujenzi wa shule lakini mpaka sasa badohatujafanikisha. Tangu tumefanya takwimu wenginewameshazaliwa na wengine muda wao wa kuanza shule umeshapita, mfano mtoto wamiaka 7 anatakiwa aende shule sasa tunapobaki naye mpaka anafika miaka 14 hataakipelekwa darasa la kwanza wenzake watamshangaa,anasema Rungwa. Anaeleza kuwa watoto wengi mpaka sasahawasomi na wako kijijini, huku wengine walioanza kusoma wakiishia katikati kwasasabu ya umbali wa shule kwani gharama za kupeleka mtoto shule nauli yapikipiki kila siku ni Sh 10,000. Wengi wako mitaani wenginewameshaoa wengine wamepewa mimba wakiwa watoto,vijana wengine wamekuwa wezihata juzi tunatoka kuwafunga wawili miaka mitano mitano kwaajili ya wizi halihii inasikitisha,usafiri ni pikipiki ambapo gharama zake ni Sh 5000 kwenda naSh 5000 kurudi wazazi maisha duni hawamudu. Anasema hali ya umasikni uliokithirikatika kijiji hicho, unakwamisha kuanza ujenzi wa shule hiyo wanaendelea kuwahamasishawanakijiji waendelee kuchanga. Kama unavyoona ndugu mwandishihali ya hapa ni mbaya hata nyumba zetu unaziona hapa, wote masikini na darasamoja linagharimu Sh milioni 15 huo uwezo wa kufikia hizo fedha ni ngumu ingawanitaendelea kuwahamasisha wanakijiji kuchanga na tumepanga kila kaya katikakijiji watoe Sh 5000. Hivi karibuni tulipata baruakutoka Ofisi ya Mratibu Elimu wa Kata ya Fukayosi ya kuanza kujenga shulekuanzia la kwanza mpaka darasa la saba lakini bado hatujafanikisha zoezi lauchangishaji. Anawaomba wadau mbalimbali wamaendeleo na Serikali,kujitokeza kuungana na wao katika kukamilisha ujenzi washule hiyo ili watoto wapate elimu. Tunaomba wadau mbalimbali,taasisi za kidini na Serikali waungane pamoja na sisi kuchangia gharama zaujenzi wa shule ili watoto wetu wasiendelee kukaa mtaani na wao wanapata elimukama watoto wengine. Kwa upande wake Mwenyekiti wa Kijijicha Fukayosi, Salum Mkecha anasema changamoto ya elimu ipo kwa vitongoji vyakehasa Kalimeni ambayo ndio iko mbali zaidi kuliko vitongoji vingine. Vitongoji vinaumbali mrefukutoka kijiji mama cha Fukayosi tunaendelea kufanya juhudi ili shule hiyoijengwe,tunaendelea kuchangisha wanakijiji japo wana hali mbaya, tutajitahidikupita vitongoji vyote tisa kwaajili ya kupata mchango wa Sh5000,anaelezea Mkecha. HALI YA HUDUMAZINGINE Mwenyekiti huyo nasema hata hudumazingine za afya,maji na barabara bado ni changamoto kwao. Anasema katika kipindi cha mwaka 2008na 2017 akina mama takribani sita walijifungulia barabarani, huku watu watatuwakipoteza maisha kutokana na kukosa huduma ya uzazi. Ukiacha elimu hata hudumazingine bado zinachangamoto kama huduma ya afya hatuna, hapa akinamama wakatimwingine wanajifungulia njiani hata ukisema utakodisha gari barabara haipitiki. Hali hii imesababisha akinamamakujifungulia barabarani kwamfano tangu mwaka 2008 hadi 2017, akinamama kamasita wamejifungulia barabarani na pia watu watatu wamepoteza maisha mwaka 2017mama na mtoto wote walipoteza maisha mwaka 2012 mtoto alipoteza maishakwasababu ya kukosa huduma,anaelezea Rungwa. Kwa mujibu wa Rungwa hata upatikanajiwa maji katika kitongoji hicho ni changamoto kubwa. Anasema maji yanaletwa kutoka sehemunyingine na wanalazimika kununua kwa dumu Sh 1500 hadi 2000 kwa dumu moja. Tulikuwa tumeshaanza kuletewahuduma ya maji kwa mradi wa maji Wami Makurange tangu mwaka juzi, mipiraimechimbwa chini bomba ipo na tanki la maji lipo lakini hayatoi maji. Sisi tunategemea kuletewa dumuni Sh 1500 mpaka 2000 na sio watu wote wanamudu kununua maji kwa gharama hiyokubwa tunaomba Serikali pia iingilie hili maana hata mkandarasi wa mradi huu wamaji hatumwelewi,anabainisha Rungwa. MBUNGE AAHIDIKUTOA MATOFALI Mbunge wa Bagamoyo, Dk.ShukuruKawambwa anakiri kuwepo kwa changamoto ya huduma za jamii katika kitongojihicho ikiwemo ile ya kupata elimu. Anasema kutokana na hali ya umasikiniya wananchi wake amechangia matofali 5,000, hivyo anaahidi kuwa atafuatilia sualala ujenzi hadi utakapokamilika. Yote hayo nayajua na tunahangaikiana tayari nimeshawachangia matofali,wananchi wangu ni masikini lakini nawaombawaunge mkono juhudi za ujenzi wa shule. Nitaenda Kalimeni wiki ijayonijue wamefikia wapi na katika kikao changu nahamasisha sana hilo ni kweliwatoto kule hawasomi na sio jambo zuri pia naelewa umbali wa shule ni mrefunalifuatilia kwa ukaribu,anaeleza Dk Kawambwa. Dk. Kawambwa aliyepata kuwa Waziri waElimu wakati wa Serikali ya awamu ya nne, anawaomba wadau wa maendeleo wawezekuwasaidia ili kufanikisha huduma za jamii katika eneo hilo. Tunaomba wadau wa maendeleowajitokeze, ndugu mwandishi hata mimi nahangaika kuzungumza na wadau wengineili kufanikisha suala hilo la ujenzi wa shule,anabainisha Dk. Kawambwa. Kuhusu maji anasema yako katika hatuaya kufika huko na muda sio mrefu watapata huduma hiyo na tayari mradiumeshaanza. Anasema pia atahakikisha barabarainayoelekea katika kitongoji hicho itachongwa ili kurahisisha usafiri. Kuna mradi wa maji imeshaanzakule hivyo wananchi wangu wasijali watapata maji na pia barabara inayoelekeahuko itachongwa ili iweze kupitika,anaahidi Dk. Kawambwa. UTARATIBU WASERIKALI Mkuu wa Wilaya ya Bagamoyo, ZainabuKawawa anasema kwa utaratibu wa Serikali wananchi wanatakiwa waanze kujengabaada ya hapo ndio wanaweza kupata msaada wa halmshauri. Anasema hata hivyo baada ya kusikiahali ya elimu atalifikisha suala hilo halmashauri. Kwa utaratibu wananchiwanatakiwa kuanza wao wenyewe halafu halmashauri itawasaidi lakini kwasasabuumeniambia nitalifikisaha suala hilo halmashauri,anasema Kawawa.  <topic>: AFYA 