<classify> IMEELEZWA kuwa changamoto ya wazazi na walezi, kutolipa kipaumbele suala la elimu, ndiyo chanzo kikubwa cha matokeo mabaya ya shule tatu za sekondari mkoani Tanga katika matokeo ya kidato cha nne mwaka 2018.Hayo yamesemwa na baadhi ya wadau wa elimu, walipohojiwa na gazeti hili kuhusu shule hizo kufanya vibaya. Akitangaza matokeo ya kidato cha nne mwaka 2018, Katibu Mtendaji wa Baraza la Mtihani Tanzania Necta, Dk Charles Msonde alitaja shule kumi za mwisho kitaifa, ambapo shule tatu zimetoka mkoani Tanga katika wilaya za Handeni na Kilindi, ambazo ni Seuta, Kwediboma na Komkolakala.Mwalimu mstaafu, Juma Athumani alitaja sababu kuu mbili ambazo kwa namna moja au nyingine zimechangia wanafunzi kufeli. Alisema kwamba suala la kwanza ni kama darasa lina wanafunzi wengi na uwezo wa wanafunzi ni mdogo, hali hiyo inaweza kuchangia darasa kufeli. Alisema mazingira nayo yanachangia. Kufeli kwa shule katika matokeo yoyote si kwamba ndiyo shule nzima haifundishi si kweli...kila mwaka darasa la mtihani linakuwa na hali yake, kwa mfano kama wanafunzi wengi katika darasa wana uwezo mdogo hapo darasa linakuwa halina ushindani na pia mara nyingi darasa kama hilo walimu wanakuwa na uvivu wa kulifundisha, alisema.Aliongeza kuwa mazingira ya jamii zinazozunguka nayo inaweza kuwa chanzo kwani maeneo ya Handeni na Kilindi jamii zake huwa ni za wafugaji, Wamasai, Wazigua na Wanguu, na wengi vijiji vyao vimekaa mbalimbali sana hapo kunakuwa na uvivu mkubwa wa kuhudhuria masomo kwani utoro nao unaathiri maendeleo ya kitaaluma. Isidore Alphonce, mkazi wa Kwediboma, yeye alibainisha kuwa wazazi na walezi ni chanzo kikubwa cha wanafunzi kufanya vibaya.Unakuta jamii nyingi za hapa ni za wafugaji na wakulima...wakati katika baadhi ya maeneo wazazi na walezi wanafuatilia maendeleo ya watoto wao huku hilo jambo ni geni mpaka wazazi wafanye kuitwa, tena siyo wote wanaohudhuria vikao.. vile vile mwalimu akimfuatilia mwanafunzi kwa karibu anaambulia vitisho kutoka kwa mzazi, alisema. Mjasiriamali kutoka eneo la Kiburashi, Mariamu Issa, alisema mfumo wa elimu ni sababu nyingine na kuwa shule zilizofanya vizuri, zina utaratibu wa viwango vya alama kuingia darasa jingine, lakini serikalini hakuna.Unakuta darasa zima kuanzia kidato cha kwanza hadi cha nne hakuna mchujo, halafu unategemea matokeo mazuri kweli yatapatikana, kama siyo kulaumu walimu ? alihoji. Aliongeza kuwa ili kwenda vizuri, Wizara ya Elimu, Sayansi na Teknolojia iangalie upya mfumo wa elimu. Mmoja wa viongozi wa wilaya ya Kilindi ambaye hakutaka kuandikwa, alipopigiwa simu na mwandishi wa HabariLeo kuhusu maoni yake, alisema uongozi wa wilaya ya Kilindi jana ulikuwa kwenye kikao cha kujadili suala hilo na kwamba kilikuwa kikao cha siku nzima.Katika hatua nyingine, Shule ya Sekondari ya Jangwani imekuwa ya 239 kati ya 3488 kitaifa, kwenye matokeo ya kidato cha nne yaliyotolewa juzi, ambapo mwaka 2017 ilikuwa ya 307 kati ya 3039. Ofisa Sekondari wa Halmashauri ya Manispaa ya Ilala, Elizabeth Ngonyajn alisema hayo alipokuwa akizungumza na Habari Leo kuhusu kupanda kwa ufaulu wa shule hiyo. Alisema katika matokeo hayo, kimkoa Jangwani ilikuwa shule ya 32 kati ya 239, kwa mwaka juzi ilikuwa ya 37 kati ya shule 229.Ngonyani alisema matokeo hayo yameendelea kuwa mazuri, baada ya shule hiyo kuchukua hatua za ziada kutokana na kushika nafasi ya mwisho kwenye matokeo ya kidato cha sita mwaka jana. Alitaja baadhi ya hatua walizozichukua ni kubadilisha uongozi na kumweka mwalimu mkuu, ambaye anasimamia nidhamu na taaluma, kuhakikisha watoto wanasoma ikiwa ni pamoja na kupewa mitihani ya mazoezi ya kila mwezi.Alikiri kuwa mwaka jana shule hiyo haikuwa na mazoezi ya kutosha, hivyo baada ya kutambua hilo, kila wiki kila mwalimu anatoa mazoezi ya masomo yake. Pia, halmashauri hiyo ilianza kuandaa mitihani ya wilaya kwa shule zake za sekondari, kwa kuwapa mitihani ya pamoja ambayo inasahihishwa pamoja. Alisema kuwa mkakati mwingine uliofanywa na halmashauri hiyo ni kuipa kila shule mlezi, ambapo maofisa wa halmashauri hiyo wamegawiwa kila moja shule yake, kukagua mambo mbalimbali ikiwemo masomo, vipindi na mengineyo yanayohusiana na taaluma.Halmashauri yetu ina shule 52 mmoja haijasajiliwa ila tunajitahidi ili isajiliwe, alisema na kuongeza kuwa utoaji wa mazoezi kwa kila mwanafunzi, umekuwa ukifanywa na mwisho wa mwezi wanapimwa. Aliongeza kuwa jitihada nyingine zilizofanyika ni kwamba walimu 48 wakongwe walihamishwa katika shule hiyo na kupelekwa shule nyingine, na walimu wapya wasio wazoefu walipelekwa Jangwani.Alisema ili kuhakikisha na matokeo ya kidato cha sita yanakuwa mazuri, wana kikao wiki ijayo na wakuu wa shule ili waangalie mikakati waliyoipanga ya ufaulu imefikia wapi. Mwaka jana, Waziri wa Nchi Ofisi ya Rais, Tawala za Mikoa na Serikali ya Mitaa Tamisemi, Seleman Jaffo aliagiza kufanywe mabadiliko ya uongozi pamoja na walimu waliokaa muda mrefu wa shule hiyo, baada ya kufanya vibaya katika matokeo ya kidato cha sita. Shule hiyo awali iliyokuwa ikifanya vizuri, mwaka jana ilikuwa ilikuwa ya 451 kati ya 453 katika orodha ya shule 10 za mwisho.  <topic>: KITAIFA 